Supreme Court allows appeal against insurance company, reducing compensation to statutory cap and setting interest rate.

Απόφαση 228 / 2021 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 228/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Καλού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, Μαρία Τζανακάκη, Αικατερίνη Βλάχου και Μαρία Βάρκα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 6 Νοεμβρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Π. Ν. του Β., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Βρεττό, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι ανακαλεί την από 5-11-2020 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και παρίσταται.

Του αναιρεσιβλήτου: ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ" και συντετμημένα "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικού διαδόχου της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "GENERAL UNION - ΓΕΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΑΕ", της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Μανουσάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-7-2009 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με τις από 5-1-2010, 21-10-2010 και 24-3-2011 παρεμπίπτουσες αγωγές του ήδη αναιρεσιβλήτου, καθώς και με τις από 5-1-2010 και 24-6-2010 αγωγές άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 532/2012 μη οριστική και 343/2013 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1814/2016 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 29-12-2017 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Μαρία Βάρκα, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 294, 297, 298 και 299 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι ο διάδικος που ηττήθηκε μπορεί να αποδεχθεί την απόφαση που εκδόθηκε σε βάρος του, είτε πριν από την άσκηση του ενδίκου μέσου, είτε μετά την άσκησή του κατ' αυτής. Η αποδοχή της απόφασης επάγεται, ως δικονομική έννομη συνέπεια, την απόρριψη του ασκηθέντος ενδίκου μέσου ως απαραδέκτου ελλείψει εννόμου συμφέροντος, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 68, 73, 556 παρ.2 και 566 παρ.1 ΚΠολΔ (ΟλΑΠ 15/2008).

Δεν συνάγεται όμως σιωπηρή αποδοχή από την εκούσια πληρωμή εκ μέρους του οφειλέτη των επιδικασθέντων με τελεσίδικη απόφαση κεφαλαίου, τόκων και δικαστικών εξόδων (ΑΠ 880/2007). Τούτο διότι, η εκ μέρους του δανειστού είσπραξη της τελεσιδίκως επιδικασθείσης παροχής, που δι' αγωγής ζήτησε, συνιστά γι' αυτόν δικαίωμα, η δε προς αυτόν καταβολή αποτελεί αντίστοιχη υποχρέωση για τον οφειλέτη.

Η άσκηση δε του δικαιώματος αυτού από τον δανειστή, αυτή καθ' εαυτήν, δεν μπορεί -ελλείψει σχετικής νομοθετικής προβλέψεως- να ερμηνευθεί ως εμπεριέχουσα παραίτηση από το, εντελώς διαφορετικό και ανεξάρτητο, δικαίωμά του να ασκήσει αναίρεση ως προς τα κεφάλαια (και γενικώς κατά το μέρος) της αποφάσεως κατά τα οποία ηττήθηκε.

Πρόκειται για δύο διακεκριμένα γεγονότα, αφενός δηλαδή, το πρώτο (είσπραξη) αποτελεί ενάσκηση δικαιώματος ανεξάρτητου από την ενάσκηση του δευτέρου δικαιώματος (άσκηση ενδίκου μέσου), ώστε και από την άσκηση αυτού να μην μπορεί να συναχθεί συμπέρασμα και ως προς του δεύτερο δικαίωμα (ΑΠ 880/2007, ΑΠ 848/2006, ΑΠ 1247/2009 και ΑΠ 653/2011).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης και των διαδικαστικών εγγράφων, προκύπτει ότι, επί της από 15-7-2009 και με αριθμό κατάθεσης 143405/2009 αγωγής της ενάγουσας, ήδη αναιρεσείουσας, που συνεκδικάσθηκε με άλλες πέντε συναφείς αγωγές -εμπλεκομένων στο ατύχημα τρίτων, μη διαδίκων στην παρούσα αναιρετική δίκη - εκδόθηκε αρχικά η με αριθμό 532/2012 μη οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία διατάχθηκε πραγματογνωμοσύνη και στη συνέχεια, μετά τη διεξαγωγή αυτής και τη νέα συζήτηση των υποθέσεων, εκδόθηκε η με αριθμό 343/2013 οριστική απόφαση του ως άνω δικαστηρίου, με την οποία έγινε εν μέρει δεκτή η ανωτέρω αγωγή της κατά των εναγομένων Σ.

Σ., Μ. Σ., P. B., ασφαλιστικής εταιρείας ΙΝΤΕRAMERICAN (μη διαδίκων στην παρούσα αναιρετική δίκη) και κατά του ήδη αναιρεσιβλήτου ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (ως ειδικού διαδόχου της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "GENERAL UNION-ΓΕΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΑΕ"), ήτοι κατά εναγομένων, συνδεομένων με τον δεσμό της απλής ομοδικίας μεταξύ τους, υποχρέων, σε αποζημίωση λόγω θετικών και αποθετικών ζημιών και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, που αυτή (ενάγουσα) υπέστη εξ αιτίας του περιγραφομένου τραυματισμού της ως πεζή, στο τροχαίο ατύχημα που συνέβη στην … Αττικής, κατά τα ειδικότερα ιστορούμενα στην αγωγή.

Ειδικότερα, με την ως άνω οριστική απόφαση: α) αφενός υποχρεώθηκαν οι εναγόμενοι να καταβάλουν στην ενάγουσα, ο καθένας από αυτούς ευθυνόμενος εις ολόκληρον, το ποσό των 131.430,50 ευρώ, με το νόμιμο τόκο, εκτός από το ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ, ως προς το οποίο ο τόκος ορίσθηκε σε ποσοστό 6% ετησίως από το χρόνο επίδοσης της αγωγής, β) αναγνωρίσθηκε αφετέρου η υποχρέωση αυτών (εναγομένων) να της καταβάλουν εις ολόκληρον έκαστος, το ποσό των 259.748 ευρώ με το νόμιμο τόκο, εκτός από το ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ, ως προς το οποίο ο τόκος (επιτόκιο) ορίσθηκε σε ποσοστό 6% ετησίως από το χρόνο επίδοσης της αγωγής μέχρι την πλήρη εξόφληση αυτού.

Κατά της απόφασης αυτής, οι διάδικοι άσκησαν αντίθετες εφέσεις, επί των οποίων εκδόθηκε η προσβαλλόμενη 1814/2016 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, η οποία, αφού συνεκδίκασε την έφεση της εκκαλούσας-αναιρεσείουσας με τις λοιπές εφέσεις των εμπλεκομένων στο εν λόγω ατύχημα διαδίκων (που δεν ενδιαφέρουν εν προκειμένω), δέχθηκε τυπικά και κατ'ουσίαν την έφεση της αναιρεσείουσας και, αφού εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση ως προς το κεφάλαιο και τις διατάξεις που αφορούσαν την ενάγουσα-εκκαλούσα ήδη αναιρεσείουσα, δέχθηκε εν μέρει την αγωγή της συγκεκριμένα:

υποχρέωσε όλους τους εναγόμενους να καταβάλουν εις ολόκληρον ο καθένας στην ενάγουσα 112.985 ευρώ, με το νόμιμο τόκο υπερημερίας, πλην του Επικουρικού Κεφαλαίου που υποχρεώνεται να καταβάλει εις ολόκληρον μέχρι του ποσού των 100.000 ευρώ , με το νόμιμο τόκο (επιτόκιο) 6% ετησίως, ενώ εξάλλου αναγνώρισε την υποχρέωση των λοιπών τεσσάρων εναγομένων (όχι του Επικουρικού Κεφαλαίου) να καταβάλουν εις ολόκληρον έκαστος στην ενάγουσα το ποσό των 226.292 ευρώ, με το νόμιμο τόκο υπερημερίας, κατά τα ειδικότερα αναγραφόμενα στο σκεπτικό και διατακτικό της.

Ήτοι, η προσβαλλομένη απόφαση περιόρισε την ευθύνη του αναιρεσιβλήτου-εφεσιβλήτου Επικουρικού Κεφαλαίου μέχρι του ποσού των 100.000 ευρώ, σύμφωνα με την αναφερόμενη στη σχετική διάταξη του άρθρου 19 παρ.2 εδ. γ' περ. στ' ποσόστωση, αφετέρου υπολόγισε τους οφειλόμενους τόκους με το προβλεπόμενο στην ίδια διάταξη αυτή, μειωμένο υπέρ αυτού, επιτόκιο του 6% ετησίως, κρίνοντας ότι είναι σύμφωνη με το Σύνταγμα η ανωτέρω διάταξη του άρθρου 19 παρ.2 εδ.

γ' περ. στ' εδ. β' και γ' του ΠΔ 237/1986, η οποία αντικαταστάθηκε με το άρθρο 4 παρ. γ' του Ν. 4092/2012, που τέθηκε σε ισχύ από 8-11-2012, ήτοι μετά την ημερομηνία συζητήσεως της πρωτόδικης (4-10-2012) και πριν από την δημοσίευση της (15-2-2013). Στη συνέχεια, η ενάγουσα, επικαλούμενη έννομο συμφέρον, ενόψει μελλοντικών αξιώσεων της που απορρέουν από τον τραυματισμό της κατά το ένδικο ατύχημα και αφορούν το μετά την αγωγή αυτή χρονικό διάστημα, άσκησε την κρινόμενη αναίρεση, έχοντας ήδη εισπράξει, όπως εκθέτει στο δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως το επιδικασθέν με την προσβαλλόμενη εφετειακή απόφαση, χρηματικό ποσό, συνολικού ύψους 338.277 ευρώ (112.985+226.982), από την ομόδικο-εναγομένη και εις ολόκληρον συνυπεύθυνη με το ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ασφαλιστική εταιρεία "INTERAMERICAN EEZ AE".

Ας σημειωθεί εδώ, ότι πέρα από την εκ μέρους της αναιρεσείουσας είσπραξη του επιδικασθέντος σ' αυτήν τελεσιδίκως χρηματικού ποσού (από την ασφαλιστική εταιρεία ΙΝΤΕΡΑΜΕΡΙCAN, εις ολόκληρον ευθυνόμενη-ομόδικο του ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ), δεν υφίστανται άλλα νομικώς αξιόλογα στοιχεία, από τα οποία θα μπορούσε να θεμελιωθεί η εκδοχή ότι η ενάγουσα-αναιρεσείουσα εξεδήλωσε σιωπηρώς βούληση αποδοχής της εφετειακής απόφασης, κατά το μέρος που την έβλαπτε, και αντίστοιχης παραίτησής της από το δικαίωμά της να επιδιώξει την αναίρεσή της ως προς το μέρος της κατά το οποίο είχε ηττηθεί.

Συνεπώς, σύμφωνα και με όσα εκτίθενται στην προπαρατεθείσα νομική σκέψη της παρούσης, η είσπραξη εκ μέρους της ενάγουσας ήδη αναιρεσείουσας του συνολικώς επιδικασθέντος ποσού, από την εις ολόκληρον ευθυνόμενη, ασφαλιστική εταιρεία INTERAMERICAN AE, δεν στερεί σ' αυτήν (ενάγουσα) το δικαίωμα ν' ασκήσει το ένδικο μέσο της αναιρέσεως κατά του ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ και επομένως, δεν προκύπτει θέμα απαραδέκτου της ασκηθείσης αναιρέσεως, ελλείψει εννόμου συμφέροντος -ερευνωμένου και αυτεπαγγέλτως-, απορριπτομένου ως αβασίμου του σχετικού ισχυρισμού του αναιρεσιβλήτου (περί απαραδέκτου της αίτησης ελλείψει εννόμου συμφέροντος).

Κατόπιν αυτών, η κρινόμενη από 29 Δεκεμβρίου 2017 (με γεν. αριθμ. καταθ. 1222/2-2-2018) αίτηση αναίρεσης κατά της με αριθμό 1814/2016 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, έχει ασκηθεί νομότυπα με την κατάθεση του δικογράφου αυτής στη γραμματεία του ως άνω δικαστηρίου (άρθρ. 495 § 1ΚΠολΔ) και εμπρόθεσμα, ήτοι εντός της διετούς προθεσμίας από τη δημοσίευσή της, εφόσον από τα προσκομιζόμενα έγγραφα δεν προκύπτει ούτε οι διάδικοι επικαλούνται επίδοση αυτής (ΚΠολΔ 564 παρ.3), έχει κατατεθεί από την αναιρεσείουσα το προβλεπόμενο από το άρθρο 495 § 3 ΚΠολΔ παράβολο.

Συνεπώς, ενόψει και των διατάξεων των άρθρων 552, 553 § 1β, 556, 558, 564, 566 παρ 1 και 577 ΚΠολΔ, είναι παραδεκτή και πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της (άρθρ. 577 παρ. 3 ΚπολΔ).

Κατά το άρθρο 19 § 1 του Π.Δ. 237/1986, το Επικουρικό Κεφάλαιο είναι υποχρεωμένο να καταβάλει στα πρόσωπα που ζημιώθηκαν την κατά την §2 του άρθρου αυτού αποζημίωση λόγω θανάτωσης ή σωματικών βλαβών ή υλικών ζημιών από αυτοκινητικά ατυχήματα, μεταξύ άλλων και όταν: α) Αυτός που υπέχει ευθύνη παραμένει άγνωστος, β) Το ατύχημα προήλθε από αυτοκίνητο ως προς το οποίο δεν έχει εκπληρωθεί η κατά το άρθρο 2 υποχρέωση (ανασφάλιστο αυτοκίνητο)..., γ)..., δ).

Ο ασφαλιστής πτώχευσε ή η σε βάρος του εκτέλεσις απέβη άκαρπη ή ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας ασφαλιστικής επιχείρησης ένεκα παραβάσεως νόμου. Κατά την §2 του ίδιου ως άνω άρθρου, όπως ίσχυε πριν την αντικατάστασή του από το Ν. 4092/2012 "η αποζημίωση δεν μπορεί να υπερβεί τα κατά το άρθρο 6 § 5 κατώτατα όρια ασφαλιστικών ποσών του χρόνου του ατυχήματος".

Με το άρθρο τέταρτο του Ν. 4092/2012 τροποποιήθηκαν οι διατάξεις του Π.Δ. 237/1986 και ειδικότερα με το στοιχείο γ' του ως άνω άρθρου αντικαταστάθηκε το άρθρο 19 παρ. 2 Π.Δ. 237/1986, ως ακολούθως: "2. Η αποζημίωση που καταβάλλει το Επικουρικό Κεφάλαιο για χρηματικές ικανοποιήσεις λόγω ψυχικής οδύνης δεν μπορεί να υπερβεί το ποσό των 6.000 ευρώ για κάθε δικαιούχο.

Η αποζημίωση για τα εδάφια α' και β' της προηγούμενης παραγράφου του παρόντος άρθρου (ατύχημα από όχημα άγνωστο, ατύχημα από όχημα ανασφάλιστο), δεν μπορεί να υπερβεί τα κατά το άρθρο 6 παράγραφος 5 κατώτατα όρια ασφαλιστικών ποσών του χρόνου του ατυχήματος. Στις περιπτώσεις του εδαφίου γ' της προηγούμενης παραγράφου (ατύχημα σε περίπτωση οριστικής ανακλήσεως της άδειας λειτουργίας του ασφαλιστή ή πτωχεύσεως αυτού) το συνολικό ποσό για την αποζημίωση καταβάλλεται σύμφωνα με τα ακόλουθα:

α) για αποζημίωση ύψους έως 4.000 ευρώ καταβάλλεται συνολικό ποσόν ίσο προς το 90% αυτής, β) για αποζημίωση ύψους από 4.001 έως 10.000 ευρώ καταβάλλεται συνολικό ποσόν ίσο προς το 87,5% αυτής, με κατώτατο όριο 3.600 ευρώ, γ) για αποζημίωση ύψους από 10.001 έως 30.000 ευρώ καταβάλλεται συνολικό ποσόν ίσο προς το 85% αυτής, με κατώτατο όριο 8.750 ευρώ, δ) για αποζημίωση ύψους από 30.001 έως 60.000 ευρώ καταβάλλεται συνολικό ποσόν ίσο προς το 80% αυτής, με κατώτατο όριο 25.000 ευρώ, ε) για αποζημίωση ύψους από 60.001 έως 100.000 ευρώ καταβάλλεται συνολικό ποσόν ίσο προς το 70% αυτής, με κατώτατο όριο 48.000 ευρώ, στ) για αποζημιώσεις το ύψος των οποίων υπερβαίνει τις 100.000 ευρώ καταβάλλεται συνολικό ποσόν ίσο με το 70% αυτής, με ανώτατο όριο τις 100.000 ευρώ.

Το Επικουρικό Κεφάλαιο υποχρεούται στην καταβολή αποζημίωσης και πέραν των 100.000 ευρώ σε πρόσωπα που ζημιώθηκαν με αναπηρία.... Η ρύθμιση της παρούσας παραγράφου καταλαμβάνει και τις ήδη γεγεννημένες αξιώσεις κατά του Επικουρικού Κεφαλαίου, χωρίς πάντως να θίγει αξιώσεις που έχουν επιδικαστεί με οριστική δικαστική απόφαση".

Η ανωτέρω κανονιστική εθνική ρύθμιση κατά το μέρος με την οποία περιορίζεται το συνολικό ποσό αποζημίωσης του παθόντος σε περίπτωση ανάκλησης της άδειας ασφαλιστικής εταιρείας, όπως στην ένδικη περίπτωση, σε ορισμένο μόνο ποσοστό της πλήρους αποζημίωσης και με ανώτατο ποσό 100.000 ευρώ, δεν σκοπεί στον καθορισμό του δικαιώματος αποζημίωσης του παθόντος στο πλαίσιο της αστικής ευθύνης του ασφαλισμένου ή του περιεχομένου του δικαιώματος αυτού που εμπίπτει κατ' αρχήν στην αρμοδιότητα των κρατών - μελών, αλλά αντίθετα περιορίζει τη σύμφωνη με τις ανωτέρω οδηγίες κάλυψη που παρέχει η υποχρεωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης από ασφαλιστική εταιρεία ή από άλλο φερέγγυο πρόσωπο και καταλύει την πρακτική αποτελεσματικότητα των ανωτέρω οδηγιών (βλ.

ΔΕΚ C- 277/2012 Drozdovs, ΔΕΚ C- 348/98 Fereira thw).

Συνεπώς, η ρύθμιση αυτή είναι αντίθετη προς τις οδηγίες 72/166 ΕΟΚ και 84/5/ΕΟΚ και την σκοπούμενη με αυτές μεταχείριση των παθόντων.

Με το άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος, όπως αυτό ισχύει μετά την αναθεώρησή του με το από 6/17-4-2001 Ψήφισμα της Ζ' Αναθεωρητικής Βουλής, ορίζεται ότι "οι κάθε είδους περιορισμοί που μπορούν κατά το Σύνταγμα να επιβληθούν στα δικαιώματα του ανθρώπου ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου πρέπει να προβλέπονται είτε απευθείας από το Σύνταγμα είτε από το νόμο, εφόσον υπάρχει επιφύλαξη υπέρ αυτού και να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας". Η ανωτέρω διάταξη του τέταρτου άρθρου του ν. 4092/2012 με τη θέσπιση περιορισμού σε ορισμένο ποσοστό της πλήρους αποζημίωσης και κατά ανώτατο όριο ποσού 100.000 ευρώ, είναι αντίθετη προς την αρχή της αναλογικότητας, διότι μόνη η παρέμβαση αυτή του νομοθέτη δεν είναι πρόσφορη για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού, ήτοι την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του Επικουρικού Κεφαλαίου, αλλά ούτε και αναγκαία για την επίτευξη του σκοπού αυτού.

Κατά δε το άρθρο 1 παρ. 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προστασία των δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών, που κυρώθηκε (μαζί με τη Σύμβαση) με το ν.δ. 53/1974 και έχει, σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος, αυξημένη τυπική ισχύ έναντι των κοινών νόμων "παν φυσικόν ή νομικόν πρόσωπον δικαιούται σεβασμού της περιουσίας του.

Ουδείς δύναται να στερηθεί της ιδιοκτησίας του, ει μη διά λόγους δημοσίας ωφελείας και υπό τους προβλεπομένους υπό του νόμου και των γενικών αρχών του διεθνούς δικαίου όρους. Αι προαναφερόμεναι διατάξεις δεν θίγουν το δικαίωμα παντός κράτους, όπως θέση εν ισχύϊ νόμους, ους ήθελε κρίνη αναγκαίους προς ρύθμισιν της χρήσεως αγαθών, συμφώνως προς το δημόσιον συμφέρον, ή προς εξασφάλισιν της καταβολής φόρων ή άλλων εισφορών ή προστίμων".

Με τη διάταξη αυτή κατοχυρώνεται ο σεβασμός της περιουσίας του προσώπου, το οποίο μπορεί να τη στερηθεί μόνο για λόγους δημοσίας ωφέλειας. Στην κατά τα ανωτέρω προστατευόμενη περιουσία περιλαμβάνονται όχι μόνο τα από το άρθρο 17 του Συντάγματος προστατευόμενα εμπράγματα δικαιώματα, αλλά και όλα τα περιουσιακής φύσεως δικαιώματα και τα νομίμως κεκτημένα οικονομικά συμφέροντα, άρα και τα περιουσιακά ενοχικά δικαιώματα και μάλιστα οι περιουσιακού χαρακτήρα απαιτήσεις, είτε αναγνωρισμένες με δικαστική ή διαιτητική απόφαση, είτε απλώς γεννημένες κατά το εθνικό δίκαιο, εφόσον υπάρχει νόμιμη προσδοκία με βάση το ισχύον πριν από την προσφυγή στο δικαστήριο νομοθετικό καθεστώς ότι μπορούν να ικανοποιηθούν δικαστικά (ΟλΑΠ 6/2007).

Η ανωτέρω διάταξη του Ν. 4092/2012, με το να περιορίσει το ύψος της αποζημίωσης στα αναφερόμενα σ' αυτή ποσοστά και κατ' ανώτατο ποσό σε 100.000 ευρώ καταργεί δραστικά την αστική αυτή απαίτηση των παθόντων για αποκατάσταση της ζημίας τους και χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, που προκλήθηκε για σωματικές βλάβες σε τροχαίο ατύχημα.

Κατά συνέπεια, είναι ασυμβίβαστη προς τη διάταξη του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, αφού τείνει σε αδικαιολόγητη αποστέρηση περιουσιακού στοιχείου των ως άνω προσώπων, χωρίς να συντρέχουν λόγοι δημόσιας ωφέλειας. Και τέτοιο λόγο δεν συνιστά το ταμειακό απλώς συμφέρον του Επικουρικού Κεφαλαίου, το οποίο ουσιαστικά επιχειρείται να διασφαλιστεί με την ως άνω διάταξη, όπως προκύπτει από την Αιτιολογική έκθεση του Ν. 4092/2012, κατά την οποία με τις διατάξεις αυτές σκοπείται να διασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία του Επικουρικού Κεφαλαίου, με τη στάθμιση των υποχρεώσεών του χωρίς να διακινδυνεύει η οικονομική του θέση, λόγω του ιδιαίτερου επικουρικού σκοπού αυτού (ΟλΑΠ 3/2019).

Στην προκειμένη περίπτωση και με τους τρεις λόγους της αναίρεσης, η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ με την αιτίαση ότι το Εφετείο παραβίασε ευθέως με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τις ουσιαστικές διατάξεις του άρθρου 19 παρ. 1 και 2 του Π.Δ. 237/1986, όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του με την παρ.

γ' του τέταρτου άρθρου του Ν. 4092/2012, την οποία εφήρμοσε, καίτοι δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της ως αντίθετης στο Σύνταγμα, το Ευρωπαϊκό Δίκαιο και την ΕΣΔΑ, δεχόμενο τις σχετικές ενστάσεις του εναγομένου και ήδη αναιρεσιβλήτου Επικουρικού Κεφαλαίου, περί ποσοτικού περιορισμού του ορίου της πλήρους ευθύνης του, στην αγωγική αξίωση της ενάγουσας ήδη αναιρεσείουσας για αποζημίωση λόγω σωματικών βλαβών και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης μέχρι του ποσού των 100.000 ευρώ, καθώς και περί μειωμένου υπολογισμού του επιτοκίου, που περιόρισε σε ποσοστό 6% ετησίως.

Συγκεκριμένα, τη μείωση του ποσού της αγωγικής αξίωσης της ενάγουσας ήδη αναιρεσείουσας για αποζημίωση λόγω σωματικών βλαβών και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης στην από 15-7-2009 αγωγή της. Ο λόγος αυτός, που αφορά στην από 15-7-2009 αγωγή της ενάγουσας-αναιρεσείουσας κατά του ήδη αναιρεσιβλήτου Επικουρικού Κεφαλαίου, ως ειδικού διαδόχου της αρχικώς εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας GENERAL -UNION (και των μη διαδίκων εν προκειμένω Σ.

Σ. , Μ. Σ. , P. B. , της ασφαλιστικής εταιρείας ΙNTERAMERICAN), κατά τα προαναφερθέντα, πρέπει να γίνουν δεκτοί, ως ουσιαστικά βάσιμος, καθ' όσον οι εν λόγω διατάξεις είναι ως αντίθετες στο Σύνταγμα, το Ευρωπαϊκό Δίκαιο και την ΕΣΔΑ, όπως κρίθηκε με τις 3/2019, 4/2017 και 5/2017 αποφάσεις της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου. Ειδικότερα, με την 3/2019 απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, κρίθηκε ως αντισυνταγματική η διάταξη του Ν. 4092/2012 με την οποία περιορίζεται το ύψος της αποζημίωσης για υλικές ζημίες, σύμφωνα και με τα εκτεθέντα στην αμέσως προηγηθείσα νομική σκέψη, ενώ με τις λοιπές κατά τα άνω αποφάσεις της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου κρίθηκε ως αντισυνταγματική η διάταξη που περιορίζει το ποσοστό του επιτοκίου σε 6%.

Σύμφωνα με τα εκτιθέμενα ανωτέρω, δεν είναι νόμιμος ο περιορισμός της, οφειλόμενης στην ενάγουσα-εκκαλούσα και ήδη αναιρεσείουσα από το εναγόμενο, εκκαλούν-εφεσίβλητο και ήδη αναιρεσίβλητο Επικουρικό Κεφάλαιο, αποζημίωσης για θετικές και αποθετικές ζημίες και χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης και του οφειλόμενου από αυτό επιτοκίου σε ποσοστό 6%, κατ' εφαρμογή των ουσιαστικών διατάξεων του άρθρου 19 παρ.1 και 2 του ΠΔ 237/1986, όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του με την παρ. γ' του τέταρτου άρθρου του Ν. 4092/2012, οι οποίες, κατά τα ανωτέρω, με τις προαναφερθείσες αποφάσεις της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου κρίθηκαν ως αντισυνταγματικές αντίθετες στο Ευρωπαϊκό Δίκαιο και την ΕΣΔΑ.

Από τη διάταξη του άρθρου 580 § 3 ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 65 παρ. 1 του ν. 4139/2013, προκύπτει ότι αν ο Άρειος Πάγος αναιρέσει την απόφαση για οποιονδήποτε άλλο λόγο, εκτός από εκείνους που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2, μπορεί να κρατήσει την υπόθεση και να ασχοληθεί με την εκδίκαση της, ιδίως αν κατά την κρίση του δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει η προσβαλλόμενη απόφαση να αναιρεθεί κατά το μέρος, που αφορά την από 15-7-2009 (αρ. κατ. 143405/2009 αγωγή και μόνον ως προς τις σχετικές διατάξεις για περιορισμό: α) του ποσού της αποζημίωσης και χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης σε 100.000 ευρώ και β) του επιτοκίου αυτής σε ποσοστό 6% ετησίως, που αφορούν το αναιρεσίβλητο Επικουρικό Κεφάλαιο.

Στη συνέχεια, σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 580 παρ. 3 του ΚΠολΔ, αφού δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση, δεδομένου ότι, λόγω της ενέργειας της παρούσας απόφασης, που είναι δεσμευτική για το Εφετείο (άρθρ. 580 παρ. 4 του ίδιου Κώδικα), δεν υπάρχει δικονομικό έδαφος για περαιτέρω εκδίκαση της υπόθεσης, αλλά υπολείπεται μόνο η κατά το περιεχόμενο διατύπωση του διατακτικού της απόφασης με βάση την έκταση της αναίρεσης (ΑΠ 353/2015, ΑΠ 1162/2013), ενώ οι ως άνω διάδικοι έχουν καταθέσει προτάσεις (ως αναιρείουσα και αναιρεσίβλητο νομικό πρόσωπο, αντίστοιχα), κατά την προκείμενη αναιρετική διαδικασία, με άμεση δικονομική συνέπεια να είναι δυνατή η εξέταση των εφέσεων κατά το αναιρούμενο μέρος της πληττόμενης απόφασης (ΑΠ 1129/2014), πρέπει να κρατηθεί η υπόθεση και να εκδικασθούν από το Δικαστήριο τούτο:

α) αφενός η από 23-7-2013 έφεση του Επικουρικού Κεφαλαίου και β) αφετέρου η από 30-7-2013 έφεση της αναιρεσείουσας, κατά της 343/2013 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, μόνον ως προς τους αντίστοιχους λόγους εφέσεων, με τους οποίους, το μεν εκκαλούν-αναιρεσίβλητο Επικουρικό Κεφάλαιο επακριβώς ζητεί: "να εφαρμοστούν οι διατάξεις του άρθρου 4 του ν. 4092/2012 (ο οποίος τέθηκε σε ισχύ μετά τη συζήτηση των επίδικων αγωγών, αλλά πριν από την έκδοση της εκκαλουμένης οριστικής αποφάσεως και καταλαμβάνει τις επίδικες διαφορές), ώστε να περιοριστεί η υποχρέωση προς αποζημίωση στο ύψος των ποσών που προβλέπονται με τις διατάξεις του ως άνω νόμου" , η δε εκκαλούσα-αναιρεσείουσα ζητεί να επιδικασθούν σε βάρος του Επικουρικού Κεφαλαίου οι νόμιμοι τόκοι υπερημερίας.

Το πρωτόδικο Δικαστήριο, ως προς τη διάταξή του με την οποία δεν περιόρισε το ύψος της αποζημίωσης για θετικές και αποθετικές ζημίες και για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης της ενάγουσας, δεν έσφαλε και πρέπει ν' απορριφθεί η έφεση του εκκαλούντος Επικουρικού Κεφαλαίου ως προς το κεφάλαιο αυτό. Αντίθετα, ως προς την διάταξη με την οποία περιόρισε την υποχρέωση του Επικουρικού Κεφαλαίου για καταβολή τόκων σε ποσοστό 6% ετησίως έσφαλε και πρέπει να γίνει δεκτή ως βάσιμη κατ'ουσία η έφεση της εκκαλούσης ήδη αναιρεσείουσας ως προς το ίδιο ως άνω κεφάλαιο.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση (μόνο) κατά το μέρος της που μετά από την εξαφάνιση της εκκαλουμένης υπ' αριθμ. 343/2013 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών , ως προς την ενάγουσα-εφεσίβλητη και ήδη αναιρεσείουσα Π. Ν. και την κατ' ουσίαν εκδίκαση της από 15-7-2Θ09 (143405/2009) αγωγής της τελευταίας (Π.

Ν. ) α) περιόρισε ως προς το τότε εκκαλούν Επικουρικό Κεφάλαιο το ποσό της κριθείσας ως δικαιούμενης από την ως άνω ενάγουσα αποζημίωσης, ύψους 338.277 ευρώ (112.985 ευρώ + 226.292 ευρώ ) στο ποσό των 100.000 ευρώ, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 19 παρ.2 εδαφ. γ' περ. στ' εδ. β' και γ' του ΠΔ 237/1986, όπως αντικαταστάθηκε με την παρ.γ'του τετάρτου άρθρου του ν. 4092/2012 που τέθηκε σε ισχύ από 8-11-2012 (ΦΕΚ A' 220/8-l1-2012 ) και β) προσδιόρισε το επιτόκιο του τόκου υπερημερίας του οφειλόμενου από το εναγόμενο "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ" κεφαλαίου στην ενάγουσα Π.

Ν. σε ποσοστό 6%, να κρατηθεί η υπόθεση από το Δικαστήριο αυτό για περαιτέρω εκδίκαση, σύμφωνα με τη προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 580 παρ. 3 του ΚΠολΔ, αφού δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση, δεδομένου ότι, λόγω της ενέργειας της παρούσας απόφασης, που είναι δεσμευτική για το Εφετείο (άρθρ. 580 παρ. 4 του ίδιου Κώδικα), δεν υπάρχει δικονομικό έδαφος για περαιτέρω εκδίκαση της υπόθεσης, αλλά υπολείπεται μόνο η κατά το περιεχόμενο διατύπωση του διατακτικού της απόφασης με βάση την έκταση της αναίρεσης (ΑΠ 353/2015, ΑΠ 1162/2013), ενώ οι ως άνω διάδικοι έχουν καταθέσει προτάσεις (ως αναιρεσείουσα και αναιρεσίβλητο νομικό πρόσωπο, αντίστοιχα), κατά την προκείμενη αναιρετική διαδικασία, με άμεση δικονομική συνέπεια να είναι δυνατή η εξέταση των εφέσεων κατά το αναιρούμενο μέρος της πληττόμενης απόφασης (ΑΠ 1129/2014), να διαταχθεί η απόδοση του παραβόλου που κατατέθηκε για την άσκηση της ένδικης αναίρεσης στην αναιρεσείουσα και να κατανεμηθούν τα δικαστικά έξοδα και των δύο βαθμών δικαιοδοσίας μεταξύ της αναιρεσείουσα ς που εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο και κατέθεσε προτάσεις και του αναιρεσίβλητου "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", το οποίο επίσης εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο και κατέθεσε προτάσεις, κατά το λόγο της εν μέρει νίκης και ήττας εκάστου των διαδίκων και να συμψηφιστούν στο σύνολο τους (άρθρα 183 και 178 παρ. 1, εδ.1 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 1814/2016 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών κατά το μέρος που μετά από την εξαφάνιση της εκκαλουμένης υπ' αριθμ. 343/2013 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ως προς την ενάγουσα-εφεσίβλητη και ήδη αναιρεσείουσα Π. Ν. και την κατ' ουσίαν εκδίκαση της από 15-7-2009 (143405/2009) αγωγής της τελευταίας (Π. Ν.)

α) περιόρισε ως προς το τότε εκκαλούν Επικουρικό Κεφάλαιο το ποσό της κριθείσας ως δικαιούμενης από την ως άνω ενάγουσα αποζημίωσης, ύψους 338.277 ευρώ (112.985 ευρώ + 226.292 ευρώ) στο ποσό των 100.000 ευρώ, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 19 παρ.2 εδαφ. γ' περ. στ' εδ. β' και γ' του ΠΔ 237/1986, όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. γ' του τετάρτου άρθρου του ν. 4092/2012 που τέθηκε σε ισχύ από 8-11-2012 (ΦΕΚ A' 220/8-11-2012) και

β) προσδιόρισε το επιτόκιο του τόκου υπερημερίας του οφειλόμενου από το εναγόμενο "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ" κεφαλαίου στην ενάγουσα Π. Ν. σε ποσοστό 6%.

Διατάσσει την επιστροφή στην αναιρεσείουσα του παραβόλου που κατατέθηκε από αυτήν για την άσκηση της αναίρεσης.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.-

Δέχεται εν μέρει την από 15-7-2009 αγωγή της Π. Ν. κατά των Σ. και Μ. Σ., νομικού προσώπου με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", P. B. και ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία ΙΝΤΕΡΑΜΕΡΙΚΑΝ ΕΕΑΖ/ΑΕ".

Υποχρεώνει το εναγόμενο να καταβάλει στην ενάγουσα Π. Ν. εις ολόκληρον με τους συνεναγομένους του στην 15-7-2009 αγωγή , το ποσό των εκατόν δώδεκα χιλιάδων εννιακοσίων ογδόντα πέντε (112.985) ευρώ, με το νόμιμο τόκο υπερημερίας, ο δε νόμιμος τόκος να υπολογιστεί για όσα επί μέρους ποσά αφορούν επελθούσα ζημία (μέχρι τον Ιούλιο του 2009), από την επίδοση της αγωγής και εφεξής και για όσα επί μέρους ποσά αφορούν μελλοντική ζημία (για χρόνο μετά τον Ιούλιο του 2009) και αναλύονται σε μηνιαίες χρηματικές δόσεις από τότε που η κάθε επί μέρους δόση κατέστη απαιτητή, μέχρι την εξόφληση.

Αναγνωρίζει ότι το εναγόμενο νομικό πρόσωπο με την επωνυμία ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", είναι υποχρεωμένο να καταβάλει στην ως άνω ενάγουσα Π. Ν. εις ολόκληρον με τους συνεναγομένους του στην 15-7- 2009 αγωγή , το ποσό των των διακοσίων είκοσι έξι χιλιάδων διακοσίων ενενήντα δύο (226.292) ευρώ, με το νόμιμο τόκο υπερημερίας και δη για όσα επί μέρους ποσά αφορούν επελθούσα ζημία (μέχρι τον Ιούλιο του 2009), από την επίδοση της αγωγής και εφεξής και για όσα επί μέρους ποσά αφορούν μελλοντική ζημία (για χρόνο μετά τον Ιούλιο του 2009) και αναλύονται σε μηνιαίες (ή ετήσιες) χρηματικές δόσεις από τότε που η κάθε επί μέρους δόση κατέστη απαιτητή, μέχρι την εξόφληση.

Συμψηφίζει τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων και των δύο βαθμών δικαιοδοσίας.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 8 Ιανουαρίου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 23 Φεβρουαρίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ