225/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 225 / 2014 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 225/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημήτριο Μουστάκα, Χριστόφορο Κοσμίδη, Νικόλαο Τρούσα και Ασπασία Καρέλλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 26 Νοεμβρίου 2013, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Φ. Β. του Κ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αθανασία Γιαννοπούλου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΠΕΡΣΕΥΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΦΟΡΕΩΝ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ", που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Λεβέντη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 31/5/2010 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 275/2011 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 372/2012 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 31/1/2013 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ασπασία Καρέλλου ανέγνωσε την από 12/11/2013 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου αναιρέσεως, μέρος πρώτο και την απόρριψη των λοιπών.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, ο Άρειος Πάγος ελέγχει την επάρκεια ή μη της θεμελίωσης της αγωγής με βάση τις διακρίσεις της νομικής αοριστίας, που υπάρχει όταν το δικαστήριο της ουσίας αξίωσε περισσότερα στοιχεία απ' όσα απαιτεί ο νόμος προς θεμελίωση του δικαιώματος ή αρκέσθηκε σε λιγότερα ,της ποιοτικής αοριστίας, που υπάρχει όταν ο ενάγων επικαλείται απλώς τα στοιχεία του νόμου, χωρίς αναφορά περιστατικών και της ποσοτικής αοριστίας, που υπάρχει όταν ελλείπει η εξειδίκευση με πληρότητα των πραγματικών περιστατικών που αποτελούν προϋπόθεση της εφαρμογής του κανόνα δικαίουΜε βάση τη διάκριση αυτή ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο η νομική αοριστία της αγωγής, με τον από το άρθρο 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ.

λόγο ( Ολ.Α.Π. 18/1998 ), ενώ η ποσοτική και ποιοτική αοριστία με τους από το άρθρο 559 αρ. 8 και 14 Κ.Πολ.Δ. Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 111 παρ. 2 ,118 παρ. 4, 216 Κ. Πολ. Δ. , 914 , 297 και 298 ΑΚ προκύπτει, ότι στην αγωγή προς αποζημίωση από αδικοπραξία για την πληρότητα του δικογράφου πρέπει να αναφέρονται, α) τα περιστατικά εκείνα που συνιστούν την παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του εναγομένου ,β) τα γεγονότα που δικαιολογούν την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της συμπεριφοράς και της ζημίας που επήλθε στον ενάγοντα και γ) τα στοιχεία εκείνα που προσδιορίζουν τη θετική και αποθετική ζημία του ενάγοντα .

Περαιτέρω ,κατά τη διάταξη του άρθρου 922 ΑΚ ο κύριος ή ο προστήσας άλλον σε μία υπηρεσία ευθύνεται για τη ζημία που ο υπηρέτης ή ο προ- στηθείς προξένησε σε τρίτο παράνομα κατά την υπηρεσία του. Η εφαρμογή της ως άνω διατάξεως προϋποθέτει : 1) σχέση πρόστησης, η οποία υπάρχει όταν ο προστήσας διατηρεί το δικαίωμα να δίδει οδηγίες και εντολές στον προστηθέντα, σε σχέση με τον τρόπο εκπλήρωσης της υπηρεσίας του, 2) ενέργεια του προστηθέντος παράνομη και υπαίτια πληρούσα τις προϋποθέσεις του άρθρου 914 ΑΚ και 3) η ενέργεια αυτή του προστηθέντος να έγινε κατά την εκτέλεση της υπηρεσίας που του είχε ανατεθεί ακόμη και κατά κατάχρηση της υπηρεσίας του αυτής, η οποία υφίσταται όταν η ζημιογόνος πράξη τελέσθηκε εντός των ορίων των καθηκόντων που ανατέθηκαν στον προστηθέντα ή επ' ευκαιρία ή εξ αφορμής της υπηρεσίας, αλλά κατά παράβαση των εντολών και των οδηγιών που δόθηκαν σ' αυτόν ή καθ υπέρβαση των καθηκόντων του, εφόσον μεταξύ της ζημιογόνου ενέργειας του προστηθέντος και της υπηρεσίας που ανατέθηκε σ' αυτόν υπάρχει εσωτερική συνάφεια, υπό την έννοια ότι η αδικοπραξία δεν θα ήταν δυνατόν να υπάρξει χωρίς την πρόστηση, ή ότι η τελευταία υπήρξε το αναγκαίο μέσο για την τέλεση της αδικοπραξίας , που κατέστη δυνατή (η τέλεση), εξαιτίας ακριβώς της θέσης ,των μέσων και των ευκαιριών που χορήγησε ο αντιπρόσωπος στα πλαίσια της ειδικής σχέσης προς τον αντιπροσωπευόμενο, και με τη χρησιμοποίηση τους για άλλο σκοπό , από εκείνο για τον οποίο του ανατέθηκαν.

Αντιθέτως ,δεν ευθύνεται ο προστήσας όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του προστηθέντος οφείλεται σε προσωπικούς λόγους του δράστη, άσχετους με την υπηρεσία που του έχει ανατεθεί, αφού η ύπαρξη των λόγων αυτών διακόπτει την αιτιώδη συνάφεια ανάμεσα στη βλαπτική πράξη του προστηθέντος και την άσκηση ή κατάχρηση της υπηρεσίας του.

Αυτό συμβαίνει και στην περίπτωση που υπάρχει μεν τοπικός ή χρονικός σύνδεσμος της επιβλαβούς συμπεριφοράς του προστηθέντος, δηλαδή η συμπεριφορά αυτή εκδηλώθηκε με την ευκαιρία της υπηρεσίας, οφείλεται όμως σε αίτια ανεξάρτητα απ' αυτή και συγκεκριμένα σε προσωπικό πταίσμα του προστηθέντος τον κίνδυνο του οποίου δεν μπορεί να φέρει ο προστήσας Τέλος, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 914, 932 του ΑΚ.

και 1 και 16 του Ν. 551/1915 προκύπτει ότι χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη οφείλεται και επί εργατικού ατυχήματος, όταν συντρέχουν οι όροι της αδικοπραξίας. Οι διατάξεις του άρθρου 16 παρ. 1 του Ν. 551/1915, κατά τις οποίες ο παθών σε εργατικό ατύχημα ή τα κατά το άρθρο 6 αυτού πρόσωπα, δικαιούνται να εγείρουν την αγωγή του κοινού αστικού δικαίου και να ζητήσουν πλήρη αποζημίωση , μόνο όταν το ατύχημα μπορεί να αποδοθεί σε δόλο του εργοδότη ή των προστηθέντων από αυτόν προσώπων, ή όταν επήλθε σε εργασία στην οποία δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις νόμων, διαταγμάτων ή κανονισμών, για τους όρους ασφαλείας των εργαζομένων και εξαιτίας της μη τηρήσεως αυτών, αναφέρονται στην επιδίκαση αποζημιώσεως για περιουσιακή ζημία και όχι στη χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη , για την οποία δεν υπάρχει πρόβλεψη στον ανωτέρω νόμο και εφαρμόζονται γι' αυτό μόνο οι γενικές διατάξεις.

Επομένως, για να δικαιούται ο παθών σε εργατικό ατύχημα χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, αρκεί να συντέλεσε στην επέλευση του ατυχήματος πταίσμα του εργοδότη ή του προστηθέντος απ' αυτόν, με την έννοια του άρθρου 914 ΑΚ, δηλαδή αρκεί να συντρέχει οποιαδήποτε αμέλεια αυτών και όχι μόνο η ειδική αμέλεια περί την τήρηση των όρων ασφαλείας του άρθρου 16 παρ. 1 του Ν. 551/1915.

Στην προκείμενη περίπτωση ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων εξέθετε στην ένδικη αγωγή, ότι από το έτος 2001 εργάζεται, με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου ως τραυματιοφορέας στην εναγομένη και ήδη αναιρεσίβλητη ανώνυμη εταιρεία , που διατηρεί στο ... ιδιωτικό θεραπευτήριο ,με την επωνυμία "Metropolitan", διατηρώντας πολύ καλές σχέσεις με όλους τους συναδέλφους του, ότι την 12/7/2007 και περί ώρα 16.00 αποχώρησε από το κτίριο της εναγομένης παίρνοντας μαζί του ένα φιαλίδιο με νερό και τον καφέ του ,τα οποία όπως κάθε μέρα, έφερε από το σπίτι του, και κατά τη διάρκεια της εργασίας του τα τοποθετούσε στο ψυγείο, που χρησιμοποιούν οι εργαζόμενοι του ακτινολογικού τμήματος, για την εναπόθεση των προσωπικών τους πραγμάτων (νερά, καφέδες, τρόφιμα κ.ά.) ,ότι το ψυγείο αυτό βρισκόταν σε δωμάτιο στον οποίο γίνονται οι εμφανίσεις των μαστογραφιών και μέσα σ' αυτό υπήρχαν μεγάλα δοχεία των 25 περίπου λίτρων, που περιείχαν ακατάλληλα προς πόση, καυστικά και δηλητηριώδη υγρά στερέωσης και εμφάνισης μαστογραφιών, εκ των οποίων το υγρό στερέωσης ήταν διαφανές και έμοιαζε με νερό, ότι από καυστικό υγρό (θειϊκό ή νιτρικό οξύ) που είχε τοποθετήσει άγνωστο σ' αυτόν πρόσωπο, που είχε πρόσβαση στο χώρο φύλαξης του φιαλιδίου στο οποίο έβαζε νερό και από το οποίο μόλις μπήκε στο αυτοκίνητο του ,που το είχε σταθμευμένο έξω από το νοσοκομείο, ήπιε μία γουλιά, υπέστη βαριά σωματική βλάβη, ότι δράστης ή δράστες της σωματικής του βλάβης ήταν οπωσδήποτε εργαζόμενοι του νοσοκομείου, που ενήργησαν με πρόθεση να του αφαιρέσουν τη ζωή, άλλως να του προκαλέσουν βαριά σωματική βλάβη ,ότι από τη δόλια ως άνω συμπεριφορά του άγνωστου συναδέλφου του ευθύνεται η προστήσασα αυτόν εναγομένη εργοδότρια του, κατά τις περί αδικοπραξιών διατάξεις, άλλως ευθύνεται από βαριά αμέλεια ,α) γιατί δεν φρόντισε να μην αποθηκεύονται στον ίδιο χώρο που κάνουν διάλειμμα οι εργαζόμενοι του ακτινολογικού τμήματος τα καυστικά υγρά ( χημικά υλικά κ.λ.π. ),που φέρουν σήμανση ως επικίνδυνα, και β) γιατί παραβιάσθηκαν οι ειδικές διατάξεις που επιβάλλουν όπως τα χρησιμοποιούμενα κατά την εργασία δοχεία που περιέχουν επικίνδυνες ουσίες να επισημαίνονται με κατάλληλη προειδοποιητική πινακίδα.

Ζήτησε δε μ' αυτή, α) να υποχρεωθεί η εναγομένη να του καταβάλει ως αποζημίωση, για τη θετική και αποθετική ζημία που υπέστη, καθώς και για χρηματική ικανοποίηση, προς αποκατάσταση της ηθικής του βλάβης, τα εις αυτή χρηματικά ποσά, λόγω της εκ δόλου σε βάρος του αδικοπραξίας (εργατικού ατυχήματος) που τέλεσε προστηθείς από την εναγομένη, άγνωστος ή άγνωστοι εργαζόμενοι σ' αυτήν, άλλως β) τα εις αυτή ποσά ,ως αποζημίωση, για την από αμέλεια της εναγομένης μη τήρηση των διατάξεων νόμων για τους όρους ασφαλείας των εργαζομένων.

Με αυτό το περιεχόμενο και αίτημα η αγωγή, ως προς την κύρια βάση της, είναι νόμιμη, καθόσον ο ενάγων επικαλείται όλα τα αναγκαία προς θεμελίωση της στοιχεία, ήτοι, α) σχέση πρόστησης, β) ενέργεια του προστηθέντος παράνομη και υπαίτια, πληρούσα τις προϋποθέσεις του άρθρου 914 ΑΚ, 3) ενέργεια του προστηθέντος που έγινε κατά την εκτέλεση της υπηρεσίας του αυτής, αλλά κατά κατάχρηση αυτής, δηλαδή η ενέργεια αυτή έγινε επ' ευκαιρία ή εξ αφορμής της υπηρεσίας του, αλλά κατά παράβαση των εντολών και οδηγιών που δόθηκαν σ' αυτόν, και 4) εσωτερική συνάφεια μεταξύ της ζημιογόνου ενέργειας του προστηθέντος και της υπηρεσίας που ανατέθηκε σ' αυτόν, υπό την έννοια ότι η αδικοπραξία δεν θα ήταν δυνατόν να υπάρξει χωρίς την ιδιαίτερη σχέση και ότι η τελευταία υπήρξε το αναγκαίο μέσο για την τέλεση της αδικοπραξίας ,που κατέστη δυνατή εξαιτίας ακριβώς της θέσης, των μέσων και των ευκαιριών που χορήγησε η εναγομένη εργοδότρια στον προστηθέντα.

Συνεπώς, το Εφετείο, που έκρινε, κατά την κρατήσασα γνώμη, την ένδικη αγωγή, κατά την κύρια βάση της, μη νόμιμη, διότι "... ελλείπει μεταξύ της αδίκου πράξεως του προστηθέντος, αγνώστου δράστη (εργαζόμενου όμως της εναγομένης επιχειρήσεως, οπωσδήποτε, αφού τρίτος δεν έχει πρόσβαση στο συγκεκριμένο χώρο) η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ των ανατεθέντων σ' αυτόν καθηκόντων εκ μέρους της εναγομένης και της παράνομη πράξης του, η οποία φέρει μεν τα στοιχεία της χρονικής και τοπικής συνάφειας) σε ώρα εργασίας και στο χώρο που αυτή προσφέρεται), πλην όμως δεν συνδέεται με με τα καθήκοντα του δράστη, ως υπαλλήλου - προστηθέντος υπό της εργοδότιδος. Αντιθέτως, η πράξη του αφορά προσωπικά κίνητρα του προστηθέντος και όχι τις επαγγελματικές του αρμοδιότητες... ", εσφαλμένα ερμήνευσε τις προεκτεθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις και ο πρώτος λόγος αναιρέσεως ,μέρος πρώτο από το άρθρο 559 αρ. 1 Κ.Πολ. ΚΔ.είναι βάσιμος. Επομένως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, του οποίου η συγκρότηση από άλλους δικαστές είναι δυνατή (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ. ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 372/2012 απόφαση του Εφετείου Πειραιά.

Παραπέμπει την υπόθεση στο ίδιο Δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Ιανουαρίου 2014.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 30 Ιανουαρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ