2222/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2222 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2222/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αχιλλέα Νταφούλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου), Πλαστήρα Αναστασάκη, Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη και Ανδρέα Τσόλια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 27 Απριλίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. χ1, 2. χ2, 3.α. χ3, β. χ4 και γ. χ5, ως μοναδικών εξ αδιαθέτου κληρονόμων του χ, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Σιντόρη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Του αναιρεσίβλητου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό των Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο Χρήστο Μητκίδη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ., χωρίς να καταθέσει προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 31 Μαρτίου 2003 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσπρωτίας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 53/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 126/2005 οριστική του Εφετείου Κέρκυρας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 21 Φεβρουαρίου 2006 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ανδρέας Τσόλιας, ανέγνωσε την από 5 Απριλίου 2007 έκθεση της κωλυομένης να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου τούτου, Αρεοπαγίτου Ελένης Μαραμαθά, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. ΕΠΕΙΔΗ, με τις διατάξεις των άρθρων 106, 522 και 535 παρ. 1 ΚΠολΔ, ορίζονται αντιστοίχως τα ακόλουθα: Το δικαστήριο ενεργεί μόνο ύστερα από αίτηση διαδίκου και αποφασίζει με βάση τους πραγματικούς ισχυρισμούς που προτείνουν και αποδεικνύουν οι διάδικοι και τις αιτήσεις που υποβάλλουν, εκτός αν ο νόμος ορίζει διαφορετικά.

Με την άσκηση της εφέσεως η υπόθεση μεταβιβάζεται στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο μέσα στα όρια που καθορίζονται από την έφεση και τους πρόσθετους λόγους. Αν ο λόγος της εφέσεως κριθεί βάσιμος, η απόφαση που προσβάλλεται εξαφανίζεται. Εξάλλου, με τη διάταξη του άρθρου 280 του Α.Κ. ορίζεται και ότι το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη αυτεπαγγέλτως αποσβεστική προθεσμία που τάσσει ο νόμος.

Αποσβεστική δε προθεσμία αποτελεί και αυτή του άρθρου 1107 Α.Κ., που ως προς τα ακίνητα ορίζει, ότι η αξίωση αποζημιώσεως ή αφαιρέσεως που έχει ο νομέας εξαιτίας δαπανών, αποσβήνεται όταν ως προς αυτά (ακίνητα) έχουν περάσει έξι μήνες από την απόδοσή τους. Από το συνδυασμό των ως άνω διατάξεων συνάγεται ότι με την άσκηση της εφέσεως η υπόθεση μεταβιβάζεται στα όρια που καθορίζεται από αυτή και τους προσθέτους λόγους στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, το οποίο έχει σε σχέση με την αγωγή την ίδια εξουσία που είχε και το πρωτοβάθμιο δικαστήριο και μπορεί, όπως και εκείνο να εξετάσει αυτεπαγγέλτως βάσει του προαναφερόμενου άρθρου 280 Α.Κ.

αν η αξίωση που ασκείται με την αγωγή έχει υποκύψει στην αποσβεστική προθεσμία (όπως η σημειωθείσα του άρθρου 1107 Α.Κ.) και στη συνέχεια να απορρίψει την αγωγή ως αβάσιμη έστω και αν δεν υποβάλλεται ειδικό παράπονο, αρκεί να ζητεί την απόρριψή της ο εκκαλών και να μη εκδοθεί επιβλαβέστερη γι' αυτόν απόφαση, χωρίς την άσκηση εφέσεως ή αντεφέσεως από τον εφεσίβλητο.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε, ότι οι αναιρεσίβλητοι είχαν ζητήσει με την από 31-3-2003 αγωγή τους να υποχρεωθεί το εναγόμενο να τους καταβάλει, ως αποζημίωση για επωφελείς δαπάνες, με το νόμιμο τόκο από 20-11-2001, χρονολογία κοινοποίησης προηγούμενων από 20-10-2001 αγωγών που απορρίφθηκαν ως αόριστες, αλλιώς από επίδοση της ένδικης αγωγής, τα αναφερόμενα στην αγωγή ποσά για καθένα από αυτούς, για τον λόγο ότι αυτοί, ως ασκούντες επί των ακινήτων του εναγομένου Δημοσίου νομή με καλή πίστη από το έτος 1960, προέβησαν καλοπίστως με την άδεια του τελευταίου σε δενδροφύτευση, από την οποία αυξήθηκε η αξία των ακινήτων, κατά τα αναφερόμενα στην αγωγή ποσά, η δε επαύξηση της αξίας αυτών (ακινήτων), τα οποία απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά για τη διάνοιξη της ........., σωζόταν κατά τον χρόνο αποδόσεως αυτών στο εναγόμενο και ήδη αναιρεσίβλητο Ελληνικό Δημόσιο, που έγινε το έτος 1999.

Η αγωγή αυτή από το Εφετείο κρίθηκε απορριπτέα για τον λόγο ότι οι ως άνω αξιώσεις των εναγόντων και ήδη αναιρεσειόντων, ακόμη και εκείνες που έγιναν στην τελευταία πενταετία πριν από την άσκησή της έχουν αποσβεσθεί, αφού από τον προαναφερόμενο σ' αυτήν (αγωγή) χρόνο αποδόσεως των σχετικών ακινήτων στο εναγόμενο το έτος 1999 μέχρι την άσκηση αυτής της κρινόμενης από 31-3-2003 αγωγής (αλλά και των από 20-10-2001 προηγούμενων αγωγών), πέρασε η προβλεπόμενη από τη διάταξη του άρθρου 1107 Α.Κ.

εξάμηνη αποκλειστική (αποσβεστική) προθεσμία, η οποία λαμβάνεται υπόψη αυτεπαγγέλτως, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 280 Α.Κ. Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο, στηριζόμενο στο μεταβιβαστικό αποτέλεσμα της εφέσεως του Ελληνικού Δημοσίου, με την οποία αυτό ζητούσε την απόρριψη της αγωγής ως αβάσιμης ουσιαστικά, δέχθηκε την έφεση που είχε ασκηθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα και με βάση την παρέλευση της εξάμηνης αποκλειστικής προθεσμίας του άρθρου 1107 Α.Κ., που έπρεπε να λάβει υπόψη αυτεπάγγελτα, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 280 Α.Κ., εξαφάνισε την εκκαλούμενη πρωτόδικη απόφαση και απέρριψε την αγωγή.

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο, ότι δηλαδή μπορούσε να εξετάσει την παρέλευση της αποκλειστικής (αποσβεστικής) εξάμηνης προθεσμίας και χωρίς λόγο εφέσεως, με βάση μόνο το μεταβιβαστικό αποτέλεσμά της, δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του αριθμού 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αφού σύμφωνα με όσα έχουν εκτεθεί πιο πάνω, μπορούσε να λάβει υπόψη την παρέλευση της εξάμηνης αποσβεστικής προθεσμίας, χωρίς να προταθεί με λόγο εφέσεως.

Πρέπει επομένως να απορριφθεί ως αβάσιμος ο αντίθετος πρώτος λόγος της αναιρέσεως.

ΙΙ. ΕΠΕΙΔΗ, οι από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 και 4 Κ.Πολ.Δικ. λοιποί λόγοι αναίρεσης (δεύτερος, τρίτος, τέταρτος και πέμπτος) κατά τους οποίους η προσβαλλομένη με το να λάβει υπόψει αυτεπαγγέλτως την παραγραφή παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 1 του πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου και 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, 20 του Συντάγματος και 106 και 110 παρ. 1 - 2 Κ.Πολ.Δικ., επιπλέον δε έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων, σε κάθε περίπτωση και ανεξάρτητα από την αοριστία τους είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι, προεχόντως διότι στηρίζονται στην άνω εσφαλμένη προϋπόθεση της λήψεως τάχα από το Εφετείο ένστασης παραγραφής, ενώ όπως στην προηγούμενη σκέψη αναφέρθηκε, το Εφετείο έλαβε υπόψη και εξέτασε αυτεπαγγέλτως όχι παραγραφή αλλά αποσβεστική προθεσμία. Μετά απ' όλα αυτά πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της η αναίρεση. Διάταξη για καταδίκη στα δικαστικά έξοδα δεν θα περιλάβει η παρούσα απόφαση, διότι το Ελληνικό Δημόσιο εκπροσωπήθηκε στη δίκη από τον Χρήστο Μητκίδη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ.. Δεν κατατέθηκαν προτάσεις, ούτε υποβλήθηκε αίτημα για καταδίκη των αναιρεσειόντων στη δικαστική δαπάνη.-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 21 Φεβρουαρίου 2006 αίτηση των 1) χ1, 2) χ2, και 3) α. χ3, β.χ4 και γ.χ5 , ως μοναδικών εξ αδιαθέτου κληρονόμων του χ, για αναίρεση της 126/2005 αποφάσεως του Εφετείου Κερκύρας.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 12 Ιουλίου 2007.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 27 Δεκεμβρίου 2007.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ