236/2019 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 236 / 2019 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 236/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Πηνελόπη Ζωντανού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Θεόδωρο Τζανάκη, Νικόλαο Πιπιλίγκα - Εισηγητή, Αντιγόνη Καραΐσκου - Παλόγου και Λουκά Μόρφη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 23 Οκτωβρίου 2018, με την παρουσία και της Γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Σπυρίδωνα Αναγνωστόπουλο, που κατέθεσε προτάσεις. Της αναιρεσίβλητης: Λ. Σ. του Ι., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αθανασία Χαλβαντζή, που κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 23/8/2011 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Κολυμβαρίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 581/2013 του ίδιου Δικαστηρίου και 300/2017 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων, η οποία διορθώθηκε με την 374/2017 απόφαση του ίδιου δικαστηρίου. Την αναίρεση της 300/2017 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων ζητεί η αναιρεσείουσα εταιρεία με την από 1/9/2017 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας εταιρείας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με τη διάταξη της παρ. 4 του άρθρου 495 του ΚΠολΔ, η οποία προστέθηκε με το άρθρο 12 παρ. 2 του Ν. 4055/2012 ισχύοντος από 2.4.2012 κατά το άρθρο 113 αυτού, όπως συμπληρώθηκε με το άρθρο 93 παρ. 1 του Ν. 4139/2013, και η οποία αναριθμήθηκε σε παρ. 3 με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του Ν. 4335/2015 μετά την αναδιατύπωση του εν λόγω άρθρου, ισχύοντος από 1.1.2016 [κατά το άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 2 του τελευταίου αυτού νόμου], προβλέπεται η καταβολή παραβόλου από εκείνον που ασκεί το ένδικο μέσο της έφεσης, της αναίρεσης και της αναψηλάφησης (και επί περισσοτέρων ομοδίκων ενός παραβόλου), το οποίο ανέρχεται στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ για την περίπτωση της αναίρεσης, που επισυνάπτεται στην έκθεση που συντάσσει ο γραμματέας, με κύρωση, σε περίπτωση μη καταβολής αυτού, την απόρριψη του ενδίκου μέσου ως απαράδεκτου από το Δικαστήριο.

Σύμφωνα όμως με το τελευταίο εδάφιο της διάταξης αυτής, η υποχρέωση αυτή δεν ισχύει για τις διαφορές, μεταξύ άλλων, από το άρθρο 614 παρ. 3 του ιδίου Κώδικα (εργατικές διαφορές - προηγουμένως άρθ. 663 επ του ΚΠολΔ). Στην προκειμένη περίπτωση κατά την κατάθεση της ένδικης από 1.9.2017 και με αριθ. κατάθεσης ΑΝ 4/1.9.2017 αίτησης αναίρεσης κατά της υπ' αριθ. 300/2017 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων, με αντικείμενο διαφορά μεταξύ των διαδίκων από την παροχή εξαρτημένης εργασίας δυνάμει σχετικής σύμβασης, η αναιρεσείουσα εταιρεία προέβη στην επισύναψη του υπ' αριθ. 16...027 παραβόλου, ύψους τριακοσίων (300) ευρώ για την άσκηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης.

Η ως άνω διαφορά όμως, ως εργατική, απαλλάσσεται της καταβολής παραβόλου για το παραδεκτό της αίτησης αναίρεσης και κατά συνέπεια το καταβληθέν παράβολο πρέπει να αποδοθεί στην αναιρεσείουσα, ανεξάρτητα από την έκβαση της δίκης επί της ως άνω αίτησης αναίρεσης (ΑΕΔ 3, 4/2014).

Με την από 1 Σεπτεμβρίου 2017 και με αριθ. κατάθ. ΑΝ 4/1.9.2017 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η με αριθ. 300/7.8.2017 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων, δικάσαντος ως Εφετείου, η οποία εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων, κατόπιν άσκησης αντιθέτων εφέσεων αυτών και ειδικότερα της από 2.9.2013 και με αριθ. κατάθ. 57/2.9.2013 έφεσης της εναγομένης και ήδη αναιρεσείουσας ανώνυμης εταιρείας και της από 24.1.2014 και με αριθ.

κατάθ. 5/24.1.2014 έφεσης της ενάγουσας και ήδη αναιρεσίβλητης, κατά της εκδοθείσας κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών με αριθ. 581/31.7.2013 απόφασης του Ειρηνοδικείου Χανίων, στο οποίο από 1.1.2013 είχε συγχωνευθεί το Ειρηνοδικείο Κολυμβαρίου. Με την προσβαλλομένη απόφαση του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου έγιναν κατά ένα μέρος δεκτές ως βάσιμες κατ' ουσία αμφότερες οι εφέσεις, εξαφανίσθηκε η εν λόγω απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, η οποία είχε δεχθεί κατά ένα μέρος ως ουσιαστικά βάσιμη την από 23.8.2011 και με αριθ.

κατάθ. 4/26.8.2011 αγωγή της ενάγουσας που είχε κατατεθεί στο Ειρηνοδικείο Κολυμβαρίου Χανίων Κρήτης (μετέπειτα συγχωνευθέντος στο Ειρηνοδικείο Χανίων), και είχε επιδικάσει σε αυτήν τα εκεί αναγραφόμενα χρηματικά ποσά, συνολικού ύψους 4.229,80 ευρώ για αποδοχές υπερημερίας από άκυρη καταγγελία και λοιπές διαφορές αποδοχών από τη μεταξύ των διαδίκων σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, και, δικάζοντας επί της αγωγής, επιδίκασε, κατά μερική παραδοχή αυτής ως βάσιμης κατ' ουσία, στην ενάγουσα για αποδοχές υπερημερίας και διαφορές αποδοχών τα εκεί αναγραφόμενα χρηματικά ποσά, συνολικού ύψους 9.091,92 ευρώ.

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε εμπρόθεσμα και νομότυπα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564 παρ.3, 566 παρ.1 και 144 του ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθ. 577 παρ.1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων αυτής (άρθ. 577 παρ.3 ΚΠολΔ). Κατά τη διάταξη του άρθρου 560 παρ. 2 του ΚΠολΔ, κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των Πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση και αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως ορίζει ο νόμος.

Μη νόμιμη συγκρότηση του δικαστηρίου υπάρχει, εάν δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, του Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων και Κατάστασης Δικαστικών Λειτουργών (Κ.Ο.Δ.Κ.Δ.Λ.) ή των ειδικών νόμων που αφορούν τη σύνθεσή του, δηλαδή την κατά νόμο σύστασή του για την ασκούμενη από αυτό δικαιοδοτική αρμοδιότητα και την αναπλήρωση των κωλυομένων μελών του.

Ο αναιρετικός αυτός λόγος συνδεόμενος με την επιταγή του άρθρου 8 εδ. α` του Συντάγματος, που επαναλήφθηκε στο άρθρο 109 παρ. 1 του ΚΠολΔ σύμφωνα με την οποία, "κανένας δε στερείται χωρίς τη θέλησή του το δικαστή που του έχει ορίσει ο νόμος" ιδρύεται μόνον όταν η σχετική πλημμέλεια βαρύνει τη σύνθεση του δικαστηρίου, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Συναφώς, το άρθρο 305 αριθ. 1 του ΚΠολΔ ορίζει ότι το πρωτότυπο της απόφασης πρέπει ν' αναφέρει τη σύνθεση του δικαστηρίου. Ο καθορισμός της σύνθεσης του δικαστηρίου, με την έννοια του προσδιορισμού του συγκεκριμένου δικαστή ή των συγκεκριμένων δικαστών που θα εκδικάσουν τις υποθέσεις γίνεται από τον πρόεδρο του δικαστηρίου σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 5 και 15 του Ν. 1756/1988 (Κ.Ο.Δ.Κ.Δ.Λ.), όπως η τελευταία αντικαταστάθηκε με το άρθρο 2 του Ν. 2172/1993 και τροποποιήθηκε μεταγενέστερα.

Περαιτέρω με τη διάταξη του άρθρου 17Α του ΚΠολΔ, η οποία προστέθηκε με το άρθρο 3 παρ. 3 του Ν. 3994/2011 (ΦΕΚ Α 165) ορίζεται ότι "Στην αρμοδιότητα των μονομελών πρωτοδικείων υπάγονται και οι εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων της περιφέρειάς τους. Στην περίπτωση αυτή τα μονομελή πρωτοδικεία συγκροτούνται από πρόεδρο πρωτοδικών ή πρωτοδίκη με πενταετή τουλάχιστον υπηρεσία, στην οποία συνυπολογίζεται και η υπηρεσία αυτού, ως παρέδρου Πρωτοδικείου και σε περίπτωση που δεν υπηρετούν πρωτοδίκες με την πιο πάνω υπηρεσία, ή αυτοί που υπηρετούν δεν επαρκούν από τον αρχαιότερο κατά διορισμό πρωτοδίκη".

Επομένως ιδρύεται αναιρετικός λόγος από τον αριθμό 2 του άρθρου 560 του ΚΠολΔ για κακή σύνθεση, όταν το Μονομελές Πρωτοδικείο που δίκασε κατ' έφεση συγκροτήθηκε από δικαστή, ο οποίος δεν είχε τουλάχιστον πέντε έτη υπηρεσίας συνυπολογιζομένης και εκείνης ως παρέδρου Πρωτοδικείου, εφόσον στο ίδιο δικαστήριο υπηρετούσε αρχαιότερος αυτού πρωτοδίκης (ΑΠ 502/2017, ΑΠ 1721/2017, ΑΠ 643/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση με το μοναδικό από τον αριθμό 2 του άρθρου 560 του ΚΠολΔ λόγο της αίτησης αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια της μη νόμιμης σύνθεσης του δικαστηρίου της ουσίας που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, συνιστάμενη στο ότι το Μονομελές Πρωτοδικείο Χανίων, που δίκασε ως Εφετείο κατά τη συνεδρίαση της 23ης Φεβρουαρίου 2017 τις ως άνω από 2.9.2013 και 24.1.2014 αντίθετες εφέσεις των διαδίκων κατά της με αριθ. 581/31.7.2013 απόφασης του Ειρηνοδικείου Χανίων (στο οποίο από 1.1.2013 είχε συγχωνευθεί το Ειρηνοδικείο Κολυμβαρίου) συγκροτήθηκε από τον Πρωτοδίκη Χρήστο Κωστόπουλο, κατά παράβαση της διάταξης του άρθρου 17Α του ΚΠολΔ, που ρυθμίζει τη σύνθεση του Μονομελούς Πρωτοδικείου, όταν δικάζει έφεση κατά απόφασης του Ειρηνοδικείου, αφού ο τελευταίος, κατά το χρόνο που δίκασε τις εν λόγω αντίθετες εφέσεις των διαδίκων, δεν είχε συμπληρώσει πενταετή υπηρεσία, ενώ κατά τον ίδιο χρόνο συζήτησης αυτών (εφέσεων), υπηρετούσε στο ίδιο δικαστήριο και μάλιστα στο ίδιο τμήμα, πλην του Προέδρου Πρωτοδικών, και μία ακόμη πρωτοδίκης, αρχαιότερη αυτού, που δίκασε την ίδια ημέρα άλλες υποθέσεις.

Από την παραδεκτή κατ` άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ επισκόπηση από τον Άρειο Πάγο των διαδικαστικών εγγράφων, για την έρευνα της βασιμότητας του παραπάνω αναιρετικού λόγου, προκύπτει ότι πράγματι ο προαναφερομένος πρωτοδίκης, που αποτέλεσε τη σύνθεση του Μονομελούς Πρωτοδικείου, την 23.2.2017, κατά την οποία συζητήθηκαν οι αντίθετες εφέσεις της αναιρεσείουσας εταιρείας και της αναιρεσίβλητης κατά της με αριθ. 581/31.7.2013 απόφασης του Ειρηνοδικείου Χανίων (στο οποίο από 1.1.2013 είχε συγχωνευθεί το Ειρηνοδικείο Κολυμβαρίου), δεν είχε συμπληρώσει τον απαιτούμενο κατά νόμο χρόνο πενταετούς υπηρεσίας, καθότι είχε διορισθεί ως πάρεδρος πρωτοδικείου με Π.Δ/μα της 22.7.2014 που δημοσιεύθηκε στις 7.8.2014 στο με αριθ. 1050 ΦΕΚ (τεύχος τρίτο) και ακολούθως ορκίσθηκε στο βαθμό του πρωτοδίκη την 24.1.2015.

Περαιτέρω προέκυψε ότι κατά τον ίδιο χρόνο υπηρετούσαν στο Πρωτοδικείο Χανίων, πλην του Προέδρου Πρωτοδικών Θεοφάνη Ντάκουλα, ο οποίος είχε διορισθεί πάρεδρος Πρωτοδικείου με Π.Δ/μα της 29.7.2002 που δημοσιεύθηκε στις 5.8.2002 στο με αριθ. 176 ΦΕΚ (τεύχος τρίτο), η πρωτοδίκης Μαρία Θεοδωρίδου, η οποία ήταν αρχαιότερη κατά διορισμό από την πρωτοδίκη Χρήστο Κωστόπουλο, καθόσον είχε διορισθεί Πρωτοδίκης με Π.Δ/μα της 19.7.2013 που δημοσιεύθηκε στις 25.7.2013 στο με αριθ. 781 ΦΕΚ (τεύχος τρίτο) και ορκίσθηκε ως Πρωτοδίκης στις 9.9.2013 (βλ.

με αριθ. 1358/30.9.2017 βεβαίωση της διευθύνουσας το Πρωτοδικείο Χανίων), και η οποία κατά την παραπάνω ημερομηνία συζήτησης της ένδικης έφεσης, δίκασε άλλες υποθέσεις.

Συνεπώς, σύμφωνα και με όσα αναφέρονται στη νομική σκέψη που προηγήθηκε, δεν ήταν νόμιμη η συγκρότηση του δικαστηρίου της ουσίας που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, αφού έγινε κατά παράβαση της διάταξης του άρθρου 17Α του ΚΠολΔ. Επομένως, ο μοναδικός λόγος της αίτησης αναίρεσης, ο οποίος παραδεκτώς προτείνεται για πρώτη φορά ενώπιον του δικαστηρίου τούτου, ενόψει του ότι ο ισχυρισμός στον οποίο στηρίζεται, της κακής σύνθεσης του δικαστηρίου, αφορά τη δημόσια τάξη (άρθρο 562 παρ. 2 στοιχ. γ του ΚΠολΔ) είναι βάσιμος. Κατ` ακολουθία των ανωτέρω πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση κατ' άρθρο 580 παρ.3 εδ. α του ΚΠολΔ για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνο που εξέδωσε την αναιρουμένη απόφαση. Τέλος πρέπει καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας εταιρείας, διότι ηττήθηκε (άρθρα 176, 183 του ΚΠολΔ), απορριπτομένου του περί του αντιθέτου αιτήματος της αναιρεσίβλητης, καθότι η επικαλουμένη από αυτήν διάταξη του άρθρου 177 του ΚΠολΔ, που αφορά την άσκηση αγωγής, δεν ευρίσκει έδαφος εφαρμογής στην προκειμένη περίπτωση.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Διατάσσει την απόδοση του καταβληθέντος παραβόλου ύψους τριακοσίων (300) ευρώ στην αναιρεσείουσα.

Αναιρεί την με αριθ. 300/7.8.2017 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων, που δίκασε ως Εφετείο.

Παραπέμπει την υπόθεση για εκ νέου εκδίκαση στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χανίων, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, πλην αυτού που εξέδωσε την αναιρουμένη απόφαση.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει στο ποσόν των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 5 Φεβρουαρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις

26 Φεβρουαρίου 2019.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ