Supreme Court allows damages claim for lost future earnings without proving a specific employer exists.

Απόφαση 2179 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Η αποζημίωση, σε περίπτωση παρανόμου και υπαίτιας βλάβης του σώματος ή της υγείας προσώπου, περιλαμβάνει την θετική ζημία και το διαφυγόν κέρδος. Για την ευδοκίμηση αγωγής αποζημιώσεως, για διαφυγόντα κέρδη, λόγω ανικανότητας προς εργασία, δεν είναι αναγκαία η αναφορά και η απόδειξη συγκεκριμένου εργοδότου, στον οποίο ο ενάγων θα προσέφερε την εργασία του. Αξίωση από το δικαστήριο και του στοιχείου αυτού ιδρύει τον λόγο αναιρέσεως, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ.

Αριθμός 2179/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Σοφία Καραχάλιου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Οκτωβρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Γεωργίου Μπύρου και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΑΟΣ Α.Ε.Ε.", που εδρεύει στο Νέο Ηράκλειο Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Σεργόπουλο και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24/11/2004 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος και την από 7/4/2005 προσεπίκληση-παρεμπίπτουσα αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2553/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 6252/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 30/9/2008 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Σοφία Καραχάλιου ανέγνωσε την από 25/9/2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη του τρίτου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως και την παραδοχή των λοιπών λόγων αυτής. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά την διάταξη του άρθρου 929 ΑΚ "σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας προσώπου η αποζημίωση περιλαμβάνει, εκτός από τα νοσήλια και τη ζημία που έχει ήδη επέλθει, οτιδήποτε ο παθών θα στερείται στο μέλλον ή θα ξοδεύει επί πλέον εξαιτίας της αύξησης των δαπανών του...". Από την διάταξη αυτή, σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 914, 298 Α.Κ., συνάγεται ότι, σε περίπτωση παρανόμου και υπαιτίας βλάβης του σώματος ή της υγείας προσώπου, η αποζημίωση, εκτός από την θετική ζημία, δηλαδή την μείωση της περιουσίας, περιλαμβάνει και το διαφυγόν κέρδος.

Ως τέτοιο λογίζεται εκείνο που προσδοκά κανείς, με πιθανότητα, κατά την συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων ή τις ειδικές περιπτώσεις και ιδίως τα προπαρασκευαστικά μέτρα που χουν ληφθεί. Επομένως, για την ευδοκίμηση αγωγής, με την οποία διώκεται αποζημίωση του παθόντος από την σύγκρουση οχημάτων, για διαφυγόντα κέρδη, αρκεί να αναφέρεται σ' αυτή και να αποδεικνύεται, εκτός άλλων, η σωματική κάκωση ή βλάβη της υγείας, που υπέστη από το ατύχημα, καθώς και η εργασία ή επαγγελματική δραστηριότητα, την οποία, με πιθανότητα, κατά την συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων θα εκτελούσε ο παθών, έναντι συγκεκριμένης αμοιβής, κατά το χρονικό διάστημα, κατά το οποίο αυτός, συνεπεία της παθήσεώς του, περιήλθε σε ανικανότητα να απασχοληθεί με την εργασία του αυτή.

Αναφορά και απόδειξη του συγκεκριμένου εργοδότου, στον οποίο θα προσέφερε την εργασία του, δεν απαιτείται (ΑΠ 150/2002). Εξ άλλου, κατά την έννοια της διατάξεως του άρθρου 559 αριθμ. 1 εδ. α' του Κ.Πολ.Δ., ο κανόνας ουσιαστικού δικαίου παραβιάζεται είτε με ψευδή ερμηνεία, η οποία υπάρχει, όταν αποδίδεται στον κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε με μη ορθή εφαρμογή, η οποία εκδηλώνεται, όταν εφαρμόζεται κανόνας, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή όταν δε εφαρμόζεται, ενώ έπρεπε, ή όταν εφαρμόζεται εσφαλμένως.

Στην παρούσα περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφαση του, όπως προκύπτει από αυτή, το Εφετείο δέχθηκε, ανελέγκτως, ως αποδειχθέντα, τα κατωτέρω πραγματικά περιστατικά, εν σχέσει προς την αγωγική αξίωση του αναιρεσείοντος, για διαφυγόντα κέρδη:".. Με την υπ' αριθμ. 1256/1998 oριστική απόφαση του Εφετείου τούτου, που εκδόθηκε επί της πρώτης από 10-6-1995 αγωγής του και ήδη ενάγοντος και κατά της ήδη εναγομένης, κρίθηκε, με δύναμη δεδικασμένου και ως προς την ήδη εναγομένη εταιρεία, ότι ο ..., οδηγώντας στις 22-2-2004, στο ..., το υπ' αριθμ....

Ι.Χ.Φ. αυτοκίνητο, ιδιοκτησίας της εναγομένης εταιρείας, προκάλεσε από αποκλειστική του υπαιτιότητα, τη σύγκρουση του αυτοκινήτου αυτού με την υπ' αριθμ. ... δίκυκλη μοτοσυκλέτα που οδηγούσε ο ενάγων. Ότι εξαιτίας της συγκρούσεως αυτής τραυματίσθηκε ο ενάγων, ο οποίος υπέστη επιπεπλεγμένο κάταγμα δεξιά κνήμης και μετεγχειρητικά εμφάνισε εικόνα οστεομυελίτιδας.

Ότι εξαιτίας του τραυματισμού του αυτού κατέστην ανίκανος για την μέχρις αυτού νυκτερινή εργασία αυτού ως ελεγκτή εισερχομένων στο νυχτερινό κέντρο διασκεδάσεως με τον τίτλο "..." προσώπων, καθ' όλο το επίδικο από την αγωγή εκείνη χρονικό διάστημα από 22-2-1994 έως 22-10-1995. Και ότι εξαιτίας της ανικανότητας του αυτής ζημιώθηκε κατά το ποσό των 4.000.000 δραχμών, το οποίο, με πιθανότητα και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, θα εισέπραττε από την ως άνω εργασία του στο προαναφερόμενο νυχτερινό κέντρο διασκεδάσεως, αν δεν είχε τραυματισθεί.

Ακολούθησαν και άλλες αγωγές, για αποζημίωση του ενάγοντος από την ίδια αιτία, που αναφέρονταν στο μεταγενέστερο μέχρι 30-6-2004 χρονικό διάστημα, χωρίς να προκύπτει αν οι επ' αυτών αποφάσεις έχουν καταστεί τελεσίδικες ως προς την ήδη εναγόμενη εταιρία. Όσον αφορά, όμως, το από την ένδικη αγωγή, επίδικο χρονικό διάστημα (από 1-7-2004 έως 30-6-2005), από την προσκομιζόμενη, με επίκληση, από την εναγόμενη, από 19-12-2005 βεβαίωση του Ι.Κ.Α. (Υποκατάστημα ...) αποδεικνύεται ότι η επιχείρηση του προαναφερόμενου νυχτερινού κέντρου διασκέδασης "...", στο ..., έχει διαλυθεί από το 1997.

Επομένως, από το έτος αυτό δεν θα είχε ο ενάγων αντικειμενικά τη δυνατότητα να εργαστεί στην προαναφερόμενη επιχείρηση και, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, να εισπράξει από αυτήν οποιοδήποτε χρηματικό ποσό. Ενόψει αυτού και του ότι ο ενάγων δεν αναφέρει, ούτε και αποδεικνύεται, συγκεκριμένη άλλη επιχείρηση στην οποία θα μπορούσε να εργασθεί σε περίπτωση διαλύσεως αυτής στην οποία εργαζόταν κατά το χρόνο του τραυματισμού του, έπρεπε να απορριφθεί ως κατ' ουσίαν αβάσιμη η ένδικη αγωγή...".

Με βάση δε τις παραδοχές του αυτές, μετά εξαφάνιση της πρωτοδίκου αποφάσεως, η οποία είχε δεχθεί την αγωγή, απέρριψε αυτή. Έτσι που έκρινε το Εφετείο, παραβίασε ευθέως τις προαναφερόμενες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 929, 298 Α.Κ., διότι, κατά την εφαρμογή αυτών, απαίτησε στοιχείο, το οποίο δεν ήταν αναγκαίο, ήτοι την δυνατότητα του ενάγοντος να εργασθεί, κατά το επίδικο χρονικό διάστημα, ως ελεγκτής εισερχομένων, σε νυχτερινό κέντρο, προσώπων, σε συγκεκριμένη εργοδότη και την αναφορά στην αγωγή συγκεκριμένου εργοδότου.

Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ., με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η πλημμέλεια της ευθείας παραβιάσεως, με εσφαλμένη εφαρμογή, των προαναφερομένων διατάξεων ουσιαστικού δικαίου, πρέπει να γίνει δεκτός, ως αβάσιμος. Κατ' ακολουθίαν τούτων, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση, κατά το ανωτέρω κεφάλαιο, και να παραπεμφθεί η υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση, κατά το αυτό κεφάλαιο, στο ίδιο Εφετείο, εφ' όσον είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως, να καταδικασθεί δε η αναιρεσίβλητος στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος (άρθρα 176, 183 Κ.Πολ.Δ.).

Αναιρουμένης δε της προσβαλλομένης αποφάσεως, για τον ανωτέρω λόγο, παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως, που αφορούν στο αυτό κεφάλαιο της αποφάσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 6252/2007 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, κατά το κεφάλαιο, που αναφέρεται στο σκεπτικό της παρούσας.

Παραπέμπει την υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση, κατά το αναιρούμενο μέρος της ανωτέρω αποφάσεως, στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους, εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε τρείς χιλιάδες (3.000) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 3 Νοεμβρίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 23 Νοεμβρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ