2190/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2190 / 2014 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2190/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ανδρέα Δουλγεράκη, Νικόλαο Πάσσο, Μιχαήλ Αυγουλέα και Χρήστο Βρυνιώτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Οκτωβρίου 2014, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, νόμιμα εκπροσωπούμενου από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια Πάρεδρο του ΝΣΚ Ιωάννα Παχή με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσίβλητης: Χ. Μ. του Γ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Ελένης Κουτσιμπού και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την με αρ. κατάθ. 17/20-2-2009 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Βόλου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:17/2010 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 194/2012 του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 8-11-2013 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Νικόλαος Πάσσος, ανέγνωσε την από 26-9-2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.(Α) Κατά το άρθ. 105 εδ. α' ΕισΝΑΚ, για παράνομες πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων του δημοσίου κατά την άσκηση της δημόσιας εξουσίας που τους έχει ανατεθεί, το δημόσιο ενέχεται σε αποζημίωση, εκτός εάν η πράξη ή παράλειψη έγινε κατά παράβαση διάταξης που υπάρχει για χάρη του γενικού συμφέροντος. Από την διάταξη αυτή σε συνδυασμό και προς τις διατάξεις των άρθ.914, 297 και 298 ΑΚ προκύπτει ότι το Δημόσιο ευθύνεται σε αποζημίωση για παράνομες πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων του, από τις οποίες επήλθε ζημία τρίτου, δηλ.

για εκείνες με τις οποίες παραβιάσθηκε ορισμένη διάταξη νόμου που προστατεύει δικαίωμα ή συμφέρον του ζημιωθέντος, εφόσον η παράνομη αυτή ενέργεια έγινε κατά την ενάσκηση της ανατεθειμένης στο όργανο δημόσιας υπηρεσίας, χωρίς να είναι απαραίτητο να υφίσταται και υπαιτιότητα του οργάνου, συντρέχει δε και πρόσφορη αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της ζημιογόνου συμπεριφοράς και της επελθούσης ζημίας.

Τούτο συμβαίνει, όταν κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας η συμπεριφορά αυτή, κατά τον χρόνο και τους όρους που έλαβε χώρα, ήταν ικανή και μπορούσε αντικειμενικά, κατά την συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, χωρίς την μεσολάβηση έκτακτου και ασυνήθιστου περιστατικού, να επιφέρει την ζημία (ΟλΑΠ 226/1982, ΑΠ 1273/2000). (Β) Εξάλλου, με την Γ2 3345/2-9-1988 απόφαση του Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων για την ίδρυση και λειτουργία μουσικών σχολείων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (γυμνασίων και λυκείων), η οποία κυρώθηκε με το άρθ.16§12 ν. 1824/1988 και έχει ισχύ νόμου, ορίζεται (α) με την παράγραφο 4 ότι με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων συγκροτείται πενταμελής καλλιτεχνική επιτροπή από ειδικούς στους τομείς λειτουργίας των μουσικών σχολείων και αναγνωρισμένου κύρους μουσικοπαιδαγωγούς, έργο της οποίας είναι, μεταξύ άλλων, η διατύπωση γνώμης και για τα γενικότερα θέματα στελέχωσης των μουσικών σχολείων (β) με την παράγραφο 5, όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο εδώ χρόνο, ότι το διδακτικό προσωπικό των μουσικών σχολείων διακρίνεται σε καθηγητές των γενικών μαθημάτων που έχουν σχέση με τις τέχνες γενικά και την μουσική ειδικότερα (ειδικές σπουδές ή αναγνωρισμένο καλλιτεχνικό έργο και δράση) και σε καθηγητές μουσικής απόλυτα εξειδικευμένους στους τομείς της μουσικής.

Πρέπει να σημειωθεί, σε σχέση και συνάφεια με τα παραπάνω, ότι σύμφωνα με το άρθ. 4§§1, 2 και 4 του ΠΔ 50/1996 για την πραγματοποίηση των μεταθέσεων από περιοχή σε περιοχή, για τα Μουσικά Σχολεία κλπ. συντάσσονται, σύμφωνα με την διαδικασία της (ισχύουσας κατά τον εδώ κρίσιμο χρόνο) παραγράφου 2 του άρθρου αυτού, χωριστοί πίνακες από τους αρμόδιους προϊσταμένους των Διευθύνσεων Εκπαίδευσης, οι οποίοι κοινοποιούνται στις λοιπές Διευθύνσεις Εκπαίδευσης και την Διεύθυνση Προσωπικού Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης της ΚΥ του ΥΠΕΠΘ κατά περίπτωση κλπ., ενώ κατά το άρθ.9 περ.

Β' του αυτού ΠΔ για τις μεταθέσεις εκπαιδευτικών της Β/θμιας εκπαίδευσης στα Μουσικά Σχολεία οι αιτήσεις των εκπαιδευτικών κλάδου ΠΕ 16 Μουσικών διαβιβάζονται με τα λοιπά δικαιολογητικά στην Καλλιτεχνική Επιτροπή, η οποία διατυπώνει την γνώμη της κλπ. Περαιτέρω, με την 75839/Γ7/11.8.2004 απόφαση του Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων (ΥΠΕΠΘ) με θέμα "Προκήρυξη και διαδικασία υποβολής αιτήσεων και επιλογής υποψηφίων για την πρόσληψη προσωρινών αναπληρωτών και ωρομισθίων εκπαιδευτικών Γενικής Παιδείας, Θεατρικής Αγωγής και Χορού στα Μουσικά Σχολεία και στα Τμήματα Προαιρετικής Μουσικής της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης" για το σχολικό έτος 2004-2005 ορίσθηκε : (α) Με το άρθ.1 η διαδικασία υποβολής αιτήσεων και τα απαραίτητα δικαιολογητικά κλπ. (β) Με τα άρθ.2 και 3 η βαθμολογία των υποψηφίων, με βάση τα τυπικά τους προσόντα και σύμφωνα με τον αντίστοιχο πίνακα βαθμολογίας, από την Καλλιτεχνική Επιτροπή, ειδικότερα δε με το άρθ. 3§§1 ,2, 6-10 ορίσθηκε ότι (1) μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας της βαθμολόγησης των τυπικών προσόντων απ' αυτήν η Καλλιτεχνική Επιτροπή συντάσσει τους προσωρινούς αξιολογικούς πίνακες κατά φθίνουσα αξιολογική σειρά και κατά ειδικότητα, τους οποίους δημοσιεύει στις Διευθύνσεις Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και στο διαδίκτυο, (2) μετά την έρευνα των τυχόν υποβαλλομένων ενστάσεων κατά της ως άνω βαθμολόγησης ακολουθεί η δημοσίευση των αναμορφωμένων πινάκων βαθμολογίας των τυπικών προσόντων των υποψηφίων, κατά ειδικότητα, οι οποίοι είναι και οι τελικοί ενιαίοι πίνακες που κυρώνονται από τον Υπουργό Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων και δημοσιεύονται στις Διευθύνσεις Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης της χώρας, στα Μουσικά Σχολεία και στο διαδίκτυο, (3) οι υποψήφιοι που έχουν συμπεριληφθεί στον τελικό ενιαίο πίνακα καλούνται να δηλώσουν τις προτιμήσεις τους στις οικείες Διευθύνσεις Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, ανάλογα με τα κενά των Μουσικών Σχολείων (και των Τμημάτων Προαιρετικής Μουσικής Παιδείας στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση), τα οποία δημοσιεύονται, (4) οι υποψήφιοι προσλαμβάνονται με την σειρά κατάταξής τους στους πίνακες και τοποθετούνται στα Μουσικά Σχολεία με απόφαση του Διευθυντή της οικείας Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης, μετά από πρόταση του οικείου ΠΥΣΔΕ, στην περίπτωση δε κατά την οποία οι εγγεγραμμένοι στον αξιολογικό πίνακα δεν επαρκούν για την κάλυψη των αναγκαίων θέσεων, οι θέσεις καλύπτονται από τους ενιαίους πίνακες αναπληρωτών.

Από τον συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων προκύπτει ότι ως προς τα Μουσικά Σχολεία η πλήρωση των κενών θέσεων και η επιλογή των υποψηφίων προς πρόσληψη προσωρινών αναπληρωτών και ωρομισθίων εκπαιδευτικών Γενικής Παιδείας (Θεατρικής Αγωγής και Χορού) γίνεται ειδικά και αποκλειστικά κατά την προβλεπόμενη ως άνω διαδικασία και από τους (ειδικούς) αξιολογικούς πίνακες για τα Μουσικά Σχολεία, και όχι σύμφωνα με τα άρθ. 14 και 17 ν. 1566/1985, και μόνον όταν οι εγγεγραμμένοι στον τελικό ενιαίο αξιολογικό πίνακα αναπληρωτών και ωρομισθίων καθηγητών των σχολείων αυτών δεν επαρκούν για την κάλυψη των αναγκαίων θέσεων, οι θέσεις αυτές καλύπτονται από τους ενιαίους πίνακες αναπληρωτών για τα λοιπά, εκτός από τα Μουσικά, σχολεία.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο Λάρισας, κρίνοντας ύστερ' από έφεση της ήδη αναιρεσίβλητης επί αγωγής αυτής κατά του τώρα αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, με την προσβαλλομένη 194/2012 απόφασή του και όπως απ' αυτήν προκύπτει δέχθηκε, ότι η ενάγουσα είναι καθηγήτρια φιλόλογος και επιπλέον έχει μουσική παιδεία, αφού είναι κάτοχος πτυχίων αντίστιξης και φούγκας από το "Ωδείο Αγίου Στεφάνου" και πτυχίου αρμονίας από το "Δημοτικό Ωδείο Βόλου", ότι ακολουθώντας τη νόμιμη διαδικασία υπέβαλε προς την Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν.

Μαγνησίας την από 20-10-2004 αίτησή της για να προσληφθεί ως αναπληρώτρια καθηγήτρια φιλόλογος στα μουσικά σχολεία Βόλου, Λάρισας, Καρδίτσας και Τρικάλων, κατά σειρά προτίμησης, για το σχολικό έτος 2004-2005, ότι με τα ως άνω προσόντα η ενάγουσα κατατάχθηκε 60η στον σχετικό πανελλήνιο αξιολογικό πίνακα για τα μουσικά σχολεία, ενώ στον σχετικό πίνακα που συνέταξε η Περιφερειακή Δ/νση Λάρισας κατατάχθηκε 7η, ειδικά δε για το Μουσικό Σχολείο Βόλου, κατά τον καταρτισθέντα από την Διεύθυνση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν.

Μαγνησίας πίνακα υποψηφίων αναπληρωτών-ωρομισθίων κατά φθίνουσα αξιολογική σειρά για το σχολικό έτος 2004-2005, η ενάγουσα ήταν 4η κατά την γενική σειρά και 2η κατά την σειρά προτίμησης στο ως άνω σχολείο, ότι για το παραπάνω σχολικό έτος τα κενά του Μουσικού Σχολείου Βόλου για την κατηγορία ΠΕ2, δηλ. φιλολόγων καθορίσθηκαν σε 4 θέσεις καθηγητών, ότι τα κενά αυτά καλύφθηκαν εκ μέρους του Διευθυντή της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Μαγνησίας με αποσπάσεις διορισμένων μόνιμων εκπαιδευτικών της ίδιας ειδικότητας, χωρίς απόφαση του Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, ύστερα από εισήγηση της Καλλιτεχνικής Επιτροπής και γνώμη του Κεντρικού Υπηρεσιακού Συμβουλίου Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (ΚΥΣΔΕ), συγκεκριμένα δε με την με αριθ.

Φ.11-2/5794/22-0-2004 απόφαση της Διεύθυνσης της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Μαγνησίας αποσπάσθηκαν στο Μουσικό Σχολείο Βόλου οι μόνιμοι φιλόλογοι καθηγητές Α. Κ. και Μ. Κ. και ακολούθως με την με αριθ.Φ.11-2/6155/4-1-2004 απόφαση της ίδιας παραπάνω Διεύθυνσης τοποθετήθηκε στο σχολείο αυτό και η φιλόλογος Μ. Σ., ότι η ως άνω κάλυψη των κενών θέσεων ήταν παράνομη, γεγονός που γνώριζε ως εκ της υπηρεσιακής του ιδιότητας ο παραπάνω διευθυντής, ως αντικειμένη προεχόντως στις (προαναφερθείσες) διατάξεις των αποφάσεων του Υπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων Γ2 3345/2-9-1988 75839/Γ1/11-8-2004 (από τις οποίες προκύπτει αφενός ότι και οι καθηγητές των γενικών μαθημάτων στα μουσικά σχολεία πρέπει να έχουν σχέση με τη μουσική και αφετέρου ότι η κάλυψη των ανάλογων κενών θέσεων καθηγητών γίνεται από τους εγγεγραμμένους στον αξιολογικό πίνακα αναπληρωτών και ωρομισθίων καθηγητών για τα μουσικά σχολεία, και μόνο στην περίπτωση που αυτοί δεν επαρκούν για την κάλυψη των αναγκαίων θέσεων, καλύπτονται οι θέσεις αυτές από τους ενιαίους πίνακες αναπληρωτών, που ισχύουν για τα λοιπά, πλην των μουσικών, σχολεία), ότι εξαιτίας της παραπάνω παράνομης συμπεριφοράς του προαναφερθέντος οργάνου του εναγομένου η ενάγουσα δεν προσλήφθηκε ως αναπληρώτρια στο ως άνω σχολείο, αν και είχε μουσική παιδεία, όπως προαναφέρθηκε, ενώ, αντίθετα, οι ως άνω αποσπασθέντες στο ίδιο σχολείο μόνιμοι καθηγητές δεν προέκυψε ότι είχαν μουσική παιδεία, ότι από την μη σύννομη, ως άνω, κάλυψη των παραπάνω 4 κενών σε φιλολόγους στο Μουσικό Σχολείο Βόλου, η ενάγουσα υπέστη αποθετική ζημία, καθόσον, ενόψει της ως άνω θέσης της αξιολόγησής της, θα κάλυπτε η ίδια τη μία από τις ανωτέρω θέσεις και θα εισέπραττε τους ανάλογους μισθούς, υφισταμένης αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της προεκτεθείσης παράνομης πράξης των οργάνων του εναγομένου και της ζημίας της ενάγουσας, συγκεκριμένα δε η ενάγουσα, εάν είχε εργασθεί κατά το χρονικό διάστημα από 23-10-2004 έως 30-6-2005 ως αναπληρώτρια καθηγήτρια, θα είχε εισπράξει, κατά την συνήθη πορεία των πραγμάτων, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3205/2003 (α) για μηνιαίους μισθούς 12.929,9 € (δηλ.

βασικός μισθός 880 € +επίδομα εξωδιδακτικής απασχόλησης 302+κίνητρο απόδοσης 150+εργοδοτική εισφορά ΙΚΑ 311,07) (β) ως επίδομα (δώρο) εορτών Χριστουγέννων 2004 το ποσό των 23,43 € (178+εργοδοτική εισφορά ΙΚΑ 50) (γ) ως επίδομα (δώρο) εορτών Πάσχα 2005 το ποσό των 258,6 € (202+εργοδοτική εισφορά 56,6) (δ) ως επίδομα αδείας 2005 το ποσό των 338,8 € (261,5+εργοδοτική εισφορά 77,3) και (ε) ως επίδομα απόλυσης 574,32 €, η συνολική δηλ.

αποθετική ζημία της ενάγουσας ανέρχεται στο ποσόν των 14.325,05 €, ότι από την ως άνω παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά των προαναφερθέντων οργάνων του εναγομένου, η οποία είχε ως αποτέλεσμα, πέραν της περιουσιακής ζημίας, και την ψυχική ταλαιπωρία της ενάγουσας, στην οποία προκάλεσε απογοήτευση, ψυχικό πόνο και λύπη, η ενάγουσα υπέστη ηθική βλάβη, για την αποκατάσταση της οποίας η επιδικαστέα χρηματική ικανοποίηση ανέρχεται στο εύλογο, κατά τα εκεί ειδικότερα εκτιθέμενα, ποσό των 2.000 €, με βάση δε τα γενόμενα ως άνω δεκτά εξαφάνισε την απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, που είχε απορρίψει την ένδικη αγωγή, δέχθηκε αυτήν εν μέρει και υποχρέωσε το εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο να καταβάλει στην ενάγουσα για τις ως άνω αιτίες το συνολικό ποσό των 16.235,05 €.

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο ουδόλως παραβίασε ευθέως με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τις ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις και επομένως πρέπει ν' απορριφθεί ως αβάσιμος ο μοναδικός λόγος αναίρεσης κατά το συναφές με στοιχ. Α' σκέλος του από το άρθ. 559 αριθ.1 ΚΠολΔ, ενώ, εξάλλου, διέλαβε στην προσβαλλομένη απόφασή του επαρκείς, εν γένει, αιτιολογίες και δη ως προς την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ των ως άνω παρανόμων ενεργειών των οργάνων του αναιρεσείοντος εναγομένου και της ζημίας της αναιρεσίβλητης ενάγουσας, ως εκ τούτου δε ο λόγος αυτός κρίνεται απορριπτέος ως αβάσιμος και ως προς το με στοιχ.

Β' σκέλος του από τον αριθ.19 του αυτού ως άνω άρθ. 559 ΚΠολΔ. Σύμφωνα με όλα τα παραπάνω πρέπει ν' απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθεί το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, όπως αυτά καθορίζονται σύμφωνα με το άρθ. 22 ν. 3693/1957 και την ΥΑ 134423/1993, κατά τα ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 8-11-2013 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της 194/2012 απόφαση του Εφετείου Λάρισας.

Καταδικάζει το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 4 Νοεμβρίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 5 Δεκεμβρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ