239/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 239 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 239/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Παπανικολάου, Αντιπρόεδρο, Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο και Γεωργία Λαλούση, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 2 Νοεμβρίου 2007, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) ......., 2)........., 3) ........., 4) ......... και 5) ........... Εκπροσωπήθηκαν όλοι από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Σεραφείμ Ντουματσά, ο οποίος δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, που δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο και 2) Ανωνύμου ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "Η ΕΘΝΙΚΗ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως διαδόχου της ανωνύμου ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΑΕΕ", η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Φλώρα Τριανταφύλλου, βάσει δηλώσεως του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-2-1999 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4516/2001 του ίδιου Δικαστηρίου και 5305/2002 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 6-6-2005 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Γεωργία Λαλούση, διάβασε την από 9-10-2007 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την προσκομιζόμενη με επίκληση .......... έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή Κεφαλληνίας .........., αποδεικνύεται ότι αντίγραφο της κλήσης προς συζήτηση με πράξη ορισμού δικασίμου για την 21-9-2007, κατά την οποία η υπόθεση αναβλήθηκε νόμιμα με εγγραφή στο πινάκιο για τη σημερινή δικάσιμο, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στον πρώτο αναιρεσίβλητο Ψ1. Στον ίδιο αναιρεσίβλητο έχει επιδοθεί και αντίγραφο της κρινόμενης αναίρεσης, όπως προκύπτει από την ......... έκθεση επίδοσης του ίδιου δικαστικού επιμελητή. Ο προαναφερόμενος αναιρεσίβλητος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης με τη σειρά της από το οικείο πινάκιο και δεν παραστάθηκε με πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Συνεπώς, η συζήτηση πρέπει να προχωρήσει σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ). Από τις διατάξεις των άρθρων 69, 556 και 558 ΚΠολΔ προκύπτει ότι η αίτηση αναίρεσης απευθύνεται εναντίον εκείνων οι οποίοι ήσαν διάδικοι στη δίκη στην οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση και αντίδικοι του αναιρεσείοντος που νίκησαν, όχι όμως εναντίον όλων αυτών αλλά μόνον εναντίον εκείνων ως προς τους οποίους επιδιώκεται με βάση τις επικαλούμενες πλημμέλειες της προσβαλλόμενης απόφασης η αναίρεση αυτής. Στη συγκεκριμένη περίπτωση με την αναίρεση οι αναιρεσείοντες επιδιώκουν την αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης μόνο κατά τη διάταξη που απέρριψε ως απαράδεκτη την επικουρικώς ασκηθείσα πλαγιαστική αγωγή τους κατά της δεύτερης αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρίας, για να αναγνωριστεί, μετά τον περιορισμό του αιτήματος, ότι οφείλει να καταβάλει το ασφάλισμα στον πρώτο αναιρεσίβλητο ασφαλισμένο της και οφειλέτη αυτών ως υπαίτιο για το θάνατο συγγενούς τους σε αυτοκινητικό ατύχημα, ο οποίος αδρανεί να ασκήσει την αξίωσή του. Ο πρώτος αναιρεσίβλητος δεν υπήρξε διάδικος στη δίκη επί της πλαγιαστικής αγωγής και γι' αυτό η αναίρεση κατά το μέρος που στρέφεται κατ' αυτού είναι απορριπτέα ως απαράδεκτη.

Κατά το άρθρο 72 ΚΠολΔ "οι δανειστές έχουν δικαίωμα να ζητήσουν δικαστική προστασία ασκώντας τα δικαιώματα του οφειλέτη τους εφόσον εκείνος δεν τα ασκεί, εκτός αν συνδέονται στενά με το πρόσωπό του". Εξάλλου ο παθών τρίτος σε αυτοκινητικό τροχαίο ατύχημα, όταν η ευθεία αξίωσή του κατά του ασφαλιστή από την ασφαλιστική σύμβαση (άρθρο 10 παρ. 1 ν. 489/1976), που είχε συνάψει ο υπόχρεος σε αποζημίωση, έχει υποπέσει στη διετή παραγραφή (άρθρο 10 παρ. 2 του ίδιου νόμου), μπορεί να ασκήσει κατ' αυτού πλαγιαστικά την αξίωση του ασφαλισμένου από τη σύμβαση ασφάλισης, καθόσον η αξίωση αυτή υπόκειται σε μεγαλύτερη παραγραφή (άρθρα 195 ΕμπΝ και 10 νόμου 2496/1997 από 17-11-1997).

Μάλιστα ούτε από την ΚΠολΔ 72, ούτε από άλλη διάταξη του ΚΠολΔ αποκλείεται η δυνατότητα σώρευσης στο ίδιο δικόγραφο τόσο της ευθείας αξίωσης του ζημιωθέντος τρίτου κατά του υπόχρεου σε αποζημίωση, όσο και της πλαγιαστικής αγωγής κατά του ασφαλιστή. Στην τελευταία αυτή περίπτωση δεν έχει ιδιαίτερη σημασία το χρονικό σημείο επίδοσης της αγωγής στον υπόχρεο ασφαλισμένο.

Αρκεί η επίδοση του δικογράφου της αγωγής στον ασφαλισμένο να έχει γίνει κατά το χρόνο εκδίκασης των αγωγών στο δικαστήριο, και κατά τον ίδιο κρίσιμο χρόνο της πρώτης συζήτησης στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο να υφίσταται η αδράνεια του ασφαλισμένου. Δεν αποκλείεται ο παθών τρίτος μερικές φορές να ασκεί κατά του ασφαλιστή κύρια την ευθεία αξίωσή του και επικουρικά την πλαγιαστική αγωγή για την περίπτωση που ο εναγόμενος ασφαλιστής προτείνει και αποδείξει στην ουσία την ένσταση της παραγραφής του άρθρου 10 παρ. 2 του νόμου 489/1976.

Ο ενάγων (παθών τρίτος) δανειστής, ζητώντας πλαγιαστικά έννομη προστασία νομιμοποιείται ως μη δικαιούχος διάδικος. Αίτημα της πλαγιαστικής αγωγής, που μπορεί να προκύπτει και από το αιτιολογικό της, είναι η καταδίκη του εναγομένου (ασφαλιστή) να καταβάλει στο δικαιούχο ασφαλισμένο (οφειλέτη του ενάγοντος και δανειστή του εναγομένου).

Η δυνατότητα ικανοποίησης του δανειστή από το δικαίωμα του οφειλέτη, όπως και η αδράνεια του οφειλέτη προς ενάσκηση του δικαιώματός του αποτελούν στοιχεία για τη δικαιολόγηση εννόμου συμφέροντος στην άσκηση της σχετικής πλαγιαστικής αγωγής, που βέβαια πρέπει πάντοτε να έχει την απαιτούμενη πληρότητα του περιεχομένου της για να μην απορρίπτεται ως αόριστη.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση οι αναιρεσείοντες, κατά την εκτίμηση που γίνεται στο δικόγραφο της αναίρεσης, και με τους τρεις λόγους αυτής προσάπτουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την αιτίαση, ότι υπέπεσε στην πλημμέλεια που προβλέπεται από το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ για το λόγο ότι απέρριψε ως κατ' ουσίαν αβάσιμη την έφεσή τους κατά της πρωτόδικης (4516/2001 ΜΠΑ) απόφασης, η οποία είχε απορρίψει ως απαράδεκτη την ένδικη από 20-2-1999 αγωγή τους κατά το τμήμα που περιέχει πλαγιαστική άσκηση των δικαιωμάτων του υπαιτίου του ατυχήματος και ασφαλισμένου στη δεύτερη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία με την αιτιολογία ότι "το πρωτόδικο δικαστήριο που απέρριψε ως πρόωρη και απαράδεκτη την πλαγιαστική αγωγή, η οποία ασκήθηκε ταυτόχρονα με την αντίστοιχη ευθεία, χωρίς προηγούμενη σχετική όχληση του ασφαλισμένου από τον ζημιωθέντα, δεν έσφαλε".

Στη συγκεκριμένη περίπτωση οι αναιρεσείοντες με την από 20-2-1999 αγωγή τους, κατά την εκτίμηση του δικογράφου της, ισχυρίστηκαν τα ακόλουθα. Στις 30-6-1996 σε τροχαίο ατύχημα που συνέβη στην εθνική οδό......-.......... τραυματίστηκε θανάσιμα και στη συνέχεια απεβίωσε ο υιός και αδελφός τους Χ, κατά την ανατροπή της υπ' αριθμόν κυκλοφορίας ........

δίκυκλης μοτοσυκλέτας, την οποία οδηγούσε ο πρώτος εναγόμενος και ήταν ασφαλισμένη για τις προς τρίτους προξενούμενες ζημίες στην ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΑΕ, η οποία συγχωνεύτηκε με τη δεύτερη εναγόμενη ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία ΕΘΝΙΚΗ ΑΕΓΑ, η οποία είναι καθολική διάδοχος αυτής στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις από την ασφαλιστική σύμβαση.

Ο πρώτος εναγόμενος, κατά τα εκτιθέμενα στην αγωγή, είναι αποκλειστικά υπαίτιος για την πρόκληση του ατυχήματος και το θάνατο του συγγενούς τους και γι' αυτό ζητούν να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι ευθυνόμενοι εις ολόκληρον να καταβάλουν σε κάθε έναν από αυτούς χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης και στον πρώτο από αυτούς, πατέρα του θανόντος, τη ζημία που υπέστη από το θάνατο του γυιού του (έξοδα μεταφοράς σορού και κηδείας).

Με το ίδιο δικόγραφο, επικουρικά για την περίπτωση που θα κρινόταν ότι η κυρία (ευθεία) αξίωσή τους κατά του ασφαλιστή έχει παραγραφεί, οι αναιρεσείοντες ασκούν πλαγιαστικά το δικαίωμα του πρώτου εναγομένου (ασφαλισμένου) για την προς αυτόν καταβολή του ασφαλίσματος (το αίτημα περιέχεται στο κύριο σώμα της αγωγής).

Κατά τα εκτιθέμενα στην αναιρσιβαλλομένη η αγωγή επιδόθηκε στον πρώτο εναγόμενο-αναιρεσίβλητο στις 12-3-1999, προκύπτει δε αυτό από την ........ έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή Κεφαλληνίας .......... και στη δεύτερη εναγόμενη-αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία στις 26-2-1999, όπως προκύπτει από την ........ έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας Αθηνών ......... .Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, εφόσον η κύρια αγωγή κατά του υπαιτίου του ατυχήματος-ασφαλισμένου και της ασφαλιστικής εταιρίας, στην οποία είχε σωρευθεί και η πλαγιαστική αγωγή κατά της ασφαλιστικής εταιρίας είχε επιδοθεί στον υπαίτιο- ασφαλισμένο πριν από το χρόνο εκδίκασης των αγωγών στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο (6-4-2001), συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 72 ΚΠολΔ και η ένδικη αγωγή αποζημιώσεως κατά την επικουρική της βάση από την τελευταία αυτή διάταξη ήταν παραδεκτή, ενόψει και του ότι κατά τα υπό των αναιρεσειόντων υποστηριζόμενα και τα δεκτά γενόμενα από το Εφετείο ο πρώτος αναριεσίβλητος δεν άσκησε ποτέ τα δικαιώματά του από την ασφαλιστική σύμβαση κατά της αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρείας.

Επομένως, το Εφετείο απορρίπτοντας το σχετικό λόγο της έφεσης και επικυρώνοντας κατά τούτο την πρωτόδικη απόφαση, η οποία είχε απορρίψει ως απαράδεκτη την ένδικη πλαγιαστική αγωγή, που ασκήθηκε επικουρικώς, παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτο, και γι' αυτό είναι βάσιμος ο μοναδικός κατ' εκτίμηση αναιρετικός λόγος από το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ.

Κατ' ακολουθίαν πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η αναιρεσιβαλλομένη και να παραπεμφθεί η υπόθεση, μόνον κατά το αναιρούμενο μέρος προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, διότι είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (ΚΠολΔ 580 παρ. 3, όπως ισχύει).-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 6-6-2005 αναίρεση κατά το μέρος που στρέφεται κατά του Ψ1 -

Αναιρεί την 5305/2002 απόφαση του Εφετείου Αθηνών κατά τη διάταξή της που απέρριψε την πλαγιαστική αγωγή των αναιρεσειόντων κατά της δεύτερης αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρίας.-

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της ανωτέρω αποφάσεως, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τη δεύτερη αναιρεσίβλητη (ασφαλιστική εταιρεία) στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε χίλια τριακόσια (1.300) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 9 Ιανουαρίου 2008. Και

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Φεβρουαρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ