2212/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2212 / 2018 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 2212/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ε'ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μαρία Χυτήρογλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Διονυσία Μπιτζούνη, Βασιλική Ηλιοπούλου, Βασιλική Μπαζάκη - Δρακούλη και Στυλιανό Δαρέλλη - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 2 Νοεμβρίου 2018, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Δημήτριου Δασούλα (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Γ. Γ. Ι., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους του Πάνο Αλεξανδρή και Νίκη Ορφανίδου, για αναίρεση της υπ'αριθ. ΗΤ901/2018 αποφάσεως του Η'Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών. Το Η'Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και o αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην υπ'αριθ.528/7-9-2018 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 1143/18.

Αφού άκουσε Τους πληρεξούσιους δικηγόρους του αναιρεσείοντος, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους Δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η υπό κρίση, υπ' αριθ. 528/7 Σεπτ. 2018 αίτηση του Γ. Γ... Ι. για αναίρεση της υπ' αριθ. ΗΤ 901/2018 απόφασης του Η Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών, με την οποία κηρύχθηκε ένοχος για σωματική βλάβη από αμέλεια και καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης τριών (3) μηνών, η οποία ανεστάλη για τρία (3) χρόνια έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 463, 473, 474 παρ 2, 505 παρ 1α ΚΠΔ) καθ' όσον η προσβαλλόμενη απόφαση καταχωρίστηκε καθαρογραμμένη στο ειδικό βιβλίο καθαρογραφής την 31-7-2018 και η αίτηση αναίρεσης επιδόθηκε στις 07-09-2018 στην Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, μη συνοπολογιζομένου του χρονικού διαστήματος από 1η έως 31η Αυγούστου, σύμφωνα με το άρθρο 474 παρ. 4 ΚΠοινΔ.

Η απαιτούμενη από το άρθρο 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' του ΚΠΔ λόγο αναίρεσης, υπάρχει, προκειμένου για καταδικαστική απόφαση, όταν περιέχονται σ' αυτή με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του Δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις που το θεμελιώνουν και οι σκέψεις με τις οποίες το Δικαστήριο υπήγαγε τα αποδειχθέντα περιστατικά στις ουσιαστικές ποινικές διατάξεις που εφαρμόστηκαν.

Έλλειψη τέτοιας αιτιολογίας υπάρχει και όταν η αιτιολογία είναι εντελώς τυπική, με την οποία εξομοιώνεται και εκείνη που παραπέμπει στα πραγματικά περιστατικά του διατακτικού. Και ναι μεν το αιτιολογικό μαζί με το διατακτικό της απόφασης, στο οποίο, ως λογικό συμπέρασμα, καταχωρίζονται όλα τα στοιχεία του εγκλήματος, αποτελούν ενιαίο σύνολο και είναι παραδεκτή η αλληλοσυμπλήρωσή τους, πλην η συμπλήρωση αυτή δεν μπορεί να φθάσει μέχρι σημείου ολικής αναφοράς στα περιστατικά που περιγράφονται στο διατακτικό της απόφασης (ΑΠ 883/2017).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 314 παρ 1 εδ. α του ΠΚ, όποιος από αμέλεια προκαλεί σωματική κάκωση ή βλάβη της υγείας του άλλου τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι τριών ετών. Κατά δε τη διάταξη του άρθρου 28 του ΠΚ "από αμέλεια πράττει όποιος από έλλειψη της προσοχής την οποία όφειλε κατά τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει είτε δεν προέβλεψε το αξιόποινο αποτέλεσμα που προκάλεσε η πράξη του, είτε το προέβλεψε ως δυνατό, πίστευε όμως ότι δεν θα επερχόταν".

Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι για τη στοιχειοθέτηση του εγκλήματος της σωματικής βλάβης από αμέλεια απαιτείται η διαπίστωση, αφενός, ότι ο δράστης δεν κατέβαλε, κατ' αντικειμενική κρίση, την προσοχή που κάθε μετρίως συνετός και ευσυνείδητος άνθρωπος όφειλε, υπό τις ίδιες περιστάσεις να καταβάλει με βάση τους νομικούς κανόνες, τις συνήθειες που επικρατούν στις συναλλαγές και κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, την πείρα και τη λογική και αφετέρου, ότι, αυτός μπορούσε με βάση τις προσωπικές ιδιότητες, γνώσεις και ικανότητές του να προβλέψει και αποφύγει το αξιόποινο αποτέλεσμα του τελεσθέντος εγκλήματος.

Ακόμη, απαιτείται αντικειμενικώς αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της πράξης ή παράλειψης του δράστη και του αποτελέσματος που επήλθε ως επακόλουθο της αμέλειάς του. Κατά την έννοια της παραπάνω διάταξης του άρθρου 28 του ΠΚ, η αμέλεια διακρίνεται σε μη συνειδητή, κατά την οποία ο δράστης από έλλειψη της προσήκουσας προσοχής δεν προέβλεψε το αξιόποινο αποτέλεσμα που προκάλεσε η πράξη του και σε ενσυνείδητη κατά την οποία προέβλεψε μεν ότι από τη συμπεριφορά του μπορεί να επέλθει το αποτέλεσμα αυτό, πίστευε όμως ότι θα το απέφευγε (ΑΠ817/2013, ΑΠ 203/2013).

Στην προκείμενη περίπτωση το Η' Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών, που δίκασε σε δεύτερο βαθμό, δέχθηκε, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του, ότι "στην ..., στις 7-12-2010, όντας οδηγός αυτοκινήτου, από έλλειψη της προσοχής την οποία όφειλε κατά τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει, προκάλεσε με το όχημά του και κατά την οδήγησή του σωματική κάκωση άλλου, χωρίς να προβλέψει το αξιόποινο αποτέλεσμα που παράχθηκε από την πράξη του αυτή και συγκεκριμένα, στον ανωτέρω τόπο και χρόνο και περί ώρα 18.00, οδηγώντας το με αριθμό κυκλοφορίας ...15 ΙΧΕ αυτοκίνητο και κινούμενος με αυτό επί της ...

με κατεύθυνση από Ν.Ε.Ο.Α.Λ. προς ... πραγματοποίησε αριστερή στροφή στην ... με κατεύθυνση προς ..., χωρίς να ασκεί τον έλεγχο και την εποπτεία του οχήματός του, ώστε να μπορεί να εκτελεί τους απαιτούμενους αποφευκτικούς ελιγμούς ούτε ρύθμισε την ταχύτητα του οχήματός του, λαμβάνοντας συνεχώς υπ' όψιν του τις επικρατούσες συνθήκες κατά τρόπο ώστε να είναι σε θέση να διακόψει την πορεία του οχήματός του μπροστά από οποιοδήποτε εμπόδιο που μπορεί να προβλεφθεί και το οποίο βρίσκεται στο ορατό απ' αυτόν μπροστινό τμήμα της οδού, ούτε είχε τεταμένη την προσοχή του κατά την πορεία του οχήματός του κι έτσι δεν αντιλήφθηκε έγκαιρα την πεζή Α...

Ι., η οποία διέσχιζε κάθετα το οδόστρωμα της ... με πορεία από αριστερά προς δεξιά ως προς αυτή του οχήματος, ως όφειλε και μπορούσε να πράξει, με αποτέλεσμα να την παρασύρει και να την τραυματίσει προκαλώντας της θωρακαλγία δεξιά. Ο ως άνω τραυματισμός της παθούσας δεν αποτελεί εντελώς ελαφρά σωματική βλάβη, καθόσον η σύγκρουση με το αυτοκίνητο του κατηγορουμένου προκάλεσε σε αυτήν έντονο άλγος που διατηρήθηκε για έναν μήνα μετά το ένδικο ατύχημα".

Στη συνέχεια το ως άνω Δικαστήριο κήρυξε τον κατηγορούμενο ένοχο του ότι: "στην ... στις 7-12-2010, όντας οδηγού αυτοκινήτου, από αμέλειά του, δηλαδή από έλλειψη της προσοχής την οποία όφειλε κατά τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει προκάλεσε με το όχημά του και κατά την οδήγησή του σωματική κάκωση άλλου, χωρίς να προβλέψει το αξιόποινο αποτέλεσμα που παράχθηκε από την πράξη του αυτή και συγκεκριμένα, στον ανωτέρω τόπο και χρόνο και περί ώρα 18:00', οδηγώντας το με αριθμό κυκλοφορίας ...15 Ι.Χ.Ε.

αυτοκίνητο και κινούμενος με αυτό επί της ... με κατεύθυνση από Ν.Ε.Ο.Α.Λ. προς ... πραγματοποίησε αριστερή στροφή στην ... με κατεύθυνση προς ..., χωρίς να ασκεί τον έλεγχο και την εποπτεία του οχήματός του, ώστε να μπορεί να εκτελεί τους αποφευκτικούς ελιγμούς ούτε ρύθμισε την ταχύτητα του οχήματός του, λαμβάνοντας συνεχώς υπ' όψιν του τις επικρατούσες συνθήκες κατά τρόπο ώστε να είναι σε θέση να διακόψει την πορεία του οχήματός του μπροστά από οποιοδήποτε εμπόδιο που μπορεί να προβλεφθεί και το οποίο βρίσκεται στο ορατό απ' αυτόν μπροστινό τμήμα της οδού, ούτε είχε τεταμένη την προσοχή του κατά την πορεία του οχήματός του και έτσι δεν αντιλήφθηκε έγκαιρα την πεζή Α...

Ι., η οποία διέσχιζε κάθετα το οδόστρωμα της ... με πορεία από αριστερά προς δεξιά ως προς αυτή του οχήματος, ως όφειλε και μπορούσε να πράξει, με αποτέλεσμα να την παρασύρει και να την τραυματίσει προκαλώντας της θωρακαλγία δεξιά".

Με αυτά που δέχθηκε το ως άνω Δικαστήριο δεν διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του την απαιτούμενη από τα παραπάνω άρθρα του Συντάγματος, του ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία αλλά ελλιπή και αόριστη. Ειδικότερα ουδόλως αναφέρει τις ακριβείς συνθήκες πρόκλησης του ατυχήματος και ειδικότερα α) την κατάσταση της οδού και την ύπαρξη ή όχι φωτισμού αυτής, β) την ταχύτητα με την οποία εκινείτο το αυτοκίνητο του αναιρεσείοντος, γ) τον τρόπο εισόδου της παθούσης στο δρόμο ήτοι αιφνιδιαστικά, ομαλά ή με αργή κίνηση, ώστε να μπορέσει ο οδηγός να την αντιληφθεί, γ) εάν και πότε και από ποια απόσταση την είδε, ώστε να κριθεί εάν μπορούσε ή όχι να ενεργήσει αποφευκτικό ελιγμό και ποιον, ε) ποια τα βλαβέντα μέρη του αυτοκινήτου ή με ποιο μέρος αυτού ο κατηγορούμενος κτύπησε την παθούσα, ώστε να είναι δυνατός ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής υπαγωγής των αποδειχθέντων πραγματικών περιστατικών στον κανόνα δικαίου που εφαρμόστηκε (314 παρ. 1 εδ. α ΠΚ). Επομένως είναι βάσιμος ο εκ του άρθρου 510 παρ 1 στοιχ. Δ ' του ΚΠΔ σχετικός λόγος αναίρεσης για έλλειψη από την απόφαση ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας.

Μετά από αυτά, και επειδή παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων αναίρεσης, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση. Περαιτέρω, σύμφωνα με τα άρθρα 111, 112 και 113 του ΠΚ το αξιόποινο των εγκλημάτων εξαλείφεται με παραγραφή, η οποία προκειμένου για πλημμελήματα είναι πενταετής, και αρχίζει από τότε που τελέστηκε η πράξη.

Η προθεσμία της παραγραφής αναστέλλεται για όσο χρονικό διάστημα διαρκεί η κύρια διαδικασία και έως ότου γίνει αμετάκλητη η καταδικαστική απόφαση, όχι όμως πέραν των τριών ετών για τα πλημμελήματα. Από τις διατάξεις αυτές σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 310 παρ. 1 εδάφ. β', 370 εδάφ. β' και 511 ΚΠοινΔ προκύπτει ότι η παραγραφή ως θεσμός δημόσιας τάξης εξετάζεται από το δικαστήριο αυτεπαγγέλτως σε κάθε στάση της δίκης, ακόμη και από τον Άρειο Πάγο ο οποίος ,διαπιστώνοντας τη συμπλήρωση αυτής υποχρεούται να αναιρέσει την προσβαλλόμενη καταδικαστική απόφαση και να παύσει οριστικά την ποινική δίωξη εφόσον η αίτηση αναίρεσης είναι τυπικά δεκτή και περιέχεται σ' αυτή ένας τουλάχιστον παραδεκτός και βάσιμος λόγος από τους περιοριστικά αναφερόμενους στο άρθρο 510 παρ. 1 του ιδίου Κώδικα.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, η αποδιδόμενη στον αναιρεσείοντα σε βαθμό πλημμελήματος αξιόποινη πράξη της σωματικής βλάβης από αμέλεια φέρεται τελεσθείσα στις 07-12-2010, και επομένως έχει παρέλθει μέχρι σήμερα (...-...-2018) χρονικό διάστημα πέραν της οκταετίας (5 + 3 έτη αναστολής).

Συνακόλουθα, αφού υπάρχει κατά τα ανωτέρω βάσιμος λόγος αναίρεσης, πρέπει να παύσει οριστικά η ποινική δίωξη για το εν λόγω πλημμέλημα λόγω παραγραφής κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. ΗΤ 901/2018 απόφαση του Η' Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών και

Παύει οριστικά την ασκηθείσα σε βάρος του αναιρεσείοντος Γ. Γ... Ι. ποινική δίωξη, και δη του ότι:

Στην ... στις 7-12-2010, όντας οδηγού αυτοκινήτου, από αμέλειά του, δηλαδή από έλλειψη της προσοχής την οποία όφειλε κατά τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει προκάλεσε με το όχημά του και κατά την οδήγησή του σωματική κάκωση άλλου, χωρίς να προβλέψει το αξιόποινο αποτέλεσμα που παράχθηκε από την πράξη του αυτή και συγκεκριμένα, στον ανωτέρω τόπο και χρόνο και περί ώρα 18:00', οδηγώντας το με αριθμό κυκλοφορίας ...15 Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο και κινούμενος με αυτό επί της ... με κατεύθυνση από ...Α.Λ. προς ... πραγματοποίησε αριστερή στροφή στην ... με κατεύθυνση προς ..., χωρίς να ασκεί τον έλεγχο και την εποπτεία του οχήματός του, ώστε να μπορεί να εκτελεί τους αποφευκτικούς ελιγμούς ούτε ρύθμισε την ταχύτητα του οχήματός του, λαμβάνοντας συνεχώς υπ' όψιν του τις επικρατούσες συνθήκες κατά τρόπο ώστε να είναι σε θέση να διακόψει την πορεία του οχήματός του μπροστά από οποιοδήποτε εμπόδιο που μπορεί να προβλεφθεί και το οποίο βρίσκεται στο ορατό απ' αυτόν μπροστινό τμήμα της οδού, ούτε είχε τεταμένη την προσοχή του κατά την πορεία του οχήματός του και έτσι δεν αντιλήφθηκε έγκαιρα την πεζή Α... Ι., η οποία διέσχιζε κάθετα το οδόστρωμα της ... με πορεία από αριστερά προς δεξιά ως προς αυτή του οχήματος, ως όφειλε και μπορούσε να πράξει, με αποτέλεσμα να την παρασύρει και να την τραυματίσει προκαλώντας της θωρακαλγία δεξιά.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 7 Δεκεμβρίου 2018.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 21 Δεκεμβρίου 2018.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ