Supreme Court dismisses appeal against expropriation compensation regarding road widening benefits and zone participation. The court rejects arguments that remaining property parts lost value due to urban planning schemes. The court upholds the lower court's determination of compensation based on statutory provisions. The court rejects the appellant's claim that remaining property parts lost value due to urban planning schemes. The court upholds the lower court's compensation determination based on statutory provisions.

Απόφαση 2262 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2262/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Ρήγα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Νικόλαο Μπιχάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 8 Μαΐου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Γενικό Γραμματέα Περιφερείας Δυτικής Ελλάδος και τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, που κατοικοεδρεύουν στην Πάτρα και την Αθήνα αντίστοιχα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Κωνσταντίνο Παπαγεωργίου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) α) ..., β) ..., γ) ..., 2) α) ..., β) ..., γ)..., δ) ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Μαρία Τζόλα με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις, 3) ..., η οποία δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, 4) ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Μαρία Τζόλα με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις, 5) ..., 6) ..., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αλέξανδρο Αρβανίτη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις, 7) ..., 8) ..., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Μαρία Τζόλα με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις, 9) ..., η οποία δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 18/4/2006, 27/9/2006, 18/1/2006, 23/1/2006, 28/3/2006, 6/4/2006, 7/4/2006, 17/4/2006 αιτήσεις καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως που κατατέθηκαν στο Εφετείο Πατρών και συνεκδικάστηκαν.

Εκδόθηκε η 174/2008 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από 16/5/2008 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Μπιχάκης, ανέγνωσε την από 15/4/2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης κατά της 174/2008 απόφασης του Εφετείου Πατρών.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή από τις διατάξεις του άρθρου 576 παρ. 1, 2 και 3 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, αν κάποιος από τους διαδίκους δεν εμφανισθεί κατά τη συζήτηση της υπόθεσης ή εμφανισθεί και δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποίος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν την επισπεύδει ο απολειπόμενος διάδικος, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικος του, τότε ερευνάται αν ο απολειπόμενος ή ο μη παριστάμενος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος διάδικος κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και σε καταφατική περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί.

Στην προκειμένη περίπτωση η Τρίτη και ένατη των αναιρεσιβλήτων ... και ... δεν εμφανίσθηκαν κατά τη συζήτηση της υπόθεσης. Από τις ... και ... εκθέσεις επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Πατρών ..., τις οποίες προσκομίζουν οι παριστάμενοι αναιρεσίβλητοι, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης με την κάτω από αυτήν πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση της αίτησης αυτής επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στις απολειπόμενες ως άνω αναιρεσίβλητες.

Επομένως παρά την απουσία τους η συζήτηση της υπόθεσης πρέπει να προχωρήσει. Επειδή για το παραδεκτό της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης υπάρχει θετική γνωμοδότηση του ΝΣΚ κατ' άρθρα 12 του ν. 2298/1995 και 42 ν. 2721/1999. Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 43, 44 και 45 του ν.δ. 17.7/16.8.1923 "περί σχεδίων πόλεων" όπως τροποποιήθηκαν και ισχύουν", "τα μετά την απαλλοτρίωση λόγω ρυμοτομίας απομένοντα τμήματα, εάν δεν είναι άρτια προσκυρώνονται σε ένα από τα γειτονικά οικόπεδα, ή αν είναι το ένα δίπλα στο άλλο και είναι άρτια στο σύνολό τους συνενώνονται σε ένα ή περισσότερα άρτια οικόπεδα".

Το γεγονός αυτό δεν αποκλείει την αποζημίωση του ιδιοκτήτη λόγω μειώσεως της αξίας του εναπομείναντος τμήματος ακινήτου εξαιτίας της απαλλοτριώσεως, για το λόγο ότι μόνο με την προσθήκη της αποζημίωσης αυτής στην καταβλητέα για την απαλλοτριωθείσα έκταση θα καταστεί η τελευταία πλήρης, αφού τότε μόνον, εν όψει και της μειωμένης αξίας του υπολοίπου απαλλοτριωθέντος τμήματος, θα μπορεί ο ιδιοκτήτης να αντικαταστήσει το ακίνητό του, όπως είχε ως σύνολο, πριν από την απαλλοτρίωση με άλλο ισάξιο.

Η δυνατότητα προσκύρωσης και συνένωσης των υπολοίπων τμημάτων σύμφωνα με τις διατάξεις περί σχεδίων πόλεων είναι αδιάφορη για τον καθορισμό της αποζημιώσεως, γιατί αν κάποτε γίνει, θα καθοριστεί και θα οφείλεται και μάλιστα σε βάρος άλλων ιδιοκτητών διαφορετικών συνήθως του υπέρ ου η απαλλοτρίωση καθώς ως ο υπολογισμός της θα εδράζεται σε εκτίμηση άλλων παραγόντων, εκτός από αυτούς που λήφθηκαν υπόψη με τον καθορισμό της αρχικής αποζημίωσης (ΑΠ 559/89).

Έτσι που αποφάσισε με την προσβαλλόμενη απόφασή του το Εφετείο και δέχθηκε σχετική αίτηση των αναιρεσιβλήτων και καθόρισε ιδιαίτερη αποζημίωση για τα μετά την απαλλοτρίωση λόγω ρυμοτομίας (προς εφαρμογή του σχεδίου πόλεως ...για τη διάνοιξη της Λεωφόρου Χειμάρρου ...) τμήματα ακινήτων αυτών απομείναντα μη άρτια, ουδόλως παραβίασε τις ως άνω διατάξεις της νομοθεσίας περί σχεδίων πόλεων και ο τα αντίθετα υποστηρίζων πρώτος λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθμός 1 ΚΠολΔ είναι αβάσιμος.

Σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. ν. 653/1977 προκειμένου περί διανοίξεως εκτός σχεδίου πόλεων Εθνικών οδών πλάτους καταλήψεως μέχρι 30 μέτρων οι ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήτες εκάστης πλευράς υποχρεούνται εις αποζημίωση ζώνης πλάτους 15 μέτρων δια της συμμετοχής των εις τας δαπάνας απαλλοτρίωσης των καταλαμβανομένων υπό των οδών τούτων ακινήτων.

Η επιβάρυνση αυτή δεν δύναται να υπερβαίνει το ήμισυ του εμβαδού του βαρυνομένου ακινήτου. Παρόμοια ρύθμιση ισχύει για τη διάνοιξη οδών εντός σχεδίου πόλεως σύμφωνα με το άρθρο 3 του ν. 653/1977 που αντικατέστησε την παράγραφο 3 του άρθρου 6 του Ν. 5269/1931. Εξάλλου το κατ' άρθρο 33 Ν 2981/2001 καθιερούμενο τεκμήριο ωφελείας των ιδιοκτητών κατά τις διατάξεις του Ν. 653/1977 (άρθρα 1 και 3) είναι μαχητό και κρίνεται μετά την κήρυξη της απαλλοτρίωσης από το αρμόδιο για τον οριστικό προσδιορισμό της απαλλοτρίωσης Εφετείο κατά την ειδική διαδικασία του παρόντος άρθρου, υπερισχύει δε των κανόνων περί αναλογισμού αποζημιώσεως.

Στην προκείμενη περίπτωση το αναιρεσείον με το δεύτερο λόγο αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ προβάλλει την πλημμέλεια το Εφετείο, που δέχτηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του την αίτηση των αναιρεσιβλήτων, με την οποία ζητούσαν να θεωρηθεί ότι τα τμήματα των ιδιοκτησιών τους, που απέμειναν μετά την ως άνω στον πρώτο λόγο αναφερόμενη απαλλοτρίωση, ουδεμία ωφέλεια απέκτησαν, λόγω της διάνοιξης των ανωτέρω Λεωφόρου ..., παρεβίασε τη διάταξη του άρθρου 6 παρ. 3 του ν. 5268/1931 (η οποία ήδη έχει αντικατασταθεί από το άρθρο 3 του Ν. 653/1977).

Ο λόγος αυτός αναίρεσης είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, σύμφωνα με τα παραπάνω.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 26-7-2008 αίτηση για αναίρεση της 174/2008 απόφασης του Εφετείου Πατρών. Και

Καταδικάζει το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα των παρισταμένων αναιρεσιβλήτων τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1800) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 28 Μαίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 8 Δεκεμβρίου 2009.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ