Supreme Court suspends appeal on tax exemption law constitutionality pending Full Bench ruling.

Απόφαση 222 / 2023 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 222/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μυρσίνη Παπαχίου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αικατερίνη Βλάχου, Γεωργία Κατσιμαγκλή, Ασπασία Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη και Σωκράτη Πλαστήρα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Σεπτεμβρίου 2022, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και ήδη από 01.01.2017 από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Διοικητή της, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και εν προκειμένω και από τον Προϊστάμενο της αρμόδιας Δ.Ο.Υ. Αγρινίου, που κατοικοεδρεύει στο Αγρίνιο, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Σπυριδούλα Ραυτοπούλου, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Θ. Λ. του Ε. και 2) Ε. Β. του Ν., συζ. Θ. Λ., κατοίκων Αιτωλικού, οι οποίοι δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Του προσθέτως παρεμβαίνοντος: ΝΠΔΔ με την επωνυμία "Ηλεκτρονικός Εθνικός Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης" (e-ΕΦΚΑ), όπως μετονομάσθηκε το ν.π.δ.δ. με την επωνυμία "Ενιαίος Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης" (ΕΦΚΑ), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως οιονεί καθολικού διαδόχου του ν.π.δ.δ. με την επωνυμία "Οργανισμός Ασφάλισης Ελεύθερων Επαγγελματιών" (ΟΑΕΕ), το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Ιωάννα Ζωγράφου.

Κοινοποιουμένη η αναίρεση στις: 1) Ανώνυμη τραπεζική εταιρεία με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) ανώνυμη τραπεζική εταιρεία με την επωνυμία "... ΑΕ" (πρώην "... ΑΕ") και ήδη "Τράπεζα Eurobank Ανώνυμη Εταιρεία", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα και 3) ΝΠΔΔ με την επωνυμία "Ενιαίος Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης" (ΕΦΚΑ) και ήδη "Ηλεκτρονικός Εθνικός Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης" (e-ΕΦΚΑ), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως οιονεί καθολικού διαδόχου του ν.π.δ.δ. με την επωνυμία "Οργανισμός Ασφάλισης Ελεύθερων Επαγγελματιών" (ΟΑΕΕ), εκ των οποίων η 2η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Φώτιο Σαρρή, που δήλωσε στο ακροατήριο και με τις κατατεθείσες προτάσεις του την ως άνω μεταβολή της προς κοινοποίηση η αναίρεση εταιρείας, το 3ο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Ιωάννα Ζωγράφου, ενώ η 1η δεν παραστάθηκε.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 30-12-2015 (αρ. εκθ. καταθ. 389/2015 και 390/2015) αιτήσεις των ήδη 1ου και 2ης των αναιρεσιβλήτων, αντίστοιχα, που κατατέθηκαν στο Ειρηνοδικείο Μεσολογγίου και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 47/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 16/2019 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μεσολογγίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 13-1-2021 αίτησή του και το προσθέτως παρεμβαίνον με την ασκηθείσα στο ακροατήριο και με τις από 16-8-2022 κατατεθείσες προτάσεις του πρόσθετη παρέμβαση.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγητή τον Αρεοπαγίτη Σωκράτη Πλαστήρα, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο το αναιρεσείον, η 2η και το 3ο προς κοινοποίηση η αναίρεση και το προσθέτως παρεμβαίνον, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια του 3ου προς κοινοποίηση η αναίρεση - προσθέτως παρεμβαίνοντος ζήτησε την παραδοχή της πρόσθετης παρέμβασης και της αίτησης αναίρεσης και ο πληρεξούσιος της 2ης προς κοινοποίηση η αναίρεση ζήτησε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την υπό κρίση, από 13-1-2021 και με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 1/15-1-2021, αίτηση αναιρέσεως, προσβάλλεται η με αριθμ. 16/2019 απόφαση του, ως Εφετείου, δικάσαντος Μονομελούς Πρωτοδικείου Μεσολογγίου, η οποία εκδόθηκε, κατά την ειδική διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρα 739 έως 741 επ. του ΚΠολΔ, σε συνδυασμό με άρθρο 15 του Ν. 3869/2010 "ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων"), ερήμην των εκ των εφεσιβλήτων: τέταρτου, Οργανισμού Ασφάλισης Ελεύθερων Επαγγελματιών [Ο.Α.Ε.Ε.]. Παρά, όμως την ανωτέρω ερημοδικία, η προσβαλλόμενη απόφαση είναι τελεσίδικη διότι, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 14 του Ν. 3869/2010, δεν υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας και, συνακολούθως, δεν μπορεί να γίνει λόγος για την αρχή της διαδοχικής ασκήσεως των ενδίκων μέσων, σύμφωνα με την οποία η ερήμην οριστική απόφαση του εφετείου υπόκειται σε αναίρεση μόνον αφότου έπαυσε να υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας (ΑΠ 655/2022, ΑΠ 67/2020, ΑΠ 153/2017).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 του ΚΠολΔ, αν κατά την συζήτηση της αναιρέσεως δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπαγγέλτως αν ο απολειπόμενος διάδικος επέσπευσε εγκύρως τη συζήτηση, οπότε συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, ή, αν την συζήτηση επέσπευσε ο αντίδικος του απολειπομένου διαδίκου, οπότε εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα.

Αν η κλήση για συζήτηση δεν επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα ο Άρειος Πάγος κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση και η υπόθεση επαναφέρεται για συζήτηση με νέα κλήτευση. Στην αντίθετη περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Στην προκειμένη περίπτωση, από τις προσκομιζόμενες και επικαλούμενες από το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο, με αριθμ. ...

και ... εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Εφετείο Δυτικής Στερεάς Ελλάδος Κ. Κ., προκύπτει ότι ακριβές επικυρωμένο αντίγραφο της κρινόμενης, από 13-1-2021, αιτήσεως αναιρέσεως για αναίρεση της 16/2019 αποφάσεως του, ως Εφετείου, δικάσαντος Μονομελούς Πρωτοδικείου Μεσολογγίου, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας (16-9-2022), επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα από το αναιρεσείον, το οποίο επισπεύδει τη συζήτηση, στους αναιρεσιβλήτους.

Περαιτέρω δε, από τις προσκομιζόμενες με αριθμ. 11549/5-7-2021, 11556/8-7-2021 και 11550/5-7-2021 εκθέσεις επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Εφετείο Αθηνών Σ. Ρ., που επικαλείται και προσκομίζει το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο προκύπτει, ότι ακριβές αντίγραφο της ως άνω, από 13-1-2021, αιτήσεως αναιρέσεως με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως και στους προς ους η κοινοποίηση πιστωτές του αναιρεσιβλήτου [αναγκαίοι ομόδικοι του αναιρεσείοντος στην ανοιγείσα δίκη (ΑΠ 1030/2021)], καλουμένους να παραστούν κατά τη συζήτηση, στις 16-9-2022.

Οι αναιρεσίβλητοι όμως, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά δημόσιας συνεδριάσεως του Δικαστηρίου τούτου, δεν εμφανίστηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο κατά την παρούσα δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε με την σειρά της από το οικείο πινάκιο, ούτε κατέθεσαν έγγραφη δήλωση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 242 παρ. 2 του ΚΠολΔ., που εφαρμόζεται, κατά την διάταξη του άρθρου 573 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα και στην διαδικασία της αναιρετικής δίκης.

Συνεπώς, παρά την απουσία τους, το Δικαστήριο πρέπει να προχωρήσει στην συζήτηση της υποθέσεως (άρθρο 576 παρ. 2 του ΚΠολΔ). Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 79, 80, 747 και 752 του ΚΠολΔ, προκύπτει ότι κατά τη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας είναι δυνατή η άσκηση κυρίας ή πρόσθετης παρεμβάσεως, εφόσον βεβαίως συντρέχει η κατά το άρθρο 68 του ίδιου κώδικα διαδικαστική προϋπόθεση της υπάρξεως αμέσου εννόμου συμφέροντος στο πρόσωπο του παρεμβαίνοντος.

Εξάλλου από τις προσδιορίζουσες την έννοια της κυρίας και της πρόσθετης παρεμβάσεως διατάξεις των άρθρων 79 και 80 του ΚΠολΔ, ερμηνευόμενες σε συνδυασμό προς τη φύση και το σύνολο των διατάξεων της διαδικασίας της εκουσίας δικαιοδοσίας, κατά την οποία κατά κανόνα δεν υπάρχει αντιδικία, προκύπτει ότι, αν ο παρεμβαίνων υποστηρίζει την αίτηση, η παρέμβαση είναι πρόσθετη, ενώ, αν αντιδικεί, ζητώντας είτε την απόρριψη της αιτήσεως είτε την παραδοχή δικού του αιτήματος, η παρέμβαση είναι κύρια (ΑΠ 457/2020, ΑΠ 1886/2013).

Εξάλλου στην παρ. 2 του άρθρου 752 του ΚΠολΔ ορίζεται ότι η πρόσθετη παρέμβαση μπορεί να ασκηθεί και ενώπιον του Αρείου Πάγου, χωρίς προδικασία, με τις προτάσεις ή και προφορικά, κατά τη συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο, με δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά (ΑΠ 164/2021, ΑΠ 457/2020, ΑΠ 1549/2003). Ειδικότερα, στην αναιρετική διαδικασία ο προσθέτως παρεμβαίνων περιορίζεται σε μόνη την υποστήριξη ή αντίκρουση των λόγων αναίρεσης, στις οποίες εξαντλείται και το δικαίωμα των κυρίων διαδίκων (ΑΠ 164/2021, ΑΠ 1741/2012).

Επομένως, η ασκηθείσα, με τις, από 16-1-2022, προτάσεις, πρόσθετη παρέμβαση του ν.π.δ.δ. με την επωνυμία "ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΘΝΙΚΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ (e-Ε.Φ.Κ.Α.)", όπως μετονομάστηκε το ν.π.δ.δ. με την επωνυμία "ΕΝΙΑΙΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ (E.Φ.Κ.Α.)", υπέρ του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου και κατά των αναιρεσιβλήτων, είναι παραδεκτή και νόμιμη (άρθρα 80, 752 παρ. 2 του ΚΠολΔ), πρέπει δε να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσία, συνεκδικαζόμενη με την αίτηση αναιρέσεως εξαιτίας της προφανούς μεταξύ τους συνάφειας και προς διευκόλυνση της δίκης, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 246 του ΚΠολΔ που, κατ' αυτές των άρθρων 573 παρ. 1 και 741 του ίδιου κώδικα, εφαρμόζονται στην προκειμένη περίπτωση.

Το άρθρο 1 του Ν. 3869/2010, όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 1 του άρθρου 1 της υποπαραγράφου Α.4 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (ΦΕΚ Α` 94/14-8-2015), και καταλαμβάνει, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 2 της υποπαραγράφου Α.4 του άρθρου 2 του νόμου αυτού, τις αιτήσεις που υποβάλλονται μετά την έναρξη ισχύος του, δηλαδή μετά από την υπογραφή από τα συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης της παραγράφου Β` του άρθρου 3 του Ν. 4336/2015, ορίζει ότι: "1.

Φυσικά πρόσωπα που στερούνται πτωχευτικής ικανότητας υπό την έννοια του άρθρου 2 του ν. 3588/2007 και έχουν περιέλθει, χωρίς δόλο, σε μόνιμη και γενική αδυναμία πληρωμής ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών τους, δικαιούνται να υποβάλουν στο αρμόδιο δικαστήριο αίτηση για τη ρύθμιση των οφειλών τους κατά τις διατάξεις του παρόντος νόμου.

Την ύπαρξη δόλου αποδεικνύει ο πιστωτής. Απαλλαγή του οφειλέτη σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου από τα χρέη του, όπως αυτά περιγράφονται στην αίτηση της παραγράφου 1 του άρθρου 4 επιτρέπεται μόνο μία φορά. Απαίτηση πιστωτή, η οποία δεν έχει συμπεριληφθεί στην αίτηση δεν επηρεάζεται από τη διαδικασία διευθέτησης των οφειλών του αιτούντος κατά τον παρόντα νόμο. 2.

Στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος νόμου εμπίπτει το σύνολο των οφειλών των προσώπων της παραγράφου 1 προς τους ιδιώτες. Στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος νόμου περιλαμβάνονται επίσης: α) οι βεβαιωμένες οφειλές στη Φορολογική Διοίκηση σύμφωνα με τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Κ.Φ.Δ.), τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (Κ.Ε.Δ.Ε.) και τον Τελωνειακό Κώδικα, όπως έχουν διαμορφωθεί με βάση τις προσαυξήσεις και τους τόκους εκπρόθεσμης καταβολής που τις επιβαρύνουν, β) οι βεβαιωμένες οφειλές προς τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) α` και β` βαθμού και τα νομικά πρόσωπα αυτών, όπως έχουν διαμορφωθεί με βάση τις προσαυξήσεις και τους τόκους εκπρόθεσμης καταβολής, συμπεριλαμβανομένων των οφειλών που προκύπτουν από εισφορά σε χρήμα ή τη μετατροπή εισφοράς γης σε χρήμα των προς ένταξη ή και των ήδη ενταγμένων ιδιοκτησιών, σύμφωνα με τον ν. 1337/1983, από φόρους και τέλη προς το Δημόσιο και τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και γ) ασφαλιστικές οφειλές προς τους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης, όπως έχουν διαμορφωθεί με βάση τις προσαυξήσεις και τους τόκους εκπρόθεσμης καταβολής.

Τα αναφερόμενα στα στοιχεία α`, β` και γ` πρόσωπα δεν επιτρέπεται να συνιστούν το σύνολο των πιστωτών του αιτούντος και οι οφειλές του προς αυτά υποβάλλονται σε ρύθμιση κατά τον παρόντα νόμο μαζί με τις οφειλές του προς τους ιδιώτες πιστωτές.... 4.... Με την παραπάνω τροποποίηση του Ν. 3869/2010 διά του Ν. 4336/2015, υπάρχει πλέον σημαντική διαφοροποίηση ως προς τη μη εξαίρεση φόρων, τελών και ασφαλιστικών εισφορών από την υπαγωγή τους στη διαδικασία ρύθμισης εκ του νόμου 3869/2010"(ΑΠ 272/2019, ΑΠ 438/2019).

Με τις ως άνω διατάξεις του Ν. 4336/2015 που τροποποίησαν αυτές του Ν. 3869/2010, δίδεται πλέον η δυνατότητα στους οφειλέτες να υπαγάγουν, μεταξύ άλλων, και τις οφειλές τους προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία, τους Ο.Τ.Α. με την προϋπόθεση ότι οι οφειλές αυτές, όπως και οι υπόλοιπες: α) δεν έχουν αναληφθεί ή βεβαιωθεί το τελευταίο έτος πριν την κατάθεση της αίτησης της παραγράφου 1 του άρθρου 4, β) δεν δημιουργήθηκαν από αδίκημα που τελέσθηκε από τον οφειλέτη με δόλο ή βαριά αμέλεια, γ) δεν συνίστανται σε διοικητικά πρόστιμα η χρηματικές ποινές και δ) δεν αφορούν στην υποχρέωση διατροφής συζύγου ή ανηλίκου τέκνου.

Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 249 εδ. α' του ΚΠολΔ, αν η διάγνωση της διαφοράς εξαρτάται ολικά ή εν μέρει από την ύπαρξη ή ανυπαρξία μιας έννομης σχέσης ή την ακυρότητα ή τη διάρρηξη μιας δικαιοπραξίας που συνιστά αντικείμενο άλλης δίκης εκκρεμούς σε πολιτικό ή διοικητικό δικαστήριο ή από ζήτημα που πρόκειται να κριθεί ή κρίνεται από διοικητική αρχή, το δικαστήριο μπορεί αυτεπαγγέλτως ή ύστερα από αίτηση κάποιου διαδίκου να διατάξει την αναβολή της συζήτησης έως ότου περατωθεί τελεσίδικα ή αμετάκλητα η άλλη δίκη ή έως ότου εκδοθεί από τη διοικητική αρχή απόφαση που δεν μπορεί να προσβληθεί.

Από τη διατύπωση και το σκοπό της διάταξης αυτής, η οποία έχει θεσπιστεί προς εξοικονόμηση χρόνου και δαπάνης και προς αποφυγή έκδοσης αντιφατικών αποφάσεων, συνάγεται ότι η εφαρμογή της δεν είναι εκ προοιμίου ασυμβίβαστη με την αναιρετική δίκη. Διότι, παρά τη μη ειδική αναφορά της στο άρθρο 573 παρ. 1 του ΚΠολΔ, όπου γίνεται ενδεικτική μνεία μιας σειράς από διατάξεις του γενικού μέρους του ΚΠολΔ που μπορούν να έχουν εφαρμογή και στην αναιρετική διαδικασία, δεν αποκλείεται, σε συγκεκριμένη περίπτωση, η διακριτική ευχέρεια που παρέχεται από το άρθρο 249 του ΚΠολΔ, να εξασφαλίζει την προσφορότερη λύση για την εξυπηρέτηση του ανωτέρω σκοπού.

Αυτό συμβαίνει, προεχόντως, όταν κάποιο σοβαρό νομικό ζήτημα, το οποίο πρέπει να επιλυθεί από το οικείο αναιρετικό τμήμα, έχει παραπεμφθεί ήδη στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, ως ζήτημα γενικότερου ενδιαφέροντος, όπου και εκκρεμεί (ΑΠ 497/2020, ΑΠ 597/2018, ΑΠ 362/2018). Στην ερευνώμενη υπόθεση, η προσβαλλόμενη 16/2019 απόφαση του δικάσαντος, ως Εφετείου, Μονομελούς Πρωτοδικείου Μεσολογγίου, που εκδόθηκε κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (υπερχρεωμένα φυσικά πρόσωπα), αποτελεί κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής, όπως προκύπτει από την παραδεκτή, κατ` άρθρ. 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ, επισκόπηση των σχετικών διαδικαστικών εγγράφων:

Οι πρώτος και δεύτερη των αναιρεσιβλήτων, σύζυγοι, με τις από 30-12-2015 και αριθμ. καταθ. 389/31-12-2015 ο πρώτος και αριθμ. καταθ. 390/31-12-2015 η δεύτερη, αιτήσεις τους, που άσκησαν ενώπιον του Ειρηνοδικείου Μεσολογγίου, επικαλούμενοι έλλειψη πτωχευτικής ικανότητας και μόνιμη αδυναμία πληρωμής των ληξιπροθέσμων χρηματικών οφειλών τους προς τους καθών, μεταξύ των οποίων και βεβαιωμένες οφειλές τους προς τη Φορολογική Διοίκηση (Δ.Ο.Υ.

Αγρινίου), ζήτησαν, την υπαγωγή τους στο Ν. 3869/2010 και ειδικότερα να διαταχθεί η ρύθμιση των χρεών τους και να εξαιρεθεί από τη ρευστοποίηση το ακίνητο του πρώτου από αυτούς που αποτελεί την κύρια κατοικία τους, κατά το προτεινόμενο από αυτούς σχέδιο διευθέτησης. Επί των αιτήσεων αυτών, οι οποίες συνεκδικάστηκαν, εκδόθηκε, από το παραπάνω Δικαστήριο, η 47/2017 απόφασή του, η οποία, αφού έκρινε τις αιτήσεις παραδεκτές και νόμιμες, εκτός από την αιτούμενη προς ρύθμιση οφειλή του πρώτου των αιτούντων ως προς το Ελληνικό Δημόσιο και την οφειλή της δεύτερης αιτούσας ως προς το Ελληνικό Δημόσιο και το ν.π.δ.δ.

με την επωνυμία "Οργανισμός Ασφάλισης Ελεύθερων Επαγγελματιών "Ο.Α.Ε.Ε."", στη συνέχεια απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη (ως προς τα Τραπεζικά Ιδρύματα) την αίτηση της δεύτερης των αιτούντων και δέχθηκε ως ουσιαστικά βάσιμη (ως προς τα Τραπεζικά Ιδρύματα) την αίτηση του πρώτου των αιτούντων. Κατά της αποφάσεως αυτής, οι αιτούντες άσκησαν την, από 21-7-2017, έφεσή τους, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μεσολογγίου, η οποία, όπως προκύπτει από την παραδεκτή, κατ` άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ, επισκόπησή της, έγινε δεκτή ως και κατ` ουσίαν βάσιμη, εξαφανίστηκε η εκκαλουμένη απόφαση και, μετά τη διακράτηση της υποθέσεως και την εκδίκαση αυτής κατ` ουσίαν, έγιναν δεκτές οι ένδικες αιτήσεις και ρυθμίστηκαν τα χρέη των αιτούντων, μεταξύ των οποίων και χρέη αυτών προς το Ελληνικό Δημόσιο, σύμφωνα με τη διάταξη της παραγράφου 2 περ.

α` του άρθρου 1 του Ν. 3869/2010, όπως ήδη ισχύει, την οποία εφάρμοσε, απορρίπτοντας ως αβάσιμο τον ισχυρισμό του εκ των καθών Ελληνικού Δημοσίου και ήδη αναιρεσείοντος ότι η εν λόγω διάταξη είναι ανεφάρμοστη, επειδή δεν είναι συμβατή με το Σύνταγμα. Ειδικότερα, με την προσβαλλόμενη απόφαση, κρίθηκε ότι τα προαναφερόμενα χρέη των αιτούντων και ήδη αναιρεσιβλήτων, υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του Ν. 3869/2010, όπως το άρθρο 1 παρ. 2 εδ.

α', αντικαταστάθηκε με το Ν. 4336/2015, με την ακόλουθη αιτιολογία: "Με το Ν. 4336/2015 τροποποιήθηκε η διάταξη του άρθρ. 1 Ν. 3869/2010 και εντάχθηκαν στο πεδίο εφαρμογής του ως άνω νόμου και χρέη προς το Δημόσιο, Οργανισμούς Κοινοτικής Ασφάλισης κλπ. με την υποβολή αίτησης μετά την έναρξη της ισχύος του, μετά δηλαδή τις 19-8-2015.

Ο σκοπός του ως άνω νόμου όπως αυτός διαγράφεται στο άρθρ. 3 αυτού είναι η ομαλή επάνοδος του υπερχρεωμένου πολίτη στην οικονομική και κοινωνική ζωή με την ελάφρυνσή του ακόμα και από οφειλές προς το Δημόσιο, που εναρμονίζεται με την καθιερουμένη στη διάταξη του άρθρ. 4 παρ. 5 του Συντάγματος αρχή της φορολογικής ισότητας, αφού σκοπεύει στην οικονομική ελάφρυνση υπερχρεωμένων ιδιωτών με μειωμένη για το λόγο αυτό φοροδοτική ικανότητα (εισόδημα, περιουσία, δαπάνες και συναλλαγές), που συνιστούν κατηγορία πολιτών δικαιολογούσα τη διαφορετική μεταχείριση κατ' απόκλιση από την ως άνω αρχή της φορολογικής ισότητας, μη εισάγοντας για το λόγο αυτό μη ανεκτή συνταγματικά άνιση αντιμετώπιση, αφού ρυθμίζει ουσιωδώς ανόμοιες περιπτώσεις λόγω της προαναφερομένης οικονομικής κατάστασης των υπερχρεωμένων ιδιωτών, αλλά και εξυπηρετεί την προστασία της προσωπικότητας αυτών σύμφωνα με το άρθρ. 5 παρ. 1 του Συντάγματος περί του δικαιώματος καθενός για ανάπτυξη της προσωπικότητάς του υπό την έκφανση της συμμετοχής στην κοινωνική και οικονομική ζωή της χώρας, τα άρθρ. 2 παρ. 1 περί της πρωταρχικής υποχρέωσης της Πολιτείας για σεβασμό και προστασία της αξίας του ανθρώπου, υπό την έννοια της αρχής ότι "ουδείς υποχρεούται στα αδύνατα" και της υποχρέωσης της Πολιτείας να σέβεται και να προστατεύει την αξία του ανθρώπου, να θέτει ως όριο της πολιτειακής πράξης, όπως είναι και η δικαστική απόφαση, τη διατήρηση εκείνων των συνθηκών διαβιώσεως του πολίτη που θα του επιτρέπουν να ζει με αξιοπρέπεια, χωρίς να βαρύνει η ικανοποίηση περιουσιακών και οικονομικών δικαιωμάτων και 21 παρ. 1 περί προστασίας της οικογένειας.

Άλλωστε, το γεγονός ότι στο ως άνω πεδίο εφαρμογής του νόμου δεν εμπίπτουν αμιγώς οι οφειλές προς τα ως άνω πρόσωπα, αλλά αυτές μαζί με οφειλές σε ιδιώτες πιστωτές σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρ. 1 παρ. 2 εδ. τελ. Ν. 3869/2010 οδηγεί στο παραπάνω συμπέρασμα, καθόσον στην αποκλειστική ρύθμιση αυτών των χρεών δεν αποσκοπεί η εφαρμογή του ως άνω νόμου, ώστε να μη δύναται να θεωρηθεί ότι εισάγεται για αυτό άνιση μεταχείριση.

Επομένως, κρίνεται ότι η ως άνω νομοθετική ρύθμιση είναι κοινωνικά και οικονομικά απόλυτα δικαιολογημένη και συνταγματικά επιβεβλημένη (άρθρ. 22 παρ. 5 και 4 παρ. 5 Συντ.) και επί πλέον επιτακτική λόγω των εξαιρετικών συνθηκών της οικονομικής κρίσης που ενέσκηψε, αφού εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον με τη μορφή που διαγράφεται στο σκοπό του ως άνω νόμου".

Με τον πρώτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως, αποδίδεται, από το αναιρεσείον, στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από το άρθρο 560 αριθμ. 1του ΚΠολΔ (κατ` ορθή εκτίμηση και όχι από το άρθρο 559 αριθμ. 1), της ευθείας, δηλαδή, παραβιάσεως με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή της παραπάνω ουσιαστικής διατάξεως, με την οποία ενετάχθησαν στο νόμο 3869/2010 και οι βεβαιωμένες οφειλές προς τη Φορολογική Διοίκηση (Δ.Ο.Υ.

Αγρινίου), όπως έχουν διαμορφωθεί με βάση τις προσαυξήσεις και τους τόκους εκπρόθεσμης καταβολής, καθ` όσον η διάταξη αυτή είναι αντίθετη με τη συνταγματικώς κατοχυρωμένη αρχή της ισότητας (άρθρο 4 παρ. 1 του Συντάγματος), καθώς εισάγει, ως προϋπόθεση για την απαλλαγή του πολίτη από φόρους τους οποίους υποχρεούται να καταβάλει, την ιδιότητα του αιτούντος την απαλλαγή από το φόρο ως οφειλέτη προς ιδιώτη πιστωτή και πιο συγκεκριμένα, ως οφειλέτη έναντι τραπεζικής εταιρείας.

Ότι το κριτήριο αυτό δεν είναι συνταγματικά ανεκτό, καθώς δεν συμπεριλαμβάνεται σε αυτά που μπορούν να αποτελέσουν λόγο διαφορετικής φορολογικής μεταχείρισης. Ότι η με την οριζόμενη στο Ν. 3869/2010 απαλλαγή του αιτούντος από τις φορολογικές του υποχρεώσεις δεν γίνεται στη βάση γενικών και αντικειμενικών κριτηρίων αλλά εντελώς αυθαίρετων.

Ότι η διάταξη αυτή αντίκειται στην αρχή της ισότητας του φόρου, καθώς δεν επιβάλλει ενιαία φορολογική μεταχείριση σε πολίτες, οι οποίοι βρίσκονται στην αυτή οικογενειακή, περιουσιακή και εισοδηματική κατάσταση, αλλά θέτει αδικαιολόγητα όσους υπάγονται στην ανωτέρω διάταξη σε οικονομική κατάσταση ευνοϊκότερη από αυτή των άλλων φορολογούμενων.

Το ζήτημα αυτό, του εάν η διάταξη της παραγράφου 2 περ. α` του άρθρου 1 του Ν. 3869/2010, κατά την οποία στο πεδίο εφαρμογής του νόμου περιλαμβάνονται οι βεβαιωμένες οφειλές προς την φορολογική διοίκηση σύμφωνα με τον Κώδικα Φορολογικής Διοίκησης (Κ.Φ.Δ.), τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (Κ.Ε.Δ.Ε.) και τον Τελωνιακό Κώδικα, όπως έχουν διαμορφωθεί με βάση τις προσαυξήσεις και τους τόκους εκπρόθεσμης καταβολής που τις επιβαρύνουν, αντίκειται ή μη σε συνταγματικές διατάξεις, αφού χαρακτηρίστηκε γενικότερου ενδιαφέροντος, έχει ήδη παραπεμφθεί στην Πλήρη Ολομέλεια του Αρείου Πάγου με την 357/2021 απόφαση του Δ' Πολιτικού Τμήματος αυτού που ήταν γνωστή, όταν έγινε η διάσκεψη για την ένδικη υπόθεση (21-10-2022).

Επομένως, για την ενότητα της νομολογίας και προκειμένου να αποφευχθεί η έκδοση αντιφατικών αποφάσεων, συντρέχει, εύλογα, περίπτωση εφαρμογής της διάταξης του άρθρου 249 του ΚΠολΔ, σύμφωνα με όσα αναπτύχθηκαν στη μείζονα πρόταση. Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να αναβληθεί η έκδοση απόφασης επί του πρώτου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως, μέχρι να εκδοθεί απόφαση για το ως άνω ζήτημα από την Πλήρη Ολομέλεια του Αρείου Πάγου για την υπόθεση που έχει παραπεμφθεί σε αυτήν, προς την οποία τυχόν παραπομπή και της υπόθεσης αυτής θα επιβράδυνε ακόμη περισσότερο την εκδίκασή της.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Αναβάλλει τη συζήτηση της κρινόμενης, από 13-1-2021 και με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 1/15-1-2021, αιτήσεως για αναίρεση της με αριθμ. 16/2019 απόφασης του, ως Εφετείου, δικάσαντος Μονομελούς Πρωτοδικείου Μεσολογγίου, μέχρι να εκδοθεί απόφαση από την Πλήρη Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, για το ως άνω ζήτημα που έχει παραπεμφθεί σ' αυτήν, με την με αριθμ. 357/2021 απόφαση του Δ' Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Οκτωβρίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 9 Φεβρουαρίου 2023.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ