Supreme Court dismisses appeal for inadmissibility due to lack of specific evidence and unsupported claim of excess ruling.

Απόφαση 2366 / 2009 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2366/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο, Μιχαήλ Θεοχαρίδη, Δημήτριο Μαζαράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Νοεμβρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, νόμιμα εκπροσωπουμένου από τον Υπουργό Οικονομικών που εδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιό του Παναγιώτη Παππά Πάρεδρο Ν.Σ.Κ. με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ.

Του αναιρεσίβλητου:Χ1, ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 6-12-2000 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αιγίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 14/2002 του ίδιου Δικαστηρίου και 102/2005 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 28-1-2008 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Μιχαήλ Θεοχαρίδης ανέγνωσε την από 22-10-2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

ΕΠΕΙΔΗ, η υπό κρίση αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της υπ' αριθμ.102/2005 απόφασης του Εφετείου Πατρών νομίμως εισάγεται προς συζήτηση, μετά την κατά το άρθρο 12 παρ. 1,2 του ν. 2298/1995, όπως αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 28 του ν. 2579/1998 και ακολούθως με το άρθρο 42 του ν. 2721/1999, εμπρόθεσμη κατάθεση της υπ' αριθμ.487/2008 θετικής γνωμοδοτήσεως του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους ως προς όλους τους περιεχόμενους σ'αυτήν λόγους αναίρεσης.

-ΕΠΕΙΔΗ, από το άρθρο 576 παρ. 1-2 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι, αν κατά τη συζήτηση της αναιρέσεως δεν εμφανισθεί κάποιος διάδικος, ο Άρειος Πάγος ερευνά αν ο απολειπόμενος διάδικος επισπεύδει τη συζήτηση, εάν δε την επισπεύδει ο αντίδικός του ερευνά αν ο τελευταίος έχει κλητεύσει νομίμως και εμπροθέσμως τον απολειπόμενο και σε καταφατική περίπτωση η συζήτηση προβαίνει σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι.

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την υπ' αριθμ.... έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Αιγίου ..., αντίγραφο της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης, με την επ'αυτής πράξη προσδιορισμού δικασίμου και κλήση για συζήτηση, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως από το αναιρεσείον, που επισπεύδει τη συζήτηση, στον αναιρεσίβλητο Χ1, ο οποίος δεν εμφανίσθηκε στο ακροατήριο κατά τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας και κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του οικείου πινακίου, ούτε υπέβαλε την από το άρθρο 242 ΚΠολΔ δήλωση μη παραστάσεως στο ακροατήριο.

Επομένως πρέπει η συζήτηση να προχωρήσει σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι. ΕΠΕΙΔΗ, κατά το άρθρο 559 αριθ.8 περ. α' ΚΠολ.Δ, αναίρεση επιτρέπεται και όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως πράγματα κατά την έννοια της διάταξης αυτής νοούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων που συγκροτούν την ιστορική βάση και επομένως στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης, ή αντένστασης και όχι ισχυρισμοί που αποτελούν άρνηση της αγωγής ή της ένστασης ή επιχειρήματα, νομικά ή πραγματικά , τα οποία αντλούνται από το νόμο ή από την εκτίμηση των αποδείξεων.

Για να ιδρυθεί ο λόγος αυτός αναίρεσης πρέπει οι μη προταθέντες ισχυρισμοί που παρά το νόμο λήφθηκαν υπόψη από το δικαστήριο να έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Συνεπώς, αν στην προσβαλλόμενη απόφαση υπάρχουν δύο ή περισσότερες επάλληλες αιτιολογίες, που τίθενται κυρίως ή επικουρικώς, καθεμιά από τις οποίες στηρίζει αυτοτελώς το διατακτικό της απόφασης, και με την αναίρεση δεν πλήττεται μία από αυτές, οι λόγοι αναίρεσης που πλήττουν τις λοιπές είναι απορριπτέοι ως αλυσιτελείς.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, αναφορικά με την ένσταση ιδίας κυριότητας του αναιρεσείοντος, κατά το μέρος που αυτή στηριζόταν στον ισχυρισμό του, ότι το επίδικο ακίνητο αποτελούσε ανέκαθεν τμήμα της κοίτης του μη πλεύσιμου ποταμού ..., που είχε εγκαταλειφθεί εξαιτίας της εκτέλεσης μετά το έτος 1980 τεχνικών έργων, και έτσι εξακολούθησε να ανήκει στην κυριότητά του, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1 του ν.116/1975, δέχθηκε με αυτήν τα ακόλουθα κρίσιμα πραγματικά περιστατικά: "Ανεξάρτητα από το ότι ο ποταμός ...είναι χείμαρρος και όχι μη πλεύσιμος ποταμός και μετά το έτος 1975 δεν έγιναν στην περιοχή τέτοιας εκτάσεως τεχνικά έργα, που είχαν ως συνέπεια την αποκάλυψη της κοίτης του, το επίδικο ακίνητο, εμβαδού 500 τ.μ.

περίπου και κατά νεότερη καταμέτρηση 1.141,50 τ.μ., που βρίσκεται στη θέση "..." ή "..." της κτηματικής περιφέρειας της πρώην Κοινότητας ... και συνορεύει όπως αναφέρεται στην απόφαση, ουδέποτε υπήρξε μέρος της κοίτης του ..., αλλά πάντοτε βρισκόταν εκτός αυτής και συγκεκριμένα μεταξύ των δύο προστατευτικών αναχωμάτων που κατασκεύασε ανατολικά της κοίτης αυτού κατά τα έτη 1925 και 1950, αντίστοιχα, για λόγους αντιπλημμυρικής προστασίας του συνοικισμού, η Κοινότητα ....

Ειδικότερα το επίδικο αποτελεί ανέκαθεν τμήμα του εκτεινόμενου ανατολικά του ...μείζονος ακινήτου ιδιοκτησίας της δικαιοπαρόχου μητέρας του ενάγοντος Μ1, που είχε περιέλθει σ'αυτήν κατά τα 17/20 εξ αδιαιρέτου, δυνάμει του υπ' αριθμ.... προικοσυμβολαίου του συμβολαιογράφου Αιγίου Βασιλείου Παπαθανασοπούλου, που μεταγράφηκε νόμιμα, και κατά τα υπόλοιπα 3/20 εξ αδιαιρέτου με άτυπη μεταβίβαση της νομής του από τον αδελφό του συζύγου της ....

Το μείζον αυτό ακίνητο το νεμόταν η δικαιοπάροχος του ενάγοντος, με διάνοια κυρίου, από το έτος 1940 και μέχρι το θάνατό της κατά το έτος 1989, καλλιεργώντας αυτό με οπωροκηπευτικά και με ζωοτροφές, μετά δε το θάνατο αυτής, οπότε το ακίνητο αυτό περιήλθε με κληρονομική από διαθήκη διαδοχή στον ενάγοντα, το νεμόταν ο ίδιος, σκώντας επ'αυτού τις ίδιες πράξεις νομής, συνεχώς μέχρι το έτος 1998, και έτσι, με την προσμέτρηση και του χρόνου νομής της δικαιοπαρόχου του, απέκτησε αυτός την κυριότητα του επιδίκου ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία".

Με βάση τις πραγματικές αυτές παραδοχές το Εφετείο έκρινε ότι επίδικο ακίνητο δεν ανήκει στην κυριότητα του ήδη αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, ως τμήμα της κοίτης του ποταμού ..., και ότι ο ήδη αναιρεσίβλητος ενάγων έγινε κύριος αυτού με έκτακτη χρησικτησία, ακολούθως δε, αφού δέχθηκε την έφεση του αναιρεσιβλήτου και εξαφάνισε την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, που είχε κρίνει αντιθέτως, έκανε δεκτή, ως βάσιμη, την ένδικη αγωγή του αναιρεσιβλήτου περί αναγνωρίσεως της κυριότητάς του στο επίδικο ακίνητο.

Το αναιρεσείον με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την από το άρθρο 559 αρ.8 εδ.α' του Κ.Πολ.Δ. αιτίαση, ότι το Εφετείο, παρά το νόμο έλαβε υπόψη του "πράγματα" που δεν προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Ειδικότερα διατείνεται ότι το Εφετείο, που με την προσβαλλόμενη απόφαση απέρριψε την ένστασή του ιδίας κυριότητας, και κατά το μέρος που αυτή στηριζόταν στον ισχυρισμό του ότι το επίδικο αποτελούσε ανέκαθεν τμήμα της κοίτης του μη πλεύσιμου ποταμού ..., η οποία είχε εγκαταλειφθεί εξαιτίας της εκτέλεσης μετά το έτος 1980 τεχνικών έργων, έλαβε υπόψη του το μη προταθέντα από τον αναιρεσίβλητο ισχυρισμό ότι "ο ποταμός ...είναι χείμαρρος και όχι μη πλεύσιμος ποταμός και συνακόλουθα ότι το επίδικο, ως κοίτη χειμάρρου, δεν αποτελεί κοινής χρήσεως πράγμα και δεν ανήκει στο Δημόσιο".

Ο λόγος αυτός αναίρεσης είναι απορριπτέος, ως αλυσιτελής, διότι με αυτόν πλήττεται μόνο η πρώτη επάλληλη αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης που αφορά στο χαρακτηρισμό του ποταμού ...ως χειμάρρου και όχι μη πλεύσιμου ποταμού, ενώ η δεύτερη κύρια αιτιολογία της απόφασης, που δεν πλήττεται με την αναίρεση, ότι δηλαδή το επίδικο ακίνητο ουδέποτε υπήρξε μέρος της κοίτης του ποταμού ..., αλλά πάντοτε βρισκόταν εκτός αυτής και αποτελεί ανέκαθεν τμήμα του εκτεινόμενου ανατολικά του ...μείζονος ακινήτου ιδιοκτησίας της δικαιοπαρόχου του ενάγοντος Μ1, την κυριότητα του οποίου αυτός απέκτησε με έκτακτη χρησικτησία, κατά τα προεκτιθέμενα, στηρίζει επαρκώς το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, ήτοι την απόρριψη της παραπάνω ένστασης ιδίας κυριότητας του αναιρεσείοντος και την αποδοχή, ως βάσιμης της ένδικης αγωγής.

Συνακόλουθα, ο ίδιος λόγος αναίρεσης και κατά το δεύτερο μέρος του, με το οποίο προβάλλεται η από το άρθρο 559 αριθμ.1 β'του ΚΠολΔ αιτίαση ότι το Εφετείο "με το να θεωρήσει τον ποταμό ...χείμαρρο παραβίασε τα διδάγματα της κοινής πείρας και της επιστήμης", πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως αλυσιτελής, διότι ο χαρακτηρισμός αυτός δεν στηρίζει το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης. -ΕΠΕΙΔΗ, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 11 περίπτωση γ' του ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης και αν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν.

Για την ίδρυση του λόγου αυτού αρκεί και η ύπαρξη αμφιβολιών για το αν λήφθηκε υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας συγκεκριμένο μέσο απόδειξης. Δεν γεννάται, όμως ο λόγος αυτός, αν από τη γενική μνεία ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα κατ' είδος έστω αναφερόμενα αποδεικτικά μέσα, σε συνδυασμό με το υπόλοιπο περιεχόμενο της απόφασης, καθίσταται βέβαιο ότι λήφθηκε υπόψη συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο που επικαλείται ο αναιρεσείων.

Στην προκειμένη περίπτωση με το δεύτερο λόγο της αίτησης αναίρεσης, το αναιρεσείον προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την από το άρθρο 559 αριθ.11 περ.γ'του ΚΠολΔ αιτίαση, ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του αποδεικτικά μέσα που αυτό επικαλέσθηκε και προσκόμισε προς απόδειξη της ενστάσεώς του ιδίας κυριότητας στο επίδικο ακίνητο και συγκεκριμένα 1) την από 2-2-1998 γεωλογική έκθεση του γεωλόγου ...

και 2) τα υπ. αριθμ. 14/1984 και 4/1985 αποσπάσματα συνεδριάσεων του Κοινοτικού Συμβουλίου της πρώην Κοινότητας .... Ο λόγος αυτός αναίρεσης είναι απορριπτέος ως αβάσιμος , διότι από την προσβαλλόμενη απόφαση και ειδικότερα από την περιεχόμενη σ' αυτήν βεβαίωση ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα επικαλούμενα και προσκομιζόμενα από τους διαδίκους έγγραφα, αλλά και τη ρητή αναφορά στα υπ' αριθμ.14/1984 πρακτικά συνεδριάσεως του άνω Κοινοτικού Συμβουλίου που γίνεται στην απόφαση, σε συνδυασμό με τις σκέψεις που αυτή περιέχει για τη στήριξη του αποδεικτικού της πορίσματος, με βάση το οποίο έκρινε ότι ο αναιρεσίβλητος ενάγων κατέστη κύριος του επιδίκου ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία, δεν καταλείπεται καμιά απολύτως αμφιβολία ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του και συνεκτίμησε με τις υπόλοιπες αποδείξεις τα παραπάνω αναφερόμενα έγγραφα.

ΕΠΕΙΔΗ, για να είναι ορισμένος ο από το άρθρο 559 αριθ. 11 περ. α` του Κ.Πολ.Δικ. λόγος αναίρεσης περί λήψεως υπόψη από το δικαστήριο αποδεικτικών μέσων που ο νόμος δεν επιτρέπει, πρέπει να προσδιορίζεται στο αναιρετήριο το αποδεικτικό μέσο που παρανόμως λήφθηκε υπόψη από το δικαστήριο, ο λόγος για τον οποίο δεν έπρεπε αυτό να ληφθεί υπόψη και ο ισχυρισμός προς απόδειξη του οποίου λήφθηκε υπόψη, να προβάλλεται δε ισχυρισμός ότι το απαράδεκτο αυτό προτάθηκε από τον αναιρεσείοντα στο δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, εκτός αν συντρέχει κάποια από τις αναφερόμενες στο άρθρο 562 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ.

εξαιρετικές περιπτώσεις. Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τρίτο λόγο της αίτησης αναίρεσης, προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 11 περ. α' του άρθρου 559 ΚΠολΔ αιτίαση, ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του τις υπ'αριθμ. .../1996 και .../1996 ένορκες βεβαιώσεις μαρτύρων ενώπιον της συμβολαιογράφου Μαρίας Παπαθανασοπούλου, ενώ αυτές ήταν αποδεικτικό μέσο που ο νόμος δεν επιτρέπει, διότι λήφθηκαν χωρίς προηγούμενη κλήτευση του αναιρεσείοντος.

Ο λόγος αυτός αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί, ως απαράδεκτος, λόγω αοριστίας, γιατί δεν προσδιορίζεται στο αναιρετήριο αν οι πιο πάνω ένορκες βεβαιώσεις μαρτύρων συντάχθηκαν για να χρησιμεύσουν στην παρούσα δίκη ή λήφθηκαν στα πλαίσια άλλης προηγούμενης δίκης, οπότε ήταν δυνατόν να εκτιμηθούν από το δικαστήριο ως έγγραφα, για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, ούτε αναφέρεται ότι ο ισχυρισμός για τη μη σύννομη λήψη αυτών, που στηρίζει το λόγο αναίρεσης, ο οποίος δεν υπάγεται στις εξαιρέσεις του άρθρου 562 παρ. 2 ΚΠολΔ, προτάθηκε στο Εφετείο από το αναιρεσείον κατά τη συζήτηση μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση.

ΕΠΕΙΔΗ, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.9 περ. α' και β'του ΚΠολΔ, επιτρέπεται αναίρεση και όταν το δικαστήριο επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε ή επιδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν. Με τον τέταρτο λόγο της αίτησης αναίρεσης το αναιρεσείον προβάλλει κατά της προσβαλλόμενης απόφασης την από το άνω άρθρο 559 αριθ.9 πλημμέλεια, ισχυριζόμενο ότι το Εφετείο επιδίκασε στον αναιρεσίβλητο περισσότερο από εκείνο που ζητήθηκε με την αγωγή του και ειδικότερα ότι, ενώ με την αγωγή ζητήθηκε να αναγνωρισθεί η κυριότητα του αναιρεσιβλήτου επί ακινήτου, εκτάσεως 500 τ.μ., με την προσβαλλόμενη απόφαση αναγνωρίσθηκε ο αναιρεσίβλητος κύριος εδαφικής έκτασης 1.141,50 τ.μ.

Ο λόγος αυτός αναίρεσης είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, με αυτήν αναγνωρίσθηκε η κυριότητα του αναιρεσιβλήτου επί του επιδίκου ακινήτου, όπως ακριβώς αυτό προσδιορίζεται κατά τη θέση, τα όρια και την έκτασή του στην ένδική αγωγή του, ήτοι επί ακινήτου, που βρίσκεται στη θέση "..." ή "..." της κτηματικής περιφέρειας της πρώην Κοινότητας ..., συνορεύει δυτικά με χείμαρρο ..., ανατολικά με οδό, νότια με ιδιοκτησία ...

και βόρεια με ιδιοκτησία ...και έχει έκταση 500 τ.μ. περίπου και κατά νεότερη καταμέτρησή του 1.141,50 τ.μ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της υπ' αριθμ. 102/2005 απόφασης του Εφετείου Πατρών.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα την 1 Δεκεμβρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 30 Δεκεμβρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ