2271/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2271 / 2014 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2271/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Γεώργιο Σακκά, Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη και Χαράλαμπο Καλαματιανό, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Νοεμβρίου 2014, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ομόρρυθμης εταιρίας με την επωνυμία "ΑΦΟΙ Ζ. ΟΕ", που εδρεύει στο … και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Ε. Ζ. του Κ. και 3) Σ. Ζ. του Κ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Μπότσαρη.

Του αναιρεσιβλήτου: Δ. Ι. του Ε., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Κόλια.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-7-2010 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκε με την από 13-5-2011 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 10222/2012 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2704/2013 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 10-3-2014 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Σακκάς διάβασε την από 29-10-2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της από 10-3-2014 αιτήσεως για αναίρεση της υπ' αριθμ. 2704/2013 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Κατά το άρθρο 574 ΑΚ ο εκμισθωτής έχει την υποχρέωση να παραχωρήσει στο μισθωτή τη χρήση του μισθίου για όσο χρόνο διαρκεί η σύμβαση. Παράλληλα το άρθρο 575 ΑΚ, συμπληρώνοντας και προσδιορίζοντας ειδικότερα το περιεχόμενο της υποχρέωσης αυτής, ορίζει ότι ο εκμισθωτής έχει την υποχρέωση να παραδώσει το μίσθιο κατάλληλο για τη συμφωνημένη χρήση και να το διατηρεί κατάλληλο σ' όλη τη διάρκεια της μίσθωσης.

Από το συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων προκύπτει ότι ο εκμισθωτής είναι υποχρεωμένος σε κάθε πράξη (ενέργεια, παράλειψη ή ανοχή), ώστε ο μισθωτής να περιαχθεί σε θέση να χρησιμοποιήσει το μίσθιο για το σκοπό που συμφωνήθηκε. Στην περίπτωση κατά την οποία η συμφωνημένη χρήση του μισθίου αφορά άσκηση σ' αυτό επαγγελματικής δραστηριότητας από το μισθωτή, για την οποία απαιτείται άδεια της αρμόδιας αρχής, τότε ο εκμισθωτής βαρύνεται με την υποχρέωση να συμπράξει στις αναγκαίες εκ των περιστάσεων πράξεις, με τις οποίες πρόκειται να εξασφαλισθεί στο μισθωτή η συμφωνημένη χρήση του μισθίου.

Η άρνηση ή αδράνεια του εκμισθωτή να συμπράξει προς την άνω κατεύθυνση αποτελεί λόγο που θεμελιώνει την ύπαρξη πραγματικού ελαττώματος του μισθίου, με συνέπεια ο μισθωτής να μπορεί να ασκήσει κατά τούτου τα παρεχόμενα σ' αυτόν δικαιώματα από τις διατάξεις των άρθρων 576 επόμ. ΑΚ (ΑΠ 923/2004). Περαιτέρω, από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ, που ορίζει ότι η αναίρεση συγχωρείται και αν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη του πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, προκύπτει ότι ως πράγματα νοούνται ισχυρισμοί, οι οποίοι έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ασκουμένου με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση δικαιώματος.

Στην προκειμένη περίπτωση, οι αναιρεσείοντες με την από 13-5-2011 (αριθ. κατ. 19424/2011) αγωγή τους, επικαλούμενοι την αδράνεια του αναιρεσιβλήτου εκμισθωτή να ολοκληρώσει τις εργασίες της οικοδομής (μισθίου ακινήτου) και την τελική θεώρηση της οικοδομικής άδειας από την Πολεοδομία, ώστε να καταστεί δυνατή αφενός η ηλεκτροδότηση του μισθίου καταστήματος από τη ΔΕΗ και αφετέρου η έκδοση αδείας εκ μέρους τους για τη λειτουργία αυτού ως καφέ - εστιατορίου, ζήτησαν ως θετική ζημία τα αχρεωστήτως καταβληθέντα μισθώματα από 1-6-2007 έως 31-10-2007 και τις δαπάνες που διενήργησαν για να καταστεί κατάλληλο το μισθωμένο από αυτούς επίδικο κατάστημα, καθώς και τα διαφυγόντα κέρδη που θα αποκόμιζαν από τη λειτουργία του, κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, για το διάστημα από 1-1-2008 έως 31-12-2008.

Το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχτηκε ως προς την ως άνω αγωγή, κατά το πρώτο κεφάλαιό της (θετική ζημία), το οποίο προσβλήθηκε με τον πέμπτο λόγο της από 27-4-2012 εφέσεως των αναιρεσειόντων (αριθ. κατ. 1626/2012), τα ακόλουθα περιστατικά: "Όπως αποδεικνύεται, τόσο κατά την κατάρτιση της ένδικης σύμβασης μίσθωσης, στις 19-4-2007, όσο και κατά την παράδοση της χρήσης του μισθίου στους πιο πάνω συμμισθωτές, την 1-6-2007, υπήρχαν σ' αυτό πραγματικά ελαττώματα, τα οποία παρακώλυαν ολικώς τη συμφωνημένη χρήση του.

Πιο συγκεκριμένα, η οικοδομή, στην οποία βρισκόταν το μίσθιο κατάστημα, αποτελούμενη από υπόγειο χώρο, δύο καταστήματα στο ισόγειο και έναν κύριο όροφο κατοικίας πάνω από τα καταστήματα, τελούσε υπό ανέγερση από το έτος 2000, οπότε εκδόθηκε στο όνομα των Ε. και Ι. Ι. η υπ' αριθμ. .../26-7-2000 οικοδομική άδεια της Διεύθυνσης Πολεοδομίας Θεσσαλονίκης, κατά τον χρόνο δε κατάρτισης της ένδικης σύμβασης μίσθωσης η άνω οικοδομή προσέγγιζε στο στάδιο της αποπεράτωσης.

Η πιο πάνω υπ' αριθμ. .../2000 οικοδομική άδεια αναθεωρήθηκε για πρώτη φορά στις 31-8-2004 και παρατάθηκε η ισχύς της για τέσσερα (4) χρόνια, μέχρι τις 26-7-2008, η αναθεώρηση όμως αυτή, με αριθμό πρωτοκόλλου 31980/2004, ανακλήθηκε και με την υπ' αριθμόν πρωτοκόλλου 10816/19-8-2005 πράξη της άνω Υπηρεσίας (Πολεοδομία Θεσσαλονίκης) αναθεωρήθηκε εκ νέου και παρατάθηκε η ισχύς της οικοδομικής αδείας μέχρι τις 26-7-2008 για αλλαγή του επιβλέποντα μηχανικού και τροποποίηση της αρχιτεκτονικής μελέτης.

Εξαιτίας των πιο πάνω αναθεωρήσεων, δεν έλαβε χώρα η τελική θεώρηση της προαναφερόμενης οικοδομικής άδειας από την αρμόδια Πολεοδομία Θεσσαλονίκης, τούτο δε είχε ως άμεση συνέπεια την αδυναμία έκδοσης άδειας για την λειτουργία του καταστήματος υγειονομικού ενδιαφέροντος, εμπορική δραστηριότητα για την άσκηση της οποίας οι αρχικοί συμμισθωτές προέβησαν στην μίσθωσή του.

Έτσι, δεν ήταν δυνατή ούτε η σύνδεση του μισθίου καταστήματος με τα δίκτυα των οργανισμών παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας (ΔΕΗ, ΕΥΑΘ και ΔΕΠΑ). Την ύπαρξη των άνω πραγματικών ελαττωμάτων στο μίσθιο συνομολογεί και ο ίδιος ο εκμισθωτής με τις προτάσεις του ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, αλλά και με αυτές ενώπιον του παρόντος δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου, γνωστοποίησε δε αυτά στους αρχικούς συμμισθωτές πριν από την κατάρτιση της ένδικης σύμβασης στις 19-4-2007, όπως τούτο προκύπτει από το προαναφερόμενο ιδιωτικό συμφωνητικό μίσθωσης, στον υπ' αριθμ. 13 όρο του οποίου (στο τέλος) αναφέρεται ρητά ότι στον υπόγειο χώρο των μισθίων δεν υπήρχε υδραυλική και αποχετευτική εγκατάσταση, καθώς επίσης και ότι, τόσο στον υπόγειο όσο και στον ισόγειο χώρο αυτού, υπήρχε μεν πλήρης ηλεκτρολογική εγκατάσταση, πλην όμως δεν ήταν συνδεδεμένο με το δίκτυο της ΔΕΗ.

Ακόμη, σύμφωνα με τον ίδιο, πιο πάνω, όρο (υπ' αριθμ. 13, στην αρχή) του ιδιωτικού συμφωνητικού, κατά την κατάρτιση της ένδικης σύμβασης μίσθωσης, οι διάδικοι αντάλλαξαν κάτοψη του ισογείου αλλά και του υπογείου του μισθίου, όπως αυτές λήφθηκαν από το φάκελο που τηρείτο στην αρμόδια Πολεοδομία Θεσσαλονίκης.

Άλλωστε, η ύπαρξη των πιο πάνω πραγματικών ελαττωμάτων στο μίσθιο, ήταν πολύ εύκολο να διαπιστωθεί από μία απλή επίσκεψη και επισκόπηση του ισόγειου και του υπόγειου χώρου αυτού. Εν τούτοις οι αρχικοί συμμισθωτές δήλωσαν ότι βρήκαν το μίσθιο της απολύτου αρεσκείας τους και κατάλληλο για τη συμφωνηθείσα χρήση, καθώς επίσης και ότι το παραλαμβάνουν ανεπιφύλακτα (βλ.

τους υπ' αριθμ. 5 και 12 όρους του από 19-4-2007 ιδιωτικού συμφωνητικού). Από κανένα, όμως, αποδεικτικό στοιχείο δεν προέκυψε ότι, κατά την κατάρτιση της ένδικης σύμβασης μίσθωσης, ο εκμισθωτής Δ. Ι. του Ε., υποσχέθηκε στους συμμισθωτές ότι εντός διμήνου, ήτοι μέχρι τα μέσα Ιουνίου του έτους 2007, θα προχωρούσε σε όλες τις απαιτούμενες ενέργειες για την τελική θεώρηση και το κλείσιμο της άνω οικοδομικής αδείας, όπως αβασίμως ισχυρίζονται οι τελευταίοι.

Τόσο ο μάρτυράς τους Α. Π. που εξετάσθηκε στο ακροατήριο του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, όσο και ο μάρτυράς τους Ι. Τ., που εξετάσθηκε ενώπιον της Ειρηνοδίκη Θεσσαλονίκης (βλ. την υπ' αριθμ. 2576/12-12-2011 ένορκη βεβαίωση), ουδέν καταθέτουν σχετικώς. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω αποδειχθέντων πραγματικών περιστατικών, η από 13-5-2011 (αριθμ.

εκθ. καταθ. 19424/2011) αγωγή των εναγόντων κατά το αίτημα αυτής να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να τους καταβάλει το συνολικό ποσό των (6.734 + 15.608,10 =) 22.342,10 ευρώ για θετική τους ζημία από την επικαλούμενη σ' αυτή (αγωγή) ύπαρξη πραγματικού ελαττώματος στο μίσθιο που εμπόδιζε τη συμφωνημένη χρήση του, είναι απορριπτέα ως αβάσιμη κατ' ουσίαν".

Από τις ανωτέρω παραδοχές προκύπτει ότι το Εφετείο παρά το νόμο παρέλειψε να λάβει υπόψη το επικαλούμενο πραγματικό ελάττωμα του μισθίου, που αποτέλεσε τη βάση της αγωγής, που συνίσταται στην αδράνεια του αναιρεσιβλήτου εκμισθωτή να ολοκληρώσει τις εργασίες της οικοδομής για την τελική θεώρηση της οικοδομικής άδειας από την Πολεοδομία, ώστε στη συνέχεια να καταστεί δυνατή η έκδοση της αδείας λειτουργίας του μισθίου ως καφέ - εστιατορίου, δηλαδή στην έλλειψη συμπράξεως του εκμισθωτή στις αναγκαίες εκ των περιστάσεων πράξεις, προκειμένου να εξασφαλιστεί η συμφωνημένη χρήση του μισθίου.

Επομένως, είναι βάσιμος ο δεύτερος από το άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως, κατ' ορθότερο νομικό χαρακτηρισμό (και όχι από το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ) για παράλειψη του Εφετείου να λάβει υπόψη τον ανωτέρω αγωγικό ισχυρισμό.

2. Από τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ προκύπτει ότι η άσκηση δικαιώματος είναι ανεπίτρεπτη όταν υπερβαίνει προφανώς τα ακραία αξιολογικά όρια τα οποία επιβάλλονται από την αντικειμενική καλή πίστη, ήτοι την τηρητέα στις συναλλαγές ευθύτητα και εντιμότητα ή από τα χρηστά ήθη, ήτοι τις αρχές του κατά τη γενική αντίληψη χρηστώς και εμφρόνως σκεπτόμενου κοινωνικού ανθρώπου, ή από τον κοινωνικό ή οικονομικό σκοπό του δικαιώματος, ήτοι το σκοπό για την εξυπηρέτηση του οποίου αναγνωρίζεται από το δίκαιο η εξουσία πραγματώσεως ορισμένου βιοτικού συμφέροντος με απώτερο πάντως γνώμονα τη θεραπεία της κοινωνικής συμβιώσεως.

Στην προκειμένη περίπτωση, ο αναιρεσίβλητος με την από 12-7-2010 (αριθ. κατ. 30157/2010) αγωγή του εκθέτει ότι κατήγγειλε την επίδικη μίσθωση του μισθίου καταστήματος, διότι οι αναιρεσείοντες ως μισθωτές δεν του κατέβαλαν, υπό την ιδιότητά του ως εκμισθωτή αυτού, τα οφειλόμενα μισθώματα των μηνών Δεκεμβρίου 2009 και Απριλίου έως Ιουνίου 2010.

Γι' αυτό ζήτησε, μετά την παραίτηση από ορισμένα αγωγικά κονδύλια με δήλωση που έγινε στο ακροατήριο του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, την απόδοση του μισθίου, την αποζημίωση χρήσης και την αναγνώριση ότι κατέπεσε υπέρ αυτού η συμφωνημένη εγγυοδοσία, όπως τα αιτήματά της αγωγής (πλην της αποδόσεως της χρήσεως του μισθίου) περιορίστηκαν πρωτοδίκως από καταψηφιστικά σε αναγνωριστικά.

Οι εναγόμενοι πρόβαλαν πρωτοδίκως και επανέφεραν στο Εφετείο με τον έβδομο λόγο της εφέσεως την ένσταση καταχρήσεως του δικαιώματος της καταγγελίας και των λοιπών αιτημάτων με το εξής περιεχόμενο: "Το δικαίωμα του ενάγοντος ασκείται καταχρηστικά, διότι α) για τη λειτουργικότητα του μισθίου και της επιχείρησής τους αναγκάστηκαν να δαπανήσουν για λογαριασμό του αντιδίκου τους σημαντικά ποσά (άνω των 20.000,00 ευρώ), αφού αναγκάστηκαν να κατασκευάσουν με εξειδικευμένα συνεργεία το σύστημα των υδρορροών της τελευταίας πλάκας της οικοδομής και να ρίξουν γκρο - μπετόν για την κλίση αυτής ούτως ώστε τα όμβρια ύδατα να οδηγούνται στις υδροροές και όχι στον πλάγιο τοίχο του μισθίου και να προκαλείται έτσι διάβρωση των σοβάδων και περαιτέρω β) διότι κατασκεύασαν εξ ολοκλήρου με δαπάνες τους το σύστημα παροχής του Φυσικού Αερίου από την εγκατάσταση της ΔΕΠΑ μέχρι το μίσθιο με την τοποθέτηση τόσο των περιμετρικών σωληνώσεων διελεύσεως αυτού από την παροχή της ΔΕΠΑ μέχρι το μίσθιο όσο και με την αγορά εκ μέρους τους του καυστήρα και λέβητα που ήταν υποχρέωση του αντιδίκου τους και ο οποίος μέχρι σήμερα ουδέποτε κατέβαλε την δαπάνη που τον βάρυνε και τους υποσχέθηκε ότι θα καταβάλει, αφού κατά το μισθωτήριο η δαπάνη αυτή βάρυνε τον ίδιο, ως ιδιοκτήτη του ακινήτου, και η μόνη τους υποχρέωση από την μεριά τους ήταν η σύνδεσή τους με την ΔΕΠΑ".

Τα περιστατικά αυτά, αληθή υποτιθέμενα, καθιστούν καταχρηστική την άσκηση του δικαιώματος του ενάγοντος, ως προφανώς αντίθετη προς την καλή πιστή, τα χρηστά ήθη και τον κοινωνικό σκοπό του δικαιώματος. Έτσι, το Εφετείο, κρίνοντας ως μη νόμιμη την ανωτέρω ένσταση, παραβίασε τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ με εσφαλμένη ερμηνεία και άρα υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ.

Επομένως, ο πρώτος αντίστοιχος λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση, που χρειάζεται διευκρίνιση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλο δικαστή εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, οι οποίοι κατέθεσαν και προτάσεις (άρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ).

Τέλος πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου στους αναιρεσείοντες (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε' ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2704/2013 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ. Και

Διατάζει να επιστραφεί στους αναιρεσείοντες το παράβολο με αριθμό διπλοτύπου 4940436/2014 (ΔΟΥ Α' Θεσσαλονίκης).

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 28 Νοεμβρίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Δεκεμβρίου 2014.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ