2209/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2209 / 2018 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 2209/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ε'ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μαρία Χυτήρογλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Διονυσία Μπιτζούνη, Βασιλική Ηλιοπούλου, Βασιλική Μπαζάκη - Δρακούλη και Στυλιανό Δαρέλλη - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 12 Οκτωβρίου 2018, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Αντώνιου Λιόγα (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Α. Α. του Β., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Μαρία - Μαγδαληνή Τσίπρα, για αναίρεση της υπ'αριθ. ΑΤ1032/2018 αποφάσεως του Α'Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών. Το Α'Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και o αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 16 Ιουλίου 2018 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό ...18.

Αφού άκουσε

Τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η προκείμενη απόφαση αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η υπό κρίση, από 16 Ιουλίου 2018 αίτηση αναίρεσης του Α. Α. του Β. κατά της υπ' αριθ. ΑΤ 1032/2018 απόφασης του Α' Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών, με την οποία ο αιτών καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης δώδεκα (12) μηνών, η οποία ανεστάλη για μια τριετία για το αδίκημα της χρήσης πλαστού εγγράφου, έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα αφού η προσβαλλόμενη απόφαση καταχωρίστηκε στο κατ' άρθρο 473παρ. 1 και 3 του ΚΠΔ στις 6-7-2018 και η αναίρεση ασκήθηκε στις 16-7-2018.

Επομένως, είναι παραδεκτή και πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω. Κατά το άρθρο 216 παρ. 2 του ΠΚ τιμωρείται με φυλάκιση τριών μηνών όποιος με σκοπό να παραπλανήσει άλλον σχετικά με γεγονός που μπορεί να έχει έννομες συνέπειες, χρησιμοποιεί εν γνώσει του πλαστό ή νοθευμένο έγγραφο. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι η χρήση προϋποθέτει πλαστότητα ή νόθευση εγγράφου, στοιχειοθετείται δε, αντικειμενικά, η χρήση όταν ο δράστης καταστήσει προσιτό το έγγραφο στον μέλλοντα να παραπλανηθεί από το περιεχόμενο του τρίτο και έτσι δώσει σ' αυτόν τη δυνατότητα να λάβει πράγματι γνώση ή να παραπλανηθεί.

Υποκειμενικά απαιτείται δόλος που συνίσταται στην ηθελημένη ενέργεια του δράστη και στη γνώση του των πραγματικών περιστατικών που απαρτίζουν την πράξη και τη θέληση ή αποδοχή πραγμάτωσης των περιστατικών αυτών. Περαιτέρω δε, απαιτείται και σκοπός του υπαιτίου (έγκλημα υπερχειλούς υποκειμενικής υπόστασης) να παραπλανήσει με τη χρήση του άλλον για γεγονός που μπορεί να έχει έννομες συνέπειες, είναι δε αδιάφορο αν επιτεύχθηκε η παραπλάνηση.

Εξάλλου η απαιτούμενη από το άρθρο 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' του ΚΠΔ λόγο αναίρεσης, υπάρχει, προκειμένου για καταδικαστική απόφαση, όταν περιέχονται σ'αυτή με σαφήνεια, πληρότητακαι χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του Δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις που το θεμελιώνουν και οι σκέψεις με τις οποίες το Δικαστήριο υπήγαγε τα αποδειχθέντα περιστατικά στις ουσιαστικές ποινικές διατάξεις που εφαρμόσθηκαν.

Έλλειψη τέτοιας αιτιολογίας υπάρχει και όταν η αιτιολογία είναι εντελώς τυπική, με την οποία εξομοιώνεται και εκείνη που παραπέμπει στα πραγματικά περιστατικά του διατακτικού. Και ναι μεν το αιτιολογικό μαζί με το διατακτικό της απόφασης, στο οποίο, ως λογικό συμπέρασμα, καταχωρίζονται όλα τα στοιχεία του εγκλήματος, αποτελούν ενιαίο σύνολο και είναι παραδεκτή η αλληλοσυμπλήρωσή τους, πλην όμως η συμπλήρωση αυτή δεν μπορεί να φθάσει μέχρι σημείου ολικής αναφοράς στα περιστατικά που περιγράφονται στο διατακτικό της απόφασης (ΑΠ 883/2017).

Περαιτέρω, η ύπαρξη του δόλου, που απαιτείται κατά το άρθρο 26 παρ. 1 του ΠΚ για τη θεμελίωση της υποκειμενικής υποστάσεως του εγκλήματος, δεν είναι ανάγκη κατ' αρχήν να αιτιολογείται ιδιαιτέρως στην καταδικαστική απόφαση, αφού ο δόλος ενυπάρχει στη θέληση παραγωγής των περιστατικών που συγκροτούν την αντικειμενική υπόσταση του εγκλήματος και προκύπτει από τις ειδικότερες συνθήκες τελέσεως του, διαλαμβάνεται δε περί αυτού (δόλου) αιτιολογία στην κυρία αιτιολογία για την ενοχή.

Όταν όμως αξιώνονται από το νομό πρόσθετα στοιχεία για την υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος, όπως, επί του εγκλήματος της κατάρτισης πλαστού εγγράφου, η εν γνώσει ορισμένοι περιστατικού τέλεση της πράξεως, άμεσος δηλαδή δόλος, πρέπει η ύπαρξη τέτοιου δόλου (υπερχειλούς) να αιτιολογείται ειδικώς την απόφαση με την παράθεση πραγματικών περιστατικών που δικαιολογούν τη γνώση αυτή, αλλιώς η απόφαση στερείται της επιβαλλόμενης από τα άρθρα 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠΔ ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας (ΑΠ 144/2014, 513/2014).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από το σκεπτικό σε συνδυασμό με το διατακτικό της προβαλλόμενης υπ' αριθ. ΑΤ 1032/2018 απόφασής του, τα οποία, ως ενιαίο σύνολο, παραδεκτά αλληλοσυμπληρώνονται, το Α' Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών, δέχθηκε κατά την ανέλεγκτη, περί τα πράγματα κρίση του, μετά από εκτίμηση και αξιολόγηση των κατ' είδος αναφερομένων στην ίδια απόφαση αποδεικτικών μέσων, ότι: "ο κατηγορούμενος τέλεσε την αποδιδόμενη, με το κατηγορητήριο, αξιόποινη πράξη που περιγράφεται αναλυτικά στο διατακτικό της παρούσας. Η πλαστότητα του από 15-9-1992 πτυχίου, προσεπιβεβαιώνεται από το με αριθμό ...21-10-14 έγγραφο του Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών και ο σκοπός της με τη χρήση του παραπλάνησης, σχετικά με γεγονός έχον έννομες συνέπειες, προκύπτει από το από 15-01-15 ενημερωτικό σημείωμα της Μ.-Α. Μ., υπαλλήλου της Διεύθυνσης Διοίκησης και Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού του ΥΠ.ΠΟ.Α. σύμφωνα με το οποίο το πλαστό ξενόγλωσσο πιστοποιητικό χρησιμοποιήθηκε για τη μοριοδότηση του κατηγορουμένου στις κρίσεις των Προϊσταμένων επιπέδου Τμήματος του Υπουργείου Πολιτισμού. Επομένως, πρέπει να κηρυχθεί ένοχος".

Ακολούθως κήρυξε ένοχο τον κατηγορούμενο-αναιρεσείοντα του ότι : "στην Αθήνα, στις 17-2-11 τέλεσε πράξη που προβλέπεται από το νόμο και τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή και συγκεκριμένα στον ανωτέρω τόπο και χρόνο, εν γνώσει του χρησιμοποίησε πλαστό έγγραφο με σκοπό να παραπλανήσει με τη χρήση του άλλον σχετικά με γεγονός που μπορεί να έχει έννομες συνέπειες. Ειδικότερα, στον ανωτέρω τόπο και χρόνο, κατέθεσε ενώπιον του Τμήματος Διοίκησης Μόνιμου Προσωπικού της Δ/νσης Διοικητικού του Υπουργείου Πολιτισμού, την από 17-2-2011 αίτηση του για την πλήρωση θέσης προϊσταμένων οργανικής μονάδας επιπέδου τμήματος του υπουργείου Πολιτισμού, στην οποία είχε επισυνάψει εν γνώσει της πλαστότητας το από 15-9-92 πτυχίο γλωσσομάθειας της γαλλικής γλώσσας (CERTIFICAT PRATIQUE DE LANGUE FRANCAISE 1er DEGRE UNIVERSITE DE PARIS-SORBONNE), το οποίο ήταν πλαστό και στο οποίο είχε εισάγει το όνομα "A. A." ενώ ουδέποτε υπήρξε υποψήφιος ή κάτοχος του ως άνω διπλώματος, με σκοπό να παραπλανήσει με τη χρήση του ανωέρω εγγράφου το ως άνω Τμήμα, σχετικά με το γεγονός ότι το ανωτέρω πτυχίο ήταν γνήσιο και ο ίδιος γνώστης της γαλλικής γλώσσας για να μοριοδοτηθεί κατά τη διαδικασία της σύνταξης του πίνακα κατάταξης των υποψηφίων Προϊσταμένων οργανικής μονάδας επιπέδου του Υπουργείου Πολιτισμού".

Με βάση όμως, τις παραπάνω παραδοχές, το Δικαστήριο της ουσίας δεν διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του την κατά το Σύνταγμα και τον ΚΠΔ απαιτούμενη, κατά τα ανωτέρω, ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφού δεν υπάρχει στο σκεπτικό της απόφασης (αλλά ούτε και στο διατακτικό αυτής) ειδική αιτιολογία του άμεσου δόλου του αναιρεσείοντος με αναφορά σε συγκεκριμένα πραγματικά, που απαρτίζουν την πράξη αυτή και τη θέληση πραγμάτωση των περιστατικών αυτών και σκοπός του κατηγορουμένου (αναιρεσείοντος) να παραπλανήσει τρίτο για το ότι αυτός κατείχε τα απαιτούμενα προσόντα για να παραπλανήσει τους αρμόδιους υπαλλήλους του οικείου τμήματος του Υπουργείου Πολιτισμού κατά τη σύνταξη του πίνακα κατάταξης του Υπουργείου αυτού και να το συμπεριλάβουν στον ανωτέρω πίνακα. Όπως δε προαναφέρθηκε, περί του υποκειμενικού στοιχείου του άμεσου δόλου, πρέπει να διαλαμβάνει η απόφαση ειδική αιτιολογία, με την παράθεση στο σκεπτικό, πραγματικών περιστατικών, θεμελιωτικών της γνώσης του κατηγορουμένου για την πλαστότητα του επίμαχου αυτού εγγράφου.

Συνεπώς, ο εκ του άρθρου 510 παρ. 1 Δ'ΚΠΔ μοναδικός λόγος αναίρεσης για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης, όσον αφορά τη στοιχειοθέτηση της αντικειμενικής και υποκειμενικής υπόστασης του εγκλήματος της χρήσης πλαστού εγγράφου, είναι βάσιμος και επομένως, η προσβαλλόμενη απόφαση πρέπει να αναιρεθεί και παραπεμφθεί προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο συντιθέμενο από άλλους δικαστές εκείνων που δίκασαν.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 1032/2018 απόφαση του Α' Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 2017.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις .

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ