Supreme Court dismisses appeal against municipal organization's failure to provide safety gear to workers, ruling on statutory liability and damages.

Απόφαση 2288 / 2009 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2288/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 12 Οκτωβρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Ιωάννα Μαραγκού.

Των αναιρεσιβλήτων : 1. Ψ1 έως και 37. ψ37, κατοίκων όλων ... Ο 26ος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο οι δε λοιποί εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Σωτηρακόπουλο, με δήλωση του αρθρ. 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-4-2005 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 789/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 4138/2007 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 21-12-2007 αίτησή του και τους από 9-5-2008 πρόσθετους λόγους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος ανέγνωσε την από 1-10-2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης και των προσθέτων λόγων.

Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων και την καταδίκη των αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως προκύπτει από τις ... και ... εκθέσεις του δικαστικού επιμελητού Αθηνών ..., στον εικοστό έκτο των αναιρεσιβλήτων Ψ26 επιδόθηκαν, με επιμέλεια του αναιρεσείοντος, νομότυπα και εμπρόθεσμα, αφενός μεν αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης με την οικεία έκθεση καταθέσεώς της, καθώς και κλήση για εμφάνιση αυτού κατά την ανωτέρω δικάσιμο (12-10-2009), αφετέρου δε αντίγραφο του δικογράφου των προσθέτων λόγων και των σχετικών εκθέσεων. Επομένως, αφού δεν εμφανίσθηκε στο παρόν Δικαστήριο κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από το οικείο πινάκιο ο ρηθείς διάδικος, πρέπει η συζήτηση να χωρήσει σαν να ήταν και αυτός παρών (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

Κατά το άρθρο 341 παρ. 1 ΑΚ: "Αν για την εκπλήρωση της παροχής συμφωνηθεί ορισμένη ημέρα, ο οφειλέτης γίνεται υπερήμερος με μόνη την παρέλευση της ημέρας αυτής". Παρά την αναφορά της μόνο στον συμβατικό καθορισμό, η διάταξη αυτή εφαρμόζεται αναλόγως και στην περίπτωση που η δήλη ημέρα για την εκπλήρωση μιας παροχής ορίζεται ευθέως από τον νόμο ή με δικαστική απόφαση.

Κατά το άρθρο 343 παρ. 1 ΑΚ: "Ο υπερήμερος οφειλέτης, εκτός από την παροχή οφείλει και αποζημίωση για τη ζημία του δανειστή από την καθυστέρηση". Κατά το άρθρο 297 εδ. α' ΑΚ: "Ο υπόχρεος σε αποζημίωση οφείλει να την παράσχει σε χρήμα". Κατά το άρθρο 298 εδ. α' ΑΚ: "Η αποζημίωση περιλαμβάνει τη μείωση της υπάρχουσας περιουσίας του δανειστή (θετική ζημία) καθώς και το διαφυγόν κέρδος".

Κατά το άρθρο 662 ΑΚ: "Ο εργοδότης οφείλει να διαρρυθμίζει τα σχετικά με την εργασία και με τον χώρο της, καθώς και τα σχετικά με τη διαμονή, τις εγκαταστάσεις και τα μηχανήματα ή εργαλεία, έτσι ώστε να προστατεύεται η ζωή και η υγεία του εργαζομένου". Τέλος, κατά την παρ. Ζ' της Κοινής Υπουργικής Απόφασης 2/12542/0022/20.3.2003 (ΦΕΚ Β' 441/14.4.2003):

Χορήγηση ειδών ατομικής προστασίας σε υπαλλήλους των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και μέτρα προληπτικής ιατρικής: "Οι ανωτέρω παροχές χορηγούνται υποχρεωτικά και αποκλειστικά τα μεν χειμερινά τον μήνα Οκτώβριο, τα δε θερινά τον μήνα Μάϊο. Οι αρμόδιες υπηρεσίες θα πρέπει να τηρούν τις προθεσμίες αυτές, ώστε να μην υπάρχει δυνατότητα αποτίμησης αυτών σε χρήμα.

Σε περίπτωση αδυναμίας των ΟΤΑ να χορηγήσουν τα ανωτέρω είδη, μέσα στις αποκλειστικές προθεσμίες του προηγούμενου εδαφίου, καταβάλλεται στους δικαιούχους εξ ολοκλήρου η αξία τους σε χρήμα, προκειμένου να τα προμηθευτούν οι δικαιούχοι για την απόδοση του λογαριασμού προσκομίζουν στην υπηρεσία τις σχετικές αποδείξεις αγοράς (τιμολόγια και τα είδη προστασίας)".

Από τον συνδυασμό, την γραμματική διατύπωση και την τελολογική ερμηνεία των διατάξεων αυτών προκύπτει: (α) Ότι οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης έχουν νομική υποχρέωση να προμηθεύονται και να εφοδιάζουν τους εργαζομένους συγκεκριμένων υπηρεσιών, στους ανωτέρω χρόνους, με ορισμένα "είδη ατομικής προστασίας, υγιεινής και ασφάλειας", που τους είναι απαραίτητα για την ασφαλή εκπλήρωση των καθηκόντων που τους ανατίθενται. (β) Ότι, αν οι ΟΤΑ δεν εκπληρώσουν εμπροθέσμως την πρωτογενή αυτή υποχρέωσή τους, περιάγονται σε υπερημερία οφειλέτου και οφείλουν να αποκαταστήσουν κάθε ζημία των δικαιούχων που τελεί σε αιτιώδη συνάφεια με τη μη εκπλήρωση της παροχής. (γ) Προκειμένου να αποφύγουν την υπερημερία τους και τις εξ αυτής συνέπειες, οι ΟΤΑ, που αδυνατούν να εκπληρώσουν εμπροθέσμως την ρηθείσα υποχρέωσή τους, μπορούν να καταβάλλουν (να προκαταβάλουν) στους δικαιούχους την αξία των αναγκαίων ειδών, για να τα προμηθευτούν οι ίδιοι και να αποδώσουν στη συνέχεια λογαριασμό, με την προσκόμιση των τιμολογίων αγοράς και των αγορασθέντων πραγμάτων.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών - δικάζοντας ως δευτεροβάθμιο δικαστήριο - δέχθηκε, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, τα ακόλουθα: "Οι εφεσίβλητοι προσλήφθηκαν από το εκκαλούν με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου από ετών και μάλιστα προ του επιδίκου χρόνου.

Από της προσλήψεώς τους και εντεύθεν προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στο εκκαλούν και ειδικότερα άλλοι ως οδηγοί, άλλοι ως εργάτες και τεχνίτες και άλλοι ως καθαρίστριες πλην των 16ης, 36ου και 37ου που συνταξιοδοτήθηκαν στις 1-4-04, 30-6-04 και 30-6-03, αντίστοιχα. Όμως το εκκαλούν, ενώ γνώριζε ότι όφειλε να παράσχει προς τους εφεσιβλήτους τα απαραίτητα είδη ατομικής προστασίας για τα έτη 2002, 2003 και 2004 παρέλειψε να τα παράσχει.

Η αδικαιολόγητη αυτή άρνηση του εκκαλούντος υποχρέωσε καθέναν από τους εφεσιβλήτους να προμηθευθεί δι' ιδίων δαπανών τα απαραίτητα μέσα (είδη) ατομικής προστασίας. Η δε αξία αυτών προσδιορίζεται με βάση τα προσκομιζόμενα δεδομένα του μειοδοτικού διαγωνισμού του έτους 2002, που απεικονίζει την καθαρή αξία των χορηγητέων ειδών, αφαιρουμένου του ΦΠΑ, εφόσον δεν προσκομίζονται σχετικές αποδείξεις και την 65/2002 Πράξη της Εκτελεστικής Επιτροπής του εκκαλούντος.

Τα ποσά αυτά νόμιμα δικαιούνται να λάβουν οι εφεσίβλητοι με βάση τα άρθρα 662, 297 ΑΚ και τις προαναφερόμενες υπουργικές αποφάσεις και τις οικείες ΣΣΕ". Υπό τις παραδοχές αυτές και με βάση τα προεκτεθέντα, το Πρωτοδικείο δεν παρεβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή τις ανωτέρω διατάξεις, όπως αβασίμως υποστηρίζεται με τον μοναδικό λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως και με τον πρώτο λόγο του προσθέτου δικογράφου (εκ του άρθρου 560 αριθμ. 1 ΚΠολΔ).

Ο δεύτερος λόγος του προσθέτου δικογράφου, με τον οποίο ψέγεται το Πρωτοδικείο ότι "προέβη στην αποτίμηση της αξίας των ειδών ατομικής προστασίας βάσει μειοδοτικού διαγωνισμού του 2002 και όχι με την προσκομιδή αποδείξεων", προβάλλεται απαραδέκτως, διότι, παρά την επίκληση του άρθρου 560 αριθμ. 1 ΚΠολΔ και του άρθρου 297 ΑΚ για την θεμελίωσή του, στην πραγματικότητα με τον λόγο αυτό πλήττεται η ουσιαστική εκτίμηση του Δικαστηρίου σχετικά με το ύψος της ζημίας, που υπέστησαν οι αναιρεσίβλητοι λόγω της αγοράς των ειδών ατομικής προστασίας με δικά τους έξοδα. Απαραδέκτως προβάλλεται επίσης και ο τρίτος λόγος του προσθέτου δικογράφου (εκ του άρθρου 560 αριθμ. 1 ΚΠολΔ), σύμφωνα με τον οποίο παρά τον νόμο κρίθηκε, ότι οι εκ των αναιρεσιβλήτων Ψ14 και Ψ16 δικαιούνται ειδών ατομικής προστασίας, αφού δεν προβλέπεται τούτο για τις ειδικότητες, με τις οποίες εργάζονται. Τούτο δε, διότι, κατά το νοηματικό περιεχόμενο του ρηθέντος λόγου, με αυτόν πλήττεται κατ' ουσίαν η αναιρετικώς ανέλεγκτη παραδοχή του Πρωτοδικείου, ότι (όλοι) οι αναιρεσίβλητοι (άρα και τα δύο προαναφερόμενα πρόσωπα) εργάζονταν σε υπηρεσίες του αναιρεσείοντος νομικού προσώπου με τις αναφερόμενες στην προσβαλλόμενη απόφαση ειδικότητες που δικαιολογούσαν την αξίωσή τους να τους χορηγηθούν τα επίμαχα "είδη προστασίας". Κατόπιν τούτων, πρέπει η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως να απορριφθεί.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 21-12-2007 αίτηση του Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "Οργανισμός Νεολαίας και Άθλησης Δήμου Αθηναίων", όπως συμπληρώθηκε με το από 9-5-2008 δικόγραφο προσθέτων λόγων, για αναίρεση της 4138/2007 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Επιβάλλει στο αναιρεσείον την δικαστική δαπάνη των παρόντων αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει σε τριακόσια πενήντα (350) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 24 Νοεμβρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 14 Δεκεμβρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ