Supreme Court allows appeal against conviction for tax fraud due to lack of reasoning and legal basis regarding accomplice liability timing.

Απόφαση 2199 / 2018 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 2199/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αρτεμισία Παναγιώτου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, (σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 231/2018 πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου), Γεώργιο Αναστασάκο, Μαρία Γεωργίου, Ευφροσύνη Καλογεράτου - Ευαγγέλου και Ζαμπέτα Στράτα - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 16 Οκτωβρίου 2018, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Γρηγορίου Πεπόνη, (κωλυομένης της Εισαγγελέως) και του Γραμματέως Χαράλαμπου Αθανασίου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Σ. Λ. του Σ., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Αβραμόπουλο, για αναίρεση της υπ' αριθ. 533/2018 απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Με πολιτικώς ενάγον το Ελληνικό Δημόσιο, που εκπροσωπείται νόμιμα και το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Πάρεδρο του ΝΣΚ Χρήστο Κοραντζάνη.

Το Πενταμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων -κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην υπ' αριθμ. πρωτ. 7244/5.7.2018 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 981/2018.

Αφού άκουσε Τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος και τον Πάρεδρο του ΝΣΚ του πολιτικώς ενάγοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να γίνει δεκτή εν μέρει η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και μόνο για το υπό στοιχ. β' τμήμα του δευτέρου λόγου αυτής και να απορριφθεί κατά τα λοιπά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη από 5-7-2018 και με αριθμ. Γενικού πρωτ7244/5-07-2018 αίτηση του Σ. Λ. του Σ. για αναίρεση της υπ' αρίθμ. 533/2018 καταδικαστικής γι' αυτόν απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Θεσσαλονίκης, έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα. Επομένως είναι παραδεκτή και πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω Έλλειψη της απαιτούμενης από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ.3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠοινΔ ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, που ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Δ' ΚΠοινΔ λόγο αναιρέσεως υπάρχει στην καταδικαστική απόφαση, όταν δεν περιέχονται σ' αυτή με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από τη διαδικασία στο ακροατήριο σχετικά με τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος ή οι αποδείξεις που τα θεμελιώνουν ή δεν εκτίθενται οι σκέψεις, με βάση τις οποίες το δικαστήριο υπήγαγε τα αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά στην ουσιαστική ποινική διάταξη που εφαρμόστηκε.

Περαιτέρω, κατ' άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε' ΚποινΔ λόγο αναιρέσεως της αποφάσεως συνιστά και η εσφλαμένη εφαρμογή ή ερμηνεία ουσιαστικής ποινικής διάταξης. Εσφαλμένη ερμηνεία υπάρχει όταν το δικαστήριο αποδίδει στο νόμο διαφορετική έννοια από εκείνη που πραγματικά έχει και εσφαλμένη είναι η εφαρμογή αυτού, όταν το δικαστήριο δεν υπήγαγε ορθώς τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία δέχθηκε ότι προέκυψαν, στην αληθή έννοιά του αλλά και όταν η σχετική διάταξη παραβιάστηκε εκ πλαγίου, διότι έχουν εμφιλοχωρήσει στο πόρισμα της αποφάσεως ασάφειες, αντιφάσεις ή λογικά κενά, με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος ο έλεγχος από τον Άρειο Πάγο της ορθής ή μη εφαρμογής του νόμου, οπότε η απόφαση στερείται νομίμου βάσεως.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων Θεσσαλονίκης με την προσβαλλομένη απόφασή του δέχτηκε ότι από την εκτίμηση των αποδεικτικών στοιχείων, που κατ' είδος αναφέρει, αποδείχτηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά : "Ο ως άνω κατηγορούμενος, Σ. Λ. του Σ., στη Θεσσαλονίκη την 15-5-2001, ενεργώντας από κοινού με τους Ν.

Κ., Σ. Α. και Α. Τ., και κατόπιν συναπόφασής τους, με πρόθεση, με συνεχείς παραινέσεις, πειθώ και φορτικότητα και με την υπόσχεση παροχής χρηματικού ανταλλάγματος, το ακριβές ύψος του οποίου δεν έχει εξακριβωθεί, προκάλεσαν στον Α. Κ. του Α., την απόφαση, ώστε αυτός στη Θεσσαλονίκη και στο χρόνο που αναγράφεται στη συνέχεια να διαπράξει το αδίκημα της φοροδιαφυγής, με το να λάβει - εξαπατώντας τη φορολογική αρχή - επιστροφή Φ.Π.Α., το ποσό του οποίου υπερβαίνει σε ετήσια βάση τα είκοσι πέντε εκατομμύρια (25.000.000) δραχμές και ήδη εκατό χιλιάδες (100.000,00) ευρώ, και ειδικότερα την 15-5-2001 να υποβάλει ανακριβή εκκαθαριστική δήλωση Φ.Π.Α.

για τη χρήση 2000 και να λάβει, εξαπατώντας τη φορολογική αρχή, επιστροφή Φ.Π.Α., το ποσό του οποίου υπερβαίνει σε ετήσια βάση τα 25.000.000 δραχμές και ανέρχεται για τη χρήση 2000 σε 78.109.807 δραχμές και ήδη 229.229,07 ευρώ, δεδομένου ότι δήλωσε φορολογητέες εισροές (αφαιρουμένων των φορολογητέων γενικών εξόδων -δαπανών) ύψους 703.871.658 δραχμών.

Ειδικότερα αποδείχθηκε ότι ο Α. Κ. του Α. ήταν συγχωριανός του κατηγορουμένου και διατηρούσαν φιλικές σχέσεις. Προ του έτους 2001 εκείνος εργαζόταν στη Γερμανία και ερχόταν στην Ελλάδα για τις θερινές του διακοπές. Ο κατηγορούμενος, ο οποίος είχε ήδη μπει κατά το έτος 2001 στο κύκλωμα των προσώπων που ασχολείτο με τη δημιουργία εικονικών επιχειρήσεων με μοναδικό σκοπό την παράνομη επιστροφή Φ.Π.Α.

από δήθεν ενδοκοινοτικές παραδόσεις εμπορευμάτων, από κοινού με τους ως άνω συγκατηγορούμενούς του στη Θεσσαλονίκη, κατά τον άνω χρόνο, με πειθώ φορτικότητα και υποσχέσεις για απόκτηση γρήγορου και άκοπου χρήματος, κατά τις προσωπικές τους συναντήσεις, αλλά και κατόπιν συνεχών τηλεφωνικών συνομιλιών, έπεισε τον Α.

Κ. να συστήσει στο όνομα του (Κ.) ατομική επιχείρηση, με δέλεαρ και μοναδικό σκοπό την παράνομη επιστροφή Φ.Π.Α από τις εικονικές ενδοκοινοτικές δήθεν εξαγωγές ετοίμων ενδυμάτων, χρησιμοποιώντας εικονικά-πλαστά τιμολόγια ανύπαρκτων επιχειρήσεων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα και με την ως άνω έκθεση ελέγχου.

Συγκεκριμένα, ο Α. Κ. του Α., αφού - κατόπιν της απόφασης που με πρόθεση του προκάλεσαν αυτοί κατά τον ίδιο χρόνο υπέβαλε την υπ' αριθμ. .../24-5-2000 δήλωση έναρξης επιτηδεύματος στην Α' Δ.Ο.Υ. Θεσσαλονίκης, σύμφωνα με την οποία ασκούσε - με τη μορφή ατομικής επιχείρησης- εμπόριο ετοίμων ενδυμάτων, με έδρα το επί της οδού ...

γραφείο του τρίτου ορόφου της εκεί κειμένης οικοδομής, στη συνέχεια και παρά το γεγονός ότι η επιχείρηση του ήταν εικονική και ουδέποτε ανέπτυξε δραστηριότητα υπέβαλε σε τακτά χρονικά διαστήματα περιοδικές δηλώσεις Φ.Π.Α., στις οποίες -αφού είχε εκδώσει για το σκοπό αυτό εικονικά τιμολόγια- περιλάμβανε ενδοκοινοτικές παραδόσεις που δήθεν πραγματοποίησε η επιχείρηση του και οι οποίες ουδέποτε έγιναν.

Στη συνέχεια, κατά τον προαναφερόμενο χρόνο υπέβαλε στην ανωτέρω Δ.Ο.Υ. τη με αριθμ. .../15-5-2001 εκκαθαριστική δήλωση Φ.Π.Α. της διαχειριστικής περιόδου 24-5-2000/31-12-2000 με τα ως άνω δεδομένα και έλαβε με τις κάτωθι αποφάσεις ως επιστροφή Φ.Π.Α. για την ανωτέρω χρήση το συνολικό ποσό των 78.109.807 δραχμών και ήδη 229.229,07 ευρώ:

Από τον έλεγχο που διενεργήθηκε εξωλογιστικά από τους αρμόδιους υπαλλήλους του 2ου Ειδικού Συνεργείου Ελέγχου, σε εκτέλεση της με αριθμ. .../15-2-2005 εντολής του Προϊσταμένου των Ε.Σ.Ε., η οποία αντικαταστάθηκε με την υπ' αριθμ. .../15-4-2005 εντολή, δυνάμει του οποίου εκδόθηκε η υπ' αριθμ. .../29-7-2005 πράξη προσδιορισμού Φ.Π.Α. για το ως άνω ποσό των 78.109.807 δραχμών και ήδη 229.229,07 ευρώ, διαπιστώθηκε ότι οι υποτιθέμενες συναλλαγές που ο Α. Κ. του Α. εμφάνισε προσκομίζοντας εικονικά παραστατικά ήταν στην πραγματικότητα εικονικές ενδοκοινοτικές συναλλαγές, απέβλεπε δε με την ως άνω εκκαθαριστική δήλωση του στην είσπραξη παράνομου Φ.Π.Α. με εξαπάτηση των αρμόδιων υπαλλήλων της Α' Δ.Ο.Υ. Θεσσαλονίκης, γεγονός που πέτυχε. Ειδικότερα, προς το σκοπό αυτό, κατά τη διάρκεια της κάτωθι χρήσης εξέδωσε και προσκόμισε εν συνεχεία στη Δ.Ο.Υ., προκειμένου να πετύχει την έκδοση των προαναφερομένων αποφάσεων επιστροφής Φ.Π.Α., τα κάτωθι εικονικά τιμολόγια:

Με τον τρόπο αυτό κατόρθωσε να εξαπατήσει τη φορολογική αρχή και να επιτύχει τη λήψη των ως άνω επιστροφών Φ.Π.Α. της διαχειριστικής περιόδου 2000 που δεν δικαιούταν, αφού ουδέποτε προέβη στις αγορές εμπορευμάτων από την εγχώρια αγορά και στις εν συνεχεία ενδοκοινοτικές συναλλαγές που εμφάνιζε στη δήλωση του, η δε οριστικοποίηση της ανωτέρω φορολογικής εγγραφής επήλθε την 5-10-2005, μετά την πάροδο άπρακτης της 60ήμερης προθεσμίας για την άσκηση προσφυγής κατά του προαναφερθέντος φύλλου ελέγχου.

Με βάση τα ανωτέρω περιστατικά αποδεικνύεται ότι ο κατηγορούμενος τέλεσε την αξιόποινη πράξη της ηθικής αυτουργίας σε ανακριβή απόδοση Φ.Π.Α. στο Δημόσιο από κοινού και συνεπώς πρέπει να κηρυχθεί ένοχος της πράξης αυτής, όπως τα περιστατικά αναφέρονται στο διατακτικό, απορριπτόμενων των αυτοτελών ισχυρισμών του κατηγορουμένου περί μη στοιχειοθέτησης της υποκειμενικής υποστάσεως του αποδιδόμενου αδικήματος αλλά και της συμμετοχής στο κύριο αδίκημα με την μορφή της απλής συνέργειας." Κατόπιν τούτων το Δικαστήριο, κήρυξε τον κατηγορούμενο ένοχο του ότι: "Στη Θεσσαλονίκη την 15-5-2001, ενεργώντας από κοινού με τους Ν.

Κ., Σ. Α. και Α. Τ., και κατόπιν συναπόφασής τους, με πρόθεση, με συνεχείς παραινέσεις, πειθώ και φορτικότητα και με την υπόσχεση παροχής χρηματικού ανταλλάγματος, το ακριβές ύψος του οποίου δεν έχει εξακριβωθεί, προκάλεσαν στον Α. Κ. του Α., την απόφαση, ώστε αυτός στη Θεσσαλονίκη και στο χρόνο που αναγράφεται στη συνέχεια να διαπράξει το αδίκημα της φοροδιαφυγής, με το να λάβει - εξαπατώντας τη φορολογική αρχή -επιστροφή Φ.Π.Α., το ποσό του οποίου υπερβαίνει σε ετήσια βάση τα είκοσι πέντε εκατομμύρια (25.000.000) δραχμές και ήδη εβδομήντα τρεις χιλιάδες (73.000,00) ευρώ, και ειδικότερα την 15-5-2001 να υποβάλει ανακριβή εκκαθαριστική δήλωση Φ.Π.Α.

για τη χρήση 2000 και να λάβει, εξαπατώντας τη φορολογική αρχή, επιστροφή Φ.Π.Α., το ποσό του οποίου υπερβαίνει σε ετήσια βάση τα 25.000.000 δραχμές και. ανέρχεται για τη χρήση 2000 σε 78.109.807 δραχμές και ήδη 229.229,07 ευρώ, δεδομένου ότι δήλωσε φορολογητέες εισροές (αφαιρουμένων των φορολογητέων γενικών εξόδων -δαπανών) ύψους 703.871.658 δραχμών.

Συγκεκριμένα, ο Α. Κ. του Α., αφού -κατόπιν της απόφασης που με πρόθεση του προκάλεσαν αυτοί κατά τον ίδιο χρόνο- υπέβαλε την υπ' αριθμ. .../24-5-2000 δήλωση έναρξης επιτηδεύματος στην Α' Δ.Ο.Υ. θεσσαλονίκης, σύμφωνα με την οποία ασκούσε -με τη μορφή ατομικής επιχείρησης- εμπόριο ετοίμων ενδυμάτων, με έδρα το επί της οδού ...

γραφείο του τρίτου ορόφου της εκεί κειμένης οικοδομής, στη συνέχεια και παρά το γεγονός ότι η επιχείρηση του ήταν εικονική και ουδέποτε ανέπτυξε δραστηριότητα υπέβαλε σε τακτά χρονικά διαστήματα περιοδικές δηλώσεις Φ.Π.Α., στις οποίες -αφού είχε εκδώσει για το σκοπό αυτό εικονικά τιμολόγια-περιλάμβανε ενδοκοινοτικές παραδόσεις που δήθεν πραγματοποίησε η επιχείρηση του και οι οποίες ουδέποτε έγιναν.

Στη συνέχεια, κατά τον προαναφερόμενο χρόνο υπέβαλε στην ανωτέρω Δ.Ο.Υ. τη με αριθμ. .../15-5-2001 εκκαθαριστική δήλωση Φ.Π.Α. της διαχειριστικής περιόδου 24-5-2000/31-12-2000 με τα ως άνω δεδομένα και έλαβε με τις κάτωθι αποφάσεις ως επιστροφή Φ.Π.Α. για την ανωτέρω χρήση το συνολικό ποσό των 78.109.807 δραχμών και ήδη 229.229,07 ευρώ:

Από τον έλεγχο που διενεργήθηκε εξωλογιστικά από τους αρμόδιους υπαλλήλους του 2ου Ειδικού Συνεργείου Ελέγχου, σε εκτέλεση της με αριθμ. .../15-2-2005 εντολής του Προϊσταμένου των Ε.Σ.Ε., η οποία αντικαταστάθηκε με την υπ' αριθμ...../15-4-2005 εντολή, δυνάμει του οποίου εκδόθηκε η υπ' αριθμ. .../29-7-2005 πράξη προσδιορισμού Φ.Π.Α. για το ως άνω ποσό των 78.109.807 δραχμών και ήδη 229.229,07 ευρώ, διαπιστώθηκε ότι οι υποτιθέμενες συναλλαγές που ο Α. Κ. του Α. εμφάνισε προσκομίζοντας εικονικά παραστατικά ήταν στην πραγματικότητα εικονικές ενδοκοινοτικές συναλλαγές, απέβλεπε δε με την ως άνω εκκαθαριστική δήλωση του στην είσπραξη παράνομου Φ.Π.Α. με εξαπάτηση των αρμόδιων υπαλλήλων της Α' Δ.ΟΥ. Θεσσαλονίκης, γεγονός που πέτυχε. Ειδικότερα, προς το σκοπό αυτό, κατά τη διάρκεια της κάτωθι χρήσης εξέδωσε και προσκόμισε εν συνεχεία στη Δ.ΟΥ., προκειμένου να πετύχει την έκδοση των προαναφερομένων αποφάσεων επιστροφής Φ.Π.Α., τα κάτωθι εικονικά τιμολόγια:

Με τον τρόπο αυτό κατόρθωσε να εξαπατήσει τη φορολογική αρχή και να επιτύχει τη λήψη των ως άνω επιστροφών Φ.Π.Α. της διαχειριστικής περιόδου 2000 που δεν δικαιούταν, αφού ουδέποτε προέβη στις αγορές εμπορευμάτων από την εγχώρια αγορά και στις εν συνεχεία ενδοκοινοτικές συναλλαγές που εμφάνιζε στη δήλωση του η δε οριστικοποίηση της ανωτέρω φορολογικής εγγραφής επήλθε την 5-10-2005, μετά την πάροδο άπρακτης της 60ήμερης προθεσμίας για την άσκηση προσφυγής κατά του προαναφερθέντος φύλλου ελέγχου". Σύμφωνα με τα ανωτέρω στην προσβαλλομένη απόφαση ενώ ο αναιρεσείων φέρεται ότι ενήργησε ως ηθικός αυτουργός την 15-5-2001, ο αυτουργός της πράξεως φέρεται να ενήργησε, καταπεισθείς παρά του ηθικού αυτουργού προς τούτο, την 24-5-2000, με την υποβολή της υπ' αρ. .../24-5-2000 δηλώσεως ενάρξεως επιτηδεύματος και, εντός του έτους 2000, με την υποβολή των αντιστοίχων περιοδικών δηλώσεων Φ. Π. Α., συνεπεία των οποίων εξεδόθησαν οι υπ1 αρ. 295/2000, 350/2000, 380/2000, 410/2000 και 439/2000 αποφάσεις επιστροφής Φ.Π.Α. της οικείας Δ.Ο.Υ., εμφιλοχωρούσης έτσι αντιφάσεως και ασάφειας ως προς τον χρόνο τελέσεως της πράξεως και εμφανιζόμενης της ηθικής αυτουργίας ως επομένης, χρονικώς, της αυτουργίας.

Επομένως, ο από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' και Ε' ΚΠΔ, δεύτερος, κατά το αντίστοιχο σκέλος του, λόγος αναίρεσης, με τον οποίο, κατ' εκτίμηση του περιεχομένου του, πλήττεται η προσβαλλομένη απόφαση για έλλειψη αιτιολογίας και νόμιμης βάσης, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός. Μετά ταύτα, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αναίρεσης, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα κρίση στο ίδιο Δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η σύνθεση του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρ. 519 ΚΠΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 533/2018 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση, για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους, οι οποίοι δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 6 Νοεμβρίου 2018.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 20 Δεκεμβρίου 2018.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ