2207/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2207 / 2018 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 2207/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ε' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μαρία Χυτήρογλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Διονυσία Μπιτζούνη, Βασιλική Ηλιοπούλου, Βασιλική Μπαζάκη-Δρακούλη και Μαρία Βασδέκη - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 2 Νοεμβρίου 2018, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Δημήτριου Δασούλα (κωλυομένης της Εισαγγελέως) και του Γραμματέα Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Σ. Γ. του Ν., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Μπετχαβά, για αναίρεση της υπ' αριθ. 1436/2017 απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Το Πενταμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων-κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 7/9/2018 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 1115/18.

Αφού άκουσε Τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

To Πενταμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης με την υπ' αρ. 1436/14-12-2017 απόφασή του, κήρυξε τον κατηγορούμενο και ήδη αναιρεσείοντα, Σ. Γ., ένοχο, με την ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ. 2 α' Π Κ, για την αξιόποινη πράξη της συκοφαντικής δυσφήμησης και του επέβαλε ποινή φυλακίσεως δέκα (10) μηνών με τριετή αναστολή. Κατά της ανωτέρω απόφασης, η οποία καταχωρήθηκε καθαρογραμμένη στο ειδικό βιβλίο την 2-8-2018, άσκησε με δήλωση ενώπιον του γραμματέα του Εφετείου Θεσσαλονίκης την υπό κρίση από 7/9/2018 αίτηση αναίρεσης, η οποία έχει ασκηθεί νομοτύπως και εμπροθέσμως (άρθρα 463, 473, 474 παρ. 2, 504 παρ. 1, 505 παρ. Ια, ΚΠΔ), και αφού περιέχει παραδεκτούς λόγους αναίρεσης, πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω, ως προς την βασιμότητα των λόγων αυτών.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 362 και 363 του ΠΚ, κατά την πρώτη των οποίων οποίος με οποιονδήποτε τρόπο ενώπιον τρίτου ισχυρίζεται ή διαδίδει για κάποιον άλλον γεγονός που μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη του τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών ή με χρηματική ποινή" και κατά τη δεύτερη "αν στην περίπτωση του άρθρου 362 (προηγούμενη) το γεγονός είναι ψευδές και ο υπαίτιος γνώριζε ότι αυτό είναι ψευδές τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών", προκύπτει ότι το έγκλημα της συκοφαντικής δυσφημήσεως προϋποθέτει είτε ισχυρισμό ενώπιον τρίτου ψευδούς γεγονότος που μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη άλλου, είτε διάδοση σε τρίτον τέτοιου γεγονότος, το οποίο ανακοινώθηκε προηγουμένως στον υπαίτιο από άλλον.

Ως, γεγονός δε, κατά την έννοια των πιο πάνω διατάξεων, θεωρείται κάθε συγκεκριμένο περιστατικό του εξωτερικού κόσμου, που ανάγεται στο παρελθόν ή το παρόν, υποπίπτει στις αισθήσεις και είναι δεκτικό αποδείξεως, καθώς και κάθε συγκεκριμένη σχέση ή συμπεριφορά, αναφερόμενη στο παρόν ή το παρελθόν, που υποπίπτει στις αισθήσεις και αντίκειται στην ηθική και την ευπρέπεια.

Για την υποκειμενική θεμελίωση του εν λόγω εγκλήματος απαιτείται άμεσος δόλος, που συνίσταται στην ηθελημένη ενέργεια του ισχυρισμού ή της διαδόσεως ενώπιον τρίτου του ψευδούς γεγονότος, εν γνώσει του δράστη ότι αυτό είναι ψευδές και δύναται να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη του άλλου. Δεν αρκεί δηλαδή ο απλός ή ο ενδεχόμενος δόλος.

Περαιτέρω, έλλειψη της απαιτούμενης από τα άρθρα 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠοινΔ ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας της καταδικαστικής αποφάσεως, που ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' του ίδιου Κώδικα λόγο αναιρέσεως, υπάρχει όταν δεν εκτίθενται σ'αυτή με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά τα πραγματικά περιστατικά, που προέκυψαν από την αποδεικτική διαδικασία και στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του Δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις που τα θεμελιώνουν και οι νομικοί συλλογισμοί με βάση τους οποίους έγινε η υπαγωγή των περιστατικών αυτών στην ουσιαστική ποινική διάταξη που εφαρμόσθηκε.

Η ύπαρξη του δόλου δεν είναι αναγκαίο κατ' αρχήν να αιτιολογείται ιδιαιτέρως στην καταδικαστική απόφαση, γιατί ο δόλος ενυπάρχει στη θέληση παραγωγής των περιστατικών που συγκροτούν την αντικειμενική υπόσταση του εγκλήματος και προκύπτει από τις ειδικότερες συνθήκες τελέσεως του, διαλαμβάνεται δε περί αυτού (δόλου) αιτιολογία στην κύρια αιτιολογία για την ενοχή.

Όταν όμως αξιώνονται από το νόμο πρόσθετα στοιχεία για την υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος, όπως, κατά τα ανωτέρω, επί του εγκλήματος της συκοφαντικής δυσφημήσεως, η "εν γνώσει" ορισμένου περιστατικού τέλεση της πράξεως, άμεσος δηλαδή δόλος, πρέπει η ύπαρξη τέτοιου δόλου να αιτιολογείται ειδικώς στην απόφαση με παράθεση των περιστατικών που δικαιολογούν τη γνώση αυτή.

Στην προκείμενη περίπτωση το δικάσαν δευτεροβάθμιο δικαστήριο με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ανελέγκτως κατά τον συνδυασμό του σκεπτικού με το διατακτικό του, μετά από εκτίμηση των αναφερομένων κατ' είδος αποδεικτικών μέσων, ότι αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Στη …. την 18-1-2011, όντας δικηγόρος του Δικηγορικού Συλλόγου …, εξεταζόμενος ως κατηγορούμενος, ενώπιον του Β' Τριμελούς Εφετείου (Πλημμελημάτων) Θεσσαλονίκης, ενώπιον του οποίου εκδικαζόταν οι αποδιδόμενες σε βάρος του αξιόποινες πράξεις της ηθικής αυτουργίας σε ψευδορκία μάρτυρα και συκοφαντική δυσφήμηση κατ' εξακολούθηση, κατόπιν εγκλήσεως του Χ.

Χ. του Ι., ανέφερε φωνασκώντας, μεταξύ άλλων για τον εγκαλούντα Χ. Χ. του Ι., ότι δήθεν έχει μεγάλες καταθέσεις στην …, ότι είναι σεσημασμένος στο Πανελλήνιο τοκογλύφος, ότι από την τοκογλυφία του απέκτησε τεράστια Κινητή και ακίνητη περιουσία στην Ελλάδα α και στο εξωτερικό και ότι θα φέρει στο γραφείο του κυρίου Εισαγγελέως της έδρας την επόμενη 15 μάρτυρες να καταθέσουν ότι ο εγκαλών τους δάνεισε λεφτά με τοκογλυφικό επιτόκιο.

Τα ανωτέρω όμως, που αφορούσαν στον εγκαλούντα, ήταν ψευδή στο σύνολο τους, ο δε κατηγορούμενος τελούσε εν γνώσει της αναλήθειας. Τα ανωτέρω μπορούσαν να βλάψουν την τιμή και την υπόληψη του εγκαλούντος, καθόσον ενείχαν αμφισβήτηση της προσωπικής και ηθικής του αξίας, περιήλθαν δε εις γνώση των δικαστών, του εισαγγελέα και του γραμματέα της έδρας και των λοιπών παρευρισκομένων εκείνη τη στιγμή στο ακροατήριο του Β' Τριμελούς Εφετείου (Πλημμελημάτων) Θεσσαλονίκης.

Επομένως, ο κατηγορούμενος πρέπει να κηρυχθεί ένοχος για την αποδιδόμενη σ' αυτόν αξιόποινη πράξη της συκοφαντικής δυσφήμισης, απορριπτομένου του ισχυρισμού του ότι, υπό τα ως άνω αποδειχθέντα περιστατικά, στοιχειοθετείται η πράξη της απλής δυσφήμισης, στην οποία, ως εκ τούτου, πρέπει να μεταβληθεί η σε βάρος του κατηγορία".

Ακολούθως το δικαστήριο κήρυξε ένοχο τον αναιρεσείοντα για το ότι: "Στη …., την 18-01-2011, όντας δικηγόρος του Δικηγορικού Συλλόγου …., ισχυρίστηκε προφορικώς ενώπιον τρίτων για κάποιον άλλον γεγονός που μπορούσε να βλάψει την τιμή και την υπόληψη του, το δε ανωτέρω γεγονός ήταν ψευδές και ο κατηγορούμενος γνώριζε ότι ήταν ψευδές και συγκεκριμένα, κατά τον ανωτέρω τόπο και χρόνο, εξεταζόμενος ως κατηγορούμενος, ενώπιον του Β' Τριμελούς Εφετείου (Πλημμελημάτων) Θεσσαλονίκης, ενώπιον του οποίου εκδικαζόταν οι αποδιδόμενες σε βάρος του αξιόποινες πράξεις της ηθικής αυτουργίας σε ψευδορκία μάρτυρα και συκοφαντική δυσφήμηση κατ' εξακολούθηση, κατόπιν εγκλήσεως του Χ.

Χ. του Ι., ανέφερε φωνασκώντας, μεταξύ άλλων για τον εγκαλούντα Χ. Χ. του Ι., ότι δήθεν έχει μεγάλες καταθέσεις στην …., ότι είναι σεσημασμένος στο Πανελλήνιο τοκογλύφος, ότι από την τοκογλυφία του απέκτησε τεράστια κινητή και ακίνητη περιουσία Ελλάδα και στο εξωτερικό και ότι θα φέρει στο γραφείο τόυ κυρίου Εισαγγελέως της, έδρας την επόμενη 15 μάρτυρες να καταθέσουν ότι ο εγκαλών τους δάνεισε λεφτά με τοκογλυφικό επιτόκιο.

Τα ανωτέρω όμως, που αφορούσαν στον εγκαλούντα, ήταν ψευδή στο σύνολο τους, ο δε κατηγορούμενος τελούσε εν γνώσει της αναλήθειας. Τα ανωτέρω μπορούσαν να βλάψουν την τιμή και την υπόληψη του εγκαλούντος, καθόσον ενείχαν αμφισβήτηση της προσωπικής και ηθικής του αξίας, περιήλθαν δε εις γνώση των δικαστών, του εισαγγελέα και του γραμματέα της έδρας και των λοιπών παρευρισκομένων εκείνη τη στιγμή στο ακροατήριο του Β' Τριμελούς Εφετείου (Πλημμελημάτων) Θεσσαλονίκης".

Με αυτά που δέχθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση δεν διέλαβε στο σκεπτικό αλλά ούτε και στο διατακτικό της, ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, με αναφορά σε συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά που δικαιολογούν και ακολούθως θεμελιώνουν την από τον αναιρεσείοντα γνώση της αναλήθειας των ισχυρισμών του. Ειδικότερα, ως προς το στοιχείο του άμεσου δόλου, δηλαδή της γνώσεως, η προσβαλλόμενη απόφαση περιορίζεται να παραθέσει τόσο στο σκεπτικό όσο και στο διατακτικό τις περιεχόμενες στο νόμο φράσεις ότι ο αναιρεσείων "τελούσε εν γνώσει της αναληθείας" των ισχυρισθέντων και ότι "...ισχυρίσθηκε ενώπιον τρίτων για κάποιον άλλον ψευδές γεγονός και ο κατηγορούμενος γνώριζε ότι ήταν ψευδές", χωρίς όμως να εκθέσει αναλυτικά και να αιτιολογήσει από ποιά συγκεκριμένα περιστατικά συνάγεται η γνώση του αυτή, σε σχέση με την αναλήθεια των περιστατικών, τα οποία ο κατηγορούμενος ανέφερε κατά την εξέτασή του ως κατηγορούμενος ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου (Πλημμελημάτων) Θεσσαλονίκης, δεδομένου μάλιστα ότι η γνώση του αυτή δεν προκύπτει από τις παραδοχές της απόφασης, ούτε θεωρείται αυτονόητη. Επομένως οι σχετικοί από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Δ' και Ε' Κ.Π.Δ. λόγοι αναίρεσης, για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και στέρηση νόμιμης βάσης, ως προς το στοιχείο της γνώσης, είναι βάσιμοι.

Κατόπιν όλων των ανωτέρω πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση σε νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο, του οποίου η συγκρότηση είναι δυνατή από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως, (άρθρο 519 ΚΠΔ), παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αναίρεσης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 1436/2017 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 14 Δεκεμβρίου 2018.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 20/12/2018.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ