2249/2006 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2249 / 2006 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ) ΑΡΙΘΜΟΣ 2249/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

E΄ ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Δημήτριο Κιτρίδη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, ως αρχαιότερο μέλος της σύνθεσης (κωλυομένων του Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη Κων/νου Βαρδαβάκη και του αρχαιότερου Αρεοπαγίτη Γεωργίου Ναυπλιώτη), Φώτιο Καϋμενάκη, Πλαστήρα Αναστασάκη, Ελένη Παναγιωτάκη και Αιμιλία Λίτινα - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 5 Μαϊου 2006, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Βασιλείου Μαρκή (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και της Γραμματέως Πελαγίας Λόζιου, για να δικάσει την αίτηση της αναιρεσείουσας - κατηγορουμένης ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Καλονόμο, περί αναιρέσεως της 4588/2004 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημ/κείου Βόλου. Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Βόλου, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ΄ αυτή, και η αναιρεσείουσα - κατηγορούμενη ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 12 Ιουλίου 2004 αίτησή της αναιρέσεως, καθώς και στους από 31 Μαρτίου 2006 πρόσθετους λόγους, που καταχωρίστηκαν στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 1370/2005.

Αφού άκουσε Τον πληρεξούσιο δικηγόρο της αναιρεσείουσας, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να γίνει δεκτή η προκείμενη αίτηση αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 79 παρ. 1 του Ν. 5960/1933 "περί επιταγής", όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 του ν.δ. 1325/1972, όποιος εκδίδει επιταγή που δεν πληρώθηκε από τον πληρωτή γιατί δεν είχε σ' αυτόν αντίστοιχα διαθέσιμα κεφάλαια κατά το χρόνο της εκδόσεως της επιταγής ή της πληρωμής τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών και χρηματική ποινή τουλάχιστον δέκα χιλιάδων δραχμών.

Η αξιόποινη αυτή πράξη διωκόταν αρχικά αυτεπαγγέλτως, αλλά μετά την ισχύ (από 4.6.1996) του Ν. 2408/1996 στο άρθρο 4 παρ. 1 περ. Α' του οποίου ορίζεται ότι προστίθεται στο άρθρο 1 του άρθρ. 79 του Ν. 1960/1933 η παρ. 5 κατά την οποία "η ποινική δίωξη ασκείται μόνο ύστερα από έγκληση του κομιστή της επιταγής που δεν πληρώθηκε" η ποινική της δίωξη χωρεί μετά από έγκληση.

Περαιτέρω με την παρ. 1 του άρθρου 22 του Ν. 2721/1999 προστέθηκε εδάφιο στην πιο πάνω παρ. 5, κατά το οποίο "για πράξεις που προβλέπονται στις παρ. 1 και 2 του ιδίου άρθρου, για τις οποίες κατά τη δημοσίευση του παρόντος νόμου έχει ασκηθεί αυτεπαγγέλτως ποινική δίωξη, η διαδικασία συνεχίζεται αν εκείνος που δικαιούται σε έγκληση δηλώνει ότι επιθυμεί την ποινική δίωξη του κατηγορουμένου", ενώ στην παρ. 2 εδ.

α' του πιο πάνω άρθρου 22 ορίζεται ότι "αν η δήλωση που προβλέπεται στην παρ. 1γ του άρθρου 4 του Ν. 2408/1996 όπως παραπάνω αντικαταστάθηκε δεν υπάρχει και δεν υποβληθεί μέσα σε έξι (6) μήνες από τη δημοσίευση του παρόντος νόμου καθώς και σε περίπτωση ανάκλησης της έγκλησης, η ποινική δίωξη παύει οριστικά". Από τα παραπάνω συνάγεται ότι δικαιούχος της έγκλησης μπορεί να είναι μόνο ο τελευταίος κομιστής της επιταγής που δεν πληρώθηκε, όταν εμφανίστηκε η επιταγή στον πληρωτή και όχι οποιοσδήποτε άλλος που έγινε κομιστής της επιταγής εξ αναγωγής, καθόσον ο χρόνος τελέσεως του εγκλήματος είναι εκείνος της εμφανίσεως της επιταγής και η έγκληση χορηγείται στον παθόντα κομιστή που την εμφανίζει και διαπιστώνεται η αδυναμία ικανοποίησής του, λόγω της έλλειψης των διαθεσίμων κεφαλαίων του εκδότη.

Η λύση αυτή συμπορεύεται με τη γενική διάταξη του άρθρου 118 παρ. 1 ΠΚ που ορίζει ότι "το δικαίωμα της έγκλησης ανήκει στον άμεσα παθόντα από την αξιόποινη πράξη αν ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά με ειδική διάταξη". Ετσι στο εν λόγω έγκλημα αμέσως ζημιωθείς που δικαιούται και αποζημίωσης κατά το άρθρο 914 ΑΚ, είναι μόνον ο νόμιμος κομιστής της επιταγής κατά το χρόνο εμφανίσεώς της και βεβαιώσεως της μη πληρωμής της (Ολομ.

ΑΠ 18/2004, 30/2003), ενώ από την πιο πάνω διάταξη της παρ. 5 του Ν. 5960/1933 δεν προκύπτει σαφής βούληση του νομοθέτη να επεκτείνει το δικαίωμα εγκλήσεως και στον εξ αναγωγής υπόχρεο προς πληρωμή, ο οποίος έγινε κομιστής της επιταγής αφού προηγουμένως την εξόφλησε. Και ναι μεν η περιουσιακή βλάβη του τελευταίου (από την εξόφληση της επιταγής) ανάγεται αιτιοκρατικά στην έλλειψη κεφαλαίων για την κάλυψη της επιταγής, όμως αυτή δεν είναι απότοκη κατά πρόσφορη αιτιώδη συνάφεια του πιο πάνω εγκλήματος αλλά της εξ αναγωγής ευθύνης του, η οποία προβλέπεται ειδικά από το νόμο (Ολομ.

ΑΠ 30/2003). Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 31 εδ. α' Ν. 5960/1933, "η εμφάνισις εις συμψηφιστικόν γραφείον ισοδυναμεί προς εμφάνισιν προς πληρωμήν". Με βάση τη διάταξη αυτή - και επειδή δεν εκδόθηκε το Προεδρικό Διάταγμα που προβλέπεται από το εδάφιο β' της ίδιας διάταξης, το οποίο καθορίζει ποιά θεωρούνται συμψηφιστικά γραφεία στην Ελλάδα - ιδρύθηκαν με σύμβαση μεταξύ των Ελληνικών Τραπεζών, συμψηφιστικά γραφεία προς διευκόλυνση των μεταξύ τους, εντός της χώρας συναλλαγών.

Ειδικότερα δε, τα συμψηφιστικά γραφεία είναι οργανώσεις στις οποίες οι Τράπεζες, εμφανίζουν τις επιταγές τις οποίες κατέχουν ως κομίστριες και οι οποίες έχουν εκδοθεί επί άλλων Τραπεζών (μελών του συμψηφιστικού γραφείου) για να πληρωθούν με αμοιβαίο μεταξύ των μελών τους συμψηφισμό. Με βάση τα παραπάνω τελευταίοι κομιστές των τραπεζικών επιταγών που κομίζονται στα Γραφεία Συμψηφισμού από τις συνεργαζόμενες με αυτά - και τις πληρώτριες Τράπεζες - δεν είναι οι τελευταίοι οπισθογράφοι (φυσικά ή νομικά πρόσωπα) αλλά τα πιστωτικά ιδρύματα (Τράπεζες), και οποία, αφού πρώτα τα πλήρωσαν στους πελάτες τους ή πίστωσαν, κατά το ποσό τους, τυχόν υπάρχοντες λογαριασμούς τους σ' αυτά), τις προσκόμισαν ακολούθως προς συμψηφισμό στα άνω Γραφεία, οπότε από αυτά - κατόπιν ελέγχου μέσω του μηχανογραφικού κέντρου της πληρώτριας Τράπεζας - βεβαιώνεται η μη πληρωμή τους και δεν επέρχεται, συμψηφισμός των αμοιβαίων μεταξύ των πιστωτικών ιδρυμάτων που μετέχουν στα Γραφεία Συμψηφισμού) απαιτήσεων.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως διαπιστώθηκε από την παραδεκτή επισκόπηση των σχετικών εγγράφων της δικογραφίας από τον Αρειο Πάγο η επίδικη, μη πληρωθείσα τραπεζική επιταγή και συγκεκριμένα η υπ' αριθ. ... επιταγή ποσού 11.224.260 δρχ. πληρωτέα την 18-1-2000 στην Eurobank εκδόθηκε στον ... την 15-1-2000 από την αναιρεσείουσα - κατηγορουμένη με την ιδιότητά της ως εκπροσώπου της εδρεύουσας στον ...

ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΕΛΙΤΑ ΑΒΕΕΕ - ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΞΑΓΩΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ σε διαταγή του ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΥ με την επωνυμία ΑΣΕΠΟΠ Νάουσας. Όπως προκύπτει από το σε φωτοαντίγραφο προσκομιζόμενο σώμα της επίμαχης επιταγής ως άνω συνεταιρισμός μεταβίβασε την επιταγή με λευκή οπισθογράφηση στο κατάστημά της Τράπεζα - Χίος Bank στη ..., την 17/1/2000, η οποία την προσκόμισε σε γραφείο συμψηφισμού που λειτουργεί σ' αυτήν και το οποίο και απέστειλε αυτή στη πληρώτρια Τράπεζα, η οποία και βεβαίωσε την μη πληρωμή της λόγω ελλείψεως κεφαλαίου κατά την εμφάνισή της την 18/1/2000.

Ετσι η τράπεζα αυτή απόκτησε με την εν λόγω οπισθογράφηση αυτοτελή και ανεξάρτητη νομική θέση έναντι του οπισθογράφου αυτής ως άνω Αγροτικού Συνεταιρισμού με δικαίωμα είσπραξης αυτής και μάλιστα στο όνομά της, ούσα κομίστριά της κατά το χρόνο εμφάνισής της και μη πληρωμής της από την πληρώτρια Τράπεζα, στην οποία την ενεφάνισε (στις 18-1-2000) και ως τέτοια αυτή μόνον δικαιούταν σε υποβολή της εγκλήσεως για παράβαση από την αναιρεσείουσα - κατηγορουμένη του ως άνω άρθρου 79 του ν. 5960/1933.

Αυτή όμως δεν υπέβαλε έγκληση σχετικώς αλλά η ποινική δίωξη κινήθηκε ύστερα από την από 6-4-2000 έγκληση του οπισθογράφου αυτής ως άνω Αγροτικού Συνεταιρισμού ο οποίος όμως ως εξ αναγωγής υπόχρεος και μετέπειτα κομιστής αυτής, κατόπιν εξοφλήσέως της, δεν είναι δικαιούχος της αποζημίωσης από την αδικοπραξία και δεν δικαιούται σε υποβολή της εγκλήσεως, γεγονός το οποίο όφειλε να εξετάσει το δικαστήριο που δίκασε και αυτεπαγγέλτως.

Με το να δεχθεί επομένως το Δικαστήριο που δίκασε ότι ο παραπάνω εγκαλών είχε το δικαίωμα της εγκλήσεως μολονότι είναι εξ αναγωγής υπόχρεος και μετέπειτα κομιστής αυτής, ενώ νόμιμος κομιστής της κατά τον χρόνον της εμφανίσεώς της ήταν η ανωτέρω αναφερομένη Τράπεζα και να προχωρήσει ακολούθως στην καταδίκη της αναιρεσείουσας για πράξη η οποία διώκεται κατ' έγκληση, χωρίς να υπάρχει νόμιμη έγκληση (από πρόσωπο που δικαιούται σ' αυτήν), εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις προδιαληφθείσες διατάξεις, ενώ περαιτέρω υπερέβη την εξουσία του κατά τους βάσιμους σχετικούς από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ.

Ε' και Η' λόγους της αιτήσεως αναιρέσεως. Επομένως πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να κηρυχθεί απαράδεκτη η κατά της κατηγορουμένης - αναιρεσείουσας ποινική δίωξη, λόγω μη υποβολής μέσα στη νόμιμη προθεσμία της κατά νόμον εγκλήσεως εκ μέρους του δικαιουμένου εις αυτήν (άρθρ. 517 παρ. 2 σε συνδ.

με 510περ. Ε' και Θ' του ΚΠΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 4588/2004 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Βόλου.

Κηρύσσει απαράδεκτη την ποινική δίωξη κατά της κατηγορουμένης - αναιρεσείουσας ... για το ότι στον ... την 15-1-2000 εξέδωκε επιταγή η οποία δεν πληρώθηκε επειδή δεν υπήρχαν στον πληρωτή τα αντίστοιχα διαθέσιμα κεφάλαια κατά το χρόνο της έκδοσης και της πληρωμής, και συγκεκριμένα εξέδωσε την υπ' αριθ. ... επιταγή, πληρωτέα στην Eurobank για ποσό δρχ. 11.224.260 δρχ. σε διαταγή του ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΥ "Α.Σ. ΕΠΟΠ Νάουσας", η οποία εμφανίστηκε την 18-1-2000 στην πληρώτρια Τράπεζα και δεν πληρώθηκε επειδή δεν υπήρχε αντίκρυσμα.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 2 Οκτωβρίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 29 Δεκεμβρίου 2006.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ