2218/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2218 / 2007 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2218/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές : Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο, Βασίλειο Ρήγα, Δημήτριο Δαλιάνη, Ιωάννη-Σπυρίδωνα Τέντε και Νικόλαο Λεοντή-Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 19 Νοεμβρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Σουζάνας Κουφιάδου, για να δικάσει μεταξύ :

Του αναιρεσείοντος: Χ1, τον οποίο εκπροσώπησε η πληρεξούσια δικηγόρος του Κωνσταντίνα Κατσίφα, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: Ανδρέα Μπακόπουλου, δικηγόρου Αθηνών, ως οριστικού συνδίκου της πτωχεύσεως της εταιρείας με την επωνυμία "........... Ο.Ε", που εδρεύει στη ..... , ο οποίος παραστάθηκε αυτοπροσώπως με την προαναφερόμενη ιδιότητά του.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20.07.1993 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 1141/2003 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 998/2004 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητά ο αναιρεσείων με την από 18.10.2006 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Λεοντής ανέγνωσε την από 29.10.2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, την αναίρεση της προσβαλλόμενης αποφάσεως 998/2004 του Εφετείου Πειραιώς κατά τα χαρακτηριζόμενα με αριθμ. (2), (3) και (4) κεφάλαια αυτής και την απόρριψη του πρώτου λόγου. Ο αναιρεσίβλητος ζήτησε την απόρριψή της αιτήσεως αναιρέσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη 125/26-10-2006 αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η 998/15-11-2004 οριστική απόφαση του Εφετείου Πειραιώς, κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής, κατ' επιτρεπτή, κατά το άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ, εκτίμηση των διαδικαστικών εγγράφων.

Ειδικότερα, επί της 15910/28-7-1993 αγωγής εκδόθηκε, κατά μερική παραδοχή της κατά την τακτική διαδικασία, μετά την 555/1995 προδικαστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς και τη διεξαγωγή των διαταχθεισών δι' αυτής και με μάρτυρες αποδείξεων, η 1141/2003 οριστική αυτού απόφαση, με την οποία υποχρεώθηκε ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσείων να καταβάλει στον ενάγοντα, οριστικό σύνδικο της πτωχεύσεως της εταιρείας "......... Ο.Ε.", και ήδη αναιρεσίβλητο το ποσό των 74.464,29 ευρώ (25.373.707 δρχ.), το οποίο, κατά τις αιτιολογίες της, καλύπτει παράνομους τόκους που εισέπραξε ο εναγόμενος από την ήδη πτωχή εταιρεία από 28-2-1989 έως 20-12-1990 κατά την προεξόφληση μεταχρονολογημένων τραπεζικών επιταγών και σε δεύτερο βαθμό, ύστερα από την 939/22-7-2003 έφεση του εναγομένου, η 998/15-11-2004 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς, με απορριπτική επ' αυτής κατ' ουσίαν κρίση, Κατά της τελευταίας αυτής αποφάσεως εναντιώνεται ο ηττηθείς εκκαλών με την ένδικη αίτηση αναιρέσεως και με την έννοια αυτή ερευνάται στη συνέχεια. Ειδικότερα :

Ι. Από το συνδυασμό των άρθρων 432, 433, 445 ΚΠολΔ, συνάγεται ότι ένα ιδιωτικό έγγραφο για να υπάρχει ως αποδεικτικό μέσο και να καταλέγεται στα επώνυμα αποδεικτικά μέσα, σύμφωνα με το άρθρο 339 ΚΠολΔ. θα πρέπει να είναι αναγνώσιμο, να μην έχει υποστεί τεμαχισμό, διάτρηση ή διαγραφή, οπότε τεκμαίρεται ότι έχει εκμηδενιστεί η αποδεικτική του δύναμη (ΚΠολΔ 443), και να είναι γνήσιο.

Περαιτέρω ένα αποδεικτικό έγγραφο για να έχει αποδεικτική δύναμη, δηλαδή για να μπορεί να συμβάλει στην διαμόρφωση δικανικής πεποιθήσεως, πρέπει να φέρει την υπογραφή του εκδότη (ΚΠολΔ 443), ενώ δεν αποδεικνύει, κατ' αρχήν, υπέρ του εκδότη του (ΚΠολΔ 447). Επομένως, ένα ιδιωτικό έγγραφο, που απλώς περιέχει κάποιες "ιδιόγραφες σημειώσεις", χωρίς καμία υπογραφή, δεν έχει, κατ' αρχήν, αποδεικτική ισχύ υπέρ του εκδότη του, σύμφωνα με τα άρθρα 443, 447 ΚΠολΔ.

Δεν παύει όμως να έχει τα χαρακτηριστικά του εγγράφου και να είναι υποστατό ως έγγραφο (Α' Ολ.ΑΠ 15/2003). Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 339 και 395 ΚΠολΔ προκύπτει ότι τα δικαστικά τεκμήρια, δηλαδή τα συμπεράσματα που συνάγονται κατά τους κανόνες της λογικής και της ανθρώπινης εμπειρίας εκ γνωστών πραγμάτων περί αγνώστων, ο δικαστής μπορεί να τα συναγάγει από οπουδήποτε, ακόμη και από έγγραφα, άκυρα ή παράτυπα, αρκεί να έχει επιτραπεί η δια μαρτύρων απόδειξη και να μην αμφισβητείται το γεγονός, που συνιστά τη βάση του τεκμηρίου (Ολ.ΑΠ 8/2005).

Με βάση τις νομικές αυτές παραδοχές ο πρώτος κατά σειρά λόγος, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αναιρετική αιτίαση του άρθρου 559 αριθμ.11 περ.α' ΚΠολΔ, με την έννοια ότι το δικαστήριο της ουσίας για το σχηματισμό της δικανικής του πεποιθήσεως για τη βασιμότητα των αγωγικών ισχυρισμών στηρίχθηκε κύρια "στο πρόχειρο (εξωλογιστικό) βιβλίο, το οποίο τηρούσε η πτωχεύσασα εταιρεία, με τον τίτλο προεξόφληση επιταγών και τόκοι", που περιέχει ιδιόγραφες σημειώσεις, χωρίς να φέρει υπογραφή, και αποτελεί μη νόμιμο αποδεικτικό μέσο, ελέγχεται ως αβάσιμος, εφόσον επιτρεπτώς λαμβάνεται υπόψη ως ιδιωτικό έγγραφο για τη συναγωγή εξ αυτού δικαστικών τεκμηρίων.

ΙΙ. Κατά το άρθρο 559 περ.20 ΚΠολΔ αναιρείται η απόφαση, αν το δικαστήριο παραμόρφωσε το περιεχόμενο εγγράφου με το να δεχθεί πραγματικά γεγονότα προφανώς διαφορετικά από εκείνα που αναφέρονται στο έγγραφο αυτό. Παραμόρφωση υπάρχει όταν το δικαστήριο κάνει διαγνωστικό λάθος (εσφαλμένη ανάγνωση) και αποδίδει σε ορισμένο αποδεικτικό έγγραφο, με την έννοια του άρθρου 339 ΚΠολΔ, περιεχόμενο διαφορετικό από το πραγματικό.

Η παραμόρφωση πρέπει να είναι προφανής και το έγγραφο να προσκομίζεται για την απόδειξη ουσιώδους ισχυρισμού, το δε δικαστήριο πρέπει να μορφώσει τη γνώμη του αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο από το περιεχόμενο του εγγράφου που παραμόρφωσε. 'Όπως προαναφέρθηκε, την περί πραγμάτων κρίση της αναφορικά με τον προσδιορισμό των τόκων, που παρανόμως εισέπραξε ο αναιρεσείων από την πτωχεύσασα στη συνέχεια εταιρεία κατά την προεξόφληση μεταχρονολογημένων τραπεζικών επιταγών, η προσβαλλόμενη απόφαση στήριξε κύρια στο τηρούμενο από την τελευταία πρόχειρο (εξωλογιστικό) βιβλίο.

Κατά τις επικαλούμενες με το αναιρετήριο (α) ουσιαστικές παραδοχές της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως και (β) αντίστοιχες εγγραφές στο βιβλίο (1) α στις 28-2-1989 παραδόθηκε από την πτωχεύσασα εταιρεία στον αναιρεσείοντα επιταγή ποσού 1.029.000, εκδόσεως 1-4-1989 με παρακράτηση από τον τελευταίο τόκου ποσού 47.848 δρχ.

β. "28-2-(1989) Χ1 (αναιρεσείων) όλοι τόκοι 350.000", (2) α. στις 8-3-1989 παραδόθηκε επιταγή ......... ΕΤΕ ποσού 250.000 δρχ. εκδόσεως 15-4-1989 με παρακράτηση τόκων, ποσού 18.000 δρχ. β "8-3-1989 επιταγή ΕΤΕ ......... ποσού 250.000, χρονολογία πληρωμής 15-4-1989, τόκοι 13.875", (3) α. στις 8-3-1989 παραδόθηκε επιταγή ...... ΕΤΕ ποσού 400.000 δρχ. εκδόσεως 15-4-1989, με παρακράτηση τόκων ποσού 28.800 δρχ.

β. "8-3-1989 επιταγή ........... Ε.Τ.Ε. ποσού 400.000 δρχ., χρονολογία πληρωμής 15-4-1989, τόκοι 22.200". (4) α. στις 8-3-1989 παραδόθηκε επιταγή ...... ποσού 532.798 δρχ., εκδόσεως 20-1-2989, με παρακράτηση τόκων ποσού 34.365 δρχ. β. "8-3-1989 επιταγή ........ ποσού 532.798 δρχ, χρονολογία πληρωμής 20-4-1989, τόκοι 33.534" και (5) στις 14-3-1989 παραδόθηκε επιταγή ........ ΕΤΕ, ποσού 1.165.432 δρχ., εκδόσεως 7-5-1989, με παρακράτηση τόκων ποσού 94.939 δρχ.

β. "14-3-1989 επιταγή ....... ληξ 7/5, ποσό 1.165.432 δρχ. τόκοι 101.432". Από την αντιπαραβολή των χαρακτηριζομένων με στοιχ. (α) ουσιαστικών παραδοχών της πληττόμενης αποφάσεως και με στοιχ. (β) αντίστοιχων εγγραφών του βιβλίου προκύπτει ότι εσφαλμένως ανέγνωσε τούτο το δικαστήριο της ουσίας στις επικαλούμενες με το αναιρετήριο περιπτώσεις αναφορικά με τον ουσιώδη αγωγικό ισχυρισμό του εισπραχθέντος ποσού τόκου κατά την προεξόφληση μεταχρονολογημένων τραπεζικών επιταγών, κατά το περιεχόμενο του επικουρικώς διατυπούμενου δεύτερου και τελευταίου λόγου αναιρέσεως.

Ο λόγος όμως αυτός αξιολογείται παραδεκτός και βάσιμος στις με αριθμούς (2), (3) και (4) περιπτώσεις. Αντίθετα στις λοιπές και με αριθμούς (1) και (5) περιπτώσεις, στις οποίες το ποσό των τόκων στις παραδοχές της αποφάσεως υπολείπεται των αντίστοιχων εγγραφών του βιβλίου, ελέγχεται ως απαράδεκτος για έλλειψη του απαιτουμένου προς τούτου εννόμου συμφέροντος (ΚΠολΔ 68, 556).

Συνακόλουθα αυτών πρέπει, κατά παραδοχή του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη δι' αυτή απόφαση κατά τα χαρακτηριζόμενα με αριθμούς (2), (3) και (4) κεφάλαια αυτής και παραπεμφθεί κατά τούτο η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση ενώπιον του αυτού Εφετείου Πειραιώς., συντιθέμενο από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση (ΚΠολΔ 580 παρ. 3).

Τέλος εκτιμάται ότι τα δικαστικά έξοδα των διαδίκων πρέπει να συμψηφισθούν στο σύνολό τους λόγω της εν μέρει νίκης και ήττας εκάστου τούτων (ΚΠολΔ 183, 178 παρ. 1).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 998/2004 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς κατά τα χαρακτηριζόμενα με αριθμ. (2), (3) και (4) κεφάλαια αυτής, όπως στο σκεπτικό.

Παραπέμπει κατά τούτο την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο Εφετείο συντιθέμενο από άλλους δικαστές. Και

Συμψηφίζει στο σύνολό τους τα δικαστικά έξοδα των διαδίκων.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 10 Δεκεμβρίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 21 Δεκεμβρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ