233/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 233 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 233/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Παπανικολάου, Αντιπρόεδρο, Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο και Γεωργία Λαλούση, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Δεκεμβρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΙΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ" και το διακριτικό τίτλο "ΑΣΦΑΛΕΙΑΙ ΜΙΝΕΤΤΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Ελένη Σφέτσου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ. Του αναιρεσιβλήτου: ν.π.ι.δ. με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αργυρώ Γρατσία - Πλατή.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 23-1-2003, 26-5-2003 και 18-12-2003 αγωγές της ήδη αναιρεσείουσας και άλλων προσώπων, που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δικη, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1341/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 1641/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 23-11-2006 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Πετράκης, διάβασε την από 23-11-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο μοναδικός λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως. Η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά τη διάταξη του άρθρου 16 του Ν. 489/1976, "συνιστάται με το νόμο αυτό νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία "Επικουρικό Κεφάλαιο ασφάλισης ευθύνης από ατυχήματα αυτοκινήτων" και συντετμημένα "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ", το οποίο τελεί υπό την εποπτεία και τον έλεγχο του Υπουργείου Εμπορίου, εδρεύει στην Αθήνα και διέπεται από τις διατάξεις του νόμου αυτού".

Κατά το επόμενο άρθρο 17 του ίδιου νόμου "σκοπός του Επικουρικού Κεφαλαίου είναι η καταβολή ασφαλιστικής αποζημίωσης για αστική ευθύνη από αυτοκινητικά ατυχήματα κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο άρθρο 19". Και κατά το άρθρο 19 του ίδιου νόμου "το Επικουρικό Κεφάλαιο είναι υποχρεωμένο να καταβάλει στα πρόσωπα που ζημιώθηκαν την κατά την παρ. 2 του άρθρου αυτού αποζημίωση λόγω θανάτωσης σωματικών βλαβών ή υλικών ζημιών από αυτοκινητικά ατυχήματα, όταν α)...

β) το ατύχημα προήλθε από αυτοκίνητο ως προς το οποίο δεν έχει εκπληρωθεί η κατά το άρθρο 2 υποχρέωση 3)... ". Από τις παραπάνω διατάξεις σε συνδυασμό προς εκείνες των άρθρων 914, 926, 927, 928, 932 του ΑΚ και 10 παρ. 1 του Ν. ΓπΝ/1911 προκύπτει, ότι σε περίπτωση ατυχήματος, συνεπεία συγκρούσεως δύο οδικών οχημάτων, από τα οποία το ένα είναι ανασφάλιστο, η οποία είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο τρίτου, επιβαίνοντας στο τελευταίο αυτό όχημα, που οφείλεται σε συγκλίνουσα υπαιτιότητα, των οδηγών των οχημάτων, ενέχεται σε αποζημίωση, εκτός από τους οδηγούς αυτούς και τον ασφαλιστή του ασφαλισμένου οχήματος, και το Επικουρικό Κεφάλαιο, το οποίο υπό ευρεία έννοια επιτελεί λειτουργία ασφαλιστικής ευθύνης του άλλου, ανασφάλιστου, ζημιογόνου αυτοκίνητου οχήματος.

Κάθε ένας από τους υποχρέους αυτούς ενέχεται εις ολόκληρον, εάν δε κατέβαλε ολόκληρη την αποζημίωση κάποιος υπόχρεος από την πλευρά του ενός αυτοκινήτου, έχει δικαίωμα αναγωγής κατά του υποχρέου του άλλου ζημιογόνου αυτοκινήτου κατά το άνω άρθρο 927 του ΑΚ. 'Ετσι, σε περίπτωση που ολόκληρη την αποζημίωση κατέβαλε ο ασφαλιστής του ασφαλισμένου αυτοκινήτου, έχει δικαίωμα να εναγάγει το Επικουρικό Κεφάλαιο, προκειμένου να κατανεμηθεί μεταξύ αυτών η ζημία ανάλογα με το ποσοστό της συνυπαιτιότητας των οδηγών των εμπλακέντων στο ατύχημα οδικών οχημάτων.

Διαφορετικό προς το παραπάνω δικαίωμα αναγωγής είναι το δικαίωμα υποκαταστάσεως του Επικουρικού Κεφαλαίου, που ικανοποίησε τον παθόντα, στα δικαιώματα αυτού έναντι του υποχρέου προς αποζημίωση ή του ασφαλιστή του, το οποίο προβλέπεται από τη διάταξη του άρθρου 19 παρ. 4 του Ν. 489/1976. Περίπτωση τέτοιας υποκαταστάσεως συντρέχει και επί ατυχήματος που προκλήθηκε από ανασφάλιστο αυτοκίνητο.

Στην περίπτωση αυτή το Επικουρικό Κεφάλαιο, που κατέβαλε στον παθόντα τρίτο την αποζημίωση, έχει δικαίωμα να στραφεί κατά του κυρίου, κατόχου ή οδηγού του ανασφάλιστου αυτοκινήτου, που ήταν υπόχρεος απέναντι στον ζημιωθέντα, και να ζητήσει το ποσό της αποζημιώσεως, που κατέβαλε σ' αυτόν. Αντιθέτως, δικαίωμα υποκαταστάσεως, στην περίπτωση αυτή, του ανωτέρω υποχρέου, ανασφαλίστου ζημιώσαντος, που ικανοποίησε τον παθόντα, κατά του Επικουρικού Κεφαλαίου δεν προβλέπεται στο νόμο.

Κι' αυτό γιατί το τελευταίο ιδρύθηκε χάριν του ζημιούμενου τρίτου και όχι χάριν του υποχρέου. 'Αλλως, θα επιβραβευόταν ο υπόχρεος (κύριος, κάτοχος ή οδηγός) για την παράλειψη της νόμιμης υποχρεώσεώς του προς ασφάλιση του αυτοκινήτου. Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του αριθμού 1 εδάφιο πρώτο του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, επιτρέπεται αναίρεση και αν το δικαστήριο παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου.

Ο κανόνας παραβιάζεται, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής και με ψευδή ερμηνεία, η οποία υπάρχει, όταν αποδίδεται σ' αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή.

Εν προκειμένω, η αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία, με την από 26-5-2003 παρεμπίπτουσα αγωγή της, που στρεφόταν και κατά του αναιρεσιβλήτου Επικουρικού Κεφαλαίου, όπως από αυτή προκύπτει, αφού εξέθετε, ότι το ατύχημα, που συνέβη στις 29-11-2002, συνεπεία συγκρούσεως του με αριθ. κυκλοφ. ...... Ι.Χ.Φ. αυτοκινήτου, που ήταν ασφαλισμένο σ' εκείνη (αναιρεσείουσα), με το με αριθ.

κυκλ. ........ δίκυκλο μοτοποδήλατο, που ήταν ανασφάλιστο και είχε ως αποτέλεσμα το θανάσιμο τραυματισμό του συνεπιβάτη στο μοτοποδήλατο αυτό, οφειλόταν σε συγκλίνουσα αμέλεια και των δύο οδηγών των εμπλακέντων οχημάτων και ότι τα αποτελούντα την οικογένεια του θανόντος πρόσωπα έχουν ασκήσει και εναντίον της την από 23-1-2004 αγωγή αποζημιώσεως για τα έξοδα κηδείας και τάφου του θανόντος και για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, ζήτησε να αναγνωριστεί ότι το αναιρεσίβλητο, ευθυνόμενο κατά νόμο για το ανασφάλιστο μοτοποδήλατο, υποχρεούται να του καταβάλει ποσοστό 90%, που είναι ανάλογο προς την βαρύνουσα τον οδηγό του τελευταίου αυτού οχήματος συνυπαιτιότητα, από την αποζημίωση, που θα υποχρεωθεί εκείνη να καταβάλει στους ενάγοντες της κύριας αγωγής.

Το Εφετείο, με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του, απέρριψε την αγωγή αυτή ως μη νόμιμη με την αιτιολογία: ότι δεν προβλέπεται στο νόμο δικαίωμα υποκαταστάσεως του υποχρέου που ικανοποιεί τον παθόντα (ως εν προκειμένω της ασφαλιστικής εταιρίας), και κατά του Επικουρικού Κεφαλαίου, καθόσον το τελευταίο ιδρύθηκε χάριν του ζημιούμενου τρίτου και όχι χάριν του υποχρέου, και συνεπώς, καίτοι έναντι του ζημιουμένου ευθύνεται εις ολόκληρον ο υπόχρεος και το Επικουρικό Κεφάλαιο, εν τούτοις στις μεταξύ τους σχέσεις αποκλείεται αναγωγή από τον υπόχρεο κατά του Επικουρικού Κεφαλαίου.

Κρίνοντας, όμως, έτσι, παραβίασε ευθέως τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, που αναφέρθηκαν στη μείζονα σκέψη, τις οποίες εσφαλμένως ερμήνευσε.

Συνεπώς, ο μοναδικός λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως από την εκ του άρθρου 559 αριθμός 1 του ΚΠολΔ πλημμέλεια, είναι βάσιμος. Κατόπιν αυτού πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση, ήτοι μόνο κατά το μέρος, με το οποίο, μετά από παραδοχή των εφέσεων και την εξαφάνιση της εκκαλουμένης, απορρίφθηκε η από 26-5-2003 παραμπίπτουσα αγωγή της αναιρεσειούσης ασφαλιστικής εταιρίας ως προς το εναγόμενο - αναιρεσίβλητο Επικουρικό Κεφάλαιο ως μη νόμιμη, καθώς και ως προς τη διάταξή της για τα δικαστικά έξοδα των διαδίκων αυτών, να παραπεμφθεί η υπόθεση, μόνο κατά το αναιρούμενο μέρος, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, διότι είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσειούσης (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την 1641/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, όπως στο σκεπτικό.

Παραπέμπει την υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος της ανωτέρω αποφάσεως, για περαιτέρω εκδίκαη, στο ίδιο Εφετείο, που θα συντεθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσειούσης, τα οποία καθορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 9 Ιανουαρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Φεβρουαρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ