2375/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2375 / 2007 (Ζ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 2375/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ζ' Ποινικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Δημήτριο Κυριτσάκη, Αντιπρόεδρο, Γρηγόριο Μάμαλη, Θεοδώρα Γκοϊνη-Εισηγήτρια, Βασίλειο Κουρκάκη και Ελευθέριο Νικολόπουλο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 7 Μαρτίου 2007, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ανδρέα Ζύγουρα, (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου: ...... που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνου Γκρέκοβιτς, περί αναιρέσεως της 13/2006 αποφάσεως του Πενταμελούς Εφετείου Κέρκυρας.

Με συγκατηγορούμενους τους: 1. ..... 2. ......, 3. ...... και 4. ....... Το Πενταμελές Εφετείο Κέρκυρας, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή και ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 25 Απριλίου 2006 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 937/2006.

Αφού άκουσε

Τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η προκείμενη αίτηση αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 34 ΠΚ, η πράξη δεν καταλογίζεται στο δράστη αν, όταν την διέπραξε, λόγω νοσηρής διαταράξεως των πνευματικών λειτουργιών ή διαταράξεως της συνειδήσεως, δεν είχε την ικανότητα να αντιληφθεί το άδικο της πράξεώς του ή να ενεργήσει σύμφωνα με την αντίληψή του για το άδικο αυτό, κατά δε το άρθρο 36 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα, αν εξαιτίας κάποιας από τις ψυχικές καταστάσεις που αναφέρονται στο άρθρο 34 δεν έχει εκλείψει εντελώς, μειώθηκε όμως σημαντικά η ικανότητα για καταλογισμό που απαιτείται κατά το άρθρο αυτό, επιβάλλεται ποινή ελαττωμένη (άρθρο 83 ΠΚ).

Κατά την έννοια των διατάξεων αυτών, υπό τον όρο νοσηρή διατάραξη των πνευματικών λειτουργιών περιλαμβάνεται κάθε μορφής διατάραξη των πνευματικών λειτουργιών από παθολογικά αίτια, δηλαδή, κάθε ασθένεια της διάνοιας, όπως οι μορφές παραφροσύνης ή φρενοβλάβεια υπό την ευρεία έννοια, υπό τον όρο δε διατάραξη της συνειδήσεως νοείται κάθε ψυχική διατάραξη που δεν πηγάζει από παθολογική κατάσταση του εγκεφάλου, αλλά εμφανίζεται και σε ψυχικώς υγιή άτομα και είναι πάντοτε παροδική.

Αν εξαιτίας μιας από τις καταστάσεις αυτές ο δράστης δεν είχε την ικανότητα ή είχε σημαντικά μειωθεί η ικανότητά του να αντιληφθεί το άδικο της πράξεώς του, κατά το χρόνο που την τέλεσε, τότε, στη μεν πρώτη περίπτωση η πράξη δεν καταλογίζεται σ' αυτόν, στη δε δεύτερη επιβάλλεται μειωμένη ποινή. Εξάλλου, από το άρθρο 13 παρ. 4 του Ν. 1729/1987 (ήδη άρθρο 30 παρ. 4 του Κώδικα Νόμων για τα ναρκωτικά), προκύπτει ότι η τοξικομανία αυτή και μόνη δεν οδηγεί σε έλλειψη ή μείωση της ικανότητας προς καταλογισμό, αν δεν συντρέχει μια από τις ως άνω αναφερόμενες καταστάσεις.

Περαιτέρω, η απαιτούμενη από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠοινΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία της δικαστικής αποφάσεως, η έλλειψη της οποίας ιδρύει λόγο αναιρέσεως κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' ΚΠοινΔ, πρέπει να υπάρχει, όχι μόνον ως προς τα περιστατικά που απαρτίζουν την κατηγορία, αλλά να επεκτείνεται και στους αυτοτελείς ισχυρισμούς.

Είναι δε αυτοτελείς, εκείνοι οι ισχυρισμοί που προβάλλονται στο δικαστήριο της ουσίας, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 170 παρ. 2 και 333 παρ. 2 ΚΠοινΔ, από τον κατηγορούμενο ή το συνήγορό του και τείνουν στην άρση του άδικου χαρακτήρα της πράξεως ή της ικανότητας προς καταλογισμό ή τη μείωση αυτής, καθώς και στην εξάλειψη του αξιοποίνου ή τη μείωση της ποινής.

Η υποχρέωση του δικαστηρίου να περιλάβει στην απόφασή του ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία για την απόρριψη αυτοτελούς ισχυρισμού του κατηγορουμένου, υπάρχει όταν αυτός προβάλλεται με σαφήνεια και πληρότητα, με την επίκληση, δηλαδή, των πραγματικών περιστατικών που απαιτούνται για τη θεμελίωσή του.

Τέτοιος ισχυρισμός είναι και ο περί ελαττωμένης ικανότητας προς καταλογισμό, αφού, σε περίπτωση ουσιαστικής βασιμότητάς του, έχει ως συνέπεια την επιβολή μειωμένης ποινής. Επίσης, αυτοτελής είναι και ο ισχυρισμός, προκειμένου για παράβαση του νόμου περί ναρκωτικών, ότι ο κατηγορούμενος είναι τοξικομανής κατά την έννοια του άρθρου 13 παρ. 1 του Ν. 1729/1987, δηλαδή, ότι απέκτησε την έξη της χρήσεως ναρκωτικών ουσιών και δεν μπορεί να την αποβάλει με τις δικές του δυνάμεις, ενόψει του ότι κατά την παρ. 4 του ίδιου άρθρου, δράστης στο πρόσωπο του οποίου συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παρ. 1 τιμωρείται με ποινές μειωμένες αν πρόκειται για παραβάσεις των άρθρων 5 έως 8 του Ν. 1729/1987 (άρθρα 20 έως 23 του Κώδικα Νόμων για τα Ναρκωτικά) και παραμένει ατιμώρητος αν πρόκειται για παράβαση του άρθρου 12 παρ. 1 του ίδιου νόμου (άρθρο 29 παρ. 1 του άνω Κώδικα).

Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη 13/2006 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Κέρκυρας, ο αναιρεσείων κηρύχθηκε ένοχος σε δεύτερο βαθμό για από κοινού αγορά, κατοχή και μεταφορά ναρκωτικών ουσιών, πράξεις που τέλεσε υπό την ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ. 2 περ. ε' ΠΚ, και του επιβλήθηκε (ενιαία) ποινή καθείρξεως έξι ετών και χρηματική ποινή 7.000 ευρώ.

Όπως προκύπτει από τα πρακτικά της δίκης, κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, ο μεν κατηγορούμενος, στην απολογία του, ανέφερε απλώς "ήθελα να τα κόψω τα ναρκωτικά", ο δε συνήγορός του, κατά τη διάρκεια της αποδεικτικής διαδικασίας, αφενός "υπέβαλε τον αυτοτελή ισχυρισμό περί τοξικομανίας", αφετέρου υπέβαλε εγγράφως "αυτοτελείς ισχυρισμούς ελαφρυντικών περιστάσεων" οι οποίοι καταχωρήθηκαν στα πρακτικά, όπου, αφού παρατίθεται το συμπέρασμα των ιατρικών πραγματογνωμοσυνών από 30.6.2004 και 8.9.2004 του .....

και ......, αντιστοίχως, ότι ο αναιρεσείων είναι τοξικομανής κατά την έννοια του άρθρου 13 παρ. 1 του Ν. 1729/1987, ζητείται ν' αναγνωρισθεί ότι συντρέχει στο πρόσωπο του κατηγορουμένου - αναιρεσείοντος το ελαφρυντικό του μειωμένου καταλογισμού, "καθόσον κατά την τέλεση των πράξεων τελούσε υπό το καθεστώς εξάρτησης και επήρειας ναρκωτικών ουσιών που κατηύθυναν τις επιθυμίες και επιλογές του".

Οι ισχυρισμοί αυτοί, έτσι όπως διατυπώθηκαν, ήτοι εκείνος της τοξικομανίας άνευ επικλήσεως ότι ο κατηγορούμενος έχει αποκτήσει την έξη της χρήσεως ναρκωτικών ουσιών και δεν μπορεί να την αποβάλει με τις δικές του δυνάμεις, εκείνος δε της ελαττωμένης ικανότητας προς καταλογισμό άνευ επικλήσεως ότι κατά το συγκεκριμένο χρόνο ο κατηγορούμενος ευρίσκετο υπό την επήρεια συγκεκριμένης ναρκωτικών ουσίας και δη με αναφορά πραγματικών περιστατικών περί του είδους και της ποσότητας αυτής, καθώς και του χρόνου λήψεώς της και ότι εκ τούτου είχαν διαταραχθεί οι πνευματικές του λειτουργίες ή η συνείδησή του, ώστε, μετά από αξιολόγηση και τυχόν αποδοχή αυτών, να μπορεί να κριθεί αν συντρέχει περίπτωση περιορισμένης ικανότητας προς καταλογισμό, στην οποία δεν οδηγεί η τοξικομανία καθεαυτήν, όπως προεκτέθηκε, ήταν αόριστοι και συνεπώς το Εφετείο, που τους απέρριψε, δεν είχε υποχρέωση να αιτιολογήσει την απόρριψή τους.

Παρά ταύτα, όπως προκύπτει από το σκεπτικό της προσβαλλόμενης αποφάσεως, το Εφετείο διέλαβε αιτιολογία και περί των ισχυρισμών αυτών, τους οποίους απέρριψε κατ' ουσίαν, δεχθέν, ειδικότερα, (για τον αναιρεσείοντα και τους συγκατηγορουμένους του), ότι από τις εκθέσεις πραγματογνωμοσύνης των ψυχιάτρων ιατρών, οι οποίες συνεκτιμήθηκαν αναγκαίως με τα λοιπά αποδεικτικά μέσα που αναφέρονται στο προοίμιο του εν λόγω σκεπτικού κατά το είδος τους, "δεν οδηγείται στην δικανική πεποίθηση ότι οι κατηγορούμενοι είναι τοξικομανείς εφόσον μάλιστα οι εξετάσαντες αυτούς γιατροί στηρίζονται στις εκθέσεις τους μόνον επί των απαντήσεων των κατηγορουμένων αν πληρούν ή όχι τα επιστημονικά κριτήρια", η οποία είναι ειδική και εμπεριστατωμένη, κατά την έννοια των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠοινΔ, ως προς την απόρριψη του ισχυρισμού περί τοξικομανίας.

Μετά δε από τις παραδοχές αυτές και την απόρριψη του συγκεκριμένου ισχυρισμού, το δικαστήριο δεν ήταν αναγκαίο να ερευνήσει περαιτέρω την ικανότητα του αναιρεσείοντος να αντιληφθεί το άδικο της πράξεώς του ή να ενεργήσει σύμφωνα με την αντίληψή του για το άδικο αυτό, γιατί αποκρούσθηκε η προϋπόθεση που θα έδινε λαβή στην έρευνα της ελαττωμένης ικανότητας προς καταλογισμό.

Η ειδικότερη αντίθετη αιτίαση του αναιρεσείοντος ότι δεν λήφθηκαν υπόψη οι επισημαινόμενες εκθέσεις ψυχιατρικής πραγματογνωμοσύνης, ρητώς, κατά τα ανωτέρω, μνημονευόμενες στο σκεπτικό της αποφάσεως, είναι αβάσιμη, ενώ οι αντίθετοι επί της ουσίας ισχυρισμοί, ότι οι παραδοχές της αποφάσεως ως προς την απόρριψη των ως άνω αυτοτελών ισχυρισμών δεν αποδεικνύοντο πράγματι από τις ίδιες εκθέσεις, πλήττουν την αναιρετικώς ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του δικαστηρίου και είναι απαράδεκτοι.

Επομένως, ο εκ του άρθρου 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' ΚΠοινΔ μοναδικός λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για αναιτιολόγητη απόρριψη των ανωτέρω ισχυρισμών και αιτήματος του κατηγορουμένου-αναιρεσείοντος, είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί, να απορριφθεί δε συνακολούθως η ένδικη αίτηση και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα (άρθρο 583 παρ. 1 ΚΠοινΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 25 Απριλίου 2006 αίτηση του ......περί αναιρέσεως της 13/2006 αποφάσεως του Πενταμελούς Εφετείου Κέρκυρας. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα εκ διακοσίων είκοσι (220) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 2 Αυγούστου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 27 Δεκεμβρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ