2224/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2224 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2224/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αχιλλέα Νταφούλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου), Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη, Παναγιώτη Παρτσιλίβα και Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Οκτωβρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων - καλούντων: 1. χ1, 2. χ2, 3. χ3, και 4. χ5, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Σωτήριο Φέλιο, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσείουσας: χ4, η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο και όπως προκύπτει από την 8 Ιουνίου 2006 κλήση των καλούντων, είχε ήδη αποβιώσει πριν από την άσκηση της αιτήσεως αναιρέσεως. Των αναιρεσιβλήτων - καθού η κλήση : 1. ψ1 2. ψ2 και 3. ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΝΩΣΙΣ Α.Α.Ε.", που εδρεύει στη Νέο Κόσμο Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Χαρίλαο Αθανασόπουλο, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 25-7-2001 και 5-3-2002 αγωγές, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4773/2002 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 9063/2003 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησαν οι αναιρεσείοντες με την από 26 Ιουλίου 2004 αίτησή τους, επί της οποίας εκδόθηκε η 248/2006 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε τη συζήτηση απαράδεκτη. Την υπόθεση επαναφέρουν προς συζήτηση οι καλούντες με την από 8 Ιουνίου 2006 κλήση τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αντώνιος Παπαθεοδώρου ανέγνωσε την από 2 Ιανουαρίου 2006 έκθεση του κωλυομένου και ήδη Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Δημητρίου Κυριτσάκη, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μοναδικού λόγου της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Με την από 8.6.2006 κλήση των 1ου, 2ης, 3ου και 5ου των αναιρεσειόντων, νόμιμα φέρεται η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης ως προς αυτούς μόνο σε νέα συζήτηση μετά την έκδοση της 248/2006 απόφασης του δικαστηρίου αυτού με την οποία κηρύχθηκε απαράδεκτη η συζήτηση αυτής, γιατί όπως επισημαίνεται εκ παραδρομής ασκήθηκε η αναίρεση και στο όνομα της 4ης αναιρεσείουσας χ4, διότι δεν ήταν υπαρκτό πρόσωπο κατά το χρόνο άσκησής της (6.9.2004), αφού είχε αποβιώσει στις 26.4.2004, όπως, άλλωστε, προκύπτει και από το προσκομιζόμενο αντίγραφο της ....... ληξιαρχικής πράξης θανάτου του Ληξίαρχου Περιστερίου Αττικής. Επομένως ως προς τη διάδικο αυτή πρέπει να απορριφθεί, λόγω ακυρότητας του δικογράφου, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, σύμφωνα με τα συνδυασμένα άρθρα 62 εδαφ. α, 73, 159, 160 παρ. 1 και 566 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ..

ΙΙ. Από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 300, 330 και 914 ΑΚ σαφώς προκύπτει, ότι προϋπόθέση της ευθύνης για αποζημίωση από αδικοπραξία είναι η υπαιτιότητα του υποχρέου, η οποία υπάρχει και στην περίπτωση της αμέλειας, το παράνομο της πράξης ή της παράλειψης και η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της πράξης ή της παράλειψης και της ζημίας που επήλθε.

Περαιτέρω η παράβαση των διατάξεων του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί, όμως, στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης παράβασης και του επελθέντος αποτελέσματος.

Τέλος, με τις διατάξεις των άρθρων 12 παρ. 1 εδ. β, 19 παρ. 1 και 3, 16 παρ. 4 και 17 παρ. 3γ και 4 του κατά το χρόνο του ατυχήματος ισχύοντος Ν. 2696/1999 "Κύρωση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας" ορίζεται ότι "Οι οδηγοί υποχρεούνται να οδηγούν με σύνεση και με διαρκώς τεταμένη την προσοχή.......", "Ο οδηγός οδικού οχήματος επιβάλλεται να έχει τον πλήρη έλεγχο του οχήματός του ώστε να μπορεί σε κάθε στιγμή να εκτελεί τους απαιτούμενους χειρισμούς........

Ιδιαίτερα ο οδηγός επιβάλλεται να μειώνει την ταχύτητα του οχήματός του σε τμήματα τη οδού με περιορισμένο πεδίο ορατότητας, στις στροφές......", "Ο οδηγός δεν επιτρέπεται να κυκλοφορεί σε οδόστρωμα που προορίζεται για την αντίθετη προς την κατεύθυνσή του κυκλοφορία......" και "Όταν η λωρίδα κυκλοφορίας, την οποία θα χρησιμοποιήσει ο οδηγός κατά το προσπέρασμα, δεν είναι ελεύθερη σε αρκετή απόσταση μπροστά του, κατά τρόπο ώστε, λαμβανομένης υπόψη της διαφοράς ταχύτητας του οχήματός του, κατά το χρόνο του προσπεράσματος, και εκείνης των οχημάτων, τα οποία προτίθεται να προσπεράσει, να μη εκθέσει σε κίνδυνο ή παρεμποδίσει τους ερχόμενους αντίθετα ...........

Ειδικότερα σε οδόστρωμα διπλής κατεύθυνσης, το προσπέρασμα απαγορεύεται και κατά την προσέγγιση σε κυρτή αλλαγή κλίσης ή σε στροφές με ανεπαρκή ορατότητα.....". Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. 'Ελλειψη δε ή ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα της αιτιολογίας, κατά την έννοια της διάταξης αυτής, υπάρχει όταν στο αιτιολογικό, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόστηκε.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά Στις 14.8.2000 και περί ώρα 18.45', ο πρώτος εναγόμενος και ήδη πρώτος αναιρεσίβλητος ψ1 οδηγώντας το με αριθμό κυκλοφορίας .......... ΙΧΕ αυτοκίνητο, ιδιοκτησίας του τρίτου εναγομένου και ήδη δεύτερου αναιρεσίβλητου ψ2, το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην τέταρτη εναγόμενη και ήδη τρίτη αναιρεσίβλητη ανώνυμη ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΝΩΣΗ ΑΑΕ", εκινείτο επί της επαρχιακής οδού ......

στην περιοχή ............ νήσου Κω, στο 15ο χιλιόμετρο με κατεύθυνση από ........ (......) προς ........ Η οδός αυτή στο εν λόγω σημείο έχει πλάτος οδοστρώματος 6,50 μέτρα, είναι διπλής κατεύθυνσης χωρίς διαγραμμίσεις επί του οδοστρώματος και δεξιά σε σχέση με την πορεία του ως άνω ΙΧΕ αυτοκινήτου στο άκρο του οδοστρώματος υπάρχει υπερυψωμένο προστατευτικό τοιχείο γέφυρας και αμέσως μετά δύο αλλεπάλληλες και συνεχόμενες αντίρροπες στροφές (η πρώτη προς τα αριστερά και η δεύτερη προς τα δεξιά).

Την ίδια ημέρα και ώρα, ο ........, γιός των δύο πρώτων, αδελφός του τρίτου και εγγονός του πέμπτου των εναγόντων και ήδη αναιρεσειόντων, στερούμενος άδειας ικανότητας οδηγού μοτοσυκλέττας (ήταν κάτοχος αδείας οδηγού μοτοποδηλάτου) και χωρίς να φέρει προστατευτικό κράνος, εκινείτο οδηγώντας τη με αριθμό κυκλοφορίας .........

δίκυκλη μοτοσυκλέττα, ιδιοκτησίας της ομόρρυθμης εταιρείας ".......... ΟΕ" επί της ίδιας ως άνω οδού με αντίθετη κατεύθυνση, ήτοι από ..... προς ....... Στην ίδια κατεύθυνση, προπορευόμενο της εν λόγω δίκυκλης μοτοσυκλέττας, εκινείτο το με αριθμό κυκλοφορίας ............ ΙΧΕ αυτοκίνητο οδηγούμενο από τον γ1. Παρόλο που στην πορεία των δύο τελευταίων αυτών οχημάτων υπήρχαν οι προαναφερθείσες αλλεπάλληλες και συνεχόμενες αντίρροπες στροφές που περιόριζαν την ορατότητά τους, ο οδηγός της δίκυκλης μοτοσυκλέττας, κινούμενος με αυξημένη άνω των 60 χιλιομέτρων την ώρα ταχύτητα στην πρώτη, αριστερή σε σχέση με την πορεία του, από τις παραπάνω στροφές, πραγματοποίησε ανεπίτρεπτη προσπέραση από αριστερά του προπορευόμενου με αριθμό κυκλοφορίας ........

ΙΧΕ αυτοκινήτου, με αποτέλεσμα να εισέλθει στο αντίθετο ρεύμα πορείας όπου κατ' εκείνη τη στιγμή εκινείτο κανονικά στο δεξιό άκρο αυτού το με αριθμό κυκλοφορίας ........ ΙΧΕ αυτοκίνητο (τζίπ), ο οδηγός του οποίου, προκειμένου να αποφύγει τη μετωπική σύγκρουση, επιχείρησε αποφευκτικό προς τα δεξιά ελιγμό, εξαιτίας του οποίου το όχημά του (τζιπ) προσέκρουσε και σύρθηκε με το πλάγιο δεξιό τμήμα του στο ευρισκόμενο δεξιά του οδοστρώματος τοιχείο.

Στη συνέχεια και εξαιτίας της πρόσκρουσης αυτής, πλαγιολίσθησε και εκτράπηκε με φορά διαγώνια αριστερά μέσα στο οδόστρωμα του ρεύματος πορείας του, με αποτέλεσμα η δίκυκλη μοτοσυκλέττα, λόγω της αυξημένης ταχύτητάς της, να επιπέσει με σφοδρότητα με το εμπρόσθιο τμήμα της ανάμεσα στο πίσω μέρος του εμπρόσθιου δεξιού τροχού και του φτερού του τζιπ.

Ακολούθως τα δύο οχήματα εκτράπηκαν ανεξέλεγκτα πλέον προς το αντίθετο προς Χωρία ρεύμα κυκλοφορίας και η μεν μοτοσυκλέττα αναπήδησε προς τα πίσω μαζί με τον αναβάτη της και χτύπησε με το οπίσθιο μέρος της στο εμπρόσθιο αριστερό φτερό του επερχόμενου με αριθμό κυκλοφορίας ......... ΙΧΕ αυτοκινήτου του γ1, το οποίο είχε προηγουμένως προσπεράσει, ενώ το τζιπ ανατράπηκε δεξιά, συρόμενο δε στο οδόστρωμα προσέκρουσε στην αριστερή πίσω πόρτα του παραπάνω ΙΧΕ αυτοκινήτου και τελικά ακινητοποιήθηκε πίσω από αυτό.

Με βάση τα παραπάνω που προέκυψαν, η ένδικη σύγκρουση, συνεπεία της οποίας ο οδηγός της μοτοσυκλέττας τραυματίστηκε θανάσιμα, υποστάς βαρύτατες κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις (σύνθλιψη κρανίου) οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα αυτού, καθόσον κατά την οδήγηση αυτής δεν κατέβαλε τη σύνεση, επιμέλεια και προσοχή που ο μέσος συνετός οδηγός θα κατέβαλε υπό τις αυτές συνθήκες και ειδικότερα δεν ασκούσε τον έλεγχο και την εποπτεία επί του οχήματος που οδηγούσε, ώστε να μπορεί ανά πάσα στιγμή να εκτελεί τους απαιτούμενους χειρισμούς και δεν ρύθμισε την ταχύτητά του ώστε να είναι σε θέση να διακόψει την πορεία του μπροστά σε οποιοδήποτε κίνδυνο ή εμπόδιο, αλλά από αδεξιότητα περί την οδήγηση και παρά την ύπαρξη αριστερής και αμέσως μετά δεξιάς στροφής σε σχέση με την πορεία του, που περιόριζαν την ορατότητά του, επιχείρησε και πραγματοποίησε ανεπίτρεπτα προσπέραση προπορευόμενου αυτοκινήτου από αριστερά, με αποτέλεσμα η δίκυκλη μοτοσυκλέττα που οδηγούσε να εισέλθει στο αντίθετο ρεύμα πορείας και να συγκρουστεί με το με αριθμό κυκλοφορίας ........

ΙΧΕ αυτοκίνητο όπως προαναφέρθηκε. Αντίθετα ουδεμία υπαιτιότητα βαρύνει τον πρώτο εναγόμενο, ο οποίος κινούμενος κανονικά εντός του ρεύματος πορείας του και με ταχύτητα μη υπερβαίνουσα τα 60 χιλιόμετρα την ώρα, δεν μπορούσε να προβεί σε καμία άλλη αποφευκτική της σύγκρουσης ενέργεια εκτός από εκείνη που επιχείρησε, ενώ από κανένα στοιχείο δεν αποδείχθηκε ο αγωγικός ισχυρισμός, ότι αυτός κατά την είσοδό του στην προαναφερθείσα γέφυρα, έχασε τον έλεγχο του αυτοκινήτου του με αποτέλεσμα να εκτραπεί προς τα δεξιά, να προσκρούσει στο ανωτέρω τοιχείο και στη συνέχεια να λάβει κάθετη θέση στο οδόστρωμα εντός του αντιθέτου (προς Χωρία) ρεύματος κυκλοφορίας, όπου κατά τους ενάγοντες έλαβε χώρα η σύγκρουση.

Με βάση τις παραδοχές αυτές, της αποκλειστικής δηλαδή υπαιτιότητας του θανάσιμα τραυματισθέντος στο τροχαίο ατύχημα στενού συγγενούς των εναγόντων και ήδη αναιρεσειόντων οδηγού της μοτοσυκλέττας, το Εφετείο, κατά παραδοχή της έφεσης των εναγομένων, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση που αποφάνθηκε αντιθέτως, και απέρριψε κατόπιν κατ' ουσίαν την αγωγή των αναιρεσειόντων. 'Ετσι που έκρινε το Εφετείο, δεν στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση, αφού διέλαβε σ' αυτήν επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, με αναλυτική, μάλιστα, αξιολόγηση των κατ' ιδίαν αποδεικτικών μέσων, που επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή μη εφαρμογή των προαναφερόμενων διατάξεων ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκαν.

Επομένως ο μοναδικός λόγος αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτεται στο Εφετείο η πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ., συνιστάμενη στο ότι κατέληξε στην, από αποκλειστική υπαιτιότητα του θανάσιμα τραυματισθέντος οδηγού της μοτοσυκλέττας, επέλευση του τροχαίου ατυχήματος, διαλαμβάνοντας στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του ανεπαρκείς, ασαφείς και αντιφατικές αιτιολογίες, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Κατόπιν όλων αυτών, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστούν οι 1ος, 2η, 3ος και 5ος των αναιρεσειόντων στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων (άρθρ. 176, 183 Κ.Πολ.Δ), οι οποίοι κατέθεσαν και προτάσεις. Τέλος, το υποβαλλόμενο με τις από 4-10-2007 προτάσεις αίτημα της τρίτης αναιρεσίβλητης για να διαταχθεί, σύμφωνα με την επικαλούμενη διάταξη του άρθρου 914 Κ.Πολ.Δ., η επαναφορά των πραγμάτων στην πριν από την εκούσια εκτέλεση της εξαφανισθείσας με την προσβαλλομένη προσωρινά εκτελεστής πρωτόδικης απόφασης κατάσταση, είναι απορριπτέο, προεχόντως διότι το Δικαστήριο τούτο δεν δίκασε ανακοπή ή έφεση ώστε να μπορεί να εφαρμόσει την πιο πάνω διάταξη, σε κάθε δε περίπτωση διότι στην προκείμενη περίπτωση δεν συντρέχουν ούτε οι προϋποθέσεις της ειδικής εδώ διάταξης του άρθρου 579 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., αφού δεν πρόκειται για εκτέλεση απόφασης που αναιρέθηκε.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

-

Απορρίπτει την από 26.7.2004 αίτηση των χ1 κ.λ.π, για αναίρεση της 9063/2003 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και

-

Καταδικάζει τους πρώτο, δεύτερη, τρίτο και πέμπτο των αναιρεσειόντων, χ1, χ2, χ3 και χ4 αντίστοιχα, στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 12 Δεκεμβρίου 2007.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 27 Δεκεμβρίου 2007.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ