228/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 228 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 228/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Φώσκολο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο και Μιχαήλ Θεοχαρίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Δεκεμβρίου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Χ1, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Κωστόπουλο.

Των αναιρεσίβλητων: 1. Ψ1 και 2. Ψ2, οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Ζέρβα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8-2-1994 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Καλαμάτας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 218/1995 προδικαστική, 47/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 74/2006 του Εφετείου Καλαμάτας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 4-12-2006 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Μιχαήλ Θεοχαρίδης ανέγνωσε την από 22-11-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη 74/2006 απόφαση του Εφετείου Καλαμάτας. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

-ΕΠΕΙΔΗ, κατά το άρθρο 1045 Α.Κ., εκείνος που έχει στη νομή του για μία εικοσαετία πράγμα κινητό ή ακίνητο γίνεται κύριος με έκτακτη χρησικτησία, κατά δε το άρθρο 974 του ίδιου Κώδικα όποιος απέκτησε τη φυσική εξουσία πάνω στο πράγμα(κατοχή) είναι νομέας, αν ασκεί την εξουσία αυτή με διάνοια κυρίου. Σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές για την κτήση της κυριότητας με έκτακτη χρησικτησία απαιτείται άσκηση νομής επί συνεχή εικοσαετία, με τη δυνατότητα εκείνου που απέκτησε τη νομή του πράγματος με καθολική ή με ειδική διαδοχή να συνυπολογίσει στο χρόνο της δικής του νομής και το χρόνο νομής του δικαιοπαρόχου του (άρθρο 1051 Α.Κ.).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αριθ.19 του ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, έλλειψη νόμιμης βάσης, λόγω ανεπαρκών ή αντιφατικών αιτιολογιών, υπάρχει, όταν από το αιτιολογικό της απόφασης, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν προκύπτουν κατά τρόπο πλήρη, σαφή και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με το νόμο, είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση ότι συντρέχουν οι όροι της διάταξης που εφαρμόσθηκε ή ότι δεν συντρέχουν οι όροι της εφαρμογής της.

Ιδρύεται, δηλαδή, ο λόγος αυτός αναίρεσης, όταν από τις παραδοχές της απόφασης δημιουργούνται αμφιβολίες για το αν εφαρμόσθηκε ορθώς ή όχι ορισμένη ουσιαστική διάταξη νόμου. Αναφέρεται σε πλημμέλειες αναγόμενες στη διατύπωση του αποδεικτικού πορίσματος και δεν ιδρύεται όταν υπάρχουν ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση , στάθμιση και αξιολόγηση αυτών και στην αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί από αυτές, αρκεί τούτο να εκτίθεται πλήρως, σαφώς και χωρίς αντιφάσεις (Ολ.

ΑΠ 24/1992). Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχθηκε με αυτήν ως αποδειχθέντα τα ακόλουθα κρίσιμα πραγματικά περιστατικά: Η πρώτη των εναγομένων, ήδη αναιρεσιβλήτων, Ψ1 απέκτησε κατά κυριότητα, με αγορά από την Ζ1 δυνάμει του υπ' αριθμ. ...... αγοραπωλητηρίου συμβολαίου του συμβολαιογράφου Παμίσου Κωνσταντίνου Θεοδωρόπουλου, που μεταγράφηκε νόμιμα, ένα οικόπεδο, εμβαδού 235,40 τ.μ., που βρίσκεται στη θέση " ........." της δυτικής παραλίας της πόλης της ....

και επί των οδών ..... και ......., το οποίο είχε περιέλθει στην άνω δικαιοπάροχο της με αγορά από την Ζ2, δυνάμει του υπ' αριθμ........ συμβολαίου του ίδιου ως άνω συμβολαιογράφου, που μεταγράφηκε νόμιμα. Πέραν της αρκτικής ( βόρειας) πλευράς του ανωτέρω οικοπέδου της πρώτης εναγομένης εκτείνεται το επίδικο ακίνητο (ιδιοκτησίας του Β1 κατά τους παραπάνω τίτλους της πρώτης εναγομένης), το οποίο έχει εμβαδόν 286,31 τ.μ.

και συνορεύει ανατολικά, επί πλευράς 11,90 μ., με πρώην ιδιοκτησία Β2 και σήμερα αγνώστων, δυτικά, επί πλευράς 11,90 μ., με την οδό ......., νότια, επί πλευράς 24,40 μέτρων, με πρώην ιδιοκτησία Δ1 και σήμερα των εναγομένων, και βόρεια, επί πλευράς 27μ., με ιδιοκτησία πρώην Δ2 και σήμερα Δ3. Το επίδικο αυτό ακίνητο περιήλθε στην ενάγουσα, κατά μεν τα 24/48 ποσοστά εξ αδιαιρέτου από κληρονομία εξ αδιαθέτου της θετής μητέρας της ........, που αποβίωσε τη 1-1-1964, την οποία αυτή αποδέχθηκε με την υπ' αριθμ. ........

πράξη αποδοχής του συμβολαιογράφου Καλαμάτας Γεωργίου Μουζάκη, που μεταγράφηκε νόμιμα, κατά δε τα υπόλοιπα 24/48 ποσοστά εξ αδιαιρέτου με άτυπη δωρεά προς αυτήν από τον αδελφό της θετής μητέρας της .........., η οποία έγινε το έτος 1962. Η πρώτη εναγομένη αμέσως μετά την κατά τα ανωτέρω αγορά του προαναφερόμενου οικοπέδου της περιέφραξε αυτό με πασσάλους και δικτυωτό συρματόπλεγμα.

Κατά την περίφραξη επεξέτεινε τα όρια του οικοπέδου της προς όλες τις πλευρές του, κυρίως όμως προς τη βόρεια πλευρά αυτού και έτσι κατέλαβε ένα μεγάλο μέρος του επιδίκου ακινήτου, το οποίο περιέλαβε μέσα στην περίφραξη. Συγκεκριμένα αυτή επεκτάθηκε κατά έξι (6) περίπου μέτρα εντός του επιδίκου ακινήτου και το εμβαδόν του οικοπέδου που περιέφραξε ανήλθε συνολικά σε 433,50 τ.μ.

Από την αγορά του οικοπέδου της και την περίφραξη της κατά τα ανωτέρω μεγαλύτερης οικοπεδικής έκτασης, κατά το έτος 1972, η ως άνω εναγομένη νεμόταν την έκταση αυτή με διάνοια κυρίου, συνεχώς και αδιαλείπτως για τον εαυτό της, ασκώντας επ' αυτής όλες τις πράξεις νομής που προσιδιάζουν στη φύση και τον προορισμό της.

Ειδικότερα αυτή, εκτός από την περίφραξη, κατασκεύασε κατά το έτος 1973 στη βορειοανατολική γωνία της ανωτέρω οικοπεδικής έκτασης και σε απόσταση 1,50 μ. από την προς βορρά περίφραξη ένα μικρό οικίσκο από τσιμεντόλιθους, εμβαδού 16 τ.μ., που κατά το ίδιο έτος ηλεκτροδοτήθηκε, μετά από αίτησή της, από τη Δ.Ε.Η., τον οποίο χρησιμοποιούσε κυρίως ως αποθήκη.

Τον οικίσκο αυτό, που υπάρχει μέχρι σήμερα, από το έτος 1986 και μετά το σεισμό της Καλαμάτας, χρησιμοποιεί ως κατοικία αυτής και του συζύγου της. Επίσης κατά το έτος 1973 διάνοιξε στη νοτιοδυτική γωνία του ακινήτου αρτεσιανό πηγάδι, το οποίο υφίσταται μέχρι σήμερα. Ακόμη αυτή, μετά τη ρηθείσα περίφραξη, φύτεψε μέσα στην ίδια οικοπεδική έκταση διάφορα δέντρα (πορτοκαλιές, λεμονιές, αχλαδιές κ.λ.π.), τα οποία περιποιείτο συνεχώς και συνέλεγε τους καρπούς τους, καλλιεργούσε διάφορα κηπευτικά είδη και διατηρούσε μέσα στην ίδια οικοπεδική έκταση κότες και κουνέλια για τις ανάγκες της οικογένειάς της.

Κατά το έτος 1982 κατασκεύασε, σύμφωνα με την υπ' αριθμ.......... οικοδομική άδεια της Πολεδομίας Καλαμάτας, διώροφη οικοδομή και αντικατέστησε την παλαιά περίφραξη με νέα, από τσιμεντόλιθους, ύψους ενός μέτρου και πασσάλους πάνω από αυτούς με πλέγμα, ύψους ενός μέτρου. Τις παραπάνω πράξεις νομής ασκούσε η πρώτη εναγομένη στην πιο πάνω οικοπεδική έκταση χωρίς να ενοχληθεί από κανένα.

Κατά το έτος 1992 αυτή, με το .......... συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Καλαμάτας Σταυρούλας Μαυρομιχάλη, που μεταγράφηκε νόμιμα, μεταβίβασε, λόγω γονικής παροχής, στη δεύτερη εναγόμενη θυγατέρα της ένα τμήμα από την ως άνω οικοπεδική έκταση, εμβαδού 54 τ.μ., το οποίο στο διάγραμμα που συνοδεύει το εν λόγω συμβόλαιο εμφαίνεται με περιμετρικά στοιχεία .......

Αφότου έγινε η τελευταία μεταβίβαση και μέχρι την έγερση της ένδικης αγωγής κατά το έτος 1994, ασκούσαν τις ίδιες ως άνω πράξεις νομής, η μεν δεύτερη εναγομένη στο εδαφικό τμήμα που της μεταβιβάσθηκε με τη γονική παροχή, η δε πρώτη εναγομένη στο εναπομείναν σ' αυτήν υπόλοιπο τμήμα της παραπάνω οικοπεδικής έκτασης.

Αντίθετα η ενάγουσα από το έτος 1965 και μέχρι το έτος 1994 δεν ενήργησε ποτέ στην ως άνω περιφραχθείσα από την πρώτη εναγόμενη οικοπεδική έκταση ή σε τμήμα αυτής οποιαδήποτε εμφανή υλική πράξη, από την οποία να προκύπτει η βούλησή της να την εξουσιάζει. Από όλα τα παραπάνω αποδεικνύεται ότι το οποιοδήποτε δικαίωμα κυριότητας επί του επιδίκου ακινήτου είχε αποκτήσει η ενάγουσα με κληρονομική διαδοχή και με έκτακτη χρησικτησία, καταλύθηκε, αφού η πρώτη εναγομένη νεμήθηκε αυτό από το έτος 1972 μέχρι το έτος 1992 και μετά το έτος 1992 και μέχρι την άσκηση της αγωγής (έτος 1994) νεμήθηκαν αυτό η ίδια και η δεύτερη εναγομένη, δηλαδή για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο της εικοσαετίας και έτσι έγιναν κυρίες τούτου με έκτακτη χρησικτησία.

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε την έφεση της ενάγουσας και ήδη αναιρεσείουσας κατά της απόφασης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, το οποίο, κρίνοντας ομοίως, είχε απορρίψει την ένδικη αγωγή της περί διεκδικήσεως του επιδίκου ακινήτου, κατά παραδοχή της ενστάσεως ιδίας κυριότητας που είχαν προτείνει οι εναγόμενες και ήδη αναιρεσίβλητες.

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του αντιφατικές και ασαφείς αιτιολογίες ως προς το ουσιώδες ζήτημα της συνδρομής των απαιτουμένων από τις διατάξεις των άρθρων 974, 1045, και 1051 ΑΚ, προϋποθέσεων για την απόκτηση της κυριότητας του επιδίκου ακινήτου από της αναιρεσίβλητες εναγόμενες με έκτακτη χρησικτησία, στην οποία θεμελιωνόταν η ένστασή τους ιδίας κυριότητας και συνεπώς στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση.

Ειδικότερα το Εφετείο, ενώ δέχεται ότι η πρώτη αναιρεσίβλητη κατά τη γενόμενη από αυτήν κατά το έτος 1972 περίφραξη του οικοπέδου της, εμβαδού 235,40 τ.μ., επεξέτεινε τα όρια αυτού προς όλες τις πλευρές του, κυρίως όμως προς τη βόρεια πλευρά του, επεκταθείσα κατά έξι (6) περίπου μέτρα εντός του κατά τη βόρεια πλευρά του ευρισκόμενου όμορου επιδίκου ακινήτου της αναιρεσείουσας ενάγουσας, εμβαδού 286,31 τ.μ, καταλαμβάνοντας έτσι από το επίδικο ένα μεγάλο μέρος του, και ότι έκτοτε και μέχρι το έτος 1992 αυτή (πρώτη αναιρεσίβλητη) νεμόταν την περιφραχθείσα οικοπεδική έκταση, που είχε συνολικό εμβαδόν 433, 50 τ.μ.

και στην οποία περιλαμβάνεται μόνο το καταληφθέν μεγαλύτερο μέρος του επιδίκου ακινήτου, ακολούθως δέχεται, αντιφατικώς προς τις παραδοχές αυτές, ότι η ίδια αναιρεσίβλητη νεμήθηκε από το έτος 1972 μέχρι το έτος 1992 ολόκληρο το επίδικο ακίνητο της ενάγουσας. Ακόμη δεν διασαφηνίζεται στην προσβαλλόμενη απόφαση ποιά ήταν η πραγματική έκταση του επιδίκου ακινήτου κατά το έτος 1972, ποιό συγκεκριμένο μέρος αυτού περιέφραξε κατά το έτος αυτό και νεμήθηκε έκτοτε η πρώτη αναιρεσίβλητη μέχρι το έτος 1992 και τι απέγινε το υπόλοιπο μη περιφραχθέν από την ίδια αναιρεσίβλητη μέρος αυτού.

Ενόψει αυτών, ο πρώτος, από το άρθρο 559 αριθ.19 του ΚΠολΔ, λόγος της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, με τον οποίο η αναιρεσείουσα προβάλλει αιτιάσεις για αντιφατικές και ανεπαρκείς αιτιολογίες της προσβαλλόμενης απόφασης ως προς το ανωτέρω ουσιώδες ζήτημα, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός. Επομένως πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο δευτεροβάθμιο δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που την είχαν δικάσει ( άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ.74/2006 απόφαση του Εφετείου Καλαμάτας..

-

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που την είχαν δικάσει προηγουμένως.

-

Καταδικάζει τις αναιρεσίβλητες στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες ( 2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 22 Ιανουαρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Φεβρουαρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ