237/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 237 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 237/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Παπανικολάου, Αντιπρόεδρο, Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο και Γεωργία Λαλούση, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Δεκεμβρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΕΞ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Παντελίδη. Του αναιρεσιβλήτου: Ψ1, ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24-6-2003 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2057/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 6551/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 3-10-2006 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο το αναιρεσείον, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Πολυζωγόπουλος, διάβασε την από 21-11-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των λόγων της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά το άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτή με τον τρόπο που ο νόμος, ο 'Αρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και σε καταφατική περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση της υποθέσεως παρά την απουσία αυτού. Στην προκειμένη περίπτωση, οι αναιρεσίβλητοι Ψ1 δεν εμφανίστηκε κατά την αναφερόμενη στην αρχή της απόφασης αυτής συνεδρίαση, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της από το οικείο πινάκιο. Από δε την ....... έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή το Πρωτοδικείο Αθηνών ....... προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της ένδικης αίτησης με την κάτω απ' αυτή πράξη ορισμού δικασίμου για την ως άνω συνεδρίαση, καθώς και κλήση προς συζήτηση της αίτησης αυτής επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στον απολειπόμενο ως άνω αναιρεσίβλητο. Επομένως, παρά την απουσία του, η συζήτηση της υποθέσεως πρέπει να προχωρήσει.

ΙΙ. Η διάταξη του άρθρου 19 παρ. 1 περ. α' του ν.489/1976 που τροποποιήθηκε με το άρθρο 50 παρ. 5 και 6 του ν.1569/1986 και στη συνέχεια κωδικοποιήθηκε με το π.δ. 237/1986 ορίζει, ότι "το Επικουρικό Κεφάλαιο είναι υποχρεωμένο να καταβάλει στα πρόσωπα που ζημιώθηκαν την κατά την παρ. 2 του άρθρου αυτού αποζημίωση λόγω θανάτωσης ή σωματικών βλαβών ή υλικών ζημιών από αυτοκινητικά ατυχήματα, όταν:

α) αυτός που υπέχει ευθύνη παραμένει άγνωστος. Στην περίπτωση όμως αυτή δεν υπάρχει υποχρέωση αποζημιώσεως υλικών ζημιών". Εξάλλου, και η διάταξη του άρθρου 1 παρ. 4 της Οδηγίας 84/5 της 30.12.1983 ΕΟΚ, η οποία πάντως δεν έχει καταστεί εσωτερικό δίκαιο της ελληνικής έννομης τάξεως, αναφέρει ότι "κάθε κράτος - μέλος ιδρύει ή εγκρίνει οργανισμό η αποστολή του οποίου είναι να αποκαθιστά τουλάχιστον εντός των ορίων της υποχρεώσεως ασφαλίσεως τις υλικές ζημίες ή τις σωματικές βλάβες που προκαλούνται από όχημα αγνώστων στοιχείων".

Από την πρώτη των ως άνω διατάξεων σαφώς προκύπτει ότι από το πεδίο ευθύνης του Επικουρικού Κεφαλαίου (ΕΚ), σε περίπτωση προκλήσεως ατυχήματος σε τρίτο από άγνωστο αυτοκίνητο, εξαιρούνται οι υλικές ζημίες, έστω και αν αυτές προήλθαν από ατύχημα κατά το οποίο παράλληλα προκλήθηκαν και σωματικές βλάβες ή θανάτωση προσώπου.

Ο περιορισμός αυτός ευθύνης του ΕΚ σαφώς προκύπτει από τη γραμματική διατύπωση της άνω διατάξεως, η οποία είναι σύμφωνη με τον προορισμό του, που αποβλέπει στη διαφύλαξη της ευθύνης του για την κάλυψη των πλέον σημαντικών περιπτώσεων, που είναι η θανάτωση και οι σωματικές κακώσεις. Προς το σκοπό αυτό δεν είναι αντίθετη η ρύθμιση του άρθρου 19 παρ. 1 περ.

β' του ν.489/1976 κατά την οποία επί προκλήσεως ατυχήματος από ανασφάλιστο αυτοκίνητο η ευθύνη του ΕΚ περιλαμβάνει και την κάλυψη των υλικών ζημιών. Τούτο γιατί στην περίπτωση αυτή το ΕΚ, με βάση το μηχανισμό της υποκαταστάσεως του άρθρου 19 παρ. 4 του ν.489/1976, έχει ελπίδες να μετακυλίσει τελικά στον υπόχρεο κύριο, κάτοχο ή οδηγό του ζημιογόνου αυτοκινήτου την αποζημίωση, την οποία καταβάλλει στον παθόντα τρίτο, πράγμα που, συνήθως, δεν μπορεί να συμβεί επί προκλήσεως ατυχήματος από άγνωστο αυτοκίνητο.

Πλέον των ανωτέρω, η άποψη αυτή της εξαιρέσεως της ευθύνης του ΕΚ από υλικές ζημίες ενισχύεται και από τη διατύπωση του άρθρου 3 του π.δ. 314/1993, η οποία έχει προστεθεί ως τελευταία παραγράφου του άρθρ. 19 του ν.489/1976 και ορίζει, ότι: "σε περίπτωση διαφοράς μεταξύ του Επικουρικού Κεφαλαίου και του ασφαλιστή αστικής ευθύνης για το ποιός πρέπει να αποζημιώσει το θύμα για σωματικές βλάβες ανασφάλιστου οχήματος, το Επικουρικό Κεφάλαιο υποχρεούται σε πρώτη φάση να αποζημιώσει το θύμα".

Από την τελευταία αυτή διάταξη προκύπτει ότι η σύνδεση της ευθύνης του Επικουρικού Κεφαλαίου επί προκλήσεως ατυχήματος από άγνωστο αυτοκίνητο γίνεται μόνο για σωματικές βλάβες, ενώ όταν το ατύχημα προκαλείται από ανασφάλιστο αυτοκίνητο, τότε η ευθύνη του ΕΚ επεκτείνεται και στις υλικές ζημιές.

Συνεπώς, εν όψει των ανωτέρω, δεν στηρίζεται στο νόμο αγωγή του παθόντος ατύχημα τρίτου από άγνωστο αυτοκίνητο κατά του Επικουρικού Κεφαλαίου. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχτηκε ότι είναι νόμιμη και ουσιαστικά βάσιμη η από 24.6.2003 αγωγή του αναιρεσιβλήτου με την οποία ζήτησε από το εναγόμενο και ήδη αναιρεσείον Ε.Κ.

αποζημίωση για τις υλικές ζημίες, που προκλήθηκαν κατά την 12.11.2006 στην .... επί της οδού .... στο ....... αυτοκίνητό του από αποκλειστική υπαιτιότητα αγνώστου οδηγού, ο οποίος οδηγούσε αυτοκίνητο αγνώστου αριθμού κυκλοφορίας. 'Ετσι, αφού επικύρωσε την ομοίως αποφανθείσα πρωτόδικη απόφαση, η οποία επιδίκασε στον αναιρεσίβλητο - ενάγοντα για την προαναφερθείσα αιτία το ποσό των 10.506,27 ευρώ, απέρριψε την κατ' αυτού έφεση του αναιρεσείοντος Επικουρικού Κεφαλαίου.

Με αυτά όμως που δέχθηκε το Εφετείο, παραβίασε ευθέως την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 19 παρ. 1 περ. α' του ν. 489/1976 την οποία εσφαλμένως ερμήνευσε και εφάρμοσε, γι' αυτό και υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ.. Επομένως, ο σχετικός δεύτερος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως είναι βάσιμος.

Μετά ταύτα και επειδή παρέλκει η έρευνα του πρώτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να αναιρεθεί η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.). και να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 6551/2006 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 16 Ιανουαρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Φεβρουαρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ