Supreme Court reverses lower court for failing to prove 80 years of continuous public use required for common property status.

Απόφαση 2211 / 2009 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2211/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 28 Σεπτεμβρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αλέξανδρο Γιαοντζή.

Της αναιρεσιβλητης: ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Διαμαντή Σταματίου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4-7-2005 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Σάμου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 8/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 89/2007 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Σάμου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 22-10-2007 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χρυσόστομος Ευαγγέλου ανέγνωσε την από 17-9-2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου της στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 369, 966, 967, 972, 1033 και 1192 εδάφ. 1 Α.Κ., οι οποίες εφαρμόζονται σύμφωνα με το άρθρο 55 του ΕισΝΑΚ, προκειμένου να κριθεί μετά την εισαγωγή του ΑΚ η ιδιότητα ενός πράγματος ως εκτός συναλλαγής ή κοινοχρήστου και προηγουμένως σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 475, 502 και 552 του Σαμιακού Αστικού Κώδικα, συνάγεται ότι μεταξύ των κοινοχρήστων πραγμάτων περιλαμβάνονται και οι οδοί και οι πλατείες, οι οποίες, εφόσον δεν ανήκουν στον Δήμο ή στην Κοινότητα ή ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά, ανήκουν στο Δημόσιο.

Οι δημοτικές ή κοινοτικές οδοί και οι πλατείες αποκτούν την ιδιότητα του κοινοχρήστου πράγματος : α ) από το νόμο, ήτοι με τον χαρακτηρισμό τους ως οδών ή πλατειών από το εγκεκριμένο ρυμοτομικό διάγραμμα του σχεδίου πόλεως, β ) από τη βούληση των ιδιοκτητών, η οποία πρέπει να γίνει με νομότυπη δικαιοπραξία ( διαθήκη ή δωρεά ) ή με παραίτηση από την κυριότητα, για την οποία όμως παραίτηση απαιτείται δήλωση του κυρίου περιβαλλόμενη τον τύπο του συμβολαιογραφικού εγγράφου και υποβαλλόμενη σε μεταγραφή, αφού περιέχει κατάργηση εμπραγμάτου δικαιώματος και γ ) με την αμνημονεύτου χρόνου αρχαιότητα, την οποία προέβλεπε το προϊσχύσαν βυζαντινορωμαϊκό δίκαιο ( Ν.

παρ.2 Πανδ. 43.7 ) και σύμφωνα με την οποία η χρήση του πράγματος από Κοινότητα ή Δήμο ή από τους δημότες αυτών μπορούσε να προσδώσει σε ακίνητο την ιδιότητα του κοινοχρήστου, εφόσον η αρχαιότητα στην ως άνω χρήση υπήρξε συνεχής επί δύο γενεές, η καθεμία των οποίων εκτείνεται σε σαράντα έτη και είχε συμπληρωθεί πριν από την εισαγωγή του Αστικού Κώδικα ( 23-2-1946 ), ενόψει του ότι ο Κώδικας αυτός δεν αναγνωρίζει το θεσμό της αμνημονεύτου χρόνου αρχαιότητας.

Προκειμένου, επομένως, να γίνει δεκτή ως κατ' ουσίαν βάσιμη αγωγή, η οποία θεμελιώνεται στην ιδιότητα του πράγματος ως κοινοχρήστου, όπως είναι η αγωγή περί παράλειψης της χρήσης αυτού από ιδιώτη, γιατί με αυτή προσβάλλεται η προσωπικότητα του ενάγοντος εκ του ότι παρεμποδίζεται στη χρήση του κοινού ( άρθρο 57 ΑΚ ) , δεν αρκεί να αναφέρεται στην απόφαση η ιδιότητα του πράγματος ως κοινοχρήστου, της κτήσης της εν λόγω ιδιότητας με την κοινή χρήση του πράγματος από δύο κατά συνέχεια γενεές ( αμνημονεύτου χρόνου αρχαιότητα ), αλλά απαιτείται, επίσης, να αναφέρεται σ' αυτή, ότι η αρχαιότητα στην κοινή χρήση είχε συμπληρωθεί κατά το χρόνο εισαγωγής του ΑΚ ( 23-2-1946 ).

Διαφορετικά η απόφαση αρκείται σε στοιχεία λιγότερα από εκείνα που απαιτούν οι προαναφερόμενες διατάξεις. Εξάλλου, ο από το άρθρο 560 αριθ. 1 εδαφ. α' ΚΠολΔ προβλεπόμενος λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν εφαρμοσθεί μολονότι κατά τις παραδοχές της αποφάσεως δεν υπήρχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αντίθετα, όταν αυτός δεν εφαρμόζεται μολονότι κατά τις παραδοχές της αποφάσεως υπήρχαν οι πραγματικές προυποθέσεις εφαρμογής του, καθώς και όταν εφαρμόζεται εσφαλμένα ( Ολ.

Α.Π. 7/2006). Στην προκείμενη περίπτωση από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι το σε δεύτερο βαθμό δικάσαν Πολυμελές Πρωτοδικείο Σάμου δέχθηκε, ανελέγκτως, μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα : Ο επίδικος δρόμος, διαστάσεων 5Χ3,5 μ., αποτελεί το διαχωριστικό όριο των όμορων οικιών των διαδίκων, που βρίσκονται στο χωριό ...του Δήμου ....

Τον εν λόγω δρόμο, που υπάρχει από αμνημονεύτων ετών, χρησιμοποιούσαν οι εκάστοτε ιδιοκτήτες των παρακειμένων ιδιοκτησιών για την επικοινωνία τους. Η ύπαρξη του επίμαχου δρόμου επιβεβαιώνεται από τους τίτλους ιδιοκτησίας τόσο της ενάγουσας και συγκεκριμένα από το ..αγοραπωλητήριο συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Σάμου Γεωργίου Μαλαγάρη και την ...

πράξη αποδοχής κληρονομίας του συμβολαιογράφου Σάμου Ι. Βαρελλά, όσο και από τους τίτλους απώτερων δικαιοπαρόχων της εναγομένης και ειδικότερα από τα ... και ... συμβόλαια προικός από τις ... και ... συμβολαιογραφικές πράξεις του ως άνω συμβολαιογράφου Ι. Βαρελλά. Στους τίτλους αυτούς οι ιδιοκτησίες των διαδίκων αναφέρεται ότι συνορεύουν με δρόμο δημόσιο.

Τέλος, ο επίδικος δρόμος χαρακτηρίζεται ως κοινοτικός δρόμος, πλάτους 3,3 μέτρων, στα τοπογραφικά σκαριφήματα των ... και ...οικοδομικών αδειών που χορηγήθηκαν στην ενάγουσα. Περαιτέρω δέχθηκε το δικαστήριο ότι η ύπαρξη του επίδικου δρόμου από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα αποδεικνύεται και από την κατάθεση του μάρτυρα της εναγόμενης, ο οποίος είναι προχωρημένης ηλικίας και έχει άμεση γνώση και αντίληψη της πραγματικής κατάστασης που επικρατούσε στην περιοχή του επιδίκου, αφού αναφέρει χαρακτηριστικά ότι θυμάται τον πάππο της εναγόμενης συζύγου του να αυλίζεται εκεί.

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Πολυμελές Πρωτοδικείο Σάμου εξαφάνισε, κατ' αποδοχή λόγου έφεσης της ενάγουσας, την πρωτόδικη απόφαση που είχε απορρίψει κατ' ουσία την αγωγή και, αφού κράτησε και δίκασε την υπόθεση, δέχθηκε ως βάσιμη κατ' ουσίαν την αγωγή, κρίναν ότι η επίδικη έκταση είχε προσλάβει την ιδιότητα του κοινοχρήστου πράγματος με την από αμνημονεύτων ετών χρήση της χωρίς όμως να αναφέρει ότι χρήση αυτή είχε διαρκέσει δύο συνεχόμενες γενεές ( 80 έτη ) πριν από την εισαγωγή του Α.Κ.

Έτσι που έκρινε, αρκέσθηκε σε στοιχεία λιγότερα από τα αξιούμενα από τις μνημονευόμενες παραπάνω ουσιαστικές διατάξεις για την παραδοχή της αγωγής, παραβιάζοντας με τον τρόπο αυτό τις εν λόγω διατάξεις. Επομένως, είναι βάσιμος ο μοναδικός από το άρθρο 560 αριθ. 1 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, με τον οποίο ψέγεται το Εφετείο για την ανωτέρω πλημμέλεια.

Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου από άλλους δικαστές είναι δυνατή ( άρθρο 580 αριθ. 3 ΚΠολΔ ). Τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας πρέπει να επιβληθούν σε βάρος της αναιρεσίβλητης, λόγω της ήττας της ( άρθρο 183 ΚΠολΔ ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 89/2007 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Σάμου.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες ( 3.000 ) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 24 Νοεμβίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 27 Νοεμβρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ