Supreme Court dismisses appeal on grounds that lower court properly considered all evidence without specific listing.

Απόφαση 2345 / 2009 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2345/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο, Μιχαήλ Θεοχαρίδη, Δημήτριο Μαζαράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 23 Σεπτεμβρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ1, ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Φώτιο Κρεμμύδα.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. ..., 2. ...., 3. ..., 4. ..., 5. ..., 6. ..., 7. ..., 8. ..., 9. ..., 10. ..., 11. ... και 12. ... . Εκπροσωπήθηκαν από τον δικηγόρο ... ο οποίος διόρισε στο ακροατήριο πληρεξούσιο δικηγόρο αυτών τον Μάριο Αρμάο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 29-12-1993 και 4-1-1994 αγωγές της αρχικής διαδίκου ... και με την από 12-5-1996 αγωγή του Ψ1 που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 7272/1997 μη οριστική, 3534/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 117/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο Χ1 (αναιρεσείων) με την από 24-4-2008 αίτησή του. Οι αναιρεσίβλητοι ζητούν να γίνει δεκτή η από 25-5-2008 αίτησή τους που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και εκδόθηκε η 3041/2009 απόφαση του άνω Δικαστηρίου με την οποία το άνω Δικαστήριο έκρινε εαυτό αναρμόδιο και παρέπεμψε την υπόθεση στο αρμόδιο τμήμα ( Γ' Τμήμα) του Αρείου Πάγου.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Λεωνίδας Ζερβομπεάκος ανέγνωσε την από 7-9-2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Επειδή κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 εδ. β' ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως, όταν το δικαστήριο εσφαλμένα χρησιμοποίησε ή παρέλειψε να χρησιμοποιήσει τα διδάγματα της κοινής πείρας για την ανεύρεση με βάση αυτά, της αληθινής έννοιας κανόνα δικαίου ή για την υπαγωγή στον κανόνα αυτό των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς. Εξάλλου, ως διδάγματα της κοινής πείρας θεωρούνται οι ορισμοί και οι αφηρημένες υποθετικές κρίσεις που αντλούνται από την παρατήρηση της εμπειρικής πραγματικότητας με τη βοήθεια των φυσικών επιστημών και χρησιμοποιούνται από το δικαστήριο για την εξειδίκευση των αόριστων νομικών εννοιών.

Εν προκειμένω, ισχυρίζεται ο αναιρεσείων με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως από την παραπάνω διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1β' ΚΠολΔ, ότι το Εφετείο παραβίασε με την προσβαλλόμενη απόφασή του τα διδάγματα της κοινής πείρας με την μη υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων στις διατάξεις των άρθρων 1718 και 1719 περ. 4 του ΑΚ, όπως η τελευταία ίσχυε πριν από την τροποποίησή της με το άρθρο 30 του ν. 2447/1996, διότι προέβη στην απόρριψη των ενδίκων αγωγών της δικαιοπαρόχου του, με τις οποίες ζητούσε την αναγνώριση της ακυρότητάς της από ...1991 δημόσιας διαθήκης της αποβιώσασας στις ...1993 αδελφής της Σ1 λόγω στερήσεως της χρήσεως του λογικού της εξαιτίας γεροντικής άνοιας και ατροφίας του εγκεφάλου, με τις παραδοχές ότι "Κανένα ιατρικό πιστοποιητικό δημόσιου θεραπευτηρίου πριν και κατά το χρόνο σύνταξης της επίμαχης διαθήκης δεν προσκομίζεται στο οποίο να βεβαιώνεται ότι η διαθέτης, έπασχε από ασθένεια τέτοια που βρισκόταν σε ψυχική ή διανοητική διαταραχή, που της απέκλειε ή έστω της περιόριζε αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής της και στη συγκεκριμένη περίπτωση τη δύναμη να διαγνώσει και να προσδιορίσει ελεύθερα με λογικές σκέψεις την ουσία και το περιεχόμενο της δήλωσης βούλησης αυτής για τη σύνταξη της επίμαχης διαθήκης.

Η εγκεφαλική ατροφία που ως διάγνωση αναφέρεται στην από ... έκθεση νοσηλείας της από το Γενικό Νοσοκομείο Πειραιώς Τζάνειο και το από ... εξιτήριο της Θεραπευτικής Κλινικής Αθηνών, δεν αποδείχθηκε ότι ήταν νόσος από την οποία η διαθέτης έπασχε κατά το χρόνο σύνταξης την ένδικης διαθήκης και σε κάθε περίπτωση, κατά το χρόνο αυτό η νόσος αυτή δεν είχε εξελιχθεί σε τέτοιο σημείο, ώστε αυτή να έχει προβλήματα συμπεριφοράς", παραβιάζοντας έτσι το δίδαγμα της κοινής πείρας ότι η εγκεφαλική ατροφία και η άνοια - γενικευμένη αρτηριοσκλήρυνση - δεν είναι ασθένειες, που εμφανίσθηκαν αιφνιδίως μετά τη σύνταξη της επίμαχης διαθήκης, αλλά αποτελούν την κατάληξη μια προϊούσας σοβαρής εγκεφαλικής πάθησης, που στερεί από τον ασθενή τη δυνατότητα λογικής στάθμισης των πραγμάτων και ελεύθερου προσδιορισμού της βούλησης και ως εκ τούτου υφίσταντο κατά τον κρίσιμο χρόνο σύνταξης της διαθήκης.

Ο λόγος αυτός αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, διότι τα ανωτέρω δεν αποτελούν δίδαγμα κοινής πείρας.

ΙΙ. Επειδή, όπως συνάγεται από τα άρθρα 335, 338, 339, 340 και 346 ΚΠολΔ, το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει την κρίση του για το αποδεικτικό πόρισμα, αναφορικά με τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων που έχουν ουσιώδη επίδραση στη έκβαση της δίκης και έχουν ανάγκη αποδείξεως, υποχρεούται να λάβει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα τα οποία νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι, χωρίς πάντως να είναι ανάγκη να γίνεται ειδική μνεία και χωριστή αξιολόγηση του καθενός απ' αυτά.

Η παράβαση της υποχρεώσεως αυτής ιδρύει τον προβλεπόμενο από το άρθρο 559 αριθ. 11 περ. γ' του ίδιου Κώδικα λόγο αναιρέσεως. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, προκειμένου να καταλήξει στο περιεχόμενο σ' αυτήν αποδεικτικό πόρισμα, ως προς τους κρίσιμους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων και ιδίως ως προς τον ισχυρισμό του αναιρεσείοντος ότι είναι άκυρη η επίμαχη διαθήκη για το λόγο που αναφέρεται στην προηγούμενη σκέψη, κρίνοντας ότι η διαθέτης Σ1 κατά το χρόνο σύνταξής της διαθήκης (16-8-1991) δεν ήταν ανίκανη, κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 1719 αριθ. 4 ΑΚ, όπως τότε ίσχυε, προς σύνταξή της, έλαβε υπόψη του και συνεκτίμησε, μαζί με τα λοιπά αποδεικτικά μέσα, "όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα που οι διάδικοι νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν, έστω και μη ειδικώς κατωτέρω μνημονευόμενη".

Από τη γενική αυτή βεβαίωση, σε συνδυασμό με το όλο αιτιολογικό της προσβαλλόμενης αποφάσεως, καθίσταται αναμφίβολο ότι, παρόλο που δεν τα μνημονεύει ειδικώς και δεν τα αξιολογεί χωριστά, έλαβε υπόψη του και συνεκτίμησε και τα εξειδικευόμενα στο αναιρετήριο δύο επιμέρους έγγραφα, ήτοι τις από 29-10-1993 δύο αγωγές, των ..., ...και ...

κατά του και ήδη εναγομένου Ψ1, με τις οποίες και αυτοί ζητούσαν να αναγνωριστεί, για τον ίδιο λόγο ως άκυρη η επίμαχη διαθήκη, τα οποία (έγγραφα) επικαλέστηκε και προσκόμισε ο αναιρεσείων.

Συνεπώς, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως που υποστηρίζει τα αντίθετα είναι απορριπτέος, ως αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 24-4-2008 αίτηση του Χ1, για αναίρεση της 117/2008 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Νοεμβρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 17 Δεκεμβρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ