Supreme Court partially allows appeal against appellate court judgment on partnership liquidation distribution. Appeal dismissed for absent partner but allowed for others due to insufficient reasoning.

Απόφαση 2349 / 2009 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2349/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 12 Οκτωβρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1... 2. ... και 3. .... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Μιχαήλ Νικολιδάκη.

Των αναιρεσιβλήτων : 1. Ομόρρυθμης Εταιρείας με την επωνυμία "...ΟΕ" που εδρεύει στη ...και εκπροσωπείται νόμιμα, 2. ... και 3. ..., οι οποίοι δεν εκπροσωπήθηκαν ούτε παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-4-2002 αγωγή των ήδη δεύτερου και τρίτου αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 690/2003 του ίδιου Δικαστηρίου, 587/2004 μη οριστική και 436/2005 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 28-9-2005 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Δήμητρα Παπαντωνοπούλου ανέγνωσε την από 1-1-2006 έκθεση του ήδη Αντιπροέδρου Δημητρίου Δαλιάνη, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης ως προς την πρώτη των αναιρεσιβλήτων και κατά τα λοιπά να γίνει δεκτός ο δεύτερος και να απορριφθεί ο πρώτος λόγος της αιτήσεως αυτής. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη των αντιδίκων στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ, αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση επιδόθηκε νομότυπα, προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί.

Εν προκειμένω, από τις προσκομιζόμενες α) υπ' αριθμ.... και ... και β) υπ' αριθμ...., ... και ...εκθέσεις του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αθηνών ..., προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, η συζήτηση της οποίας κατά την αρχικά ορισθείσα δικάσιμο ματαιώθηκε, καθώς και της από 8-12-2008 κλήσης, με την οποία επαναφέρθηκε αυτή προς συζήτηση, με πράξη ορισμού δικασίμου για την αναφερόμενη στην αρχή της αποφάσεως, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως, με επιμέλεια των αναιρεσειόντων στους αναιρεσιβλήτους. Επομένως, εφ' όσον αυτοί δεν εμφανίσθηκαν κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του πινακίου, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία τους, σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ. Aπό τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 68, 80, 81, 82, 83, 556 παρ. 1 και 558 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι η εκ μέρους του προσθέτως παρεμβάντος ασκούμενη αίτηση αναιρέσεως είναι απευθυντέα κατά του νικήσαντος αντιδίκου του, όχι όμως και κατ' εκείνου υπέρ του οποίου ασκήθηκε η παρέμβαση, εκτός αν η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση περιέχει διάταξη ή αιτιολογία δυσμενή για τον αναιρεσείοντα και επωφελή για τον υπέρ ου η παρέμβαση.

Εν προκειμένω, με την προσβαλλόμενη 436/2005 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς, έγινε δεκτή η κατά της 690/2003 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς ασκηθείσα έφεση του δευτέρου και του τρίτου των αναιρεσιβλήτων και απορρίφθηκαν η αντίθετη έφεση της πρώτης των αναιρεσιβλήτων ομόρρυθμης εταιρίας και η υπέρ αυτής ασκηθείσα (πρόσθετη) παρέμβαση των αναιρεσειόντων. Επομένως, η ένδικη αίτηση των αναιρεσειόντων, κατά το μέρος που απευθύνεται κατά της πρώτης των αναιρεσιβλήτων, είναι απαράδεκτη.

Από τις διατάξεις των άρθρων 8, 9, 20 και 22 ΕμπΝ και τις, κατ' άρθρο 18 του νόμου τούτου, εφαρμοζόμενες διατάξεις των άρθρων 745, 758, 759, 763, 767, 777, 778, 779, 780, 782 και 784 ΑΚ, σε συνδυασμό με τις αναλογικώς εφαρμοζόμενες διατάξεις των άρθρων 49 παρ. 2 και 50 του ν. 3190/1955, συνάγεται ότι, σε περίπτωση που η ομόρρυθμη εταιρία λυθεί για οποιοδήποτε λόγο - άρα και με καταγγελία - και ακολούθως τεθεί σε εκκαθάριση, κάθε εταίρος μπορεί, μετά την εξόφληση των εταιρικών χρεών, την απόδοση των εισφορών και τη ρευστοποίηση της εταιρικής περιουσίας από τον εκκαθαριστή, να αξιώσει να του καταβληθεί, κατά τον λόγο της συμμετοχής του στα κέρδη, το προϊόν της εκκαθαρίσεως.

Αντικείμενο του προς διανομή προϊόντος της εκκαθαρίσεως αποτελεί η, μετά την εξόφληση των εταιρικών χρεών και την απόδοση των εισφορών, απομένουσα ρευστοποιημένη εταιρική περιουσία, δηλαδή το υπάρχον στο ταμείο της εταιρίας ποσό χρημάτων, όπως αυτό προκύπτει από τον εκ μέρους του εκκαθαριστή συνταχθέντα τελικό ισολογισμό της εκκαθαρίσεως.

Η ανωτέρω αξίωση, απορρέουσα από την εταιρική σχέση, συνιστά ατομική αξίωση του εταίρου και ασκείται μόνο κατά του νομικού προσώπου της ομόρρυθμης εταιρίας, η οποία είναι και η οφειλέτρια του αξιούμενου ποσοστού επί του προϊόντος της εκκαθαρίσεως. Εξάλλου, ο αναιρετικός λόγος του αριθμού 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ιδρύεται, όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά εκείνα γεγονότα που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του εφαρμοσθέντος κανόνα ουσιαστικού δικαίου ή αν έγινε ή όχι ορθός νομικός χαρακτηρισμός των κρίσιμων πραγματικών γεγονότων.

Εν προκειμένω, με την προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν δεκτά τα εξής: Η πρώτη των αναιρεσιβλήτων ομόρρυθμη εταιρία, η οποία είχε συσταθεί από τις 10.11.1978 και της οποίας μέλη ήταν οι λοιποί διάδικοι, λειτούργησε μέχρι τις 2.9.1997, όταν με σχετική εκ μέρους του πρώτου των αναιρεσειόντων καταγγελία επήλθε η λύση της και τέθηκε υπό εκκαθάριση.

Ο διορισθείς από το αρμόδιο δικαστήριο εκκαθαριστής ...προέβη στην εκκαθάριση, συντάσσοντας προς τούτο και τη σχετική με αριθμό ..../26.4.2000 έκθεση. Κατά τη διάρκεια της εκκαθαρίσεως το συνολικό ποσό "εισπράξεων ως και του υπολοίπου του ταμείου της εναγομένης" ανήλθε σε 49.885.420 δραχμές, από αυτό δε, αφού αφαιρεθεί το συνολικό ποσό των 20.977.945 δραχμών για έξοδα και ζημίες, απομένει προς διανομή υπόλοιπο 28.907.475 δραχμών, από το οποίο, ενόψει της κατά ίσα μέρη (20%) συμμετοχής και των πέντε εταίρων στα κέρδη, στον καθένα από αυτούς αναλογεί ποσό 5.781.495 δραχμών.

Έναντι του ποσού αυτού έχουν λάβει ο δεύτερος και ο τρίτος των αναιρεσιβλήτων δραχμές 1.200.000 και 3.300.000 αντιστοίχως και καθένας από τους τρεις αναιρεσείοντες δραχμές 4.761.249, και, ως εκ τούτου, απομένει υπόλοιπο 10.123.728 δραχμών, από το οποίο δικαιούνται ο δεύτερος των αναιρεσιβλήτων το ποσό των 4.581.495 δραχμών, ο τρίτος από αυτούς το ποσό των 2.481.495 δραχμών και καθένας από τους αναιρεσείοντες το ποσό των 1.020.246 δραχμών.

Ενόψει όμως του ότι το "βιβλιάριο καταθέσεων" της εν λόγω εταιρίας εμφάνιζε υπόλοιπο μόνο 4.183.723 δραχμών, το οποίο δεν επαρκούσε για την ικανοποίηση των άνω αξιώσεων του δευτέρου και του τρίτου των αναιρεσιβλήτων, ο εκκαθαριστής δεν μπόρεσε να προβεί στην εξώδικη διανομή του υπολοίπου προϊόντος της εκκαθαρίσεως.

Έτσι, η πρώτη των αναιρεσιβλήτων εταιρία, πρέπει να καταβάλει στον δεύτερο από αυτούς το ποσό των 4.581.495 δραχμών και στον τρίτο το αξιούμενο με την αγωγή του ποσό των 2.400.195 δραχμών. Ακολούθως, αφού εξαφανίσθηκε η απορριπτική της αγωγής πρωτόδικη απόφαση, έγινε δεκτή εν μέρει η αγωγή του δευτέρου και του τρίτου των αναιρεσιβλήτων και επιδικάσθηκαν στον καθένα από αυτούς τα ανωτέρω χρηματικά ποσά.

Με τις εκτεθείσες παραδοχές του, το εφετείο διέλαβε στην απόφαση του ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες, οι οποίες καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής των προαναφερθεισών διατάξεων του ουσιαστικού δικαίου. Ειδικότερα, δεν διευκρινίζει αν η εκκαθάριση περατώθηκε, αφού δεν αναφέρει ότι αποδόθηκαν στους εταίρους οι εισφορές.

Επίσης, ενώ δέχεται ότι το απομένον προς διανομή υπόλοιπο του προϊόντος της εκκαθαρίσεως ανέρχεται σε 10.123.728 δραχμές, παραλείπει να διευκρινίσει αν, πέραν του εμφανιζόμενου στο "βιβλιάριο καταθέσεων" ποσού των 4.183.723 δραχμών, υπήρχε στο ταμείο της εταιρίας και το ποσό των 5.940.005 δραχμών (10.123.728 - 4.183.723) , αφού σε αποφατική περίπτωση θα έπρεπε στον καθένα από τους δεύτερο και τρίτο των αναιρεσιβλήτων να επιδικασθεί η αναλογία του μόνο στο ποσό των 4.183.723 δραχμών.

Με την εκδοχή ότι από το προϊόν της εκκαθαρίσεως λείπει το ποσό των 5.940.005 δραχμών, δεν αναφέρει την αιτία του εν λόγω ελλείμματος, ούτε τον υπόχρεο για την κάλυψη αυτού. Επομένως, ο εκ του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ απορρέων δεύτερος λόγος του αναιρετηρίου, με τον οποίο καταλογίζεται στο εφετείο η ανωτέρω πλημμέλεια, είναι βάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη η αίτηση αναιρέσεως ως προς την πρώτη αναιρεσίβλητη, να γίνει δεκτή αυτή ως προς τους λοιπούς αναιρεσιβλήτους, να αναιρεθεί ως προς αυτούς η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, το οποίο θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως, ενώ παρέλκει πλέον η έρευνα του πρώτου λόγου.

Τέλος, οι δεύτερος και τρίτος των αναιρεσιβλήτων πρέπει να καταδικασθούν στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων που κατέθεσαν έγγραφες προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 28 Σεπτεμβρίου 2009 αίτηση των αναιρεσειόντων 1)..., 2)... και 3) ..., για αναίρεση της υπ' αριθμ. 436/2005 αποφάσεως του Εφετείου Πειραιώς, ως προς την πρώτη των αναιρεσιβλήτων, υπό εκκαθάριση τελούσα ομόρρυθμη εταιρεία με την επωνυμία "... Ο.Ε".

Αναιρεί την ως άνω απόφαση ως προς τους δεύτερο και τρίτο των αναιρεσιβλήτων ... και ....

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους δεύτερο και τρίτο των αναιρεσιβλήτων στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 24 Νοεμβρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 28 Δεκεμβρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ