2247/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2247 / 2014 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2247/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Σίδερη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Νικόλαο Μπιχάκη, Ερωτόκριτο Καλούδη, Αργύριο Σταυράκη και Ελένη Διονυσοπούλου, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 15 Οκτωβρίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1)Α. χήρας Γ., το γένος Κ. Τ., και 2)Ν. Α. του Γ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον δικηγόρο τους Λουκά Οικονόμου.

Των αναιρεσιβλήτων: 1)Μ. Μ. του Α. και 2)Γ. Α. του Ν., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ευθύμιο Καραΐσκο.

Κατά την εκφώνηση των ονομάτων των διαδίκων, ο δικηγόρος των αναιρεσειόντων ζήτησε την αναβολή της συζήτησης της υπόθεσης για τους λόγους που ανέπτυξε. Το Δικαστήριο διασκέφθηκε επί της έδρας και δια του Προέδρου του απέρριψε το αίτημα και προχώρησε στη συζήτηση της υπόθεσης κατά την οποία οι αναιρεσείοντες δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1/6/2010 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Λαμίας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 157/2012 του ίδιου Δικαστηρίου και 95/2013 του Εφετείου Λαμίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 24/10/2013 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο παραστάθηκαν μόνο οι αναιρεσίβλητοι, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ερωτόκριτος Καλούδης, ανέγνωσε την από 26/2/2014 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση Αρεοπαγίτη και ήδη Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Παναγιώτη Ρουμπή, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της ως άνω αίτησης στο σύνολό της ως και την εισαγωγή του πρoκαταβληθέντος παραβόλου από τους αναιρεσείοντες στο Δημόσιο Ταμείο.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη των αντιδίκων τους στη δικαστική δαπάνη τους.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 575, 226 παρ.4 εδ. α' και γ', 568 παρ.4 και 576 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι, αν η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης αναβλήθηκε με επισημείωση στο πινάκιο, είναι δε απών, κατά τη νέα μετά την αναβολή δικάσιμο, κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπαγγέλτως αν ο απών διάδικος είχε επισπεύσει την αρχική συζήτηση ή είχε κλητευθεί σ'αυτή νόμιμα και εμπρόθεσμα, αν δε συντρέχει η μία ή η άλλη από τις προϋποθέσεις αυτές, είναι περιττή νέα κλήτευση του απόντος, κατά τη νέα μετ' αναβολή, διαδίκου.

Κατά τη διάταξη δε του άρθρου 143 παρ.3 ΚΠολΔ, η επίδοση της κλήσης για τη συζήτηση αγωγής ή ένδικου μέσου μπορεί να γίνει και σε όποιον τα έχει υπογράψει ως πληρεξούσιος. Στην προκείμενη περίπτωση, από την έκθεση επίδοσης ... του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Πειραιώς Γ. Δ. Κ., στην οποία προσαρτώνται η από 10.1.2014 απόδειξη παραλαβής από τον αρμόδιο αξιωματικό του δικογράφου που θυροκολλήθηκε και η από 13.1.2014 βεβαίωση περί αποστολής της ταχυδρομικής ειδοποίησης που ορίζει το άρθρο 128 παρ.4 γ' ΚΠολΔ, που επικαλούνται και προσκομίζουν οι παρόντες αναιρεσίβλητοι που επισπεύδουν τη συζήτηση, προκύπτει, ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης με πράξη ορισμού δικασίμου για την αρχική δικάσιμο της 19.3.2014 και κλήση προς συζήτηση της αναίρεσης, κατά την αρχική αυτή δικάσιμο, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως στον υπογράφοντα το ένδικο αυτό μέσο της αναίρεσης δικηγόρο Αθηνών Λουκά Οικονόμου ως πληρεξούσιο των αναιρεσειόντων.

Κατ' αυτήν, η συζήτηση της αναίρεσης, με σχετική επισημείωση στο οικείο πινάκιο, αναβλήθηκε - μετά από αίτημα των αναιρεσειόντων - για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσης απόφασης. Κατά τη νέα μετ' αναβολή δικάσιμο και κατά την εκφώνηση της υπόθεσης στη σειρά της από το οικείο πινάκιο, οι αναιρεσείοντες δεν εμφανίστηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν με δήλωση πληρεξούσιου δικηγόρου τους, κατά τα άρθρα 242 παρ.2 και 573 παρ.1 ΚΠολΔ.

Εφόσον, όμως, κατά τα εκτιθέμενα στη μείζονα σκέψη, δεν χρειαζόταν νέα κλήση, πρέπει, παρά την απουσία τους, να προχωρήσει η συζήτηση της αναίρεσης (άρθρο 576 παρ.2 εδ. α'και γ'ΚΠολΔ).

ΙΙ. Η κατά το άρθρο 1724 δημόσια διαθήκη που συντάσσεται ενώπιον συμβολαιογράφου έχει την αυξημένη αποδεικτική δύναμη του δημοσίου εγγράφου που ρυθμίζουν τα άρθρα 438, 440 και 441 του ΚΠολΔ. Σύμφωνα με το προαναφερθέν άρθρο 438 "έγγραφα που έχουν συνταχθεί κατά τους νόμιμους τύπους από δημόσιο υπάλληλο ή λειτουργό ή πρόσωπο που ασκεί δημόσια υπηρεσία ή λειτουργία αποτελούν πλήρη απόδειξη για όλους ως προς όσα βεβαιώνονται στο έγγραφο ότι έγιναν από το πρόσωπο που συνέταξε το έγγραφο ή ότι έγιναν ενώπιόν του, αν το πρόσωπο αυτό είναι καθ'ύλη και κατά τόπον αρμόδιο να κάνει τη βεβαίωση αυτή.

Ανταπόδειξη επιτρέπεται μόνο με προσβολή του εγγράφου ως πλαστού". Τέτοια γεγονότα που βεβαιώνονται στη δημόσια διαθήκη, είτε ως γενόμενα από το συμβολαιογράφο που τις συνέταξε, είτε ενώπιόν του, κατά των οποίων ανταπόδειξη μπορεί να γίνει μόνο με την προσβολή της διαθήκης ως πλαστής, είναι και η τήρηση των διατυπώσεων που προβλέπουν τα άρθρα 1725 έως 1737 ΑΚ, μεταξύ των οποίων και ότι έγινε η κατά το άρθρο 1730 ΑΚ δήλωση τελευταίας βούλησης του διαθέτη προφορικά ενώπιον του συμβολαιογράφου και των λοιπών συμπραττόντων προσώπων.

Εξάλλου, από τη διάταξη του άρθρου 461 ΚΠολΔ, σε συνδυασμό και προς εκείνες των άρθρων 269, 527 αρ.3 και 562 παρ.2 του ίδιου Κώδικα, προκύπτει, ότι η ένσταση πλαστότητας, όταν η πλαστογραφία αποδίδεται σε ορισμένο πρόσωπο, μπορεί να προβληθεί σε οποιαδήποτε στάση της δίκης ενώπιον των δικαστηρίων της ουσίας, πρωτόδικης ή κατ' έφεση, με το δικόγραφο της έφεσης ή τις προτάσεις χωρίς να απαιτείται προς τούτο η κατ' άρθρο 98 περ.

β' ΚΠολΔ, για την υποβολή της από πληρεξούσιο δικηγόρο, ειδική πληρεξουσιότητα, εφόσον έχει υποβληθεί αρμοδίως σχετική μήνυση. Θα πρέπει, όμως, κατ'άρθρο 463 ΚΠολΔ ο προβάλων την ένσταση αυτή να προσκομίσει ταυτόχρονα τα έγγραφα που αποδεικνύουν την πλαστότητα και να αναφέρει ονομαστικά τους μάρτυρες και τα άλλα αποδεικτικά μέσα, αλλιώς οι ισχυρισμοί του είναι απαράδεκτοι.

Τέλος, "πράγματα", κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 559 αρ. 8 ΚΠολΔ, η λήψη ή μη υπόψη των οποίων ιδρύει τον οικείο αναιρετικό λόγο, είναι οι πραγματικοί ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, παρακώλυση ή κατάλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, το οποίο ασκήθηκε, είτε ως επιθετικό (βάση αγωγής, ανταγωγής) είτε ως αμυντικό (ένσταση, αντέσταση) μέσο.

Στην προκείμενη περίπτωση, οι ήδη αναιρεσείοντες ενάγοντες με την ένδικη - από 1.6.2010 - αγωγή τους, όπως προκύπτει από την παραδεκτή (άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ) επισκόπησή της, ισχυρίστηκαν, ότι η συμβολαιογράφος ... Παρασκευή Διαμάντη - "με προτροπή, με πίεση και καθ'υπόδειξη" της ήδη πρώτης αναιρεσίβλητης εναγομένης, η οποία "ήθελε να δημιουργήσει περιουσιακά οφέλη για λογαριασμό του ανήλικου τότε τέκνου της (ήδη δεύτερου αναιρεσίβλητου εναγομένου)" - συνέταξε στις 12.1.2005 στα ...

στο σπίτι του Γ. Α., συζύγου της πρώτης και πατέρα του δεύτερου των ήδη αναιρεσειόντων εναγόντων, ο οποίος - Γ. Α. - αποβίωσε στα ... τη 1.1.2008, την υπ'αριθμ. 2759/12.9.2005 δημόσια διαθήκη του, που δημοσιεύτηκε σύμφωνα με το 239/7.7.2008 πρακτικό του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας, σύμφωνα με την οποία κατέλιπε στον ήδη δεύτερο αναιρεσίβλητο εγγονό του έναν (1) αγρό στη θέση "..." της κτηματικής περιφέρειας του Δήμου ...

έκτασης έξι (6) στρεμμάτων, ενώ τέτοια δήλωση τελευταίας βούλησης του Γ. Α. - ο οποίος στις12.9.2005 "βρισκόταν σε αδυναμία συνδιαλλαγής, συνομιλίας και νοηματικής επαφής με το περιβάλλον" λόγω των αναφερόμενων "βαρύτατων ασθενειών από τις οποίες έπασχε" - δεν έλαβε χώρα, οι δε τρείς (3) μάρτυρες που αναφέρονται στη διαθήκη, ήτοι η Α.

χα Σ. Μ., η Ε. χα Β. Α. - Γ. και η Α. Κ. - Γ., δεν παρέστησαν κατά τη σύνταξή της ούτε ορκίσθηκαν και στο βιβλίο καταχώρησης των συμβολαιογραφικών πράξεων της άνω συμβολαιογράφου η διαθήκη καταχωρήθηκε μεταγενέστερα από το με αριθμό ... συμβόλαιο που είχε συνταχθεί στις 19.6.2005. Με βάση το ιστορικό αυτό - οι ήδη αναιρεσείοντες ενάγοντες, οι οποίοι (όπως επικαλούνται) έχουν προς τούτο έννομο συμφέρον ως μόνοι πλησιέστεροι συγγενείς του αποβιώσαντος Γ.

Α. - ζήτησαν να ακυρωθεί η επίμαχη δημόσια διαθήκη του, διότι δήλωση τελευταίας βούλησής του ενώπιον της προαναφερόμενης συμβολαιογράφου δεν έγινε, αλλά και λόγω των προαναφερθεισών παρατυπιών, και, πάντως, λόγω ανικανότητάς του στις 12.9.2005 να συντάσσει διαθήκη, αφού λόγω των βαρύτατων ασθενειών από τις οποίες έπασχε δεν είχε συνείδηση των πράξεών του.

Το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, έκρινε την αγωγή απορριπτέα ως κατ'ουσίαν αβάσιμη και απέρριψε την έφεση των ήδη αναιρεσειόντων κατά της απόφαση του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, το οποίο είχε εκφέρει όμοια κρίση. Οι αναιρεσείοντες, με τον πρώτο λόγο της αναίρεσης, προσάπτουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από το άρθρο 559 αρ. 8 περ.

β'ΚΠολΔ, γιατί το Εφετείο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη του "πράγμα" που έχει ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και συγκεκριμένα την ένσταση πλαστότητας της επίμαχης δημόσιας διαθήκης καθ'όλο το περιεχόμενό της, που πρότειναν νόμιμα με την - από 6.12.2012 - έφεσή τους κατά της 157/2012 απόφασης του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου - Πολυμελούς Πρωτοδικείου Λαμίας - και της - με ημερομηνία κατάθεσης 14.5.2013 - προτάσεις τους στο Εφετείο της συζήτησης μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση.

Πράγματι, από την παραδεκτή (άρθρο 561§2 ΚΠολΔ) επισκόπηση της έφεσης και των προτάσεων προκύπτει, ότι οι αναιρεσείοντες πρόβαλαν νόμιμα την ένσταση αυτή πλαστότητας της διαθήκης, αποδίδοντας την πλαστογραφία στην προαναφερόμενη συμβολαιογράφο (ως αυτουργό) και στην ήδη πρώτη αναιρεσίβλητη εναγομένη (ως ηθική αυτουργό) και προσκομίζοντας νόμιμα με επίκληση τα προς απόδειξη αυτής - πλαστογραφίας - αποδεικτικά μέσα και συγκεκριμένα: 1) την από 7.10.2008 έγκληση (μηνυτήρια αναφορά) των αναιρεσειόντων, με βάση την οποία δημιουργήθηκε η υπ'αριθμ. ...

ποινική δικογραφία, 2) το από 22.4.2013 κλητήριο θέσπισμα της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Λαμίας κατά των 1) Π. Δ., συμβολαιογράφου ... (που συνέταξε και δημοσίευσε τη δημόσια διαθήκη) και 2) Μ. Μ. (ήδη πρώτης αναιρεσίβλητης), που παραπέμπονταν ενώπιον του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Λαμίας, κατά τη δικάσιμο της 24.9.2013, για να δικαστούν (λόγω παραγραφής της πράξης της ψευδούς βεβαίωσης) ως δράστες του εγκλήματος της χρήσης της ψευδούς βεβαίωσης και της ηθικής αυτουργίας (η ήδη πρώτη αναιρεσίβλητη) στο αδίκημα αυτό, και 3) αντίγραφα μαρτυρικών καταθέσεων (σχ. 7.13) εκ της ως άνω ποινικής δικογραφίας.

Το εφετείο, σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στην προσβαλλόμενη απόφασή του, αφού δέχτηκε, ότι οι ήδη αναιρεσείοντες "δεν προσέβαλαν (τη διαθήκη) ως πλαστή", έκρινε, εν τέλει, την αγωγή απορριπτέα ως κατ'ουσίαν αβάσιμη και απέρριψε, ως άνω, την έφεσή τους κατά της απόφασης του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, το οποίο είχε εκφέρει όμοια κρίση.

Έτσι, όμως, που έκρινε το Εφετείο, υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 8 περ. β' του ΚΠολΔ, κατά το βάσιμο λόγο αυτό - πρώτο της αναίρεσης, ο οποίος πρέπει να γίνει δεκτός. Με τα δεδομένα αυτά, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο, όμως, από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580§3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 95/2013 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Λαμίας.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο, όμως, από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση.

Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στους καταθέσαντας.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 18 Νοεμβρίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 17 Δεκεμβρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ