Supreme Court allows appeal against civil court ruling for violation of good faith principle in parking contract dispute.

Απόφαση 231 / 2022 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Γ.Β

Αριθμός 231/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρήστο Τζανερρίκο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωάννα Κλάπα - Χριστοδουλέα, Χρήστο Κατσιάνη - Εισηγητή, Ασημίνα Υφαντή και Κανέλλα - Τζαβέλλα Δημαρά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 18 Οκτωβρίου 2021, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Παραμυθιώτη, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Π. Ζ. του Λ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Χρυσούλα Φιφλή και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17/2/2014 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2689/2015 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 10897/2019 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 16/12/2019 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την από 16.12.2019 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η 10897/2019 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία. Η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε εμπρόθεσμα και νομότυπα (άρθρ.552, 553,556,558,564 παρ.3 και 566 παρ.1 ΚΠολΔ). Είναι, επομένως, παραδεκτή (άρθρ.577 παρ.1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρ.577 παρ.3 ΚΠολΔ).

Το άρθρο 560 ΚΠολΔ ορίζει: "Κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση μόνο: 1) αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου.

Η παραβίαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης μόνο αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς. Ο λόγος αυτός αναίρεσης δεν μπορεί να προβληθεί σε μικροδιαφορές, 2)..., 3)..., 4)..., 5) αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και 6) αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης".

Οι αμέσως πιο πάνω αναιρετικοί λόγοι απαριθμούνται περιοριστικά, αντιστοιχούν δε προς τους λόγους αναίρεσης που προβλέπονται από τους αριθμούς 1, 8 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, προς τους οποίους, όμως, δεν ταυτίζονται απολύτως (ΑΠ 894/2018, ΑΠ 60/2019). Περαιτέρω, όταν σε σύμβαση υπάρχει κενό, ως προς τον τρόπο εκπλήρωσης της απ' αυτής απορρέουσας υποχρέωσης παροχής του ενός από τα συμβαλλόμενα μέρη στο άλλο, τότε μόνο για τον προσδιορισμό του έχει απ' ευθείας εφαρμογή η διάταξη του άρθρου 288 ΑΚ ,την οποία, ως προς τα τιθέμενα με αυτή κριτήρια των αρχών της καλής πίστης και των συναλλακτικών ηθών, αυτεπάγγελτα, χωρίς να είναι αναγκαία η επίκληση της από τους διαδίκους, υποχρεούται να εφαρμόσει το δικαστήριο(ΑΠ 1346/1989).

Σε αντίθετη, περίπτωση, δηλαδή, αν, χωρίς να συντρέχουν οι προϋποθέσεις της αυτεπάγγελτης εφαρμογής της, ληφθεί υπόψη από το δικαστήριο, χωρίς την επίκλησή της από κάποιο από τους διαδίκους, συντρέχει περίπτωση σφαλερής εφαρμογής της εν λόγω διάταξης του άρθρου 288 ΑΚ και δημιουργείται ο από το άρθρο 559 αριθ. 8 (και αντίστοιχος εκ του άρθρου 560 αρ.5) ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, ενώ, σε περίπτωση προσφυγής του δικαστηρίου σε αυτή, έχει υποχρέωση να παραθέσει στην απόφασή του, τα πραγματικά εκείνα στοιχεία τα οποία καθιστούν τον γενόμενο με αυτήν προσδιορισμό του τρόπου εκπλήρωσης της παροχής σύμφωνο ή όχι με τα από τη διάταξη του άρθρου αυτού (288 ΑΚ) τιθέμενα κριτήρια της καλής πίστης με λήψη υπόψη και των συναλλακτικών ηθών.

Και αν μεν από την παράθεση αυτών προκύπτει ότι ο γενόμενος προσδιορισμός του τρόπου εκπλήρωσης της υποχρέωσης συμβατικής παροχής δεν είναι σύμφωνος με την καλή πίστη, τότε συντρέχει και πάλι περίπτωση εσφαλμένης εφαρμογής της παραπάνω διάταξης του άρθρου 288 ΑΚ, αλλά τότε δημιουργείται ο από το άρθρο 559 αριθ. 1(και αντίστοιχος του άρθρου 560 αρ.1) ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, αν δε στην παράθεση αυτών υφίστανται ασάφειες ή ελλείψεις, ώστε να καθίσταται αμφίβολο ότι για τον γενόμενο προσδιορισμό συντρέχουν όλα τα αναγκαία περιστατικά που τον καθιστούν σύμφωνο με τις αρχές της καλή πίστης και των συναλλακτικών ηθών, δημιουργείται ο από το άρθρο 559 αριθ. 19 (και αντίστοιχος του άρθρου 560 αρ.6) ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης (ΑΠ 1346/ 1989).

Στην προκειμένη περίπτωση το Μονομελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως εφετείο, όπως από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασής του, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, προκύπτει, δέχθηκε, κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Η εναγομένη και ήδη εκκαλούσα ανώνυμη εταιρεία (αναιρεσείουσα), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, εκμεταλλεύεται κλειστό χώρο στάθμευσης οχημάτων επί της οδού ...

στην περιοχή της Κυψέλης. Ο ενάγων και ήδη εφεσίβλητος (αναιρεσίβλητος) περί το μήνα Οκτώβριο του έτους 2013 κατήρτισε με την εναγομένη άτυπη σύμβαση αόριστης διάρκειας, βάσει της οποίας, έναντι χρηματικού ανταλλάγματος ποσού 30,00 ευρώ μηνιαίως, στάθμευε τη με αρ. κυκλ. ... δίκυκλη μοτοσικλέτα του... στον παραπάνω σταθμό οχημάτων.

Ειδικότερα, κατά τα προφορικώς συμφωνηθέντα ο ενάγων οδηγούσε ο ίδιος τη μοτοσικλέτα του στο πρώτο υπόγειο του σταθμού οχημάτων επί της οδού ..., τη στάθμευε σε προκαθορισμένη θέση στάθμευσης, που του είχε υποδειχθεί από τους προστηθέντες υπαλλήλους της εναγομένης κατά την κατάρτιση της σύμβασης, έπαιρνε τα κλειδιά της μοτοσικλέτας τους και αποχωρούσε από το χώρο, χωρίς να τα αφήνει στους υπαλλήλους του χώρου στάθμευσης, οι οποίοι δεν είχαν πρόσβαση σε αυτή, δεν μπορούσαν να την εκκινήσουν ούτε να τη μετακινήσουν κατά την απουσία του.

Κατά την κατάρτιση της σύμβασης, ο ενάγων παρέλαβε επίσης, έναντι καταβληθείσης εφάπαξ εγγύησης ποσού είκοσι(20,00)ευρώ, μια κάρτα εισόδου, ώστε να μπορεί να ανοίγει τη γκαραζόπορτα του σταθμού, να εισέρχεται σε αυτόν και να σταθμεύει ή να παραλαμβάνει τη μοτοσικλέτα του ακόμη και τις ώρες που αυτός ήταν κλειστός, δηλαδή τις ώρες μετά την ενδεκάτη νυχτερινή, οπότε δεν υπήρχε στο χώρο στάθμευσης υπάλληλος της εναγομένης.

Με βάση τα ανωτέρω αποδειχθέντα... η μεταξύ των διαδίκων σύμβαση δεν έφερε το χαρακτήρα σύμβασης αμειβόμενης παρακαταθήκης, αλλά μίσθωσης πράγματος και συγκεκριμένα χώρου στάθμευσης, καθότι ο ενάγων στάθμευε ο ίδιος τη μοτοσικλέτα του σε συγκεκριμένη θέση, ασφάλιζε το όχημά του και έπαιρνε μαζί του τα κλειδιά αυτού, μετά δε από ορισμένη ώρα ασφάλιζε και τη θύρα της εισόδου του σταθμού με την κάρτα που είχε παραλάβει.

Η εναγομένη δεν είχε αναλάβει την υποχρέωση φύλαξης της μοτοσικλέτας, καθότι οι προστηθέντες της δεν ήταν παρόντες στο χώρο του σταθμού καθ' όλη τη διάρκεια του εικοσιτετραώρου, δεν παραλάμβαναν τα κλειδιά των οχημάτων που παρέμεναν εντός του χώρου και, παρότι υπήρχαν κάμερες ασφαλείας, υπήρχε επίσης πινακίδα που προειδοποιούσε τους πελάτες της να μην αφήνουν αντικείμενα εντός των οχημάτων και τους ενημέρωνε ότι σε περίπτωση κλοπής ο σταθμός δεν έφερε καμία ευθύνη".

Με βάση τα περιστατικά αυτά που δέχθηκε το Πρωτοδικείο, δεν καταλείπεται καμία αμφιβολία ότι μεταξύ των διαδίκων είχε καταρτιστεί απλή σύμβαση μίσθωσης πράγματος (χώρου στάθμευσης) της δίκυκλης μοτοσικλέτας του ενάγοντος και ήδη αναιρεσιβλήτου, χωρίς να υπάρχει στη σύμβαση αυτή κάποιο κενό ως προς τον τρόπο εκπλήρωσης της απ' αυτής απορρέουσας υποχρέωσης παροχής του ενός από τα συμβαλλόμενα μέρη στο άλλο, οπότε και δεν συνέτρεχε νόμιμη προϋπόθεση για την εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 288 ΑΚ, για τη διασάφηση κάποιου προσδιορισθέντος υποτιθέμενου κενού, με τα τιθέμενα από τη διάταξη αυτή κριτήρια των αρχών της καλής πίστης και των συναλλακτικών ηθών, αφού από την προεκτεθείσα σύμβαση μίσθωσης μεταξύ των συμβαλλομένων μερών και τους προειρημένους όρους αυτής, δεν κατελείπετο καμία αμφιβολία ότι δεν απέρρεε υποχρέωση φύλαξης του οχήματος του μισθωτή της.

Παρά ταύτα το Μονομελές Πρωτοδικείο, στη συνέχεια, διαλαμβάνοντας στο σκεπτικό του ότι την 03.00'ώρα της 25.11.2013 έλαβε χώρα κλοπή της μοτοσικλέτας του αναιρεσιβλήτου, που τελέστηκε από άγνωστο δράστη, που δεν μπόρεσε να εντοπιστεί από την κάμερα ασφαλείας που επόπτευε την είσοδο-έξοδο του πάρκινγκ στο ισόγειο, που για άγνωστο λόγο ήταν εκτός λειτουργίας, και προκειμένου να θεμελιώσει ευθύνη εξ αμελείας της εναγομένης για την απώλεια του παραπάνω περιουσιακού αντικειμένου του αναιρεσιβλήτου, προσέφυγε στην εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 288 ΑΚ, χωρίς να προσδιορίζει αν υπήρχε κάποιο κενό στην καταρτισθείσα μεταξύ των διαδίκων ως άνω σύμβαση μίσθωσης, αλλά κρίνοντας με βάση την αρχή της καλής πίστης και των συναλλακτικών ηθών κατέληξε στο αποδεικτικό της πόρισμα ότι υπήρχε δήθεν συρροή αδικοπρακτικής ευθύνης με ενδοσυμβατική ευθύνη της εναγομένης και ήδη αναιρεσείουσας, επειδή "ήταν δικαιολογημένα αναμενόμενο ότι η εναγομένη ως εκμεταλλεύτρια στεγασμένου χώρου στάθμευσης οχημάτων, ο οποίος παραμένει αφύλακτος κατά τις νυκτερινές ώρες, διαμορφώνοντας έτσι συνθήκες διακινδύνευσης των περιουσιακών στοιχείων των πελατών της, θα διασφάλιζε με αποτελεσματικότερο τρόπο το απαραβίαστο της εξωτερικής θύρας και την επόπτευση των χώρων του σταθμού με κάμερες ασφαλείας, οι οποίες θα ήταν συνεχώς σε λειτουργία, ώστε αφενός να δρουν αποτρεπτικά στην τέλεση αξιόποινων πράξεων, αφετέρου να καθίσταται αποτελεσματικότερη η διακρίβωση της ταυτότητας των τυχών δραστών, ότι θα είχε εγκαταστήσει σύστημα συναγερμού, καθώς και ότι θα εξασφάλιζε ότι οι κάρτες εισόδου και τα τηλεχειριστήρια για το άνοιγμα της γκαραζόπορτας θα έφταναν στα χέρια αποκλειστικά πραγματικών χρηστών του πάρκινγκ και όχι εγκληματιών", και η οποία (εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα), ήταν υπόχρεη, ως εκ τούτου, σε αποζημίωση του ενάγοντος και ήδη αναιρεσιβλήτου, από αδικοπραξία, τελεσθείσα εξ αμελείας, απορρίπτοντας κατ' ουσίαν την έφεση της πρώτης και επικυρώνοντας, έτσι την πρωτόδικη υπ' αριθμ. 2689/2015 απόφαση του Ειρηνοδικείου Αθηνών, που είχε κάνει δεκτή την αγωγή του αντιδίκου της, με άλλη, όμως, αιτιολογία, και δη ερειδόμενη σε σύμβαση αμειβόμενης παρακαταθήκης με συνδρομή συρροής ενδοσυμβατικής και αδικοπρακτικής ευθύνης της εναγομένης και ήδη αναιρεσείουσας.

Έτσι, όμως που έκρινε το ως εφετείο δικάσαν Μονομελές Πρωτοδικείο, εσφαλμένα εφάρμοσε την ως άνω διάταξη του άρθρου 288 ΑΚ, παραβιάζοντας την απορρέουσα από το άρθρο αυτό αρχή της αντικειμενικής καλής πίστης, αφού, σύμφωνα με όσα έκανε δεκτά, ήταν σαφές ότι από τη συναφθείσα μεταξύ των διαδίκων σύμβαση μίσθωσης δεν απέρρεε υποχρέωση της αναιρεσείουσας εκμισθώτριας προς φύλαξη του δίκυκλου οχήματος του αναιρεσίβλητου μισθωτή της, και συνακόλουθα στην ένδικη υπόθεση, με τα προαναφερόμενα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, δεν μπορούσε να θεμελιωθεί συρροή αδικοπρακτικής με ενδοσυμβατική ευθύνη της αναιρεσείουσας εταιρείας.

Επομένως, υπέπεσε στην πλημμέλεια από τη διάταξη του αριθμού 1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ(για ευθεία παράβαση του ανωτέρω κανόνα ουσιαστικού δικαίου), κατ' ορθήν εκτίμηση του μοναδικού σχετικού προβαλλόμενου λόγου αναίρεσης (και όχι στην εκ του αριθμού 6 του ίδιου άρθρου πλημμέλεια), ο οποίος είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, συντιθέμενο, όμως, από δικαστή άλλο από εκείνο που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 εδ. β' ΚΠολΔ) και να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου στην αναιρεσείουσα (άρθρ.495 παρ.3 ΚΠολΔ).

Τέλος πρέπει να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος να πληρώσει τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, κατά το νόμιμο αίτημα αυτής (άρθρα 176,183,189 παρ.1 και 191 παρ.2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 10897/2019 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλο δικαστή, πλην αυτού που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση. Διατάζει την επιστροφή στην αναιρεσείουσα του παραβόλου που έχει καταθέσει.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο να πληρώσει τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία καθορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700,00) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Δεκεμβρίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 15 Φεβρουαρίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ