235/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 235 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 235/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωάννη Παπανικολάου, Αντιπρόεδρο, Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη, Παναγιώτη Παρτσιλίβα και Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Οκτωβρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Χ1, 2.Χ2, 3. Χ3, 4. Χ4, 5. Χ5, 6. Χ6, 7. Χ7, 8. Χ8 9. Χ9 10. Χ10 11. Χ11 12. Χ12, 13. Χ13, εκ των οποίων οι 1ος και 5ος παραστάθηκαν με τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Μπαλέρμπα και οι υπόλοιποι εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο.

Του αναιρεσίβλητου: Ελληνικού Δημοσίου, που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών και στην προκείμενη περίπτωση από τον Γενικό Γραμματέα Περιφέρειας Πελοποννήσου που εδρεύει στην Τρίπολη, το οποίο εκπροσώπησε η πληρεξούσια Ν. Πολιτικού, Πάρεδρος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., χωρίς να καταθέσει προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22 Σεπτεμβρίου 2003 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης αναγκαστικώς απαλλοτριωθέντων ακινήτων των ήδη αναιρεσειόντων και άλλων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Εφετείο Ναυπλίου και συνεκδικάστηκε με την από 27 Ιανουαρίου 2005 ανταίτηση δια των προτάσεων του ήδη αναιρεσιβλήτου και εκδόθηκε η 437/2005 οριστική απόφαση του ίδιου δικαστηρίου. Την αναίρεση της ανωτέρω αποφάσεως ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 2 Αυγούστου 2005 αίτηση. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Παρτσιλίβας ανέγνωσε την από 26 Σεπτεμβρίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου της αίτησης αναίρεσης κατά το δεύτερο μέρος του και τη απόρριψη της αίτησης κατά τα λοιπά. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική τους δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τα άρθρα 335, 338, 339, 340 και 246 Κ.Πολ.Δ. συνάγεται ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει την κρίση του για το αποδεικτικό του πόρισμα αναφορικά με τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων, που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λάβει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι.

Η παραβίαση της υποχρέωσης αυτής ιδρύει τον λόγο αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 11 περ. γ ΚΠολΔ. Αυτός θεμελιώνεται όχι μόνο όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν βεβαιώνει ότι έλαβε υπόψη του και τα έγγραφα τα οποία επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, αλλά και όταν, παρά την βεβαίωση αυτή, από το περιεχόμενο της απόφασης, δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι λήφθηκαν υπόψη όλα ή ορισμένα από τα έγγραφα αυτά.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, κατάληξε στο αποδεικτικό του πόρισμα αφού έλαβε υπόψη "τις καταθέσεις των μαρτύρων, που εξετάσθηκαν με επιμέλεια των διαδίκων στο ακροατήριο του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σπάρτης, κατά την ενώπιον του δίκη για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημιώσεως των εν λόγω απαλλοτριουμένων ακινήτων, που περιέχονται στα υπ' αριθ. 197/2003 πρακτικά συνεδριάσεως του και όλα τα έγγραφα, που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι".

Από τη διαβεβαίωση αυτή του Εφετείου σε συνδυασμό με το όλο περιεχόμενο της απόφασης, δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι τούτο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε με τις λοιπές αποδείξεις για τη διαμόρφωση του αποδεικτικού του πορίσματος και τα στο αναιρετήριο μνημονευόμενα έγγραφα και δη α) το από ...... κτηματολογικό διάγραμμα των αγρονόμων μηχανικών .....

και ....., β) τον υπ' αριθ. .... Κτηματολογικό Πίνακα των αυτών αγρονόμων μηχανικών, γ) την από ...... Τεχνική Έκθεση του πολιτικού μηχανικού Ιω. ......, δ) την απόφαση του Υπουργού Οικονομικών υπ' αριθ. 1116884/5182/2002 και ε) τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων των αναιρεσειόντων, τις εμπεριεχόμενες στα υπ' αριθ. 197/2003 πρακτικά συνεδριάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σπάρτης, ειδικά δε των με στοιχ.

α', β', ε' εγγράφων γίνεται μάλιστα ειδική μνεία. Επομένως ο πρώτος λόγος της αίτησης αναίρεσης κατά το μέρος του με τον οποίο προβάλλεται αιτίαση, από το άρθρο 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ, εκ του ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τα πιό πάνω έγγραφα, είναι αβάσιμος. Περαιτέρω, ορίζεται από το άρθρο 29 του πρόσφατου Νόμου 2882 της 2/6-2-2001 (Κώδικας αναγκαστικών απαλλοτριώσεων ακινήτου (Α' 17) ότι: "1.

Οι διατάξεις του παρόντος εφαρμόζονται επί των απαλλοτριώσεων που κηρύσσονται από την έναρξη ισχύος του και εφεξής. 2. Απαλλοτριώσεις που κηρύχθηκαν από 1ης Φεβρουαρίου 1971 και εφεξής διέπονται από τις διατάξεις του παρόντος από το σημείο στο οποίο βρίσκονται κατά την έναρξη της ισχύος αυτού. Εξαιρούνται τα θέματα εκείνα, για τα οποία κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος έχει κοινοποιηθεί εισαγωγικό δικόγραφο της σχετικής δίκης ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου ή έχει εκδοθεί σχετική διοικητική πράξη, ως προς τα οποία εφαρμόζονται μόνο οι διαδικαστικές διατάξεις του παρόντος".

Εξάλλου ορίζεται από το εδ. β' της παρ. 9 του άρθρου 19 του ίδιου παραπάνω νόμου ότι το "δικαστήριο (κατά τη διαδικασία προσωρινού προσδιορισμού αποζημιώσεως) λαμβάνει υπόψη του και αποδεικτικά μέσα που δεν πληρούν του όρους του νόμου. Δεν λαμβάνονται υπόψη ένορκες βεβαιώσεις". Εξάλλου, σύμφωνα με την παρ. 6 του άρθρου 20 του ίδιου πάνω νομού "οι διατάξεις των παραγράφων 5 και 7 έως και 9 του προηγούμενου άρθρου 19 εφαρμόζονται αναλόγως" (και στον οριστικό προσδιορισμό αποζημιώσεως)".

Από το συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων προκύπτει ότι δεν λαμβάνεται υπόψη ένορκη βεβαίωση ληφθείσα υπό το κράτος ισχύος του Ν. 2882/2001 δηλαδή μετά την 6-2-2001 προκειμένου να χρησιμοποιηθεί σε δίκη οριστικού προσδιορισμού αποζημιώσεως ενώπιον του Εφετείου, η οποία διεξάγεται πάλι υπό το κρότος ισχύος του ίδιου παραπάνω νόμου.

Η παραπάνω ειδική νομοθετική ρύθμιση εναρμονίζεται και προς τη γενικότερη δικονομική αρχή που εκφράζεται στο άρθρο 12 ΕισΝΚΠολΔ, σύμφωνα με το οποίο το κύρος των διαδικαστικών πράξεων, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι ένορκες βεβαιώσεις που αποτελούν ίδια αποδεικτικά μέσα, κρίνεται σύμφωνα με το δίκαιο που ισχύει κατά το χρόνο που αυτές επιχειρούνται.

Δηλαδή από τις άνω νομοθετικές ρυθμίσεις εισάγεται ρητός αποκλεισμός του αποδεικτικού μέσου της ένορκης βεβαιώσεως ως τοιαύτης επειδή θεωρείται απρόσφορο αποδεικτικό μέσο τόσο στο Πρωτοδικείο κατά τον προσωρινό προσδιορισμό όσο και στο Εφετείο κατά τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημιώσεως. Και ναι μεν ορίζεται στο α' εδάφιο της παρ. 9 του άρθρου 19 του Ν.2882/2001 ότι "το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη του και αποδεικτικά μέσα που δεν πληρούν τους όρους του νόμου".

Όμως η ρύθμιση αυτή αναφέρεται σε παραδεκτά αποδεικτικά μέσα και δεν καταλαμβάνει και τις ένορκες βεβαιώσεις που κατά την ειδική ρύθμιση του νόμου είναι μη επιτρεπόμενο και συνεπώς απαράδεκτο αποδεικτικό μέσο στην πιο πάνω δίκη του οριστικού καθορισμού της αποζημιώσεως ενώπιον του Εφετείου. Ακόμη, από το άρθρο 559 αρ. 11 ΚΠολΔ ορίζεται ότι ιδρύεται λόγος αναιρέσεως, αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν.

Όμως για να ιδρυθεί ο προβλεπόμενος από τη διάταξη λόγος αναιρέσεως πρέπει το αποδεικτικό μέσο που φέρεται ότι δεν ελήφθη υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας να είναι νόμιμο και παραδεκτό. Στην προκειμένη περίπτωση με τον ίδιο άνω πρώτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως κατά το δεύτερο μέρος του προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση υπό την επίκληση του άρθρου 559 αρ. 11 ΚΠολΔ η αιτίαση ότι το Εφετείο κατά τη δίκη προσδιορισμού οριστικής αποζημιώσεως, δεν έλαβε υπόψη του την υπ' αριθμ. ........

ένορκη βεβαίωση μαρτύρων ενώπιον της Συμβολαιογράφου Κροκεών Παναγιώτας Αναστασάκου την οποία οι αναιρεσείοντες επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Όμως σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στη μείζονα σκέψη της παρούσας, ορθώς δεν ελήφθη υπόψη η ένορκη αυτή βεβαίωση, γιατί αποτελούσε απαράδεκτο αποδεικτικό μέσο μη δυναμένη γα εκτιμηθεί ούτε ως δικαστικό τεκμήριο.

Συνεπώς ο σχετικός λόγος αναίρεσης δεν στοιχειοθετείται και είναι απαράδεκτος.

Κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, δηλαδή νόμου που περιέχει αφηρημένο κανόνα του δικαίου, από τον οποίο επέρχονται έννομες συνέπειες, αν συντρέξουν ορισμένες προϋποθέσεις. Περαιτέρω κατά το άρθρο 4 του Ν. 2882/2001 (Κ.Α.Α.Α.) η αναγκαστική απαλλοτρίωση της κυριότητας ακινήτου επιφέρει αυτοδικαίως και την απαλλοτρίωση κάθε κτίσματος κατασκευής και δένδρου, που υπάρχει πάνω σε αυτό και κάθε άλλου συστατικού του πράγματος, κατά τα άρθρα 953 επόμενα του Αστικού Κώδικα, ανεξάρτητα από τη μνεία τους στην απόφαση κήρυξης της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης ή στο κτηματολογικό διάγραμμα ή στον κτηματολογικό πίνακα.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 15 αριθ. 1, 3 και 6 του ίδιου νόμου μετά την κήρυξη της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης επιτροπή προβαίνει στην εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριουμένου και του ύψους της τυχόν οφειλόμενης κατά την παράγραφο 4 του άρθρου 13 ιδιαίτερης αποζημίωσης, και μετά από αυτοψία και έλεγχο των στοιχείων που υποβλήθηκαν στον πρόεδρό της, καταρτίζει έκθεση στην οποία περιγράφεται λεπτομερώς η κατάσταση του απαλλοτριωμένου και των συστατικών του, καθώς και οι τυχόν ιδιαίτερες συνθήκες αυτού και εκτιμάται αιτιολογημένα και αναλυτικά η αξία του κατά τις παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 13, καθώς και το ύψος της τυχόν οφειλόμενης κατά την παράγραφο 4 του ίδιου άρθρου ιδιαίτερης αποζημίωσης, παραλείπεται δε η κατά τις προηγούμενες παραγράφους εκτίμηση για τα ακίνητα που εμπίπτουν στο κατά τις ισχύουσες διατάξεις σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας τους.

Κατά δε το άρθρο 17 παρ. 3 του αυτό άνω νόμου η συζήτηση της αίτησης για τον προσωρινό ή οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης είναι απαράδεκτη εάν δεν προσαχθούν α) τα κατά την παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου πιστοποιητικά ή η κατά την παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου βεβαίωση και β) η κατά την παράγραφο 3 του άρθρου 15 έκθεση ή η κατά την παράγραφο 4 του ίδιου άρθρου βεβαίωση.

Οι παραπάνω διατάξεις με τις οποίες δημιουργείται όχι απαράδεκτο της αίτησης καθορισμού αποζημίωσης εκ της μη προσαγωγής της σχετικής άνω έκθεσης αλλά της συζήτησής της, δεν αποτελούν κανόνα ουσιαστικού δικαίου με την έννοια του άνω άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ. Κατ' ακολουθία ο δεύτερος λόγος της αίτησης αναίρεσης με τον οποίο οι αναιρεσείοντες προβάλλουν την αιτίαση, ότι το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ. 1κπολδκ, γιατί παραλείφθηκε η από επιτροπή σύνταξη έκθεσης για την αξία ορισμένων τμημάτων των απαλλοτριωμένων ακινήτων ή συστατικών αυτών (ακινήτων, που βρίσκονται σε περιοχή όπου ισχύει το σύστημα του αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας ακινήτων, είναι προεχόντως απαράδεκτος.

Κατά το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και αν παραβιάσθηκε κανόνας δικαίου όπως είναι και εκείνος του άρθρου 13 παρ. 4 του Κ.Α.Α.Α. (ν. 2882/2001) κατά το οποίο εάν απαλλοτριωθεί τμήμα ακινήτου με αποτέλεσμα η αξία του τμήματος που απομένει στον ιδιοκτήτη να μειωθεί ή το τμήμα αυτό να γίνει άχρηστο για τη χρήση που προορίζεται με την απόφαση προσδιορισμού της αποζημίωσης για το απαλλοτριούμενο τμήμα προσδιορίζεται και ιδιαίτερη αποζημίωση για το τμήμα που απομένει στον ιδιοκτήτη. Από δε τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 17 παρ. 2 του Συντάγματος, 13 παρ. 4, 18 παρ. 1 εδ. β' του Κ.Α.Α.Α. και 216 παρ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει ότι η αίτηση αυτή πρέπει να διαλαμβάνει, για να είναι ορισμένη, τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία επιφέρουν τη μείωση της αξίας του εκτός απαλλοτρίωσης τμήματος. Εξάλλου όταν η αίτηση ιδιαίτερης αποζημίωσης από το άρθρο 13 παρ. 4 του Ν. 2882/2001 απορριφθεί από το Εφετείο λόγω νομικής αοριστίας της, τότε η κρίση αυτή ελέγχεται αναιρετικώς για πλημμέλεια από τον αρ. 1 της ΚΠολΔ 559, όταν το δικαστήριο της ουσίας αξίωσε περισσότερα στοιχεία απ' όσα απαιτεί ο νόμος προς θεμελίωση του δικαιώματος, δηλαδή για να είναι νόμω βάσιμο το αίτημα αυτό.

Εν προκειμένω, με τον τρίτο λόγο αναίρεσης (πρώτο μέρος), και κατ' ορθή εκτίμησή του, οι αναιρεσείοντες αιτιώνται το Εφετείο, όσον αφορά την απόρριψη με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του, ως αορίστων, των αιτημάτων τους περί καθορισμού ιδιαίτερης αποζημίωσης λόγω μειώσεως της αξίας των απομενόντων τμημάτων των απαλλοτριωθέντων ακινήτων τους, για πλημμέλεια από τον αριθ. 1 της ΚΠολΔ 559 (ευθεία παραβίαση του άρθρου 13 παρ. 4 του Κ.Α.Α.Α-ν. 2882/2001- και όχι του άρθρου 13 παρ. 3 ν.δ. 707/1971, όπως εκ προφανούς παραδρομής αναγράφεται στο αναιρετήριο).

Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος ως στηριζόμενος σε αναληθή προϋπόθεση, αφού, όπως σαφώς προκύπτει από την επιτρεπτή επισκόπηση του αναιρετηρίου (ΚΠολΔ 561 παρ. 2), το Εφετείο απέρριψε τα εν λόγω αιτήματα όχι ως νομικά αόριστα, αλλά λόγω πραγματικής αοριστίας ως προς αυτά του ιστορικού της αίτησης, όπως αυτή συμπληρώθηκε με τις προτάσεις, δηλαδή λόγω ποσοτικής αοριστίας, συνιστάμενης σε ελλείψεις εξειδίκευσης με πληρότητα των πραγματικών περιστατικών, που αποτελούν την προϋπόθεση εφαρμογής του κανόνα.

Συγκεκριμένα, η αναιρεσβαλλόμενη, προκειμένου αγροτικών ακινήτων, απέρριψε τα αιτήματα καθορισμού ιδιαίτερης οριστικής αποζημίωσης για τα απομείναντα εκτός απαλλοτρίωσης τμήματά τους ως αόριστα διότι οι αναιρεσείοντες και τότε αιτούντες, δεν επικαλούνται όπως έχουν υποχρέωση, σύμφωνα με τα άρθρα 17 παρ. 2 του Συντάγματος, 13 παρ. 4, 18 παρ. 1 εδ.

β' του Κ.Α.Α.Α. και 216 ΚΠολΔ, προκειμένου να κριθεί και εν αμφισβητήσει να αποδειχθεί, 1) τον τρόπο με τον οποίο γινόταν η καλλιέργεια αυτών των ακινήτων πριν από την απαλλοτρίωση, 2) τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να γίνεται στο μέλλον η καλλιέργεια των τμημάτων που απέμειναν, 3) την έκταση και την θέση καθενός από αυτά και το είδος τους ως αγροτεμαχίων, ποτιστικών ή ξηρικών, μετά την απότμηση, ώστε να κριθεί αν πράγματι τα τμήματα αυτά που απέμειναν, εξακολουθούν να είναι ή όχι επιδεικτικά καλλιέργειας και να έχουν ή όχι την ίδια αποδοτικότητα που είχαν και πριν από την απαλλοτρίωση, και 4) για ποιούς ειδικότερους λόγους δεν είναι δυνατή η πολεοδομική αξιοποίηση των απομενόντων τμημάτων.

Κατά το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Η διάταξη αυτή αναφέρεται στις δικονομικές ακυρότητες, απαράδεκτα και εκπτώσεις.

Εν προκειμένω, ο ίδιος λόγος αν ήθελε εκτιμηθεί ότι μ' αυτόν προβάλλεται αιτίαση από τον αρ. 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, περί παρά το νόμο απόρριψης της αίτησης κατά το πιο πάνω μέρος της ως αόριστης, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος για την εξής αιτία : Οι αναιρεσείοντες, όπως προκύπτει από την αίτησή τους, και όπως αυτή παραδεκτώς συμπληρώθηκε με τις προτάσεις τους ενώπιον του Εφετείου και επαναλαμβάνεται το σχετικό περιεχόμενό της στο αναιρετήριο, ζήτησαν τον καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης :

α) Ο Χ9 (ιδιοκτησία υπ' αριθ. .......) για απομένουσα έκταση 35.600 τ.μ., διότι έχασε την πρόσβασή της προς την Εθνική οδό και μεταβλήθηκε η επιφάνεια του εδάφους της λόγω έναρξης καθίζησης τμημάτων της. β) Ο Χ2(ιδιοκτησία υπ' αριθ. ......) για μη καθοριζόμενη απομένουσα έκταση, λόγω αδυναμίας αξιοποίησής της. γ) Ο Χ5 (ιδιοκτησία υπ' αριθ. ......) για απομένουσα έκταση 10 στρεμμάτων "αφού λόγω της δημιουργηθείσης υψομετρικής διαφοράς ύψους 5-6 μέτρων το μετά την διχοτόμησιν τμήμα δεν οικοδομείται λόγω περιορισμού δομήσεως, το δε έτερον τμήμα κατέστη μη άρτιον και μη οικοδομήσιμον".

δ) Η Χ7 (ιδιοκτησίες υπ' αριθ. ....., ..., ...), για απομένουσα έκταση : 4.110 τ.μ. της ..... λόγω δέσμευσης "επί λωρίδος πλάτους 5 μέτρων εκατέρωθεν της Εθνικής οδού", 2) 9.722 τ.μ. της ..... διότι "διασχίζεται υπό της οδού εις μήκος 200 μ." και 3) 3.394 τ.μ. της ..... διότι "απόλλυσι" την αρτιότητά της. ε) Ο Χ3 (ιδιοκτησία υπ' αρίθ. ......) για απομένουσα έκταση 2.557 τ.μ.

γιατί κατέστη μη άρτια με υψομετρική διαφορά 3-4 μέτρα "η οποία απαγορεύει την πρόσβαση προς την οδόν". στ) Ο Χ4(ιδιοκτησία υπ' αριθ. .....) για απομένουσα έκταση 559 τ.μ. διότι καταλαμβάνεται υπό ρέματος. ζ) Ο Χ10(ιδιοκτησία υπ' αριθ. ....) για απομένουσα έκταση 23.224 τ.μ., ως εκ του ότι καταστρέφεται η γεώτρηση που υπάρχει στο απαλλοτριούμενο τμήμα και απαιτείται η ανόρυξη νέας στο απομένον.

η) Ο Χ8 για μη καθοριζόμενη απομένουσα έκταση των ιδιοκτησιών .... και ..., λόγω δημιουργίας ρέματος ικανού πλάτους καθόλο το μήκος του ακινήτου "εν συνδυασμώ προς την δέσμευσιν λωρίδος πλάτους 5 μέτρων εκατέρωθεν της οδού". θ) Ο Χ6 για μη καθοριζόμενη έκταση, ως απομείνασα, γιατί το κτήμα του (..., ...) χωρίστηκε σε δύο τμήματα "τα οποία ευρίσκονται από 5 έως 17 μέτρα χαμηλώτερον της Εθνικής οδού".

ι) Ο Χ1 (.....) για απομένουσα έκταση 7.560 τ.μ., μη δυναμένη να αξιοποιηθεί πολεοδομικά, διότι "δεν αρκεί δια τον σχηματισμόν δύο οικοπέδων" για γιατί "εδημιουργήθη υψομετρική διαφορά ύψους άνω των 5 μέτρων, με αποτέλεσμα να μην υπάρχη πρόσβασις επί της Εθνικής οδού, ήτις διέρχεται κάτωθεν του απομένοντος τμήματος".

ια') Ο Χ11(.... και ....) γιατί η μία απομένουσα έκταση της .... εμβαδού 3.374 τ.μ. απώλεσε την αρτιότητα και την οικοδομησιμότητά ατης και η άλλη της ..... "1.143,50 τ.μ. βορείως και 1.147 τ.μ. νοτίως κατέστη μη άρτιος και μη οικοδομήσιμος και ευρέθη έχουσα υψομετρικήν διαφοράν 3-4 μέτρων εκ του επιπέδου της οδού, ενώ προηγουμένως είχεν πρόσοψιν επί της παλαιάς Εθνικής οδού".

ιβ) Ο Χ12 (.....) για απομείνασες εκτάσεις 500 τ.μ. εκάστη εκατέρωθεν της οδού, γιατί δεν δύνανται να αξιοποιηθούν γεωργικώς ούτε να οικοδομηθούν "πολλώ μάλλον αφού υπάρχει και δέσμευσις λωρίδος πλάτους 5 μ. καθόλον το μήκος του ακινήτου πέραν του οδοστρώματος". Και ιε) Η Χ13(..., .....) για απομένουσα έκταση 8.261 τ.μ.

διότι "α) εκ της απαλλοτριώσεως εδημιουργήθη πρανές 5 μ. και β) εδημιουργήθη διαμελισμός του απομένοντος τμήματος εις δύο τμήματα το εν δεξιά της οδού επιφανείας 500 τ.μ. άχρηστον δια πάσαν εκμετάλλευσιν και το έτερον αριστερά της οδού 7.761 τ.μ. εις ύψος πέντε (5) μέτρων από του επιπέδου ταύτης (οδού) επίσης άχρηστον".

Με το παραπάνω ιστορικό οι εν λόγω αιτήσεις είναι ποσοτικά αόριστες για τους εξής λόγους: 1) 'Οσον αφορά τις φερόμενες ως απομείνασες εκτάσεις των ιδιοκτησιών με αριθ. ....., ..., ..., ... ... και .... προεχόντως γιατί δεν καθορίζεται το εμβαδόν κάθε μιας τούτων. 2) 'Οσον αφορά τις φερόμενες ως αομείνασες εκτάσεις των ιδιοκτησιών με αριθ. ...., ..., ..., ...,..., ..., ..., ..

και .... γιατί δεν καθορίζεται : α) ο τρόπος με τον οποίο γινόταν η καλλιέργεια αυτών των ακινήτων πριν από την απαλλοτρίωση και το είδος της καλλιέργειας (ελαιόδενδρα, οπωροφόρα, κ.λ.π.). β) ο τρόπος με τον οποίο θα πρέπει να γίνεται στο μέλλον η καλλιέργεια των τμημάτων από απέμειναν με ειδικότερο προσδιορισμό σε τι συνίσταται η προς το χειρότερο γεωργική εκμετάλλευσή τους ή αν είναι αδύνατη οιαδήποτε καλλιέργειά τους η συγκεκριμένη αιτία που την καθιστά αδύνατη, μη αρκούντος μόνον του προσδιορισμού του εμβαδού της απομείνασας έκτασης.

Και γ) η θέση καθενός από αυτό και το είδος τους ως αγροτεμαχίων, ποτιστικών ή ξηρικών, μετά την απότμηση του απαλλοτριούμενου μέρους, ώστε να μπορεί να κριθεί, και εκ του λόγου αυτού, αν πράγματι τα τμήματα αυτά που απέμειναν εξακολουθούν να είναι ή όχι επιδεικτικά καλλιέργειας και να έχουν ή όχι την ίδια αποδοτικότητα που είχαν και πριν από την απαλλοτρίωση μη αρκούντος μόνον του προσδιορισμού του εμβαδού της απομείνασας έκτασης. 3) 'Οσον αφορά τις φερόμενες ως απομείνασες εκτάσεις των ιδιοκτησιών με αριθ. ...., ..., ...

και ... γιατί δεν καθορίζονται οι ειδικότεροι λόγοι για τους οποίους δεν είναι δυνατή η πολεοδομική αξιοποίηση αυτών (απομενόντων τμημάτων). Και ακόμη επί πλέον 1) Για την απομένουσα έκταση της ... ιδιοκτησίας δεν αναφέρεται η αιτία της επικαλούμενης επί τα χείρω μεταβολής της καλλιέργειάς της, ως εκ του ότι έπαυσε να είναι παρόδια της Εθνικής οδού και ακόμη σε ποιά έκταση του απομένοντος, εμφανίστηκε η αποσάθρωση του ασβεστολιθικού εδάφους και η καθίζηση. 2) Για τις απομένουσες εκτάσεις της .....

ιδιοκτησίας, εκτός του ότι δεν αναφέρεται ποιά είναι η έκταση των δύο απομενόντων τμημάτων (αλλά μόνο το συνολικόν εμβαδόν, ήτοι 10 στρέμματα) δεν διευκρινίζεται, επίσης, γιατί το ένα απομένον τμήμα καίτοι άρτιον δεν οικοδομείται και γιατί το άλλο απομένον τμήμα κατέστη μη άρτιον και μη οικοδομήσιμον. 3) Για τις απομένουσες εκτάσεις των ....

και ..... ιδιοκτησιών δεν διευκρινίζεται αν οι αναφερόμενες αιτίες (δέσμευση επί λωρίδος πλάτους 5 μέτρων εκατέρωθεν της Εθνικής οδού και διάσχιση υπό της οδού) έχουν επίδραση στην καλλιέργειά τους ή στην οικοδομησιμότητά τους, για δε το απομένον της ..... ιδιοκτησίας, γιατί χάνει την αρτιότητά του και είναι ή όχι οικοδομήσιμο. 4) Για την απομένουσα έκταση της ....

ιδιοκτησίας γιατί κατέστη μη άρτια και για ποιό λόγο η επικαλούμενη υψομετρική διαφορά από την Εθνική οδό επιδρά στην αρτιότητα ή οικοδομησιμότητα ή στην καλλιέργεια του απομένοντος. 5) Για την απομένουσα έκταση της ...... ιδιοκτησίας δεν αναφέρεται αν αυτή καταλαμβανόταν από ρέμα και πριν από την απότμηση του απαλλοτριούμενου μέρους. 6) Για την απομένουσα έκταση της .....

ιδιοκτησίας δεν διευκρινίζεται γιατί η κατασκευή εντός αυτής γεώτρησης βάθους 120 μέτρων (αντί των 80 μέτρων της παλαιάς) μειώνει την αξία της. 7) Για την απομένουσα έκταση της .... ιδιοκτησίας δεν αναφέρεται γιατί αυτή έχασε την αξία της ως οικόπεδο και αν η επικαλούμενη υψομετρική διαφορά, με την συνεπαγόμενη απώλεια πρόσβασης στην Εθνική οδό, έχει επίδραση στην καλλιέργειά της και σε καταφατική περίπτωση για ποιά ειδικότερη αιτία. 8) Γιατί οι απομείνασες εκτάσεις των ....

και ...... ιδιοκτησιών έχασαν την αρτιότητα και την οικοδομησιμότητά τους και αν η επικαλούμενη υψομετρική διαφορά, με την συνεπαγόμενη απώλεια πρόσβασης στην Εθνική οδό, έχει επίδραση στην καλλιέργειά τους και σε καταφατική περίπτωση για ποιά ειδικότερη αιτία. 9) Για την ιδιοκτησία με αρ. ..... δεν αναφέρεται αν η κατά τον προορισμό της χρήση ήταν η καλλιέργεια (αγρός) ή η οικοδόμηση (οικόπεδο) και για ποιά ειδικότερη (συγκεκριμένη) αιτία δεν δύναται να αξιοποιηθούν τα απομένοντα τμήματα γεωργικώς, μη αρκούσης μόνον της μνείας τη εκτάσεώς των (500 τ.μ.

έκαστον) και ότι είναι "ασύμφορη" η καλλιέργειά τους. Επίσης δεν εκτίθεται η ειδικότερη αιτία για την οποία δεν μπορούν να οικοδομηθούν τα απομένοντα τμήματα μη αρκούσης της φράσης "......αφού υπάρχει και δέσμευσις λωρίδος πλάτους 5 μ. καθόλο το μήκος του ακινήτου πέραν του οδοστρώματος". 10) για τις ιδιοκτησίες με αρ. ....

και .... δεν αναφέρεται αν ο προορισμός τους ήταν η χρήση τους ως αγρών ή ως αστικών ακινήτων και για ποιά ειδικότερη αιτία τα απομένοτνα τμήματα δεν μπορούν να αξιοποιηθούν ως αγροτικά ή ως αστικά ακίνητα μη αρκούσης της αναφοράς ότι "εκ της απαλλοτριώσεως εδημιουργήθη πρανές ύψους 5 μ." και ότι το απομένον τμήμα 7.761 τ.μ.

ευρίσκεται, από πλευράς επιπέδου, σε ύψος 5 μέτρων από το επίπεδο της οδού. Επομένως, τα εν λόγω αιτήματα προς καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης για απομένουσες εκτάσεις πάσχουν από ποσοτική αοριστία και το Εφετείο που τα απέρριψε για την αιτία αυτή δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια από τον αρ. 14 της ΚΠολΔ 559.

Ο ίδιος λόγος αν εκτιμηθεί από τον αρ. 11 της ΚΠολΔ 559, ότι δηλαδή το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τα μνημονευόμενα αποδεικτικά μέσα που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι αναιρεσείοντες προς απόδειξη των εν λόγω αιτημάτων (έκθεση πολιτικού μηχανικού, καταθέσεις μαρτύρων κ.λ.π.) είναι απαράδεκτος γιατί το Εφετείο δεν ερεύνησε τα αμέσως παραπάνω αιτήματα των αναιρεσειόντων στην ουσία τους αλλά τα απέρριψε για τυπικό λόγο (ως αόριστα).

Ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ ιδρύεται όταν η προσβαλλόμενη απόφαση συνέπεια ανυπάρκτου ή αντιφατικής ή ανεπαρκούς αιτιολογίας στερείται νομίμου βάσεως και εντεύθεν καθίσταται ανέφικτος ο ακυρωτικός έλεγχος της ορθής ή μη υπαγωγής των πραγματικών περιστατικών που έγιναν δεκτά από το δικαστήριο της ουσίας στον προσήκοντα κανόνα δικαίου. Εκ τούτων έπεται ότι αυτός ο λόγος αναιρέσεως προϋποθέτει ουσιαστική κρίση του δικαστηρίου της ουσίας και ελλείψεις ή αντιφάσεις ή ασάφειες στη διατύπωση της ελάσσονος πρότασης της προσβαλλόμενης απόφασης επί ζητήματος που ασκεί επιρροή στην έκβαση της δίκης. 'Ετσι, ο προκείμενος λόγος δεν μπορεί να αφορά απόρριψη αγωγής ως αόριστης. Επομένως ο τρίτος λόγος της αίτησης αναίρεσης κατά τον οποίο η προσβαλλόμενη απόφαση, με την οποία απορρίφθηκε η αίτηση των αναιρεσειόντων κατά το μέρος που ζητείτο να καθοριστεί ιδιαίτερη αποζημίωση για τα από μ ενόντα τμήματα των απαλλοτριωθέντων ακινήτων, ως αόριστη και εντεύθεν χωρίς ουσιαστική έρευνα της υπόθεσης (χωρίς δηλαδή το δικαστήριο να εισέλθει στην ουσία και διατυπώσει αποδεικτικό πόρισμα) στερείται νόμιμης βάσης διότι διέλαβε αντιφατικές και ανεπαρκείς αιτιολογίες ως προς το ζήτημα αυτό, είναι απαράδεκτος γιατί στηρίζεται επί ανακριβούς προϋποθέσεως.

Ο τέταρτος λόγος της αίτησης αναίρεσης με τον οποίο προβάλλεται αιτίαση, από τον αριθμό 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, εκ του ότι το Εφετείο άφησε το υποβληθέν με την από 22-9-2003 αίτηση των αναιρεσειόντων αίτημα να αναγνωρισθεί ότι δεν υποχρεούνται σε αυτοαποζημίωση των απαλλοτριούμενων εκτάσεων των ιδιοκτησιών τους αδίκαστο, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος γιατί στηρίζεται επί εσφαλμένηςπροϋποθέσεως, αφού με την άνω αίτηση όπως από την επισκόπησή της προκύπτει δεν υποβλήθηκε τέτοιο αίτημα.

Το Εφετείο, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης, στήριξε την κρίση του αναφορικά με την αξία και επομένως τον καθορισμό της οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης των απαλλοτριωμένων ακίνητων, στα αποδεικτικά μέσα που μνημονεύονται σ' αυτή (μάρτυρες και έγγραφα που οι διάδικοι προσκόμισαν και επικαλέστηκαν), δεν δέχθηκε επομένως παρά το νόμο πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη.

Συνεπώς ο περί του αντιθέτου πέμπτος και τελευταίος λόγος της αίτησης αναίρεσης, με τον οποίο προβάλλεται αιτίαση, από τον αριθ. 10 (όχι 8 που από παραδρομή αναφέρεται στο αναιρετήριο) του άρθρου 559 ΚΠολΔ, για το λόγο ότι το Εφετείο δέχθηκε πράγματα έχοντα ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη όσον αφορά την αξία των απαλλοτριωμένων ακινήτων είναι αβάσιμος. Κατόπιν αυτών πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και καταδικαστούν οι αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου.-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 2-8-2005 αίτηση των Χ1 κ.λ.π. για αναίρεση της 437/2005 απόφασης του Εφετείου Ναυπλίου. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει σε χίλια διακόσια (1.200) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 24 Οκτωβρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Φεβρουαρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ