2183/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2183 / 2018 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 2183/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ε' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γεώργιο Παπαηλιάδη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, (σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 107/2018 πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου), Ναυσικά Φράγκου, Βασιλική Ηλιοπούλου - Εισηγήτρια, Ευφροσύνη Καλογεράτου - Ευαγγέλου, (σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 107/2018 πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου) και Βασιλική Μπαζάκη - Δρακούλη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 20 Απριλίου 2018, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Βασιλείου Πλιώτα, (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, περί αναιρέσεως της 34720/2017 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών. Με κατηγορούμενο τον Η. (I.) Γ. (J.) του A. κάτοικο ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σταύρο Χούρσογλου. Με πολιτικώς ενάγοντες τους: 1. Ε. Φ. του Γ., κάτοικο ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξουσία δικηγόρο της Αικατερίνη Αγρίου, 2. Ν. Φ. του Α., κάτοικο ..., ο οποίος παραστάθηκε με την πληρεξούσια δικηγόρο του Αικατερίνη Αγρίου και 3. Γ. Φ. του Α., κάτοικο ..., ο οποίος παραστάθηκε με την πληρεξουσία δικηγόρο του Αικατερίνη Αγρίου.Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και η αναιρεσείουσα Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Βασιλική Θεοδώρου, ζητεί τώρα την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην με αριθμό 8 και ημερομηνία 12 Φεβρουαρίου 2018 έκθεση αναιρέσεως, η οποία συντάχθηκε ενώπιον της Γραμματέως του Ποινικού Τμήματος του Αρείου Πάγου Δέσποινας Χρονοπούλου και καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 194/2018.

Αφού άκουσε Τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να γίνει δεκτή η έκθεση αναίρεσης και τους πληρεξούσιους δικηγόρους των διαδίκων, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά το άρθρο 505 παρ. 2 ΚΠΔ, ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου μπορεί να ζητήσει την αναίρεση οποιασδήποτε τελεσίδικης ή ανέκκλητης απόφασης μέσα στην προθεσμία του άρθρου 479 ΚΠΔ παρ. 2 (αρθ. 483 παρ. 3), δηλαδή μέσα σε ένα μήνα από την καταχώριση της απόφασης καθαρογραφημένης στο ειδικό βιβλίο του άρθρου 473 παρ. 3 ΚΠΔ. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου δικαιούται να ασκήσει αναίρεση κατά οποιασδήποτε απόφασης, αθωωτικής ή καταδικαστικής, οποιουδήποτε ποινικού δικαστηρίου και για όλους τους λόγους που διαλαμβάνονται στο άρθρο 510 παρ. 1 ΚΠΔ (ΑΠ 731/2017, ΑΠ 609/2017).

II. Στην προκειμένη περίπτωση, ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ.504 παρ.1, 505 παρ.2, 509 παρ.1, 473 παρ.3, 474 παρ.1, 2 του ΚΠΔ) η υπό κρίση αίτηση της Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, για αναίρεση της 34.720/2017 απόφασης του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών, με την οποία κηρύχθηκε αθώος ο κατηγορούμενος για την πράξη της ανθρωποκτονίας από αμέλεια. Είναι συνεπώς παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσίαν.

III. Η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη κατά τα άρθρα 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει λόγο αναίρεσης κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' ΚΠΔ, όταν εκτίθενται σ' αυτήν με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά, τα προκύψαντα από την αποδεικτική διαδικασία πραγματικά περιστατικά, στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις που τα θεμελίωσαν και οι νομικοί συλλογισμοί υπαγωγής των αποδειχθέντων περιστατικών στην εφαρμοσθείσα ουσιαστική ποινική διάταξη. Ως προς τα αποδεικτικά μέσα, για την πληρότητα της αιτιολογίας , πρέπει να προκύπτει ότι το δικαστήριο,για το σχηματισμό της δικανικής του πεποίθησης, τα έλαβε υπόψη και τα συνεκτίμησε όλα και όχι ορισμένα μόνον κατ' επιλογήν.

Ειδικώς όμως, προκειμένου για αθωωτική απόφαση, ενόψει του τεκμηρίου της αθωότητας που θεσπίζεται και από τη διάταξη του όρθρου 6 παρ.2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (κυρωθείσα με το ν. δ. 73/1974), τέτοια έλλειψη αιτιολογίας που ιδρύει τον από τη διάταξη του άρθρου 510 στοιχ. Δ' του ΚΠΔ λόγο αναίρεσης, υπάρχει όταν δεν εκτίθενται καθόλου στην απόφαση ή εκτίθενται ελλιπώς ή κατά τρόπο ασαφή τα πραγματικά περιστατικά που αποδείχθηκαν από την ακροαματική διαδικασία, όταν δεν αναφέρονται στην απόφαση, ως προς το είδος τους, τα αποδεικτικά μέσα, από τα οποία προέκυψαν τα περιστατικά αυτά, όταν δεν αιτιολογεί το δικαστήριο με σαφήνεια και πληρότητα γιατί δεν πείστηκε για την ενοχή του κατηγορουμένου από τα αποδεικτικά μέσα που προσδιορίζονται στα πρακτικά και τα οποία έλαβε υπόψη για τον σχηματισμό της κρίσης του καθώς και όταν δεν είναι βέβαιο ότι έλαβε υπόψη στο σύνολο τους όλα τα έγγραφα ή το περιεχόμενο όλων των μαρτυρικών καταθέσεων.

Δεν απαιτείται όμως για την αιτιολογία της αθωωτικής απόφασης να εκθέτει το δικαστήριο σ' αυτή περιστατικά , από τα οποία να πείστηκε για την αθωότητα του κατηγορουμένου, δεδομένου ότι αντικείμενο της απόδειξης στην ποινική δίκη αποτελεί η ενοχή και όχι η αθωότητα του κατηγορουμένου (Ολ.ΑΓΙ 1/2018 , ΑΠ 560/2017) IV.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών , με την προσβαλλόμενη απόφασή του, κήρυξε αθώο τον κατηγορούμενο για την πράξη της ανθρωποκτονίας από αμέλεια και συγκεκριμένα του ότι: "στο ... την 29/05/2014 περί ώρα 12:10, από αμέλεια του, δηλαδή έλλειψη της προσοχής, την οποία όφειλε κατά τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει, δεν προέβλεψε το αξιόποινο αποτέλεσμα της πράξης του και επέφερε το θάνατο του Α.

Φ... Ν.. Συγκεκριμένα, στον ανωτέρω τόπο και χρόνο, οδηγώντας το υπ' αριθμ. κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκίνητο που έβαινε επί της ... με κατεύθυνση από ..., φτάνοντας στη διασταύρωση με τις οδούς ..., όπου η κυκλοφορία ρυθμίζεται με φωτεινούς σηματοδότες, δεν οδηγούσε με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή του, ούτε ασκούσε την αναγκαία επί της οδού και επί του οχήματος του εποπτεία και δεν επέδειξε τη μέγιστη προσοχή στους πεζούς που χρησιμοποιούσαν την οδό, ούτε διέκοψε την πορεία του οχήματος του, καθόσον, είχε μεν στην πορεία του φωτεινό σηματοδότη με την ένδειξη πράσινου φωτός για τα οχήματα, τοποθετημένο πριν από τον οδικό κόμβο, αλλά δεν αντιλήφθηκε έγκαιρα τον ανωτέρω, Α.

Φ..., ο οποίος εκείνη τη στιγμή αν και ο φωτεινός σηματοδότης για τους πεζούς ήταν ερυθρός, επιχειρούσε πεζός να διασχίσει (μέσω της διάβασης πεζών) κάθετα την ... (και δη το ρεύμα αυτής από Λ. ...) με κατεύθυνση από τα αριστερά προς τα δεξιά σε σχέση με την πορεία του αυτοκινήτου του κατηγορουμένου, φτάνοντας ήδη μέχρι το μέσο του οδοστρώματος της ανωτέρω οδού, αλλά αντίθετα ο κατηγορούμενος συνεχισε την πορεία του οχήματος του, χωρίς να επιχειρήσει έγκαιρα χρήση της τροχοπέδης του οχήματος του ή αποφευκτικό ελιγμό, παρόλο που είχε πλήρη ορατότητα και είχε αντιληφθεί έγκαιρα τον ανωτέρω πεζό, καθώς έμπροσθεν αυτού δεν εκινείτο άλλο όχημα, με αποτέλεσμα το όχημα του να επιπέσει στον τελευταίο και να τον παρασύρει προκαλώντας του βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση και κακώσεις θώρακος, κοιλίας, λεκάνης και δεξιού κάτω άκρου, οι οποίες ως μόνη ενεργός αιτία επέφεραν το θάνατο του την ίδια ημέρα.".

Για να καταλήξει στην ανωτέρω απαλλακτική του κρίση, το Δικαστήριο δέχτηκε ανελέγκτως στο σκεπτικό του, ότι αποδείχθηκαν τα ακόλουθα: "Ο κατηγορούμενος την 29.05.2014 και περί ώρα 12:10, οδηγώντας το με αριθμό κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκίνητο του κινούνταν επί της οδού ... ... με κατεύθυνση από Λ. ..., στο .... Η οδός ... είναι διπλής κατεύθυνσης, με δύο λωρίδες ανά κατεύθυνση προς τη Λ. ...

χωρίς διαγράμμιση και το όριο ταχύτητας είναι 50 χλμ/ώρα, καθοριζόμενο με ενδεικτική ρυθμιστική πινακίδα περιορισμού ταχύτητας Ρ-32 που βρίσκεται μετά την έξοδο από τη .... Η εν λόγω οδός διασταυρώνεται με τις οδούς ..., όπου η κυκλοφορία ρυθμίζεται με φωτεινούς σηματοδότες. Επί της Λ. ... υπάρχει διάβαση πεζών σηματοδοτούμενη και καθοριζόμενη με οριζόντια διαγράμμιση, η οποία είναι εντελώς αποχρωματισμένη.

Κατά την ώρα που ο κατηγορούμενος κινούνταν επί της ως άνω οδού ... ... με κατεύθυνση από ..., έχοντας πράσινο ο φωτεινός σηματοδότης που βρισκόταν στην πορεία του, ο Α. Φ. Ν., ενώ στην πορεία του ο φωτεινός σηματοδότης είχε κόκκινη ένδειξη για τους πεζούς και χωρίς να ελέγξει επαρκώς την κίνηση των οχημάτων επί της οδού ... ..., κατέβηκε από τη διαχωριστική νησίδα στην οποία βρισκόταν στο οδόστρωμα και επιχείρησε να διασχίσει κάθετα την οδό ... ...

με κατεύθυνση προς ... και από αριστερά προς τα δεξιά σε σχέση με την πορεία του ΙΧΕ που οδηγούσε ο κατηγορούμενος, μετά την διασταύρωση με τις οδούς ..., κινούμενος επί της διάβασης πεζών. Αποτέλεσμα της κίνησης αυτής του πεζού Α. Φ. ήταν να παρεμβληθεί στην πορεία του οχήματος του κατηγορουμένου, ο οποίος παρά την πέδηση την οποία ενήργησε και τον αποφευκτικό ελιγμό που επιχείρησε προς τα αριστερά σε σχέση με την πορεία του, επέπεσε στον πεζό, τον παρέσυρε και τον τραυμάτισε προκαλώντας του βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση και κακώσεις θώρακος, κοιλίας, λεκάνης και δεξιού κάτω άκρου, οι οποίες ως μόνη ενεργός αιτία επέφεραν το θάνατο του την ίδια ημέρα.

Ειδικότερα, το όχημα του κατηγορουμένου έφερε υλικές ζημίες στο μέσον του μπροστινού του μέρους, δηλαδή προφυλακτήρας, καπό και θραύση του μπροστινού παμπρίζ στο κάτω δεξιό του μέρος. Ενόψει όλων των ανωτέρω το επίδικο ατύχημα οφείλεται αποκλειστικά σε αμέλεια του θανόντος, η οποία αμέλεια του συνίσταται στο ότι από έλλειψη της προσοχής την οποία όφειλε και μπορούσε να καταβάλει ως μέσος συνετός πεζός κάτω από τις ανάλογες συνθήκες δεν προέβλεψε το ζημιογόνο αποτέλεσμα και επιχείρησε να διασχίσει κάθετα το οδόστρωμα της οδού ... ..., ενώ ο φωτεινός σηματοδότης για τους πεζούς είχε ερυθρό χρώμα και χωρίς σε κάθε περίπτωση προηγουμένως να ελέγξει αν μπορούσε να πράξει αυτό με δική του ασφάλεια και χωρίς να παρεμποδίσει την κίνηση των κινούμενων επί της οδού οχημάτων, καθώς εάν ήλεγχε προηγουμένως θα αντιλαμβανόταν την κίνηση του οχήματος του κατηγορουμένου.

Αντίθετα, δεν αποδείχθηκε ότι βαρύνει οποιαδήποτε υπαιτιότητα τον κατηγορούμενο, καθώς όπως αποδείχθηκε αυτός, κινούνταν κανονικά στην πορεία του, ο φωτεινός σηματοδότης είχε πράσινη ένδειξη, κινούνταν με ταχύτητα περί τα 40 χλμ./ώρα η οποία ήταν εντός των επιτρεπομένων ορίων και κανονική για τις συγκεκριμένες συνθήκες που επικρατούσαν κατά τον επίδικο χρόνο στην οδό που κινούνταν, όπου η κυκλοφορία των οχημάτων ήταν κανονική, η κυκλοφορία των πεζών αραιή και η ορατότητα δεν περιοριζόταν, λόγω όμως της αιφνίδιας κίνησης του πεζού, παρά το ότι τροχοπέδησε και ενήργησε αποφευκτικό ελιγμό, δεν κατέστη δυνατό να τον αποφύγει.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει ο κατηγορούμενος να κηρυχθεί αθώος για την πράξη για την οποία κατηγορείται." V. Με τις παραδοχές αυτές, το Δικαστήριο δεν διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφαση με σαφήνεια τα πραγματικά περιστατικά, με βάση τα οποία πείσθηκε ότι τον κατηγορούμενο δεν τον βαρύνει οποιαδήποτε αμέλεια για το θάνατο του Α.

Φ.. Ειδικότερα , ενώ γίνεται δεκτό ότι η ορατότητα του κατηγορουμένου δεν περιοριζόταν, δεν εκτίθεται στην απόφαση σε ποιά απόσταση βρισκόταν αυτός όταν αντιλήφθηκε τον πεζό να κατεβαίνει και στη συνέχεια να κινείται στο οδόστρωμα και πόση απόσταση διήνυσε ο πεζός εντός της διάβασης μέχρι τη στιγμή του ατυχήματος , ώστε να δικαιολογείται το αφνίδιο ή μη της κίνησης του τελευταίου και να κριθεί εάν ο άνω κατηγορούμενος είχε τεταμένη την προσοχή του και εάν ενήργησε εγκαίρως τον απαιτούμενο ελιγμό προς αποφυγή της σύγκρουσης .

Συνεπώς, είναι βάσιμος ο από το άρθρο 510παρ. 1 Δ' ΚΠΔ λόγος της εισαγγελικής αναίρεσης , κατά παραδοχή δε αυτού πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, που εξέδωσε την αναιρεθείσα απόφαση, συντιθέμενο από άλλους Δικαστές, εκτός από εκείνους, οι οποίοι είχαν δικάσει προηγουμένως (αρθρ. 519 ΚΠΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ'αρ. 34.720/2017 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους, που δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 7 Νοεμβρίου 2018. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 18 Δεκεμβρίου 2018.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ