Legislator Case Law & Legislation
2220/2014 AI generated

2220/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Case Number 2220/2014
Court / Authority
Jurisdiction Greece (EL)
Decision Date

Legislator summary

AI generated

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7/1/2008 αγωγή των υπό στοιχεία 1-7 ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με την από 9/3/2009 προσεπίκληση και παρεμπίπτουσα αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2784/2011 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5006/2013 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 20/12/2013 αίτησή τους.

Legislator headnote

AI generated

2220/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece): Στην έννοια της υπαιτιότητας περιλαμβάνεται ο δόλος και η αμέλεια (υπό διάφορες μορφές της). Η αμέλεια, ο ορισμός της οποίας δίδεται στο άρθρο 330 εδ. 2 του ΑΚ (μη καταβολή της επιμέλειας που απαιτείται στις συναλλαγές), είναι παρά ταύτα αόριστη νομική έννοια, της οποίας απαιτείται εκάστοτε εξειδίκευση, με βάση τα διδάγματα της κοινής πείρας.

Keywords

AI generated
electrical and radio equipment damage to electrical installations non-ionising radiation radiation exposure electromagnetic interference electronic monitoring
AI generated
255/2016
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ασπασία Καρέλλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Νικόλαο Πάσσο, Απόστολο Παπαγεωργίου, Παναγιώτη Κατσιρούμπα και Δήμητρα Κοκοτίνη, Αρεοπαγίτες.
1598/2014
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γεώργιο Χρυσικό, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Γεώργιο Γεωργέλλη, Δημήτριο Κράνη, Αντώνιο Ζευγώλη και Ιωάννη Χαμηλοθώρη Αρεοπαγίτες.
1645/2025
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μαρουλιώ Δαβίου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βρυσηίδα Θωμάτου, Βαρβάρα Πάπαρη, Μαρία Πετσάλη - Εισηγήτρια και Στυλιανή Μπλέτα, Αρεοπαγίτες.
2247/2009
Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10 Σεπτεμβρίου 2004 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Μεσολογγίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5/2006 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 1331/2007 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 29 Φεβρουαρίου 2008 αίτησή τους ως και τους από 1 Οκτωβρίου 2009 προσθέτους επ' αυτής λόγους αναίρεσης.
1358/2011
ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Απριλίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Απόφαση 2220 / 2014 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2220/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Χρυσικό, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αντώνιο Ζευγώλη, Γεώργιο Λέκκα, Αθανάσιο Καγκάνη και Ιωάννη Μαγγίνα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 3 Νοεμβρίου 2014, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Α.Ε." και διακριτικό τίτλο "Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε." ως καθολικής διαδόχου της Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε." και διακριτικό τίτλο "ΔΕΗ Α.Ε." που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Κριθαρά με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Π. Ν. χήρας Κ., το γένος Κ. Λ., 2) Π. Ν. χήρας Κ., το γένος Κ. Λ., ατομικά και ως ασκούσης για λογαριασμό τη γονική μέριμνα της ανηλίκου θυγατέρας Δ. Ν., κατοίκου ..., 3) Γ. Ν. του Κ., 4) Ε. Ν. συζύγου Γ., κατοίκων ..., 5) Α. Ν. του Γ., κατοίκου ..., 6) Η. Ν. του Γ., 7) Θ. Ν. του Γ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ηλία Γιολδασέα και κατέθεσαν προτάσεις, 8) Γ. Δ. του Χ., 9) Χ. Δ., κατοίκων ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο, 10) Σ. Π., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Θεόδωρο Μαντά με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7/1/2008 αγωγή των υπό στοιχεία 1-7 ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με την από 9/3/2009 προσεπίκληση και παρεμπίπτουσα αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2784/2011 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5006/2013 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 20/12/2013 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης Μαγγίνας ανέγνωσε την από 20/10/2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της από 20/12/2013 αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των παραστάντων στο ακροατήριο αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι] Κατά το άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., αν ο αντίδικος εκείνου που επέσπευσε τη συζήτηση δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί, αλλά δεν λάβει μέρος σε αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση επιδόθηκε νομότυπα προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Στην προκείμενη περίπτωση, από τις προσκομιζόμενες και επικαλούμενες από την αναιρεσείουσα υπ' αριθμούς 3310β/25-04-2014 και 3309β/25-04-2014 εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αθηνών, Δ. Α., προκύπτει, ότι ακριβές επικυρωμένο αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, επιδόθηκαν, με επιμέλεια της αναιρεσείουσας, νόμιμα και εμπρόθεσμα στους αναιρεσίβλητους Γ. Δ. του Χ. και Χ. Δ., αντιστοίχως. Οι τελευταίοι, όμως, δεν εμφανίσθηκαν κατά την ανωτέρω δικάσιμο, κατά την οποία εκφωνήθηκε η υπόθεση από τη σειρά του πινακίου, ούτε εκπροσωπήθηκαν με δήλωση πληρεξούσιου δικηγόρου, κατά το άρθρο 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία τους (άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ.).

ΙΙ] Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία υπ` αριθμό 5006/2013 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Αθηνών, με την οποία συνεκδικάσθηκαν οι ακόλουθες εφέσεις: α) η από 31-10-2011 έφεση των 1ου, 2ου, 3ου, 4ου, 5ου, 6ου και 7ου των αναιρεσιβλήτων, β) η από 15-11-2011 έφεση των 8ου και 9ου των αναιρεσιβλήτων, γ) η από 5-12-2011 έφεση του 10ου των αναιρεσιβλήτων και δ) η από 1-12-2011 έφεση της αναιρεσείουσας και έγιναν αυτές τυπικά δεκτές. Εν συνεχεία απορρίφθηκε κατ' ουσίαν η έφεση της αναιρεσείουσας και έγιναν δεκτές κατ' ουσίαν οι εφέσεις των αναιρεσιβλήτων, εξαφανίσθηκε εν μέρει η 247/2008 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, εκτός από τις αναφερόμενες εκεί διατάξεις και το αίτημα για προσωπική κράτηση των εναγομένων φυσικών προσώπων και, αφού κρατήθηκε η υπόθεση και δικάσθηκε η από 5-8-2008 αγωγή κατ' ουσίαν, υποχρεώθηκαν οι εκεί εναγόμενοι, μεταξύ δε αυτών και η αναιρεσείουσα, να καταβάλλουν τα εκεί αναγραφόμενα χρηματικά ποσά ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης και ως αποζημίωση για στέρηση διατροφής. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564, 566§1 ΚΠολΔ), είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρ. 577§1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς τους λόγους της (άρθρ. 577§3 ΚΠολΔ).

ΙΙΙ] Κατά τη διάταξη του άρθρου 914 του ΑΚ, όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια, έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει. Από τη διάταξη αυτή, συνδυαζόμενη με εκείνες των άρθρων 297, 298, 299, 300, 330 και 932 του ίδιου Κώδικα, προκύπτει ότι προϋποθέσεις της υποχρέωσης προς αποζημίωση, ή χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης, είναι: 1) ζημιογόνος συμπεριφορά (πράξη ή παράλειψη), 2) παράνομος χαρακτήρας της πράξης ή παράλειψης, 3) υπαιτιότητα, 4) ζημία και 5) πρόσφορος αιτιώδης σύνδεσμος, μεταξύ ζημιογόνου συμπεριφοράς (νόμιμου λόγου ευθύνης) και αποτελέσματος (ζημίας).

Στην έννοια της υπαιτιότητας περιλαμβάνεται ο δόλος και η αμέλεια (υπό διάφορες μορφές της). Η αμέλεια, ο ορισμός της οποίας δίδεται στο άρθρο 330 εδ. 2 του ΑΚ (μη καταβολή της επιμέλειας που απαιτείται στις συναλλαγές), είναι παρά ταύτα αόριστη νομική έννοια, της οποίας απαιτείται εκάστοτε εξειδίκευση, με βάση τα διδάγματα της κοινής πείρας.

Αν το ζημιογόνο αποτέλεσμα οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα (αμέλεια) του παθόντος, δεν οφείλεται αποζημίωση, ή χρηματική ικανοποίηση, ενώ, εάν διαπιστωθεί συντρέχον πταίσμα αυτού, το δικαστήριο μπορεί, σύμφωνα με τα άρθρα 300 και 932 ΑΚ, να μην επιδικάσει αποζημίωση ή χρηματική ικανοποίηση ή να μειώσει τα ποσά αυτά.

Δεν υφίσταται όμως τέτοια αποκλειστική υπαιτιότητα του παθόντος, όταν το ζημιογόνο αποτέλεσμα οφείλεται σε συγκλίνουσα αμέλεια περισσότερων υπόχρεων για ενέργεια της παραληφθείσας πράξης, με την οποία μπορούσε να αποτραπεί το αποτέλεσμα αυτό. Περαιτέρω, η ζημιογόνος συμπεριφορά που συνίσταται σε υπαίτια παράλειψη, αμέλεια και εντεύθεν υποχρέωση αποζημίωσης ή χρηματικής ικανοποίησης, υφίσταται, μόνο όταν υπήρχε υποχρέωση του υπαιτίου, προς ενέργεια της παραλειφθείσας πράξης, από το νόμο ή δικαιοπραξία ή την καλή πίστη κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη και ιδία την προηγούμενη συμπεριφορά του (υπαίτιου), από την οποία δημιουργήθηκε κατάσταση, η οποία επέβαλε τη λήψη μέτρων προς αποτροπή του απειλούμενου κινδύνου.

Αιτιώδης δε συνάφεια υπάρχει, όταν η παράνομος και υπαίτια συμπεριφορά του ευθυνόμενου προσώπου ήταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή και μπορούσε, κατά την συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει το επιζήμιο αποτέλεσμα. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ως αποδειχθέντα επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή από το δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας [ΑΠ 115/2012].

Τα διδάγματα κοινής πείρας, δηλαδή οι αρχές για την εξέλιξη των πραγμάτων που συνάγονται από την παρατήρηση του καθημερινού βίου, την επιστημονική έρευνα και την εν γένει επαγγελματική ενασχόληση, μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε για να εξακριβωθεί η βασιμότητα των πραγματικών περιστατικών, που αποτέλεσαν το αντικείμενο της αποδείξεως (ΚΠολΔ 336 § 4), είτε για να γίνει, μετά την εξακρίβωση της βασιμότητας αυτών, η υπαγωγή τους σε νομικούς κανόνες (ΚΠολΔ 559 αριθμ. 1).

Αν, στην πρώτη περίπτωση, χρησιμοποιώντας τα διδάγματα κοινής πείρας ή τα πορίσματα της επιστήμης αντίθετα προς τις αρχές της λογικής, το δικαστήριο διαγνώσει εσφαλμένως, ότι συνέτρεξαν ή όχι τα περιστατικά που στηρίζουν το δικαίωμα, δεν υπάρχει παράβαση κανενός νόμου και, άρα, δεν ιδρύεται λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθμός 1 ΚΠολΔ.

Αν πάλι το δικαστήριο παραλείψει εντελώς να τα χρησιμοποιήσει, η παράλειψη αυτή δεν ελέγχεται ως πλημμέλεια από τον λόγο του αριθμού 11 του άρθρου 559, καθόσον, όπως συνάγεται από τα άρθρα 336 § 4 και 339 του ΚΠολΔ, τα διδάγματα κοινής πείρας δεν καταλέγονται στα αποδεικτικά μέσα. Εξάλλου, ο ν.1396/1983 "μέτρα ασφαλείας σε οικοδομές και σε ιδιωτικά έργα" προβλέπει:

α) στο άρθρο 3, τις υποχρεώσεις του εργολάβου, οι οποίες, εκτός άλλων, συνίστανται στη λήψη και στην τήρηση των μέτρων ασφαλείας που αφορούν ολόκληρο το έργο, καθώς και στην τήρηση των οδηγιών του επιβλέποντος, όπως προβλέπονται στο άρθρο 7 του ίδιου νόμου, β) στο άρθρο 4, τις υποχρεώσεις του κυρίου του έργου, σε περίπτωση που δεν ανατίθεται η εκτέλεση ολόκληρου του έργου σ` έναν εργολάβο και γ) στο άρθρο 7, τις υποχρεώσεις του επιβλέποντος μηχανικού, οι οποίες είναι: 1.

Να δίνει οδηγίες κατασκευής, σύμφωνες με τους κανόνες της επιστήμης και της τέχνης, για την εκτέλεση εργασιών αντιστηρίξεων, σταθερών ικριωμάτων και πίνακα διανομής ηλεκτρικού ρεύματος. Να επιβλέπει την τήρηση των οδηγιών αυτών πριν από την έναρξη των εργασιών και περιοδικά κατά την εκτέλεσή τους. 2.

Να δίνει οδηγίες, σύμφωνες με τους κανόνες της επιστήμης και της τέχνης για τη λήψη μέτρων ασφαλείας από κινδύνους που προέρχονται από εναέριους και υπόγειους αγωγούς της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ) και να επιβλέπει την τήρησή τους. 3. Να επιβλέπει την εφαρμογή της μελέτης μέτρων ασφαλείας που αναφέρεται στο άρθρο 6 του νόμου αυτού και να δίνει σχετικές οδηγίες. 4.

Να δίνει οδηγίες σε περίπτωση σοβαρών ή επικίνδυνων έργων και εάν χρειάζεται να συντάσσει μελέτη για την προσαρμογή των προδιαγραφών των μέτρων ασφαλείας που προβλέπονται. Να υποδεικνύει εγγράφως στον κύριο του έργου στην περίπτωση του άρθρου 4 παρ. 1 και 2 του παρόντος τα απαιτούμενα μέτρα ασφαλείας κατά περίπτωση και φάση του έργου.

Περαιτέρω, με τα άρθρα 1, 78, 79 και 111 του π.δ. 1073/1981 "περί μέτρων ασφαλείας κατά την εκτέλεσιν εργασιών εις εργοτάξια οικοδομών και πάσης φύσεως έργων αρμοδιότητος Πολιτικού Μηχανικού "ορίζεται ότι: "Επί των πάσης φύσεως εργοταξιακών έργων αρμοδιότητος Πολιτικού Μηχανικού, συμπεριλαμβανομένων και των οικοδομικών τοιούτων, τηρούνται υπό των κατά νόμον υπευθύνων, πέραν των διατάξεων του π.δ. 778/1980 "περί των μέτρων ασφαλείας κατά την εκτέλεσιν οικοδομικών εργασιών", και αι ειδικαί διατάξεις των επομένων άρθρων (αρ.1).

Δια την πρόληψιν ατυχημάτων από άμεσον ή έμμεσον επαφήν ή προσέγγισιν προς δίκτυα ή λοιπά στοιχεία ηλεκτρικών εγκαταστάσεων υπό τάσιν, πρέπει ειδικότερον: α) Να λαμβάνονται όλα τα επιβαλλόμενα μέτρα, ώστε να αποκλείεται η προσέγγιση εργαζομένων εις ηλεκτροφόρους αγωγούς ή στοιχεία, ασχέτως τάσεώς των.

β) Αι μεταφοραί, χειρωνακτικώς ή μη, σιδηροπλισμού, σωλήνων, κιγκλιδωμάτων κ.ά. και αι εγκαταστάσεις μηχανημάτων, τροχιών αναβατορίων, πυραύλων κ.ά., ως και αι προσεγγίσεις αντλιών σκυροδέματος πραγματοποιούνται μακράν από ηλεκτροφόρους αγωγούς, ασχέτως τάσεως. γ) Εις περιοχάς όπου υπάρχουν εναέρια ηλεκτρικά δίκτυα ή εγκαταστάσεις, εφόσον εργάζονται ή κινούνται υψηλά οχήματα - μηχανήματα, γερανοί, εκσκαφείς κλπ, να λαμβάνονται πέραν των εις την προηγουμένην παράγραφον και μετά έγγραφην έγκρισιν της ΔΕΗ πρόσθετα ειδικά μέτρα ασφαλείας.

Αντιπροσωπευτικά των σχετικών μέτρων αναφέρονται η καταβίβασις του ιστού, η κατασκευή ειδικών ξυλίνων πλαισίων - περιθωρίων ασφαλείας εις σημεία συνήθων διελεύσεων κάτωθεν γραμμών. δ) Οιαδήποτε απαιτουμένη επέμβασις εις τα δίκτυα της ΔΕΗ (όπως ανύψωση, διακοπή ρεύματος κλπ) να πραγματοποιείται υπό ταύτης, μετά έγγραφον αίτησιν του ενδιαφερομένου... (αρ.78).

Εάν πλησίον εργοταξίου διέρχονται αγωγοί ηλεκτρικού ρεύματος ειδοποιείται εγγράφως, υπό του εκτελούντος το έργον, προ της ενάρξεως των εργασιών, η αρμόδια υπηρεσία της ΔΕΗ. Τα μέτρα ασφαλείας, τα οποία πρέπει να ληφθούν, εξετάζονται από κοινού υπό της ΔΕΗ, του εκτελούντος το έργο και του επιβλέποντος τούτο μηχανικού.

Κατόπιν δε της εγγράφου εγκρίσεως της αρμόδιας υπηρεσίας της ΔΕΗ, λαμβάνονται όλα τα κατά περίπτωσιν ενδεικνυόμενα περαιτέρω προστατευτικά μέτρα και ιδίως κατασκευή προστατευτικών σανιδωμάτων (αρ.79). Δια την διαρκή επίβλεψιν και επιμέλειαν της εφαρμογής του παρόντος, ως και του π.δ. 778/80 "περί των μέτρων ασφαλείας κατά την εκτέλεσιν οικοδομικών εργασιών" εις τας οικοδομικάς και εν γένει εργοταξιακάς εργασίας, παρίστανται ανελλιπώς καθ` όλην την διάρκειαν της ημερησίας εργασίας οι νόμω υπόχρεοι εργοδόται ή οι εκπρόσωποι τούτων... .

Οι υπεργολάβοι και εργολάβοι οφείλουν διαρκώς να καθοδηγούν τους εργαζομένους περί των κατά φάσιν εργασίας, απαιτουμένων μέτρων ασφαλείας (αρ.111). Από τις προαναφερόμενες διατάξεις του π.δ. 778/1980, του ν. 1396/1983 και του π.δ. 1073/1981, συνάγεται ότι 1) σε περίπτωση που δεν ανατίθεται η εκτέλεση ολόκληρου του έργου σ` έναν εργολάβο, ο κύριος του έργου είναι υποχρεωμένος να λαμβάνει πριν από την εγκατάσταση κάθε εργολάβου ή υπεργολάβου τμήματος του έργου και να τηρεί, όσο διαρκεί το έργο αυτό όλα τα μέτρα ασφαλείας τα οποία του υποδεικνύει ο επιβλέπων το έργο, εφόσον αυτά δεν αφορούν σε τμήματα του έργου που ανέλαβαν και εκτελούν εργολάβοι ή υπεργολάβοι και 2) ο πολιτικός μηχανικός που επιβλέπει την κατασκευή οικοδομικού έργου έχει νομική υποχρέωση να δίνει οδηγίες στον ιδιοκτήτη ή στον εργολάβο (και τον τυχόν υπάρχοντα υπεργολάβο) για τη λήψη των ενδεικνυομένων μέτρων ασφαλείας προς πρόληψη ατυχήματος, μεταξύ των οποίων είναι η κατασκευή ειδικών ξύλινων πλαισίων -περιθωρίων ασφαλείας κάτω από ηλεκτροφόρους αγωγούς, και για τη λήψη μέτρων, ώστε να αποκλείεται η προσέγγιση και η επαφή εργαζομένων πλησίον διερχομένου ηλεκτροφόρου αγωγού.

Προσέτι, η σύμβαση με την οποία ανατίθεται σε διπλωματούχο μηχανικό η εκπόνηση μελέτης προς έκδοση οικοδομικής άδειας και η επίβλεψη του οικοδομικού έργου, στο οποίο αφορά αυτή, φέρει το χαρακτήρα συμβάσεως μισθώσεως έργου, η κατάρτιση της οποίας δεν υπόκειται σε συστατικό τύπο. Περαιτέρω, με την Υ.Α [Υπουργού Βιομηχανίας] 70261/2874/ΦΕΚ 608/6-10-1967 "περί εγκρίσεως κανονισμών δια την εγκατάστασιν και συντήρησιν υπαίθριων γραμμών ηλεκτρικής ενεργείας", ο τελευταίος έχοντας υπόψη:

α) το άρθρο 2 του α.ν. 1672/1951 περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως των διατάξεων του νόμου 1468/1950 "περί ιδρύσεως Δημοσίας Επιχειρήσεως Ηλεκτρισμού", που επικυρώθηκε δια του νόμου 2133/1952 και β) την από 27-5-1966 απόφασιν του Συμβουλίου Ενεργείας της ΔΕΗ, με την οποία αυτό γνωμάτευσε υπέρ της εγκρίσεως των υπό της τελευταίας εκπονηθέντων κανονισμών για την εγκατάστασιν και συντήρησιν υπαίθριων γραμμών ηλεκτρικής ενέργειας, όπως αυτοί τροποποιήθηκαν και συμπληρώθηκαν από την αρμόδια Υπηρεσία του Υπουργείου Βιομηχανίας, η διατύπωση των οποίων έγινε αποδεκτή από τη ΔΕΗ, αποφάσισε την έγκριση των εκπονηθέντων από τη ΔΕΗ Κανονισμών για την εγκατάσταση και συντήρηση των υπαίθριων γραμμών ηλεκτρικής ενέργειας.

Στο Τμήμα 23 της παραπάνω απόφασης και στον αριθμό 234, 4, α' ορίζεται σχετικά με τις ελάχιστες αποστάσεις των προσιτών αγωγών ενεργείας από των κτηρίων, ότι "Απροάσπιστοι ή προσιτοί αγωγοί ενεργείας τάσεως μεγαλυτέρας των 300 Βόλτ, δύνανται να διέρχωνται είτε παραπλεύρως είτε άνωθεν κτιρίων. Τόσον η κατακόρυφος όσον και η οριζοντία απόστασις από οιουδήποτε κτιρίου ή τμήματα τούτου (εξωστών, δωματίων κλπ.) δέον να είναι αι αναφερόμεναι κατωτέρω.

Άνωθεν της στάθμης της στέγης η οριζοντία απόστασις ισχύει μέχρι του σημείου, εις ο η διαγώνιος ισούται με την απαιτουμένην κατακόρυφον απόστασιν. Πέραν του σημείου τούτου η διαγώνιος απόστασις δέον να ισούται με την απαιτουμένην κατακόρυφον απόστασιν. 1. Ανοίγματα μήκους 0 έως 45 μ. Δια τα τοιαύτα ανοίγματα αι αποστάσεις δίδονται εις τον πίνακα 4" και στον τελευταίο πίνακα προσδιορίζεται η απόσταση αγωγών ενέργειας 8.700 - 15.000 V από κτήρια, η μεν οριζοντία σε 2,50 μ., η δε κατακόρυφη σε 2,50 μ., ενώ στη συνέχεια στον αριθμό 299 της ίδιας απόφασης, όπου ορίζονται ειδικές περιπτώσεις παρεκκλίσεων από των παραπάνω Κανονισμών σε υφιστάμενες εγκαταστάσεις, αναφέρεται, ότι "η ελαχίστη οριζοντία απόσταση από κτηρίων των αγωγών γραμμών ενεργείας 15.000 V από κτηρίων επιτρέπεται να είναι δύο μέτρα κατά παρέκκλισιν των διατάξεων των άρθρων 234, Γ, ,4, α, 1, και 244, Γ, 4, α, 2,".

Τέλος, κανόνας δικαίου παραβιάζεται, κατ` άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα. Η παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή εσφαλμένη υπαγωγή. Η Υπουργική απόφαση η οποία για τη ρύθμιση των θεμάτων της εκδίδεται επιτρεπτώς στα πλαίσια νομίμως παρασχεθείσης νομοθετικής εξουσιοδότησης αποτελεί κανόνα ουσιαστικού δικαίου, η παράβαση του οποίου ελέγχεται μέσω του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ.

Περαιτέρω, με τον αναιρετικό λόγο του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, ελέγχεται η ορθότητα της ελάσσονος πρότασης του νομικού συλλογισμού, από την άποψη, αν οι παραδοχές της απόφασης πληρούν το πραγματικό του κανόνα δικαίου που το δικαστήριο εφάρμοσε.

Η κατά την έννοια του αριθμού αυτού (19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ) ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία, που έχει ως συνέπεια την αναίρεση της απόφασης για έλλειψη νόμιμης βάσης, υπάρχει και όταν από το αιτιολογικό της απόφασης δεν προκύπτουν κατά τρόπο πλήρη, σαφή και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά τα οποία στηρίζουν την διάπλαση ή διάγνωση που έλαβε χώρα.

Ελλείψεις ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων ή την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, όταν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκή ή ασαφή αιτιολογία. Μόνο τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται με πληρότητα και σαφήνεια στην απόφαση και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την παραδεκτώς επισκοπούμενη κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχτηκε σχετικά με τις συνθήκες πρόκλησης του ατυχήματος και την υπαιτιότητα των εμπλεκομένων σ' αυτό προσώπων τα εξής κρίσιμα περιστατικά: "Οι δύο πρώτοι εναγόμενοι, επικαρπωτής και ψιλός κύριος αντίστοιχα, οικοπέδου κειμένου στην Κυπαρισσία Μεσσηνίας επί των οδών … και …, προκειμένου να ανεγείρουν τετραώροφη οικοδομή ανέθεσαν στον τρίτο "εναγόμενο, αρχιτέκτονα μηχανικό, τη σύνταξη αρχιτεκτονικής "μελέτης, την εκπόνηση των αναγκαίων μελετών για την "έκδοση της οικοδομικής άδειας, τη γενική επίβλεψη του έργου "καθώς και τη σύνταξη και κατάθεση των απαραίτητων για την "πληρότητα του φακέλου της άδειας εγγράφων, δηλαδή την "μελέτη του σχεδίου ασφαλείας και υγείας καθώς και την "ειδικότερη επίβλεψη του εν λόγω έργου.

Στις 19/9/2005 ξεκίνησαν οι εργασίες της ανέγερσης της ανωτέρω οικοδομής, της οποίας τη γενική επίβλεψη καθώς και την επίβλεψη του φέροντος οργανισμού ανέλαβε ο τρίτος εναγόμενος. Στα τέλη "του Σεπτεμβρίου του έτους 2006, ο Ν. Κ., "σύζυγος της πρώτης ενάγουσας, πατέρας της δεύτερης, τέκνο "του τρίτου και τετάρτου των εναγόντων, και αδελφός των "λοιπών, ανέλαβε, δυνάμει άτυπης σύμβασης έργου που "καταρτίστηκε με τους ενάγοντες, να τοποθετήσει πλακίδια στην ανωτέρω οικοδομή.

Λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων του Ν. Κ., ο τελευταίος ξεκίνησε τις εργασίες στην παραπάνω οικοδομή μετά τις 10.1.2007. Στις 15-1-2007 ο ανωτέρω εργολάβος, καθώς πραγματοποιούσε εργασίες μέτρησης αποστάσεων του δαπέδου της βεράντας στον εξώστη μήκους 9 μέτρων και μέγιστου πλάτους 4,30 "μέτρων του τέταρτου ορόφου της νότιας πλευράς της ως άνω οικοδομής, ήτοι από την πλευρά της οδού ..., "χρησιμοποίησε για την εργασία του ένα μεταλλικό "αλφαδοπήχη μήκους 5 μέτρων, τον οποίο τοποθέτησε στη μεταλλική κουπαστή του άνω εξώστη, με το ένα άκρο αυτού να εξέχει του εξώστη και το άλλο να ευρίσκεται στο τμήμα του εξώστη, όπου εργαζόταν ο ανωτέρω εργολάβος, με αποτέλεσμα, καθώς τον περιέστρεφε, να έρθει σε επαφή ο αλφαδοπήχης με τους ηλεκτροφόρους αγωγούς της Δ.Ε.Η.

μέσης τάσης, ύψους 20.000 βολτ. Οι ως άνω τρεις αγωγοί, όπως προκύπτει από την με ημερομηνία 15.1.2007 έκθεση αυτοψίας του Αστυνομικού τμήματος Κυπαρισσίας, διαπιστώθηκε, ότι διέρχονταν παράλληλα προς την ανωτέρω οικοδομή σε ύψος 1,80 μέτρων ο πλησιέστερος ηλεκτροφόρος αγωγός από το δάπεδο του εξώστη, και σε οριζόντιο σχηματισμό σε απόσταση μήκους 1,67 μέτρων από τον εξώστη, μετρώντας την νοητή ευθεία και οριζόντια γραμμή παράλληλη με το δάπεδο του εξώστη από τον πλησιέστερο διερχόμενο αγωγό της ΔΕΗ έως την κουπαστή, ενώ η απόσταση από τον πλησιέστερο αγωγό της ΔΕΗ έως την κουπαστή με την ανοδική κλίση που υφίσταται ήταν 1,80 μέτρα, κατά παράβαση του ελαχίστου ορίου των 2,50 μέτρων, που ορίζεται για την οριζόντια και κατακόρυφη απόσταση των αγωγών ενέργειας 8.700 έως 25.000 από τα κτίρια, που ορίζεται στο τμήμα 23 αρθρ. 234 παρ.

Γ4 Ια του πίνακα 4 του Κανονισμού Εγκατάστασης κλπ. Υπαίθριων Γραμμών "Ηλεκτρικής Ενέργειας κλπ. του έτους 1967 (ΦΕΚ Β608/1967), "όπως τροποποιήθηκε με την ΥΑ 2013/1987/1969 (ΦΕΚ "476/Β/69), και ΥΑ 31485/685/1971 (ΦΕΚ 687/Β/71). Τούτο είχε ως συνέπεια ο ως άνω εργολάβος να υποστεί ηλεκτροπληξία, από την οποία, ως μόνη ενεργό αιτία επήλθε ο θάνατος του.

Οι άνω συνθήκες ατυχήματος προκύπτουν από την με ημερομηνία 16.1.2007 προανακριτική κατάθεση της Α. Χ. στο αστυνομικό τμήμα Κυπαρισσίας, η οποία κατοικεί σε ξενοδοχείο, ιδιοκτησίας του πατέρα της, στο οποίο και εργάζεται, που βρίσκεται απέναντι από την εν λόγω οικοδομή, και η οποία κατέθεσε, ότι την ως άνω ημερομηνία στις 10.15 π.μ., όταν πήγε για ψώνια, είδε τον θανόντα, τον οποίον γνώριζε (γιατί είχε εργαστεί παλαιότερα στο "ξενοδοχείο του πατέρα της), να εργάζεται στον τελευταίο "όροφο της οικοδομής καθώς και ότι όταν επέστρεψε μετά από "20 με 25 λεπτά, ενώ κατέβαζε τα ψώνια από το αυτοκίνητο, "είδε στην βεράντα που εργαζόταν ο αποβιώσας έναν "σιδερένιο πήχη να εξέχει από την βεράντα ακουμπισμένος "πάνω στην κουπαστή και η μία άκρη του που κουνιόταν, να βρίσκεται κοντά στα καλώδια της ΔΕΗ, ότι εκείνη τη στιγμή δεν έβλεπε τον αποβιώσαντα, ότι μετά από δύο με τρία λεπτά, ενώ είχε εισέλθει στο ξενοδοχείο άκουσε έναν βαρύ θόρυβο και βγήκε στο μπαλκόνι του ξενοδοχείου που βλέπει στον εξώστη της οικοδομής, όπου είδε τον σιδερένιο πήχη να ακουμπάει στο καλώδιο της ΔΕΗ και αμέσως μετά έναν Αλβανό εργάτη να φωνάζει σε βοήθεια από τον ίδιο εξώστη της εν λόγω οικοδομής.

Οι παραπάνω συνθήκες του ατυχήματος προκύπτουν και από την προαναφερθείσα με ημερομηνία 15.1.2007 και ώρα 11.00 έκθεση αυτοψίας στον τόπο του ατυχήματος του Αστυνομικού τμήματος Κυπαρισσίας, στην οποία αναφέρεται ότι η παραπάνω σιδερένια ράβδος αλφαδιάσματος δαπέδου, μήκους 5 μέτρων, βρισκόταν στη Ν.Δ. πλευρά της βεράντας με το ένα άκρο προς βορρά ακουμπισμένο στο δάπεδο του εξώστη και το άλλο προς νότο επάνω στην κουπαστή των κιγκλιδωμάτων του εξώστη καθώς και ότι η σιδερένια ράβδος αλφαδιάσματος φέρει τρία σημεία αλλοίωσης, το πρώτο σημείο στα 20 εκατοστά από το άκρο της ράβδου που βλέπει προς τους αγωγούς της ΔΕΗ, το δεύτερο στα 40 εκατοστά από το ίδιο άκρο και το τρίτο στα 2,30 μέτρα από το ίδιο επίσης άκρο.

Επίσης ίχνη αλλοίωσης έφεραν σε ένα σημείο της η σιδερένια κουπαστή και σε ένα σημείο ο πλησιέστερος προς τον εξώστη αγωγός και ότι η απόσταση μεταξύ του ίχνους της κουπαστής και του ίχνους του αγωγού ήταν 1,90 μέτρα. Για την μέτρηση των παραπάνω αποστάσεων, καθώς και των αποστάσεων των ηλεκτροφόρων αγωγών από την οικοδομή, κλήθηκε και παραβρέθηκε ο εργοδηγός της ΔΕΗ Δ.

Κ., ο οποίος διενήργησε παρουσία των διενεργούντων την αυτοψία αστυνομικών τις παραπάνω μετρήσεις. Από τα παραπάνω αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά προκύπτει ότι το τμήμα της σιδερένιας ράβδου που εξήλθε από τα κιγκλιδώματα ήταν 2,30 μέτρα, (1,90 μέτρα η απόσταση μεταξύ του ευρεθέντος ίχνους της κουπαστής και του ίχνους του αγωγού + 40 εκατοστά, που ήταν το δεύτερο σημείο αλλοίωσης της ράβδου, από το άκρο της ράβδου που έβλεπε προς τους ηλεκτροφόρους αγωγούς.

Επίσης από τα παραπάνω προκύπτει ότι η σιδερένια ράβδος ήρθε σε άμεση επαφή με τους ηλεκτροφόρους αγωγούς της ΔΕΗ με δύο σημεία της στα 40 και 20 εκατοστά από το άκρο της ράβδου που έβλεπε προς τους αγωγούς. Το γεγονός ότι υπάρχει ένα σημείο αλλοίωσης στον πλησιέστερο του εξώστη ηλεκτροφόρο αγωγό της ΔΕΗ και όχι δυο, οφείλεται είτε στο γεγονός, ότι δεν έμεινε αποτύπωμα από την μια επαφή, είτε στο γεγονός, ότι το μετά την πρώτη επαφή της ράβδου με τον αγωγό στα 40 εκατοστά της ράβδου ακολούθησε και το δεύτερο στα 20 εκατοστά στο ίδιο σημείο του αγωγού κατά την πτώση του αποβιώσαντος στο έδαφος.

Κατ' ακολουθία των παραπάνω απορρίπτεται ως ουσιαστικά αβάσιμος ο ισχυρισμός των εναγόντων, ότι η ράβδος δεν ήλθε σε επαφή με τους ηλεκτροφόρους αγωγούς, αλλά ότι δημιουργήθηκε βολταϊκό τόξο. Επίσης απορριπτέος ως ουσιαστικά αβάσιμος είναι ο ισχυρισμός των πρώτου, δεύτερου και πέμπτης των εναγομένων ότι ο αποβιώσας επιχείρησε να κατεβάσει τον παραπάνω πήχη αλφαδιάσματος από τον εξώστη του τέταρτου σε άλλο κατώτερο όροφο και ότι κατά την προσπάθεια του αυτή εξήλθε η μεταλλική ράβδος διαγώνια ψηλά κατά 4,60 μέτρα από την κουπαστή του κιγκλιδώματος, οπότε ήταν βέβαιο, ότι κατά την κίνηση αυτή η ράβδος θα ακουμπούσε τους αγωγούς της ΔΕΗ, όσο απομακρυσμένοι και αν ήταν οι αγωγοί από τον εξώστη.

Τον ισχυρισμό αυτό η πέμπτη εναγομένη επιχειρεί να τον τεκμηριώσει, ισχυριζόμενη, ειδικότερα, ότι το πρώτο αποτύπωμα στην ράβδο, που είναι στα 20 εκατοστά, είναι το σημείο, όπου ο αποβιώσας κρατούσε την ράβδο, (σημείο εξόδου του ρεύματος), το δεύτερο στα 40 εκατοστά είναι το σημείο, που η ράβδος ακουμπούσε στην κουπαστή και το τρίτο στα 2,30 μέτρα είναι το σημείο, που η ράβδος ήρθε σε επαφή με τον αγωγό, (σημείο εισόδου του ρεύματος), και ότι συνεπώς περίσσευαν 2,70 μέτρα της ράβδου πέραν του πρώτου αγωγού και προς επίρρωση του ισχυρισμού της προσκομίζει την από 27.6.2012 τεχνική έκθεση του Μηχανολόγου-Ηλεκτρολόγου Γ.

Κ.. Ειδικότερα, ο παραπάνω ισχυρισμός των εναγομένων είναι απορριπτέος για τους εξής λόγους α) σύμφωνα με την προαναφερθείσα κατάθεση της Α. Χ., όταν αυτή επέστρεψε από τα ψώνια της είδε τον πήχη να εξέχει από τον εξώστη ακουμπισμένος πάνω στην κουπαστή και την μια άκρη του που κουνιόταν, να βρίσκεται κοντά στους αγωγούς της ΔΕΗ, πλην όμως εκείνη την στιγμή δεν έβλεπε τον αποβιώσαντα, ο οποίος προφανώς ήταν σκυμμένος και εργαζόταν.

Αν όμως οι συνθήκες του ατυχήματος ήταν, όπως τις περιγράφουν οι παραπάνω εναγόμενοι, τότε η ανωτέρω μάρτυς θα είχε δει τον θανόντα όρθιο να επιχειρεί να ρίψει την ράβδο από τον τέταρτο όροφο σε άλλο κατώτερο όροφο, επίσης θα έβλεπε την άλλη άκρη της ράβδου στα χέρια του αποβιώσαντος. β) Η εκδοχή αυτή των συνθηκών του ατυχήματος παραβλέπει το γεγονός ότι η ράβδος βρέθηκε κατά την αυτοψία με το ένα άκρο προς βορρά ακουμπισμένο στο δάπεδο του εξώστη και το άλλο προς νότο επάνω στην κουπαστή των κιγκλιδωμάτων και ότι τα σημεία αλλοίωσης, στα 20 εκατοστά και στα 40 εκατοστά δεν ήταν από την πλευρά της ράβδου που βρισκόταν στο δάπεδο του εξώστη αλλά από την πλευρά της ράβδου προς τους αγωγούς, επομένως αυτά τα σημεία ήρθαν σε επαφή με τον ηλεκτροφόρο αγωγό και όχι το σημείο αλλοίωσης της ράβδου στα 2,30 μέτρα, το οποίο ήταν το σημείο, που ήρθε σε επαφή με την κουπαστή.

Άλλωστε από το με ημερομηνία 31.1.2007 πιστοποιητικό του Γενικού Νοσοκομείου Κυπαρισσίας, στο οποίο διενεργήθηκε νεκροψία-νεκροτομή του αποβιώσαντος, προκύπτει, ότι επί της σορού του αποβιώσαντος διαπιστώθηκαν δύο θερμικές περιοχές η μια στο δεξιό άκρο πόδα και η δεύτερη στο δεύτερο πόδι και ότι άλλες κακώσεις δεν υπήρχαν, επομένως το σημείο εξόδου του ρεύματος δεν ήταν το χέρι του αποβιώσαντος στο σημείο, που αυτός κρατούσε την ράβδο, (αφού αυτό δεν περιλαμβάνεται στις δυο διαπιστωθείσες θερμικές περιοχές), αλλά τα πόδια του.

Αν εξάλλου υιοθετηθεί η αντίθετη εκδοχή των εναγομένων, πρέπει να γίνει δεκτό το άτοπο γεγονός, ότι ο αποβιώσας, αφού υπέστη την ηλεκτροπληξία, ακούμπησε την ράβδο στο κιγκλίδωμα ανεστραμμένη από τον τρόπο που μέχρι εκείνη την στιγμή την κρατούσε. Η τελική θέση της ράβδου, (όρθια ακουμπισμένη στο κιγκλίδωμα του εξώστη), επιβεβαιώθηκε και από τον εξετασθέντα στο ακροατήριο του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου μάρτυρα των εναγόντων Κ.

Ν. (C. D.), που εργαζόταν με τον αποβιώσαντα στον ίδιο όροφο, αλλά στο εσωτερικό του διαμερίσματος φτιάχνοντας λάσπη, για την τοποθέτηση των πλακιδίων. Η από 15.1.2007 ένορκη κατάθεση που έδωσε ο παραπάνω μάρτυρας προανακριτικά στο αρμόδιο αστυνομικό τμήμα, σύμφωνα με την οποία ο αποβιώσας βγήκε στον εξώστη με τον πήχη αλφαδιάσματος "ίσως γιατί ήθελε να ρίξει την βέργα στο κάτω μπαλκόνι", δεν αναιρεί τα παραπάνω αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, διότι ο εν λόγω μάρτυρας δεν είχε οπτική επαφή με τον αποβιώσαντα και αναφέρεται σε μια εικασία και όχι σε πραγματικό περιστατικό.

Εξάλλου αν ο αποβιώσας εργαζόταν στο εσωτερικό του ορόφου και όχι στον εξώστη, όπως ισχυρίζονται οι εναγόμενοι, δεν είχε λόγο να πετάξει τον πήχη σε κατώτερο όροφο, διότι θα τον χρειαζόταν για το αλφάδιασμα, αφού στο εσωτερικό το εμβαδόν του δαπέδου ήταν άνω των πέντε μέτρων. Οι εναγόμενοι συνιδιοκτήτες της εν λόγω οικοδομής κατά την ανέγερση της ανέθεταν σε επιμέρους εργολάβους τις εργασίες κατασκευής του έργου.

Κατά την ανέγερση της οικοδομής κάθε εργολάβος που αναλάμβανε να εκτελέσει ένα τμήμα του έργου σε συνεννόηση με τον τρίτο εναγόμενο, επιβλέποντα μηχανικό, τοποθετούσε σε όλο το ύψος της νότιας πλευράς της οικοδομής, (της οδού ...), προστατευτικό διαχωριστικό σανίδωμα με δικά του υλικά, το οποίο διατηρείτο έως το πέρας των εργασιών του συγκεκριμένου εργολάβου, ο οποίος τα αφαιρούσε, και ο επόμενος εργολάβος τοποθετούσε τα δικά του προστατευτικά σανιδώματα, μέχρις ότου έκλεισε η οικοδομή εξωτερικά με την κατασκευή των εξωστών και την τοποθέτηση των κιγκλιδωμάτων από την πλευρά της οδού ..., ενώ από την πλευρά της οδού ..., από την οποία δεν διέρχονται αγωγοί της ΔΕΗ, δεν τοποθετήθηκαν κιγκλιδώματα, προκειμένου να γίνεται από εκείνη την οδό με ασφάλεια η ανάβαση και κατάβαση των πάσης φύσεως υλικών των συνεργείων.

Έτσι μετά και από τις εργασίες σοβατίσματος της οικοδομής δεν υπήρχαν προστατευτικά σανιδώματα σε αυτήν. Ο τρίτος εναγόμενος γνώριζε ότι η οικοδομή δεν είχε ολοκληρωθεί και ότι υπήρχαν ακόμη εργασίες να γίνουν, οι οποίες ήταν ως επί το πλείστον στον εσωτερικό χώρο της οικοδομής, εν τούτοις γνώριζε, ότι υπολείπονταν εργασίες, που θα εκτελούντο εξωτερικά, όπως οι εργασίες ελαιοχρωματισμού, αλλά και οι εργασίες πλακόστρωσης, που δεν ήταν μόνο εσωτερικές αλλά και εξωτερικές, αφού θα γινόταν πλακόστρωση και στους εξώστες.

Ο τρίτος εναγόμενος γνώριζε επίσης ότι οι δυο πρώτοι εναγόμενοι είχαν αναθέσει στον αποβιώσαντα τις εργασίες πλακόστρωσης και ότι αυτός θα ξεκινούσε μετά τις εορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, δεν ενημερώθηκε όμως ούτε από τους δυο πρώτους εναγόμενους ούτε από τον αποβιώσαντα για την ακριβή ημερομηνία έναρξης των εργασιών.

Ενόψει όμως του ότι αυτός γνώριζε για τις εν λόγω εργασίες και ότι αυτές θα εκτελούνταν κατά ένα μέρος στον εξωτερικό χώρο της οικοδομής δεν επέστησε στους δυο πρώτους εναγόμενους και στον αποβιώσαντα τον κίνδυνο από τα διερχόμενα καλώδια της ΔΕΗ πλησίον της οικοδομής ούτε υπέδειξε σε αυτούς τα μέτρα ασφαλείας, που έπρεπε να ληφθούν, ήτοι να φροντίσουν να εξασφαλίσουν τα πέρατα των εξωστών με θωράκια ή δίχτυα, ώστε να είναι αδύνατη η καθ' οιονδήποτε τρόπο επαφή με τα διερχόμενα ηλεκτροφόρα εναέρια καλώδια της ΔΕΗ, σύμφωνα με τα άρθρα 6 και 7 του Ν. 1396/1983.

Τούτο δε δεν συνέβη, ήτοι δεν παρείχε οδηγίες στους συνιδιοκτήτες της οικοδομής και στον αποβιώσαντα εργολάβο για τη λήψη μέτρων ασφαλείας από κινδύνους, διότι δεν θεώρησε αναγκαία την λήψη μέτρων λόγω του ότι η οικοδομή είχε κλείσει εξωτερικά και οι απομείνασες εργασίες θα διενεργούνταν ως επί τω πλείστον στο εσωτερικό της οικοδομής, και όχι λόγω της μη ενημέρωσής του ως προς την ακριβή ημερομηνία έναρξης των εργασιών.

Άλλωστε τα μέτρα ασφαλείας πρέπει να λαμβάνονται πριν την έναρξη των εργασιών. Σε τούτο τον εφησυχασμό του όμως έγκειται η αμέλεια του ως προς την λήψη των παραπάνω μέτρων ασφαλείας, διότι γνώριζε ότι υπήρχαν εργασίες που θα εκτελούνταν στα εξωτερικά τμήματα της οικοδομής καθώς και τον κίνδυνο που εγκυμονούσε για τους εργαζόμενους στην οικοδομή από την θέση των ηλεκτροφόρων αγωγών της ΔΕΗ κοντά σε αυτήν.

Περαιτέρω οι δυο πρώτοι εναγόμενοι, ενώ γνώριζαν από τα προηγούμενα στάδια της οικοδομής, την ύπαρξη κοντά στην οικοδομή των ηλεκτροφόρων αγωγών και των εξ αυτών κινδύνων καθώς ότι για την αντιμετώπιση αυτών των κινδύνων ήταν αναγκαία η διατήρηση των μέτρων ασφαλείας ή η λήψη νέων, δεν έλαβαν τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας, ούτε επισήμαναν τον κίνδυνο στο θανόντα εργολάβο.

Όλοι οι παραπάνω εναγόμενοι ιδίως δεν μερίμνησαν να ειδοποιήσουν εγγράφως την αρμόδια υπηρεσία της Δ.Ε.Η. για την ύπαρξη κοντά στην οικοδομή ηλεκτροφόρων αγωγών, ώστε από κοινού να εξετασθούν και να ληφθούν μέτρα ασφαλείας για την αποφυγή ατυχήματος, κατά παράβαση και των διατάξεων των άρθρων 78 και 79 του Π.Δ. 1073/1981, δεδομένου ότι υποχρέωση ειδοποίησης της ΔΕΗ έχουν οι κύριοι του έργου αλλά και ο επιβλέπων μηχανικός, ο οποίος οφείλει, σε περίπτωση, που αυτοί αμελούν ή αγνοούν την παραπάνω υποχρέωση τους να τους υποδείξει, ότι πρέπει να ακολουθήσουν την παραπάνω διαδικασία ή να ειδοποιήσει ο ίδιος την ΔΕΗ, καθώς η διαδικασία απομάκρυνσης των ηλεκτροφόρων αγωγών ή η λήψη μέτρων από κοινού με την ΔΕΗ εντάσσεται στις οδηγίες που έπρεπε να παράσχει στους κυρίους του έργου και στα ενδεικνυόμενα μέτρα, που έπρεπε αυτός να λάβει κατά την εκτέλεση του έργου.

Ο ισχυρισμός του δεύτερου εναγόμενου, ότι δεν φέρει ευθύνη για την λήψη μέτρων ασφαλείας και την ειδοποίηση της ΔΕΗ για την ανέγερση της οικοδομής, διότι ο πατέρας του ήταν αυτός, που είχε αναλάβει την επίβλεψη, την ανεύρεση των συνεργείων και όλα τα σχετικά με την ανέγερση της οικοδομής, είναι απορριπτέος ως ουσιαστικά αβάσιμος, καθώς αποδείχθηκε ότι από κοινού με τον πρώτο εναγόμενο ανέθεταν στα διάφορα συνεργεία τις σχετικές εργασίες με την οικοδομή, όπως έγινε και με το συνεργείο του αποβιώσαντος και συνεπώς έφερε και ο ίδιος την ευθύνη για την λήψη μέτρων ασφαλείας, χωρίς να ασκεί έννομη επιρροή στην παρούσα δίκη, ότι ο πρώτος εναγόμενος, λόγω της εμπειρίας, της ηλικίας του και του περισσότερου ελεύθερου χρόνου, που διέθετε, είχε μεγαλύτερη ανάμειξη στις συνεννοήσεις και τις διαπραγματεύσεις με τα συνεργεία.

Περαιτέρω, από τα ίδια αποδεικτικά μέσα αποδεικνύεται, ότι στα πλαίσια της ετήσιας επιθεώρησης του ηλεκτρικού δικτύου της ΔΕΗ στις 4.7.2006 πραγματοποιήθηκε επιθεώρηση του ηλεκτρικού δικτύου, που διερχόταν πλησίον της ανωτέρω οικοδομής από τον αρμόδιο υπάλληλο της ΔΕΗ, Θ. Μ.. Ο ανωτέρω υπάλληλος ήταν υποχρεωμένος να ελέγξει κατά την επιθεώρηση κάθε ανωμαλία του ηλεκτρικού δικτύου και να διαπιστώσει την ασφαλή απόσταση των ηλεκτροφόρων καλωδίων από την ανεγερθείσα οικοδομή, όπως προκύπτει ιδίως από τις οδηγίες διανομής της ΔΕΗ καθώς και από την αναλυτική κατάθεση του μάρτυρος ανταπόδειξης, Γ.

Κ., υπαλλήλου της ΔΕΗ. Κατά την παραπάνω ημερομηνία της επιθεώρησης, όπως προκύπτει από όλα τα αποδεικτικά στοιχεία, η οικοδομή ήταν ολοκληρωμένη και είχαν υλοποιηθεί οι εξώστες, επομένως ο επιθεωρητής όφειλε και μπορούσε να διαγνώσει την απόσταση των ηλεκτροφόρων δικτύων από τους εξώστες. Η τυχόν ύπαρξη εκείνη την περίοδο των προστατευτικών δικτύων με τα οποία ήταν καλυμμένη η νότια πλευρά της οικοδομής δεν αίρει την ευθύνη του, ενόψει του ότι με τα προστατευτικά δίχτυα η απόσταση της οικοδομής θα ήταν ακόμη μικρότερη από τους ηλεκτροφόρους αγωγούς, αφού αυτά, κατά την κοινή πείρα, δεν τοποθετούνται σε επαφή με την οικοδομή.

Περαιτέρω τα προστατευτικά δίκτυα, όπως προκύπτει από την επισκόπηση των προσκομιζομένων φωτογραφιών, είχαν τοποθετηθεί μόνο από την νότια πλευρά της οικοδομής, ήτοι αυτής προς την 25η Μαρτίου και όχι από τις πλαϊνές πλευρές αυτής, οπότε ευχερώς μπορούσε από την πλαϊνή πλευρά της οικοδομής, που δεν ήταν καλυμμένη με προστατευτικό δίκτυ, να διαπιστώσει το πλάτος των εξωστών και ότι η απόσταση των ηλεκτροφόρων αγωγών από τους εξώστες δεν ήταν η απαιτούμενη.

Αποτέλεσμα της παραπάνω αμελούς συμπεριφοράς του προστηθέντος υπαλλήλου της πέμπτης εναγομένης ήταν να μην ενημερωθεί η τελευταία για την παραπάνω επικίνδυνη κατάσταση, ώστε να ενεργήσει αυτεπαγγέλτως και να λάβει τα απαιτούμενα μέτρα με την μεταφορά των ηλεκτροφόρων αγωγών σε ασφαλή απόσταση, είτε άλλα μέτρα σε συνεννόηση με τους κυρίους του έργου και τον επιβλέποντα μηχανικό.

Εξάλλου οι προστηθέντες της εναγομένης επιθεωρητές, μεταξύ των οποίων ήταν και ο παραπάνω επιθεωρητής, ως αρμόδιοι υπάλληλοι της επιθεώρησης, έπρεπε να είναι ιδιαίτερα επιμελείς όταν κατά τη διενέργεια της επιθεώρησης διαπίστωναν την ανέγερση τριώροφης ή τετραώροφης οικοδομής, όπως στην προκειμένη περίπτωση, διότι γνώριζαν, όπως και ο παραπάνω προστηθείς γνώριζε λόγω της υπηρεσίας του στη συγκεκριμένη περιοχή, ότι το δίκτυο στην πόλη της Κυπαρισσίας ήταν παλαιό από την δεκαετία του 1950, είχε δηλαδή τοποθετηθεί όταν τα σπίτια ήταν χαμηλά και δεν υφίσταντο κίνδυνοι λόγω της απόστασης, πλην όμως με την οικοδομική ανάπτυξη και την ανέγερση υψηλών πλέον οικοδομών η απόσταση των αγωγών από αυτές δεν ήταν ασφαλής, διότι αυτοί βρίσκονταν πολύ κοντά στην οικοδομική γραμμή, συνεπώς για κάθε ανεγειρόμενη οικοδομή τριώροφη ή τετραώροφη ήταν σφόδρα πιθανό ότι θα απαιτείτο η μετατόπιση των αγωγών, για την αποφυγή όχι μόνο ατυχημάτων κατά την εκτέλεση των οικοδομικών εργασιών αλλά και για την ασφάλεια των μελλοντικών ενοίκων των διαμερισμάτων του τρίτου και τέταρτου ορόφου, οι οποίοι θα ήταν παντελώς απροστάτευτοι.

Στην ίδια μάλιστα οδό σε κοντινό οικοδομικό τετράγωνο η ΔΕΗ, προ του ενδίκου ατυχήματος, ενεργώντας αυτεπαγγέλτως είχε μεταφέρει τους ηλεκτροφόρους αγωγούς σε ασφαλή απόσταση από ανεγειρόμενη τετραώροφη οικοδομή, όπως προκύπτει από την με αριθμό πρωτ. Α2-15/01/2007 έκθεση αυτοψίας εργατικού ατυχήματος των τεχνικών επιθεωρητών Χ.

Γ. και Μ. Ν., δηλαδή η εναγομένη γνώριζε ότι κατά μήκος της οικοδομικής γραμμής της οδού ... οι ηλεκτροφόροι αγωγοί μέσης τάσης ήταν πλησίον των κτιρίων, εφόσον αυτά έχουν ύψος πέραν των τριών ορόφων, και απαιτείτο η μεταφορά τους σε ασφαλή απόσταση. Επομένως, αποδείχθηκε ότι ο παραπάνω αρμόδιος υπάλληλος της ΔΕΗ, Θ.

Μ., συμπεριφέρθηκε αμελώς κατά την επιθεώρηση που διεξήγαγε. Περαιτέρω, αποδείχθηκε, ότι οι δυο πρώτοι εναγόμενοι συνιδιοκτήτες της οικοδομής με αίτησή τους στη ΔΕΗ, η οποία έγινε στις 4-5-2006 ζήτησαν την παροχή εργοταξιακής παροχής από την τελευταία, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 10-5-2006 και τέθηκε υπό τάση στις 30-5-2006 από τον αρμόδιο επισκοπητή.

Κατά την υποβολή της αίτησης υποβλήθηκε ως συνημμένο και η οικοδομική άδεια της οικοδομής από την οποία προέκυπτε το ύψος της υπό ανέγερση οικοδομής. Επομένως όφειλε ο αρμόδιος υπάλληλος της ΔΕΗ κατά την μελέτη του φακέλου να αντιληφθεί τον κίνδυνο και να ενημερώσει αρμοδίως, ώστε να κληθούν οι ιδιοκτήτες είτε να δοθεί εντολή ώστε κατά την επισκόπηση της οικοδομής ο επισκοπητής ή άλλος αρμόδιος υπάλληλος της ΔΕΗ να ελέγξει την απόσταση των δικτύων από την ανωτέρω οικοδομή, πριν την χορήγηση του εργοταξιακού ρεύματος.

Επομένως η εναγομένη, λόγω της προαναφερθείσας διαδικασίας για την παροχή εργοταξιακού ρεύματος, γνώριζε δια των προστηθέντων της, για την ανέγερση πολυωρόφου οικοδομής στην παραπάνω οδό, στην οποία οι ηλεκτροφόροι αγωγοί διέρχονταν πλησίον της οικοδομικής γραμμής σε απόσταση μικρότερη της προβλεπομένης από τις παραπάνω αναφερθείσες διατάξεις, και εν τούτοις δεν ενήργησε τα νόμιμα για την αποφυγή του κινδύνου ηλεκτροπληξίας των εργαζομένων στην οικοδομή.

Ο ισχυρισμός της πέμπτης εναγομένης ότι δεν ήταν δυνατόν να γνωρίζει από την οικοδομική άδεια, αν η οικοδομή είχε ξεκινήσει να ανεγείρεται ή αν είχε ολοκληρωθεί καθ' ύψος ή όχι, διότι ρεύμα μπορεί να ζητηθεί και μόνο με την έκδοση της οικοδομικής αδείας, είναι απορριπτέος ως ουσιαστικά αβάσιμος, καθώς το συνήθως συμβαίνον είναι να ζητείται ρεύμα, όταν έχουν ολοκληρωθεί τα μπετά και ενόψει της αυτοψίας στην οικοδομή από τον επισκοπητή, ευχερώς μπορούσε να δοθεί εντολή ελέγχου στον επισκοπητή του ύψους της οικοδομής, ώστε στην συνέχεια να ελεγχθεί η απόσταση των αγωγών από την οικοδομή και να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα.

Κατ' ακολουθία όλων των ανωτέρω συνυπαίτιοι για την πρόκληση του εν λόγω θανατηφόρου ατυχήματος τυγχάνουν όλοι οι εναγόμενοι. Περαιτέρω, από τα ίδια αποδεικτικά μέσα αποδείχθηκε ότι ευθύνη στην επέλευση του ατυχήματος είχε και ο αποβιώσας, διότι δεν ήταν επιμελής κατά την εκτέλεση του έργου, δεδομένου ότι δεν μερίμνησε για τη λήψη και τήρηση των απαραίτητων, κατά τα άνω, μέτρων ασφαλείας, κατά παράβαση του άρθρου 5 παρ. 1 του ν. 1396/1983 αν και εργαζόταν ως εργολάβος τοποθέτησης πλακιδίων από το έτος 1998 και είχε πολυετή εμπειρία, δεν ενημέρωσε τον επιβλέποντα μηχανικό για την ακριβή ημερομηνία έναρξης των εργασιών, ούτε ζήτησε από αυτόν να του υποδείξει τα κατάλληλα μέτρα ασφαλείας και δεν είχε τεταμένη την προσοχή του κατά την εκτέλεση των παραπάνω εργασιών, με αποτέλεσμα να χρησιμοποιήσει για την εργασία μέτρησης της βεράντας της ανωτέρω οικοδομής, η οποία είχε πλάτος 4,50 μέτρων, μια μεταλλική ράβδο μήκους 5 μέτρων, την οποία περιέστρεφε εκτός του κιγκλιδώματος της κουπαστής του εξώστη, μολονότι οι ορατοί από αυτόν ηλεκτροφόροι αγωγοί της ΔΕΗ γειτνίαζαν με την ανωτέρω οικοδομή.

Συνεπώς τυγχάνει συνυπαίτιος για το ανωτέρω θανατηφόρο ατύχημα, και μάλιστα σε ποσοστό 40%, δεκτής καθισταμένης ως ουσιαστικά βάσιμης της ενστάσεως (300 ΑΚ) περί συντρέχοντος πταίσματος του αποβιώσαντος, ενώ οι εναγόμενοι σε ποσοστό 60%. Ο ισχυρισμός των εναγόντων ότι στην πρόκληση του ενδίκου ατυχήματος φέρουν ευθύνη οι τρεις πρώτοι εναγόμενοι λόγω αυθαιρεσιών της οικοδομής, ήτοι διότι επεξέτειναν το εσωτερικό της οικοδομής με αποτέλεσμα την μείωση του εμβαδού του εξώστη από 6 μέτρα στα 4,30 μέτρα με αποτέλεσμα να μην μπορεί ο αποβιώσας να εργαστεί με τον αλφαδοπήχη των 5 μέτρων και να εξέλθει αυτός από την κουπαστή του κιγκλιδώματος, είναι απορριπτέος ως ουσιαστικά αβάσιμος, διότι ο αποβιώσας είχε επισκεφθεί την οικοδομή από τον Σεπτέμβριο του 2006, εργαζόταν σ' αυτήν από τις 10/1/2007, επομένως είχε διαπιστώσει ο ίδιος το εμβαδόν του εξώστη και γνώριζε τα εργαλεία που έπρεπε να έχει μαζί του για την εκτέλεση της εργασίας του.".

Με τις παραδοχές του αυτές το Εφετείο δέχθηκε κατ' ουσίαν τις εφέσεις: α] των πρώτου και δευτέρου των εναγομένων Γ. Δ. και Χ. Δ., ιδιοκτητών τη οικοδομής επί της οποίας εκτελούνταν το έργο, β] του τρίτου εναγομένου, Σ. Π., επιβλέποντος μηχανικού του έργου και γ] των εναγόντων, εξαφάνισε εν μέρει την πρωτοβάθμια απόφαση, εκτός από τις εκεί διατάξεις και στη συνέχεια κρατώντας την υπόθεση και δικάζοντας την αγωγή στην ουσία της, δέχθηκε αυτήν κατά ένα μέρος και υποχρέωσε τους εναγομένους [τέσσερις πρώτους, από τους οποίους η τέταρτη είναι η αναιρεσείουσα], εις ολόκληρον τον καθένα, να καταβάλουν στους ενάγοντες τα εκεί αναφερόμενα χρηματικά ποσά.

Κρίνοντας έτσι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν εφάρμοσε ορθά τις προαναφερθείσες διατάξεις των π.δ/των 1073/1981 και 778/1980 και του ν. 1396/1983, εκείνες των άρθρων 297, 298, 299, 330, 914, 922, 926, 928 ΑΚ, καθώς και τις προπαρατεθείσες διατάξεις της αποτελούσης κανόνα ουσιαστικού δικαίου Υ.Α 70261/2874/ΦΕΚ 608/6-10-1967 "περί εγκρίσεως κανονισμών δια την εγκατάστασιν και συντήρησιν υπαίθριων γραμμών ηλεκτρικής ενεργείας", η δε εσφαλμένη εφαρμογή και το εξ αυτής νομικό σφάλμα, που επηρεάζουν, εφόσον η υπόθεση κρίθηκε κατ' ουσίαν, το διατακτικό της απόφασης ως προς την αναιρεσείουσα, ελέγχονται από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ ενόψει των ουσιαστικών παραδοχών της προσβαλλόμενης απόφασης υπό τις οποίες ιδρύθηκε η αποδιδόμενη σ' αυτήν πλημμέλεια.

Έτσι, ενόψει του ότι πλησίον του εργοταξίου διέρχονταν αγωγοί ηλεκτρικού ρεύματος, οι φορείς της οικοδομικής δραστηριότητας (κύριοι της οικοδομής και εργολάβος) υποχρεούνταν να ειδοποιήσουν εγγράφως την αρμόδια υπηρεσία της αναιρεσείουσας και μετά από κοινή εξέταση των κινδύνων, που γεννά η εκτέλεση αυτού, να λάβουν όλα τα ενδεικνυόμενα προστατευτικά μέτρα και ιδίως την κατασκευή προστατευτικών σανιδωμάτων, για τα οποία πριν τη λήψη τους οι εκτελούντες το έργο έπρεπε επίσης να έχουν έγγραφη έγκριση της αρμόδιας υπηρεσίας της αναιρεσείουσας.

Στις ουσιαστικές παραδοχές της ελάσσονος πρότασης της προσβαλλομένης επισημάνθηκε το γεγονός, ότι οι κύριοι του έργου (8ος και 9ος των αναιρεσιβλήτων) παρέβησαν την υποχρέωση ειδοποίησης της αναιρεσείουσας, ενώ η αμέλεια ή άγνοια της παραπάνω υποχρέωσης από αυτούς δεν αντιμετωπίσθηκε από τον εργολάβο - επιβλέποντα μηχανικό του έργου (10ο των αναιρεσιβλήτων) με την υπόδειξη προς αυτούς να συμμορφωθούν στην επιβαλλόμενη διαδικασία.

Η αναιρεσείουσα έφερε την ευθύνη της αξιόπιστης, αποδοτικής και ασφαλούς λειτουργίας του ηλεκτρικού της δικτύου, καθώς και της συντήρησης αυτού, και δεν δικαιολογούνταν η ανάληψη και επιφόρτιση αυτής με πηγές κινδύνου, που δεν σχετίζονταν με τη δική της δραστηριότητα και ειδικότερα με τους κινδύνους που γεννιόνταν από την εκτέλεση οικοδομικών πράξεων πλησίον του ηλεκτρικού της δικτύου, γεγονός που θα ισοδυναμούσε με επιφόρτιση ευθυνών για ξένη συμπεριφορά.

Από τις διατάξεις των ουσιαστικών νόμων που προπαρατέθηκαν συνάγεται ως καθολικό συμπέρασμα, ότι τους κινδύνους της οικοδομικής δραστηριότητας, που έγγιζε τα δίκτυα της αναιρεσείουσας υποχρεούνταν να διαχειρισθούν οι φορείς της οικοδομικής δραστηριότητας και εκείνοι που με τη συμπεριφορά τους γέννησαν και δημιούργησαν τους κινδύνους, που συνέχονταν με τη δράση αυτή.

Η μετακίνηση του εκτεταμένου παλαιού της δικτύου θα συνεπήγετο ανυπολόγιστο οικονομικό κόστος, ενώ το εύρος και η έκταση αυτού δυσχεραίνει την καθολική μεταβολή της θέσης των εγκαταστάσεων για τη δημιουργία και διαμόρφωση των οποίων χρειάσθηκαν δεκαετίες. Είναι όμως δυνατόν σε καθεμία συγκεκριμένη περίπτωση οικοδομικής δράσης να πραγματοποιούνται επεμβάσεις στο δίκτυο και μετακινήσεις αυτού, όχι βέβαια αυτεπάγγελτα, αυτόβουλα και αυτόκλητα από την αναιρεσείουσα, αλλά μόνο μετά από έγγραφη ειδοποίηση των εκτελούντων τις οικοδομικές εργασίες προς αυτήν.

Με την ειδοποίηση καλείται η αναιρεσείουσα να συμπράξει, ώστε να εκτιμηθούν οι κίνδυνοι, που προκαλούνται για τους εκτελούντες το έργο από το ηλεκτρικό της δίκτυο, καθώς και η εξαιτίας των κινδύνων αυτών ανάγκη για ενδεχόμενη λήψη μέτρων πρόνοιας και ασφάλειας. Η παραδοχή άλλης τακτικής και διαδικασίας θα ακύρωνε και θα αναιρούσε τις αναφερόμενες στα αναγκαία μέτρα προστασίας κατά την εκτέλεση οικοδομικών έργων διατάξεις των προπαρατεθέντων ουσιαστικών νόμων.

Στην επίδικη περίπτωση, η παράλειψη ειδοποίησης της αναιρεσείουσας διέκοψε οποιοδήποτε αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ της συμπεριφοράς των προεστημένων οργάνων της τελευταίας και του ζημιογόνου αποτελέσματος. Μετά από αυτά αλυσιτελώς αποδίδονται ευθύνες σε όργανα της αναιρεσείουσας, που μετείχαν είτε στην υπηρεσία επισκόπησης του δικτύου είτε παραλαβής και ικανοποίησης της αίτησης παροχής εργοταξιακού ρεύματος, τα οποία δεν ενοχοποιούνται για αδικοπρακτική συμπεριφορά παραλείποντα να λάβουν προστατευτικά μέτρα, εφόσον δεν υπήρξε έγγραφη ειδοποίηση της αναιρεσείουσας από την πλευρά των εκτελεστών του έργου, δηλαδή των κυρίων και του εργολάβου αυτού.

Επιπροσθέτως, η προσβαλλόμενη απόφαση εσφαλμένα εφάρμοσε τις διατάξεις της προπαρατεθείσας, σχετικής με τις αποστάσεις ασφαλείας των κτηρίων από τα ηλεκτρικά δίκτυα της αναιρεσείουσας, υπουργικής απόφασης και εντόπισε, εστίασε και επικέντρωσε την αδικοπρακτική συμπεριφορά της αναιρεσείουσας όσο συνδέεται με ευθύνες των οργάνων της που μετείχαν στην υπηρεσία επισκόπησης και επιθεώρησης του δικτύου αλλά και εκείνων που παρέλαβαν και ικανοποίησαν την αίτηση παροχής εργοταξιακού ρεύματος στο γεγονός, ότι δεν τηρήθηκε στην επίμαχη θέση η ασφαλής απόσταση του ηλεκτρικού δικτύου από την επίδικη οικοδομή.

Όπως ελέγχεται από τις πραγματικές παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, η τελευταία εφάρμοσε λανθασμένα τις διατάξεις της παραπάνω υπουργικής απόφασης, εφόσον για τη διαμόρφωση των εκτιμήσεών της έλαβε υπόψη της την ελάχιστη οριζόντια και κατακόρυφη απόσταση του κτηρίου από το δίκτυο, όχι όμως και τη σχέση τους με τη διαγώνια απόσταση και την ανακύπτουσα από το λόγο αυτό διάψευση και ακύρωση της διαπίστωσης περί μη ασφαλούς απόστασης των ηλεκτροφόρων καλωδίων από την ανεγερθείσα οικοδομή.

Επομένως, είναι βάσιμος ο οικείος από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναιρετικός λόγος. Κατ' ακολουθίαν, μετά την παραδοχή του ανωτέρω λόγου, η αναιρετική εμβέλεια του οποίου καταλαμβάνει τους λοιπούς, ώστε να παρέλκει η έρευνά τους, καθώς και εκείνου που αφορά την απόρριψη ως αόριστης της παρεμπίπτουσας αγωγής της αναιρεσείουσας, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη υπ' αριθμό 5006/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών ως προς την αναιρεσείουσα και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ, όπως η παράγραφος αυτή αντικαταστάθηκε με το άρθρο 65 παρ. 1 του Ν. 4139/2013).

Πρέπει, επίσης, να διαταχθεί η απόδοση στην αναιρεσείουσα του καταβληθέντος παραβόλου (άρθρο 12 παρ. 2 του Ν. 4055/2012) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ), κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμό 5006/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών ως προς την αναιρεσείουσα.

Παραπέμπει την υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος της προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο πιο πάνω Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Διατάσσει την απόδοση του καταβληθέντος παραβόλου στην αναιρεσείουσα.

Καταδικάζει τις αναιρεσίβλητες στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα την 1η Δεκεμβρίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 15 Δεκεμβρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ.