Supreme Court dismisses appeal for excessive compensation claim filed after five-year statutory limitation period expired.

Απόφαση 2173 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Συντέλεση της απαλλοτριώσεως κατά την διάταξη του άρθρου 7 παρ.1 του Ν.2882/2001. Προθεσμία ασκήσεως αιτήσεως, περί καθορισμού οριστικής αποζημιώσεως, από αυτόν που δεν κλητεύτηκε ούτε έλαβε μέρος στη δίκη για τον καθορισμό μεγαλύτερης οριστικής αποζημιώσεως, κατά το άρθρο 21 του αυτού Νόμου. Για απαλλοτριώσεις που έχουν κηρυχθεί μετά την 1-2-1971 και η συντέλεση της απαλλοτριώσεως έλαβε χώρα προ της ενάρξεως της ισχύος του Ν.2881/2001, η προθεσμία για την άσκηση της ανωτέρω αιτήσεως είναι πενταετής και αρχίζει από 7-5-2001. Στην περίπτωση, κατά την οποία αποδεικνύεται, ότι ο αιτών έλαβε γνώση του καθορισμού τηε αποζημιώσεως, η προθεσμία ασκήσεως της αιτήσεως είναι εξάμηνη και αρχίζει από 7-5-2001, εκτός αν έλαβε γνώση σε χρόνο μετά την ημερομηνία αυτή, οπότε αρχίζει από της γνώσεως. Η εξάμηνη, όμως, προθεσμία ισχύει μόνο στην περίπτωσηπου δεν παρήλθε πενταετία από την συντέλεση της απαλλοτριώσεως ή από της ενάρξεως ισχύος του Ν.2882/2001.

Αριθμός 2173/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Σοφία Καραχάλιου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Οκτωβρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος:..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Μιχαηλίδη και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Αλέξανδρο Ροϊλό, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10/5/2006 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως από αναγκαστική απαλλοτρίωση του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Εφετείο Θεσσαλονίκης.

Εκδόθηκε η 2380/2007 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 14/2/2008 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Σοφία Καραχάλιου ανέγνωσε την από 19/3/2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθούν όλοι οι λόγοι αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά την διάταξη του άρθρου 7§1 εδ. α' του Ν. 2882/2001, η οποία ταυτίζεται με την διάταξη του άρθρου 7§1 του προϊσχύσαντος Ν.Δ 797/1971, η αναγκαστική απαλλοτρίωση συντελείται με την καταβολή στον δικαστικώς αναγνωρισθέντα ή στον αληθινό δικαιούχο της αποζημίωσης που προσδιορίσθηκε προσωρινά ή οριστικά κατά τον παρόντα νόμο ή με την δημοσίευση στην εφημερίδα της Κυβερνήσεως γνωστοποίησης, ότι η αποζημίωση κατατέθηκε στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, κατά το επόμενο άρθρο 8.

Κατά την διάταξη δε του άρθρου 9§4 του αυτού νόμου, όποιος δεν κλητεύθηκε, ούτε έλαβε μέρος στη δίκη για τον καθορισμό της αποζημίωσης δικαιούται να ασκήσει με αίτηση την αξίωσή του για καθορισμό μεγαλύτερης οριστικής αποζημίωσης, κατά το άρθρο 21 του παρόντος νόμου, μέσα σε πέντε έτη από την συντέλεση της απαλλοτρίωσης και σε περίπτωση που αποδεδειγμένα έλαβε γνώση, μέσα σε έξι μήνες από τότε που αυτός έλαβε γνώση.

Εξ άλλου, κατά την μεταβατική διάταξη του άρθρου 29 του ιδίου νόμου, οι διατάξεις περί παραγραφής και προθεσμιών του παρόντος εφαρμόζονται και επί απαλλοτριώσεων που κηρύχθηκαν από 1-2-1971 και εφεξής, εφ' όσον οι σχετικές αξιώσεις έχουν γεννηθεί αλλά δεν έχουν παραγραφεί, κατά την έναρξη της ισχύος αυτού.

Εάν ο χρόνος της παραγραφής και των προθεσμιών που ορίζεται από τις διατάξεις του παρόντος είναι βραχύτερος εκείνου που ορίζεται από τις λοιπές διατάξεις, τότε από την έναρξη ισχύος του παρόντος ισχύει ο βραχύτερος και αρχίζει από αυτή. Αν ο χρόνος της παραγραφής και των προθεσμιών με βάση τις παλαιές διατάξεις συμπληρώνεται νωρίτερα από τον βραχύτερο χρόνο που ορίζεται από τις διατάξεις του παρόντος, η παραγραφή ή προθεσμία συμπληρώνεται με την πάροδο του χρόνου που ορίζεται από τις παλαιές διατάξεις.

Από τον συνδυασμό των διατάξεων αυτών, προκύπτει, ότι οι περί παραγραφής και προθεσμιών διατάξεις του Ν. 2882/2001, εν όψει του ότι από τον προϊσχύσαντα Ν. 797/1971 δεν προβλέπετο προθεσμία ασκήσεως της αιτήσεως για τον καθορισμό της οριστικής αποζημιώσεως, εφαρμόζονται και για τις απαλλοτριώσεις που έχουν κηρυχθεί από 1-2-1971 και εφεξής, ο δε χρόνος ενάρξεως είναι εκείνος που ορίζεται από τις νέες διατάξεις και στην προκειμένη περίπτωση, που δεν προεβλέπετο τέτοια προθεσμία και επομένως δεν μπορεί να γίνει λόγος για βραχύτερο ή μακρύτερο χρόνο, από της ισχύος του Ν. 2882/2001, δηλαδή από 7-5-2001.

Επομένως, για απαλλοτριώσεις που έχουν κηρυχθεί μετά την 1-2-1971 και η συντέλεση έλαβε χώρα προ της ενάρξεως της ισχύος του Ν. 2882/2001, η προθεσμία για την άσκηση της αξιώσεως για τον καθορισμό μεγαλύτερης αποζημιώσεως εκείνου που δεν έλαβε μέρος, ούτε κλήθηκε στη δίκη για τον καθορισμό της αποζημιώσεως είναι πενταετής και αρχίζει από 7-5-2001 και στην περίπτωση κατά την οποία αποδεικνύεται ότι έχει λάβει γνώση είναι εξάμηνη και αρχίζει πάλι από 7-5-2001, εκτός εάν η γνώση ανάγεται σε χρόνο μετά την χρονολογία αυτή, οπότε αρχίζει από της γνώσεως (Ολ.

ΑΠ 17/2006). Όμως, η ανωτέρω αυτοτελής προθεσμία, προς άσκηση της αιτήσεως, για τον καθορισμό μεγαλύτερης αποζημιώσεως, ισχύει σε κάθε περίπτωση. Επομένως, η εξάμηνη προθεσμία, από της γνώσεως του καθορισμού της αποζημιώσεως, προς άσκηση της αιτήσεως, ισχύει μόνον στην περίπτωση που δεν παρήλθε πενταετία από την συντέλεση της απαλλοτριώσεως ή από της ενάρξεως ισχύος του Ν. 2882/2001(7-5-2001), κατά τα ανωτέρω.

Τούτο έχει την έννοια ότι, αν ο αιτών έλαβε γνώση του καθορισμού της αποζημιώσεως προ του χρόνου συμπληρώσεως της πενταετούς προθεσμίας, η αίτηση όμως ασκήθηκε μετά την συμπλήρωση της προθεσμίας αυτής, τότε η άσκησή της είναι εκπρόθεσμος. Περαιτέρω, κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθμός 1 του Κ.Πολ.Δ., ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου, εσωτερικού ή διεθνούς.

Ο κανόνας παραβιάζεται, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, είτε με ψευδή ερμηνεία, η οποία υπάρχει, όταν αποδίδεται στον κανόνα δικαίου διαφορετική έννοια από την αληθινή, είτε με μη ορθή εφαρμογή, η οποία συντελείται όταν εφαρμόζεται κανόνας, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή όταν δεν εφαρμόζεται, ενώ έπρεπε να εφαρμοσθεί ή όταν εφαρμόσθηκε εσφαλμένως.

Κατά τη διάταξη δε του άρθρου 559 αριθμός 19 του Κ.Πολ.Δ., η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και έτσι ιδρύεται ο προβλεπόμενος από την διάταξη αυτή λόγος αναιρέσεως και όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως, που αποτελεί την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν περιέχονται ή δεν αναφέρονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του, επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να κριθεί αν, στην συγκεκριμένη περίπτωση, συνέτρεχαν ή όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε.

Στην παρούσα περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, η οποία έκρινε επί αιτήσεως του ήδη αναιρεσείοντος, περί καθορισμού μεγαλύτερης οριστικής αποζημιώσεως, κατά τις διατάξεις των άρθρων 9 και 21 του Ν. 2882/2001, επειδή δεν κλητεύθηκε ούτε έλαβε μέρος στη δίκη του καθορισμού της αποζημιώσεως, για την απαλλοτρίωση του εις αυτή ακινήτου του, το Εφετείο εδέχθη, ανελέγκτως, όπως προκύπτει από αυτή, τα κατωτέρω πραγματικά περιστατικά, κατά το ενδιαφέρον εδώ μέρος της:"...Για το απαλλοτριούμενο αυτό ακίνητο, στο οποίο αξιώνει δικαίωμα κυριότητας ο αιτών ... (επίδικο) καθορίσθηκε με την υπ' αριθμ. 23559/1997 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης προσωρινή τιμή μονάδας αποζημίωσης και με την υπ' αριθμ. 2611/2000 απόφαση του Δικαστηρίου αυτού οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης, στις σχετικές δε δίκες ο αιτών δεν κλητεύθηκε, ούτε έλαβε μέρος.

Η προσωρινώς καθορισθείσα αποζημίωση κατατέθηκε στις 23-12-1997 στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων Θεσσαλονίκης...". Για την παρακατάθεση αυτή δημοσιεύθηκε στο προσκομιζόμενο ΦΕΚ 88/18-2-1978 Τεύχος Δ' η υπ' αριθμ. Δ1 2α/φ- 11/0/30524/4-12-1998 ειδοποίηση του Υπουργού Περιβάλλοντος Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων και συνεπώς στις 18-2-1998 συντελέσθηκε η απαλλοτρίωση του επιδίκου ακινήτου.

Όμως, η κρινόμενη αίτηση κατατέθηκε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου αυτού στις 23-5-2006 και επιδόθηκε στο νόμιμο εκπρόσωπο του καθ'ου Ελληνικού Δημοσίου στις 30-5-2006, δηλαδή, ασκήθηκε μετά την πάροδο πέντε (5) και πλέον ετών από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του Ν. 2882/2001 (7-5-2001). Με τις παραδοχές του αυτές, το Εφετείο απέρριψε την αίτηση του ήδη αναιρεσείοντος, ως απαράδεκτη.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, δεν παραβίασε, με εσφαλμένη εφαρμογή τις προαναφερόμενες διατάξεις, διέλαβε δε στην προσβαλλομένη απόφασή του σαφή και πλήρη αιτιολογία, περί όλων των αναγκαίων προϋποθέσεων εφαρμογής των αυτών διατάξεων, τις οποίες δεν παραβίασε ούτε εκ πλαγίου. Επομένως, οι πρώτος και δεύτερος λόγοι αναιρέσεως, με τους οποίους αποδίδονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οι αναιρετικές πλημμέλειες από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ., πρέπει να απορριφθούν, ως αβάσιμοι.

Σε κάθε δε περίπτωση, οι περιεχόμενες στο αναιρετήριο αιτιάσεις, που αφορούν στον προταθέντα από τον αναιρεσείοντα ισχυρισμό, ότι έλαβε γνώση του καθορισμού της αποζημιώσεως προ τριμήνου από της ασκήσεως της αιτήσεως και ειδικότερα την 10-2-2006, πρέπει να απορριφθούν, ως απαράδεκτες, διότι ανάγονται σε ζήτημα που δεν ασκεί επιρροή στην έκβαση της δίκης, ενόψει των παραδοχών της προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι η αίτηση, ασκήθηκε μετά την συμπλήρωση της πενταετούς προθεσμίας, από την 7-5-2001.

Κατόπιν τούτων, πρέπει η αίτηση αναιρέσεως να απορριφθεί, να καταδικασθεί δε ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου (άρθρ. 176,183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 14-2-2008 αίτηση του ..., περί αναιρέσεως της υπ' αριθμ. 2380/2007 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 3 Νοεμβρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 20 Νοεμβρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ