234/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 234 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 234/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Παπανικολάου, Αντιπρόεδρο, Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο και Γεωργία Λαλούση, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Δεκεμβρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ......., η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Κουτουλάκο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) ........ και 2) .........., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δικαίο Χασανάκο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-5-2004 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς και με την από 17-1-2005 ασκηθείσα με προφορική δήλωση στο ακροατήριο του ίδιου Δικαστηρίου ανταγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2526/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 351/2006 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 2-8-2006 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Πετράκης, διάβασε την από 27-11-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του δεύτερου κατά το δεύτερο μέρος λόγου της αναιρέσεως, όπως παραδεχτά εξετάστηκε, και την απόρριψη των άλλων λόγων αυτής. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις διατάξεις των άρθρων 1000, 1002, 1117 του ΑΚ και 2 παρ. 1, 3 παρ. 1 και 2, 4 παρ. 1 και 9 παρ. 1 του Ν. 3741/1929 προκύπτει, ότι επί οικοδομής, υπαγόμενης στη ρύθμιση του τελευταίου αυτού νόμου, ο ιδιοκτήτης αυτοτελούς οριζόντιας ιδιοκτησίας δικαιούται να προβαίνει σε απόλυτη χρήση των κοινών μερών της οικοδομής, όπως είναι το έδαφος, τα θεμέλια, οι πρωτότοιχοι, η στέγη, κλπ., να ενεργεί επισκευές και ανανεώσεις σ' αυτά καθώς και μεταβολές και προσθήκες αυτών, υπό τον όρο όμως ότι δεν θα παραβλάπτει τη χρήση και τα δικαιώματα των άλλων συνιδιοκτητών, δεν θα μειώνει την ασφάλεια του οικοδομήματος και δεν θα μεταβάλλει το συνήθη προορισμό τους.

Οι πέρα από τους όρους αυτούς ενέργειες επί των κοινόχρηστων μερών της οικοδομής μπορούν να επέλθουν μόνο με κοινή απόφαση των συνιδιοκτητών. Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 27 παρ. 2.4.2.4. εδάφιο β' της ΥΑ 304/1989 (κτιριοδομικός Κανονισμός) (ΦΕΚ Δ 59/1989), πο9υ εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 26 του Ν. 1577/1985, (ήδη άρθρα 370 επ.

του Π.Δ. 14/1999 Κώδικος βασικής πολεοδομικής νομοθεσίας, ΦΕΚ Δ 580/1999), "Η καπνοδόχος πρέπει να βρίσκεται στο εσωτερικό του κτιρίου και να εξέρχεται στο ψηλότερο σημείο αυτού. Στη διαδρομή της καπνοδόχου πρέπει να αποφεύγονται οι καμπές....". Κατά δε την παρ. 2.4.2.5. εδάφιο α' του ίδιου άρθρου "Η καπνοδόχος πρέπει να καταλήγει τουλάχιστον 1 μ.

πάνω από σημείο εξόδου της, 07 μ. από οποιαδήποτε ακμή κτιρίου, που βρίσκεται σε ακτίνα μικρότερη των 3.,0 μ. από αυτή και 1,5 μ. από καυστά υλικά". Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμός 19 του ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση κι' έτσι ιδρύεται ο προβλεπόμενος από τη διάταξη αυτή λόγος αναίρεσης και όταν έχει αιτιολογίες ανεπαρκείς επί ζητήματος που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Ανεπάρκεια της αιτιολογίας κατά την έννοια της διάταξης αυτής υπάρχει, όταν στο αιτιολογικό της απόφασης, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν εκτίθενται με σαφήνεια και πληρότητα όλα τα στοιχεία, που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του κανόνα δικαίου, που εφαρμόστηκε, για την επέλευση της απαγγελθείσας έννομης συνέπειας ή την άρνησή της.

Εξάλλου, ο λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ για ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου μπορεί να εξεταστεί και ως λόγος από τον αριθμό 19 του ίδιου άρθρου, διότι περιέχει σιωπηρά και παράπονο για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης. Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ανέλεγκτα τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Οι εναγόμενοι είναι συγκύριοι του ισογείου ορόφου της οικοδομής, που βρίσκεται επί της οδού .....

αριθ. .. στον ....., η δε ενάγουσα είναι αποκλειστική κυρία του πρώτου, δεύτερου, τρίτου, τέταρτου και της εσοχής του πέμπτου ορόφου της ίδιας οικοδομής, από τους οποίους ο πρώτος και δεύτερος είναι ήδη από ετών αποπερατωμένοι, ενώ οι λοιποί βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της τοιχοποιϊας. Για την όλη (πολυώροφη) οικοδομή, υπαγομένη στις διατάξεις του Ν. 3741/1929 "περί ιδιοκτησίας κατ' ορόφους", δεν έχει συνταχθεί κανονισμός, που να ρυθμίζει τις σχέσεις των διαδίκων οροφοκτητών.

Κατά το έτος 1992 οι εναγόμενοι προς εξυπηρέτηση της δικής τους ανεξάρτητης των λοιπών ορόφων κεντρικής θέρμανσης (καλοριφέρ), την οποία εγκατέστησαν κατόπιν σχετικής μελέτης, τοποθέτησαν καπναγωγό (καμινάδα) στην πίσω πλευρά της οικοδομής που έχει πρόσοψη στον ακάλυπτο χώρο, διαμέτρου 21Χ21 εκ. από τσιμεντοελενίτ μήκους 12 περίπου μέτρων, η οποία μετά την ανέγερση από την ενάγουσα των υπέρ του δεύτερου ορόφων φθάνει καθ' ύψος μέχρι το μπαλκόνι του τετάρτου ορόφου.

Η καμινάδα αυτή δεν επηρεάζει τη στατικότητα και την ασφάλεια της οικοδομής, οι εκπομπές ρύπων (οσμές, καπνός) είναι ελάχιστες και μέσα στα επιτρεπόμενα όρια, αφού άλλωστε εξυπηρετεί μόνο τη μικρής δύναμης κεντρική θέρμανση (καυστήρα) της ισόγειας κατοικίας των εναγομένων και η ύπαρξή της κατ' ουδένα τρόπο δεν εμποδίζει τη συνέχιση των εργασιών (επιχρισμάτων, ελαιοχρωματισμών) στις ημιτελείς οριζόντιες ιδιοκτησίες της ενάγουσας......

Συνακόλουθα, οι αγωγικοί ισχυρισμοί περί επικινδυνότητας της καμινάδας και παρεμπόδισης της ενάγουσας στη χρήση των ιδιοκτησιών (διαμερισμάτων) της είναι ουσιαστικά αβάσιμοι..... Περαιτέρω, όμως, μετά την προσθήκη των άνω ανηκόντων στην ενάγουσα ορόφων (τρίτου, τέταρτου και πέμπτου) είναι αναγκαία η καθύψος επέκταση της καμινάδας, ώστε να είναι σύμφωνη με το άρθρ. 27 του Κριριοδομικού Κανονισμού και αυτό μπορεί να γίνει με την ανύψωση της καμινάδας κατά τρία ακόμη μέτρα για να καταλήξει στο δώμα (ταράτσα της οικοδομής, από το οποίο θα προεξέχει ένα μέτρο κατά το βάσιμο αίτημα της ανταγωγής. 'Ετσι θα εκλείψει παντελώς οποιαδήποτε βλαπτική ενέργεια για τις ιδιοκτησίες της ενάγουσας.....".

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο έκρινε αφενός μεν ως αβάσιμη κατ' ουσίαν την αγωγή της αναιρεσείουσας, με την οποία αυτή είχε ζητήσει την απομάκρυνση της καπνοδόχου, της κεντρικής θέρμανσης της ιδιοκτησίας της ως παραβλάπτουσας, με την εκπομπή του καπνού, τη χρήση των ιδιοκτησιών της των τρίτου και πάνω από αυτό ορόφων της οικοδομής, αφετέρου δε ως βάσιμη κατ' ουσίαν την ανταγωγή των αναιρεσιβλήτων, με την οποία είχαν ζητήσει να υποχρεωθεί η αναιρεσείουσα να ανεχθεί τις εργασίες της επέκτασης καθύψος της ανωτέρω καπνοδόχου και απέρριψε την έφεση της αναιρεσείουσας κατά της πρωτόδικης απόφασης, που δέχθηκε τα ίδια. 'Ετσι, που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες τόσον επί της βασιμότητας της ανταγωγής, όσο και επί της μη βασιμότητας της αγωγής.

Και τούτο διότι : α) Καθόσον μεν αφορά την ανταγωγή, δεν διευκρινίζει, ότι με την επέκταση της καπνοδόχου της κεντρικής θέρμανσης της ιδιοκτησίας των αναιρεσιβλήτων κατά τρία μέτρα αυτή θα φθάσει στο ψηλότερο σημείο της οικοδομής, που είναι η ταράτσα του πέμπτου σε εσοχή ορόφου και θα προεξέχει αυτής κατά ένα μέτρο, ώστε να είναι σύμφωνη με τις προαναφερόμενες διατάξεις του Κτιριοδομικού Κανονισμού' ούτε εξηγεί πώς, ενώ δέχεται ότι η πιο πάνω καπνοδόχος πριν από την ανέγερση των τρίτου, τέταρτου και πέμπτου ορόφων έφθανε έως τον εξώστη του τέταρτου ορόφου, μετά την ανέγερση των ορόφων αυτών και την επέκτασή της κατά τρία μέτρα, η καπνοδόχος θα καλύψει το ύψος των δύο ορόφων ήτοι του τέταρτου και του πέμπτου ορόφου και θα φθάσει έως την ταράτσα του τελευταίου αυτού ορόφου και μάλιστα θα προεξέχει αυτού κατά ένα μέτρο, για να είναι σύμφωνα με τις διατάξεις του Κτιριοδομικού Κανονισμού.

β) Καθόσον δε αφορά την αγωγή, δεν εξηγεί, γιατί, ενώ δέχεται ότι η καπνοδόχος, πριν από την καθύψος επέκτασή της, που επιτράπηκε με την ίδια απόφαση, έφθανε έως τον εξώστη του τέταρτου ορόφου, οι εκπεμπόμενοι από αυτοί ρύποι, ήτοι οσμές και καπνός, έστω και αν, όπως δέχεται, δεν υπερβαίνουν τα επιτρεπόμενα όρια, δεν θα εισέρχονται στις ιδιοκτησίες του τέταρτου και του πέμπτου ορόφου της αναιρεσείουσας και δεν θα παραβλάπτουν τη χρήση αυτών' επίσης, ενώ δεν διευκρινίζει, ότι με την καθύψος επέκταση της καπνοδόχου κατά τρία μέτρα αυτή θα φθάσει στην ταράτσα του τελευταίου, πέμπτου σε εσοχή, ορόφου και θα προεξέχει αυτού κατά ένα μέτρο, δεν δικαιολογεί την περαιτέρω παραδοχή του, ότι μετά την επέκταση αυτή "....θα εκλείψει παντελώς οποιαδήποτε βλαπτική επενέργεια για τις ιδιοκτησίες της ενάγουσας.....", ήτοι γιατί οι ρύποι της καπνοδόχου δεν θα προσβάλλουν την ιδιοκτησία του πέμπτου ορόφου και δεν θα παραβλάπτουν τη χρήση του από την αναιρεσείουσα.

Εν όψει των ανωτέρω ελλείψεων της προσβαλλόμενης απόφασης, καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος περί της ορθής ή μη υπαγωγής των πραγματικών περιστατικών στις αναφερόμενες στη μείζονα σκέψη διατάξεις ουσιαστικού δικαίου, τις οποίες, έτσι, το Εφετείο παραβίασε εκ πλαγίου, κατά τους βάσιμους δεύτερο και τρίτο, κατά το σχετικό μέρος, λόγους της αίτησης αναίρεσης, κατ' ορθή εξέταση και εκτίμηση, αντίστοιχα, από την πλημμέλεια του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, αντί των αριθμών 1 και 11 του ίδιου άρθρου που επικαλείται η αναιρεσείουσα.

ΙΙ. Μετά τα παραπάνω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση στο σύνολό της, να παραπεμφθεί η υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΙΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 579 παρ. 2 του ΚΠολΔ, αν αποδεικνυεται προαποδεικτικώς εκούσια η αναγκαστική εκτέλεση της απόφασης, που αναιρέθηκε, ο 'Αρειος Πάγος, αν υποβληθεί αίτηση με το αναιρετήριο ή με τις προτάσεις ή με αυτοτελές δικόγραφο, που κατατίθεται στη γραμματεία του Αρείου Πάγου ως την παραμονή της συζήτησης, διατάσσει με την αναιρετική απόφαση την επαναφορά των πραγμάτων στην κατάσταση, που υπήρχε πριν από την εκτέλεση. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι η εκτέλεση της απόφασης που αναιρέθηκε, πρέπει να προαποδεικνύεται με έγγραφα και ιδίως με αντίγραφο της κατασχετήριας έκθεσης ή περίληψης αυτής (άρθρο 995 ΚΠολΔ), που για να έχει αποδεικτική δύναμη, πρέπει, εφόσον πρόκειται για αντίγραφο, να βεβαιώνεται η ακρίβειά του από τον αρμόδιο υπάλληλο ή, εφόσον πρόκειται για φωτοτυπία του αντιγράφου ή της περίληψης, να βεβαιώνεται η ακρίβειά τους από πρόσωπο, που είναι κατά νόμο αρμόδιο αν εκδίδει αντίγραφα (άρθρο 449 παρ. 1 και 2 ΚΠολΔ).

Εν προκειμένω, η αναιρεσείουσα, με τις προτάσεις της, που κατατέθηκαν εμπρόθεσμα, υποβάλλει αίτημα να διαταχθεί η επαναφορά των πραγμάτων στην προηγούμενη της γενόμενης αναγκαστικής εκτέλεσης της ενσωματωμένης στην αναιρούμενη απόφασης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου κατάσταση, με την απομάκρυνση της προέκτασης της καπνοδόχου της κεντρικής θέρμανσης της ιδιοκτησίας των αναιρεσιβλήτων και την εκτέλεση των αναγκαίων εργασιών από κατάστασης των θιγέντων μερών της οικοδομής. Η αίτηση αυτή είναι νόμιμη, κατά το άρθρο 579 παρ. 2 του ΚΠολΔ. Η αναιρεσείουσα, για την προαπόδειξη της αναγκαστικής εκτέλεσης επικαλείται και προσκομίζει απλή φωτοτυπία της ...... έκθεσης προέκτασης (επέκτασης) καπναγωγού του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αθηνών ........, η ακρίβεια του περιεχομένου της οποίας δεν βεβαιώνεται από πρόσωπο αρμόδιο κατά νόμο να εκδίδει αντίγραφα. Επομένως, το έγγραφο αυτό δεν έχει αποδεικτική δύναμη, δηλαδή δεν αποδεικνύει την αναγκαστική εκτέλεση. Κατά συνέπεια η ως άνω αίτηση της αναιρεσείουσας πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη (αναπόδεικτη).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 351/2006 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς.

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ.

Απορρίπτει την αίτηση της αναιρεσείουσας, για επαναφορά των πραγμάτων στην προηγούμενη της εκτέλεσης της αναιρουμένης απόφασης κατάσταση.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 9 Ιανουαρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Φεβρουαρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ