222/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 222 / 2012 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 222/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασίλειο Φούκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Εμμανουήλ Καλούδη και του αρχαιοτέρου της συνθέσεως Αρεοπαγίτη Γεωργίου Γιαννούλη), Νικόλαο Λεοντή, Γεώργιο Γεωργέλλη, Δημήτριο Τίγγα και Δημήτριο Κράνη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 5 Δεκεμβρίου 2011, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Σ. Α. του Π., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Στυλιανό Παταμίτη.

Του αναιρεσίβλητου: Ν. Κ. - Χ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Τσικρικά.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3.3.1999 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ζακύνθου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 162/1999 μη οριστική, 9/2006 οριστική του ιδίου δικαστηρίου και 390/2010 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 21 Σεπτεμβρίου 2010 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Γεωργέλλης ανέγνωσε την από 25 Νοεμβρίου 2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνουν δεκτοί οι λόγοι της αναίρεσης πρώτος κατά το μέρος του από τον αριθ. 8, δεύτερος από τον αριθ. 14 και τρίτος από τον αριθ. 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και ν' απορριφθούν οι λοιποί.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσίβλητου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους του στη δικαστική του δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η νομική αοριστία της αγωγής στηρίζει λόγο αναίρεσης για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου (άρθρο 559 αριθ.1 Κ.Πολ.Δ.), αν το δικαστήριο για τη θεμελίωση της αγωγής στο συγκεκριμένο κανόνα δικαίου αρκέσθηκε σε στοιχεία λιγότερα ή αξίωσε περισσότερα εκείνων που ο κανόνας αυτός απαιτεί για τη γένεση του δικαιώματος.

Αντίθετα το ορισμένο ή αόριστο της αγωγής ως προς την έκθεση σε αυτή των πραγματικών περιστατικών που απαρτίζουν την ιστορική της αιτία (ποιοτική ή ποσοτική αοριστία) εκτιμά κυριαρχικώς το δικαστήριο της ουσίας και δεν υπόκειται κατά τούτο η απόφασή του σε αναιρετικό έλεγχο, εκτός αν αυτό έκρινε ορισμένη την αγωγή λαμβάνοντας υπόψη γεγονότα μη διαλαμβανόμενα σε αυτή και ασκούντα ουσιώδη επιρροή στην περί του νόμω βασίμου της ή αντιθέτως έκρινε αόριστη την αγωγή επειδή δεν έλαβε υπόψη τέτοια γεγονότα, καίτοι διαλαμβάνονταν σε αυτή, οπότε μπορούν να θεμελιωθούν οι από το άρθρο 559 αριθ.8 και 14 Κ.Πολ.Δ.

λόγοι αναίρεσης. Στη προκειμένη περίπτωση δέχθηκε το Εφετείο τα εξής: "Κατά το έτος 1988 ο ενάγων (ήδη αναιρεσίβλητος) κατάρτισε με τον αρχικά εναγόμενο και ήδη θανόντα το έτος 2003 πεθερό του και πατέρα της εναγομένης Π. Α. προφορική συμφωνία, κατά την οποία ανέλαβε την υποχρέωση να προβεί με δικές του δαπάνες (του ενάγοντος) στην εκσκαφή με δικά του μηχανήματα και στη συνέχεια ρίψη οπλισμένου σκυροδέματος για την ανέγερση διώροφης οικοδομής που θα αποτελείτο από πέντε ενοικιαζόμενα δωμάτια ο κάθε όροφος και συνολικά δέκα διαμερίσματα του ενός δωματίου με κουζίνα μπάνιο συνολικού εμβαδού 234 τμ., πλέον βεραντών και σκάλας, διαμόρφωση (τσιμεντόστρωση) του περιβάλλοντος χώρου και την κατασκευή βόθρου σε ακίνητο του εναγομένου επιφανείας 1000 τμ περίπου που βρίσκεται στη θέση "Κουρβούλι" της κοινότητας Λιθακιάς Ζακύνθου, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί για τουριστική εκμετάλλευση ενοικιαζομένων δωματίων.

Με την ίδια συμφωνία ανέλαβε την υποχρέωση να πραγματοποιήσει τις εκσκαφές και να προβεί στη διάνοιξη φρέατος σε όμορο ακίνητο του εναγομένου και επίσης να προβεί στην κατεδάφιση παλαιού κτίσματος, μεταφορά μπετόν, εκσκαφή και θεμελίωση για την προσθήκη κτίσματος σε οικία αρωγής του εναγομένου στο χωριό Λιθακιά και ότι ως αμοιβή του για τις πιο πάνω εργασίες συμφωνήθηκε προφορικά να μεταβιβαστεί σε αυτόν η κυριότητα ενός ακινήτου που βρίσκεται στη θέση "Κουρβούλι" Λιθακιάς Ζακύνθου εκτάσεως, 6.364,45 τ.μ., όπως αυτό αναλυτικά αποτυπώνεται στο από Νοέμβριο 1992 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου Κ.

Σ., το οποίο προσαρτήθηκε στο με αριθμό .../1993 συμβόλαιο της συμβ/φου Ζακύνθου Μαρίας Τερτσέτη συζ. Ιωάννου Παπαδάτου και το οποίο ανήκε κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου στον ίδιο και στη σύζυγό του Μ. και το οποίο οριοθετείται βόρεια με ιδιοκτησία κληρονόμων Δ. Α., ανατολικά και σε πλευρά Θ-Ι μήκους 27 μ. με Χείμαρρο και πέραν του οποίου με ιδιοκτησία Μ.

Μ., νότια και σε τεθλασμένη πλευρά Ι-ΚΛ εν μέρει με ιδιοκτησία Μ. Μ., εν μέρει με ιδιοκτησία Π. Κ. και δυτικά με ιδιωτική οδό πέραν της οποίας με ιδιοκτησία Α. Λ.. Η σύμβαση της μισθώσεως έργου δεν είναι άκυρη, δεν επικαλέστηκε ο ενάγων περίπτωση εφαρμογής του άρθρ. 181ΑΚ, είναι άκυρη η σχετική συμφωνία περί αμοιβής του ενάγοντος που συνίστατο στη μεταβίβαση της κυριότητας του ανωτέρω ακινήτου η οποία δεν περιβλήθηκε τον τύπο του συμβολαιογραφικού εγγράφου και ισχύει σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στην αρχή της παρούσας η προσδιοριζόμενη κατ' εφαρμογή του άρθρου 682 AK ειθισμένη αμοιβή, που συνηθίζεται να καταβάλλεται στην ίδια περιοχή από άλλους εργοδότες για όμοιο έργο.

Σε εκτέλεση της συμβάσεως έργου ο ενάγων εκτέλεσε και παρέδωσε το τέλος του έτους 1990 το συμφωνηθέν έργο και συγκεκριμένα προέβη στο ανωτέρω ακίνητο στην ολική εκσκαφή 170 κ.μ., σε μπάζωμα 200 κ.μ. και κατασκευή του σκελετού της διώροφης οικοδομής από μπετόν Β300 με STALL ΙΙΙ ποσότητα 260 κ.μ.. Η αμοιβή που συνηθίζεται σύμφωνα με τις συνθήκες εκτελέσεως του έργου ανερχόταν σε 300.000 δρχ.

για τις εργασίες εκσκαφής, σε 400.000 δρχ. για το μπάζωμα και σε 10.400.000 δρχ. για την κατασκευή σκελετού από οπλισμένο σκυρόδεμα (260 κ.μ. X 40.000 δρχ./κ.μ.). Επίσης, κατόπιν συμφωνίας προέβη στην κατασκευή βόθρου και στην αγορά και εγκατάσταση των ειδών υγιεινής για το συγκρότημα των δέκα κατοικιών και η αμοιβή που συνηθίζεται να καταβάλλεται για την κατασκευή αυτή ανέρχεται σε 1.800.000 δρχ.

Προέβη ακόμη στην διαμόρφωση και τσιμεντόστρωση του περιβάλλοντος χώρου του ανωτέρω κτίσματος 500 τ.μ. Χ 0,15 = 75 κ.μ. μπετόν, κόστους 750.000 δρχ., στη διάστρωση του χώρου με δομικό μηχάνημα που διέθετε ύψους αμοιβής 200.000 δρχ. για να δημιουργήσει υπόβαση στην τσιμεντόστρωση απαιτήθηκαν 150 κμ μπάζα 3Α και δικαιούται αμοιβής 150.000 δρχ., για την αγορά 50 τμ δομικού πλέγματος οπλισμού με 2000 δρχ.

συνολικά 100.000 δρχ. Επίσης προέβη στην εκσκαφή 100 κμ για διάνοιξη νέου φρέατος στο ίδιο ακίνητο διαστάσεων 4 Χ 4 X 6 μ. και κάλυψη αυτού με οπλισμένο σκυρόδεμα, 4 κμ X 25.000 δρχ. μπάζωμα 20 κμ με πέτρα κροκάλα, και η ειθισμένη αμοιβή του ανέρχεται συνολικά σε 390.000 δρχ., εκβάθυνση άλλου φρέατος σε ακίνητό του στον Άγιο Σώστη Λιθακιάς Ζακύνθου και επικάλυψη αυτού με οπλισμένο σκυρόδεμα με αμοιβή ανερχόμενη κατά τα ανωτέρω σε 300.000 δρχ.

Τέλος κατόπιν συμφωνίας με τον αρχικά εναγόμενο προέβη στην κατεδάφιση παλαιού κτίσματος, μεταφορά μπαζών, εκσκαφή. θεμελίωσης και μπάζωμα σε άλλο οικόπεδο του εναγομένου όπου είχε κτιστεί οικία αρωγής στην περιοχή της Λιθακιάς Ζακύνθου με ειθισμένη κατά τα ανωτέρω αμοιβή 380.000 δρχ. καθώς και σε θεμελίωση με ραντιέ από οπλισμένο σκυρόδεμα για προσθήκη κτίσματος στο ανωτέρω ακίνητο και δικαιούται κατά τα ανωτέρω αμοιβής ύψους 1.600.000 δρχ.

και συνολικά για το έργο που εκτέλεσε και παρέδωσε ο ενάγων, δικαιούται αμοιβής. σύμφωνα με τις περιστάσεις και τις συνθήκες εκτέλεσης αυτού που ανέρχεται σε 16.770.000 δρχ. ή το ισάξιο των 49.214,97 ευρώ. Για το έργο που ανέλαβε και το οποίο το εκτέλεσε και παρέδωσε ο ενάγων και αφορά τις εκσκαφές, μπάζωμα, αγορά και ρίψη οπλισμένου σκυροδέματος στις οικοδομές του εναγομένου κατέθεσε ενώπιον του εισηγητή του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου μετά λόγου γνώσεως ιδιαίτερα ο μάρτυρας απόδειξης Σ.

Λ. αρχιτέκτονας - μηχανικός, ο οποίος επισκέφθηκε τα ακίνητα, έκανε επιμέτρηση του έργου και συνέταξε και την προσκομιζόμενη από 2-2-1999 τεχνική έκθεση, αλλά και η εναγομένη πριν καταστεί διάδικος, κατέθεσε ότι ο ενάγων επειδή είχε επιχείρηση ετοίμου σκυροδέματος έριξε πράγματι μπετόν τόσο στην διώροφη οικοδομή όσο και στην οικία την παλαιότερη του εναγομένου σε μεταγενέστερη προσθήκη της οικοδομής, αλλά στη συνέχεια καταθέτει ότι δεν θα λάμβανε όμως χρήματα ως αμοιβή από τον πατέρα της γεγονός που δεν αποδείχθηκε, αντίθετα ο αρχικά εναγόμενος στις από 3-111999 προτάσεις του ενώπιον του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου ανέφερε ότι σε περίπτωση που υποχρεωθεί να καταβάλει στον ενάγοντα κάποιο χρηματικό ποσό προτίθεται να του μεταβιβάσει τμήμα του ακινήτου που είχε συμφωνηθεί για αμοιβή του ενάγοντος επιφάνειας 4000 τμ.

Μάλιστα η Σ. Α. κατέθεσε ακόμη ότι και το βόθρο έσκαψε με τα μηχανήματά του ο ενάγων, επίσης και ότι ανέλαβε και την αγορά των ειδών υγιεινής της οικοδομής. Από τα ανωτέρω - αποδεικτικά - μέσα αποδείχθηκε ότι ο ενάγων εκτέλεσε εκτός από το ανωτέρω αναφερόμενο έργο και άλλες εργασίες μετά από συμφωνία με αυτόν στην οικοδομή του εναγομένου, o μάρτυρας απόδειξης Σ.

Λ. κατέθεσε ότι δεν γνωρίζει ποιός πλήρωσε τους εργάτες για την αποπεράτωση της οικοδομής, ποιός τους προσέλαβε, δεν γνωρίζει αν υπήρχε σχετική συμφωνία για την ανοικοδόμηση και αποπεράτωση της οικοδομής μεταξύ των διαδίκων ούτε το περιεχόμενο της τυχόν συμφωνίας τους και επίσης ο ενάγων δεν προσκομίζει σχετικές αποδείξεις από τις οποίες να προκύπτει αγορά υλικών για την αποπεράτωση της οικοδομής του Π.

Α.. Ομοίως δεν αποδείχθηκε ο ισχυρισμός του εναγομένου τον οποίο επανέφεραν και ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου ότι στις 19-4-1995 δυνάμει του από 19-4-1995 ιδιωτικού συμφωνητικού καταρτίστηκε μεταξύ του ενάγοντος και της θυγατέρας του αρχικά εναγομένου σύμβαση άφεσης χρέους κατά την οποία συμφώνησε ο ενάγων με τη Σ.

Α. ότι δεν έχει αξίωση ο ενάγων από οποιαδήποτε αιτία κατά του εναγομένου. Με τη συμφωνία αυτή οι διάδικοι ρύθμισαν ζητήματα ενόψει της διακοπής της έγγαμης συμβίωσής τους τα οποία αφορούν κυρίως τη συμμετοχή της εναγομένης στην επαύξηση της περιουσίας του συζύγου της κατά τη διάρκεια του γάμου τους, δεν αναφέρεται ειδικά η ένδικη αξίωση του ενάγοντος κατά του εναγομένου και δεν αποδείχθηκε επίσης ότι η εναγομένη ενεργούσε τότε στη σύμβαση αυτή ως αντιπρόσωπος του πατέρα της.

Λόγω της σπουδαιότητάς τους έπρεπε να αναφέρονται ειδικά τα ανωτέρω περιστατικά στη συμφωνία αυτή των διαδίκων. Άλλωστε όπως προεκτέθηκε, ο αρχικά εναγόμενος μετά τη σύνταξη αυτού του συμφωνητικού μεταξύ του ενάγοντος και της θυγατέρας του ενώπιον του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου δέχτηκε σε περίπτωση που υποχρεωθεί να καταβάλει κάποιο ποσό στον ενάγοντα, να μεταβιβάσει στον ενάγοντα μέρος του ακινήτου επιφάνειας 4000 τ.μ.

που αποτελούσε την αμοιβή του. Τέλος η προτεινόμενη από τον αρχικά εναγόμενο προς κατάλυση της ένδικης αγωγής ένσταση καταχρηστικής ασκήσεως του αγωγικού δικαιώματος προς θεμελίωση της οποίας επικαλείται ότι η εμμονή του ενάγοντος στην καταβολή του αιτηθέντος με την αγωγή ποσού ενόψει και του ανωτέρω ιδιωτικού συμφωνητικού αποτελεί κατάχρηση δικαιώματος, καθόσον η αξίωσή του υπερβαίνει τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη, τα χρηστά ήθη o κοινωνικός και οικονομικός σκοπός του δικαιώματος, είναι αβάσιμη και πρέπει να απορριφθεί διότι τα περιστατικά αυτά και αληθή υποτιθέμενα δεν καθιστούν την άσκηση τής αγωγής καταχρηστική κατά την έννοια του άρθρου 281 AK.

Με βάση συνεπώς τα ανωτέρω πραγματικά περιστατικά που περιλαμβάνονται κατά τα ουσιώδη στοιχεία που συγκροτούν την ειθισμένη αμοιβή του ενάγοντος για το έργο που εκτέλεσε και παρέδωσε στο θέμα απόδειξης που τάχθηκε με την 152/1999 προδικαστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ζακύνθου έστω και αν δεν‚ συμπίπτουν απόλυτα με αυτά της αγωγής εφόσον δεν διαφέρουν ουσιωδώς από αυτά αποδείχθηκε ότι ο ενάγων εκτέλεσε και παρέδωσε στον αρχικά εναγόμενο το ανωτέρω έργο που αφορά εκσκαφές, αγορά και ρίψη οπλισμένου σκυροδέματος στις οικοδομές του εναγομένου, διαμόρφωση περιβάλλοντος χώρου, διάνοιξη και εκσκαφή φρεατίων καθώς και κατασκευή βάθρου και αγορά και τοποθέτηση ειδών υγιεινής για την διώροφη οικοδομή και συνεπώς η εναγομένη που συνεχίζει τη δίκη ως κληρονόμος του αρχικού εναγομένου, πρέπει να αναγνωριστεί ότι υποχρεούται να του καταβάλει την ειθισμένη αμοιβή που ανέρχεται σε 49.214,97 ευρώ.

Συνεπώς το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που με την εκκαλουμένη απόφαση απέρριψε την αγωγή αφού δέχτηκε ως βάσιμη την ένσταση που προέβαλε ο εναγόμενος, που στηρίζεται στο προαναφερόμενο άρθρο (ΑΚ 281) λανθασμένα εκτίμησε τις αποδείξεις και εφάρμοσε το νόμο". Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο δέχθηκε την έφεση του ενάγοντος (ήδη αναιρεσιβλήτου) κατά της πρωτόδικης απόφασης με την οποία είχε απορριφθεί η αγωγή την οποία και εξαφάνισε, δίκασε την υπόθεση δέχθηκε την αγωγή και αναγνώρισε ότι η συνεχίσασα τη βιαίως διακοπείσα δίκη κληρονόμος του αρχικού εναγομένου (ήδη αναιρεσείουσα) υποχρεούται να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των 49.214.97 ευρώ ως ειθισμένη αμοιβή του από την εκτέλεση του έργου, με το νόμιμο τόκο από της επίδοσης της αγωγής μέχρι την εξόφληση.

Από την επισκόπηση του δικογράφου της αγωγής προκύπτει ότι δεν ζητήθηκε το ποσό που επιδικάστηκε κατά τ' ανωτέρω ως ειθισμένη αμοιβή του εκτελεσθέντος έργου για την οποία ειθισμένη αμοιβή και κανένας σχετικός λόγος δεν γίνεται σ' αυτή. Αντίθετα προκύπτει ότι με την αγωγή ζητήθηκε το ποσό τούτο ως αδικαιολόγητος πλουτισμός του εναγομένου λόγω της πραγματοποίησης από τον ενάγοντα των εις αυτή δαπανών προς εκτέλεση του έργου που αυτός εκτέλεσε και παρέδωσε στον εναγόμενο και για το οποίο ως αντάλλαγμα είχε συμφωνηθεί ακύρως ήτοι χωρίς τη τήρηση του συμβολαιογραφικού τύπου για την συμφωνία αυτή η μεταβίβαση της κυριότητας ακινήτου που ανήκε στον εναγόμενο και τη σύζυγό του.

Κατ' ακολουθίαν το Εφετείο που έκρινε ορισμένη και ουσιαστικά βάσιμη την αγωγή κατά τα προεκτεθέντα δέχθηκε πράγματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης χωρίς να έχουν προταθεί, παρά το νόμο παρέλειψε ν' απορρίψει απαράδεκτη την αγωγή λόγω αοριστίας αυτής κατά τη βάση από τη σύμβαση μισθώσεως έργου αφού δεν διαλαμβάνεται στην αγωγή ότι το αιτούμενο χρηματικό ποσό αποτελεί την ειθισμένη αμοιβή του ενάγοντος και τέλος επιδίκασε κάτι (ειθισμένη αμοιβή) που δεν ζητήθηκε με την αγωγή γι' αυτό και οι σχετικοί λόγοι της αναίρεσης πρώτος κατά το μέρος του από τον αριθ. 8 ,δεύτερος κατ' εκτίμηση από τον αριθ. 14 και όχι 1 του άρθρου 559 και τρίτος από τον αριθ. 9 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ.

είναι βάσιμοι.

Κατ' ακολουθίαν πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά τους βάσιμους ως άνω λόγους και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο συντιθέμενο από άλλους δικαστές (αριθμ. 580§3 Κ.Πολ.Δ.) παρελκούσης της έρευνας των λοιπών. Εξάλλου πρέπει ο αναιρεσίβλητος να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας (άρθρ. 183, 176 Κ.Πολ.Δ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 320/2010 απόφαση του Εφετείου Πατρών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 9 Ιανουαρίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Φεβρουαρίου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ