216/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 216 / 2014 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 216/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου, Γεώργιο Σακκά και Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, την 1 Νοεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Σ. Φ. του Ε., 2) Μ. συζύγου Σ. Φ., 3) Ε. Φ. του Σ., 4) Π. συζύγου Σ. Κ., το γένος Σ. Φ., κατοίκων ..., 5) Α. Χ. του Κ., κατοίκου ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Κοτζαμανίδη και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Α. Κ. του Α., κατοίκου ..., 2) Ε. Σ. του Α., κατοίκου ... 3) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΥΔΡΟΓΕΙΟΣ Α.Α.Α.Ε.", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Λάζαρο Χατζηθεμελή, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9/12/2003 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων και την από 22/12/2003 αγωγή του δευτέρου των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Κιλκίς και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 37/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 270/2008 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 28/5/2008 αίτησή τους.

Εκδόθηκε η 328/2011 απόφαση που διέταξε την επανάληψη της συζήτησης λόγω εξαιρέσεως της ορισθείσας εισηγήτριας. Την υπόθεση επανέφεραν προς συζήτηση οι αναιρεσείοντες με την από 1-7-2011 κλήση τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Γεώργιος Σακκάς, ανέγνωσε την από 15-2-2012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. " Από τις διατάξεις των άρθρων 10 του ν. ΓπΝ/1911, 297, 298, 300, 330 και 914 Α.Κ. συνάγεται, ότι αναγκαία προϋπόθεση της ευθύνης για αποζημίωση σε σύγκρουση αυτοκινήτων είναι η υπαιτιότητα του οδηγού που προκάλεσε τη ζημία, καθώς και η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της πράξης ή παράλειψης του οδηγού αυτού και της σύγκρουσης από την οποία προκλήθηκαν οι ζημίες. Τέτοιος σύνδεσμος πρόσφορος για την επέλευση του αποτελέσματος υπάρχει όταν η σχετική πράξη ή παράλειψη του ζημιώσαντος ήταν ικανή, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, να προκαλέσει τη ζημία. Η ύπαρξη του αιτιώδους συνδέσμου σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση είναι ζήτημα καθαρά πραγματικό και κρίνεται από το δικαστήριο της ουσίας. Όμως η κρίση για το αν τα πραγματικά περιστατικά που κυριαρχικά διαπίστωσε το δικαστήριο της ουσίας επιτρέπουν το συμπέρασμα ότι ορισμένο γεγονός μπορεί αντικειμενικά να θεωρηθεί ως πρόσφορη αιτία του αποτελέσματος που επήλθε υπόκειται στον αναιρετικό έλεγχο. Περαιτέρω, η ύπαρξη της υπαιτιότητας ή της συνυπαιτιότητας, καθώς και ο βαθμός πταίσματος των υπαίτιων οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, δεν αναιρούνται από μόνο το γεγονός ότι ένας από τους οδηγούς αυτούς παραβίασε τις διατάξεις του ΚΟΚ, αφού μόνη η παραβίαση των διατάξεων αυτού από τους οδηγούς δεν θεμελιώνει αυτή καθαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος. Αποτελεί απλά στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης παράβασης και του αποτελέσματος που επήλθε. Εξάλλου, ο λόγος αναίρεσης από το εδάφιο 19 του όρθρου 559 Κ.Πολ.Δικ. για έλλειψη νόμιμης βάσης ιδρύεται όταν από τις αιτιολογίες της απόφασης δεν προκύπτουν με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις εκείνα τα πραγματικά περιστατικά που συγκροτούν το πραγματικό του κανόνα ουσιαστικού δικαίου ο οποίος εφαρμόστηκε (υπαγωγικός συλλογισμός), ώστε καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής της διάταξης. Ο λόγος άρα δεν ιδρύεται, όταν οι ελλείψεις αναφέρονται στην αιτιολόγηση απλά του αποδεικτικού πορίσματος, εφόσον αυτό διατυπώνεται με σαφήνεια. Τέλος, ο λόγος αναίρεσης από το εδάφιο 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δικ., μπορεί να εξεταστεί και ως λόγος από το εδάφιο 19 του ίδιου άρθρου και κώδικα γιατί περιέχει σιωπηρά και παράπονα για έλλειψη νόμιμης βάσης (ΑΠ 393/1999).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δέχτηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Στις 20-5-2000 και περί ώρα 19.30 στο 9ο χιλιόμετρο της Επαρχιακής οδού Κιλκίς - Δαφνοχωρίου έλαβε χώρα αυτοκινητικό ατύχημα κάτω από τις εξής συνθήκες και περιστατικά. Η οδός αυτή έχει στο σημείο του ατυχήματος πλάτος 5,5 μ. και δύο ρεύματα πορείας, πλάτους 2,75 μ. το καθένα, ένα που οδηγεί προς Κιλκίς και το άλλο προς Δαφνοχώρι, τα οποία δεν χωρίζονται με διαγράμμιση. Στην πορεία των κινούμενων στα ρεύματα αυτά πορείας οχημάτων υπήρχαν πινακίδες Κ-1α KOL Κ-1δ, οι οποίες επισημαίνουν ότι έπεται επικίνδυνη στροφή, δεξιά για τους κινούμενους προς Δαφνοχώρι και αριστερά για τους κινούμενους προς Κιλκίς. Στις δύο πλευρές της οδού υπήρχε ανεπτυγμένη βλάστηση, η οποία παρεμπόδιζε την ορατότητα των κινούμενων στην στροφή αυτή οχημάτων. Το ανώτατο όριο ταχύτητας ήταν 40 χιλ. την ώρα για τα δίκυκλα μοτοποδήλατα και 90 χλ. την ώρα για τα επιβατικά αυτοκίνητα. Την παραπάνω ημέρα και ώρα ο ηλικίας 17 ετών Κ. Φ., γιος των δυο πρώτων εναγόντων . στην πρώτη αγωγή, αδελφός του τρίτου και τέταρτης και εγγονός του πέμπτου οδηγούσε το με αριθμ. ... δίκυκλο μοτοποδήλατο του, το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην εναγόμενη στην δεύτερη αγωγή ασφαλιστική εταιρεία, κινούμενος στο προς Κιλκίς ρεύμα πορείας της οδού αυτής, προτιθέμενος μαζί με τον συνομήλικο του Α. Μ., που οδηγούσε το δίκυκλο μοτοποδήλατο του με συνεπιβάτη του τον Λ. Π., να μεταβούν στο χωριό Λεβεντοχώρι, όπου είχε τοπικό πανηγύρι. Την ίδια ημέρα και ώρα η πρώτη εναγομένη στην πρώτη αγωγή Α. Κ., οδηγούσε το ιδιοκτησίας του δεύτερου εναγομένου στην αγωγή αυτή και ενάγοντος στην δεύτερη αγωγή, ... Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο, κινούμενη στο αντίθετο ρεύμα πορείας της οδού αυτής, με κατεύθυνση, δηλαδή, το Δαφνοχώρι. Όταν ο παραπάνω Κ. Φ. πλησίασε στο παραπάνω σημείο της οδού, όπου, όπως προαναφέρθηκε, υπήρχε επικίνδυνη αριστερή στροφή στην πορεία του, αφού είπε στους παραπάνω φίλους του "άντε γεια, εγώ φεύγω", επιτάχυνε την ταχύτητα του και συνέχισε την πορεία του, κινούμενος με ταχύτητα τουλάχιστον 50 χιλ. την ώρα (βλ. τις από 25-6-02 προανακριτικές καταθέσεις του Α. Μ. και Λ. Π.). Τη στιγμή που προηγείτο κατά 70 μ. περίπου του μοτοποδηλάτου του, μπήκε στο αντίθετο ρεύμα πορείας κατά 75 εκ. και επέπεσε στο μπροστινό αριστερό τμήμα του παραπάνω αυτοκινήτου της εναγομένης Α. Κ.. Στη συνέχεια, συνεπεία της σύγκρουσης αυτής, 1)ο οδηγός του μοτοποδηλάτου εκτινάχθηκε προς τα εμπρός, ανασηκώθηκε, επέπεσε στο αριστερό τμήμα του παρμπρίζ και στον ουρανό του αυτοκινήτου και αφού παρασύρθηκε από το τελευταίο έπεσε στο οδόστρωμα μετά 8,5 μ. από το σημείο σύγκρουσης, 2) το δίκυκλο μοτοποδήλατο μετά τη σύγκρουση ακινητοποιήθηκε μπροστά από αυτόν (Κ. Φ.) και 3)το αυτοκίνητο ακινητοποιήθηκε μετά 8,5 - 9,5 μ. δίπλα και δεξιά από το μοτοποδήλατο. Στο ατύχημα αυτό ο οδηγός του μοτοποδήλατου Κ. Φ. υπέστη βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση, πολλαπλά κατάγματα αριστερού μηρού και βαθύ θλαστικό τραύμα αριστερού γόνατος, εξαιτίας των οποίων πέθανε μετά 4 ημέρες στο νοσοκομείο "Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ", όπου διακομίσθηκε μετά το ατύχημα. Με βάση τα περιστατικά αυτά, αποκλειστικός υπαίτιος του ατυχήματος αυτού είναι ο θανών Κ. Φ., συνίσταται δε η υπαιτιότητα του αυτή στο ότι από έλλειψη της προσήκουσας επιμέλειας του περί την οδήγηση και κατά παράβαση των άρθρων 12§1, 16§ 1,5, 19§3 και 20§4 του ΚΟΚ 1) δεν οδηγούσε με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή του, 2)εκινείτο με ταχύτητα τουλάχιστον 50 χλ. την ώρα, παραβιάζοντας το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας των 40 χλ. την ώρα, 3)δεν οδηγούσε το μοτοποδήλατο του στο δεξιό άκρο του οδοστρώματος και 4)δεν ρύθμισε την ταχύτητα του μοτοποδηλάτου του, λαμβάνοντας υπόψη ότι στην πορεία υπήρχε επικίνδυνη αριστερή στροφή, με αποτέλεσμα να χάσει τον έλεγχο του μοτοποδηλάτου του να μπει στο αντίθετο ρεύμα πορείας. Πρέπει στο σημείο αυτό να λεχθεί ότι ο θανών είχε αυξημένη υποχρέωση να είναι ιδιαίτερα επιμελής στην οδήγηση ενόψει του ότι, λόγω της ηλικίας του, ήταν άπειρος περί την οδήγηση και ότι οδηγούσε μικρού κυβισμού και περιορισμένων δυνατοτήτων, σχετικά με την ανάπτυξη της ταχύτητας του, μοτοποδήλατο. Η εναγομένη δεν βαρύνεται με κάποια υπαιτιότητα για το ατύχημα αυτό, γιατί 1)εκινείτο με μικρή ταχύτητα, 50 χλ. την ώρα περίπου, 2)εκινείτο κανονικά στο δικό της ρεύμα πορείας, και στο δεξιό άκρο του οδοστρώματος, δεν είχε δε περιθώριο να κινείται πιο δεξιά, ενόψει του ότι το ρεύμα πορείας της είχε πλάτος 2,75 εκ. και το αυτοκίνητο της 1,7 - 1,8 μ., περίπου και 3)όταν αντιλήφθηκε την ανεπίτρεπτη και μη αναμενόμενη παρουσία στο ρεύμα πορείας της του μοτοποδηλάτου, ενήργησε όπως θα, ενεργούσε κάθε άλλος μέσος συνετός οδηγός δηλαδή επιχείρησε να ακινητοποιήσει το αυτοκίνητο της, δεν μπορούσε δε να κάνει κάποιον άλλο επιτυχή, αποφευκτικό ελιγμό. Το γεγονός ότι ο θανών, το μοτοποδήλατο αλλά και το μπροστινό αριστερό τμήμα του αυτοκινήτου βρέθηκαν στο προς Κιλκίς ρεύμα πορείας της οδού οφείλεται στη σύγκρουση και στη συνέπεια αυτής εκτίναξη και εκτροπή των οχημάτων και του θανόντος. Πρέπει στο σημείο αυτό να λεχθεί 1) ότι δεν υπήρχαν αυτόπτες μάρτυρες του ατυχήματος, στην κρίση των δε για τα παραπάνω πραγματικά περιστατικά το δικαστήριο οδηγείται, λαμβάνοντας υπόψη, μεταξύ των άλλων αποδεικτικών στοιχείων την έκθεση αυτοψίας και το σχεδιάγραμμα που συνέταξαν τα αρμόδια όργανα της Τροχαίας Ν. Κιλκίς, τα οποία πήγαν στο τόπο του ατυχήματος μετά 30' από το ατύχημα. Ειδικότερα στο σχεδιάγραμμα αυτό που απεικονίζεται χάραξη, μήκους 40 εκ., το οποίο, προφανώς, προήλθε από την επίδικη σύγκρουση και η οποία τοποθετείται στο ρεύμα πορείας της εναγομένης κατά 75 εκ. και 2) ότι η οδηγός του αυτοκινήτου αυτού και εναγομένη Α. Κ. κηρύχθηκε, κατά πλειοψηφία, αθώα για την πράξη της ανθρωποκτονίας από αμέλεια του οδηγού του μοτοποδηλάτου Κ. Φ. με τη με αριθμ. 1225/04 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Κιλκίς". Κρίνοντας έτσι το Εφετείο δεν παραβίασε τις ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, ούτε τα διδάγματα κοινής πείρας κατά την υπαγωγή των περιστατικών, που δέχτηκε ότι αποδείχτηκαν, στην νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας, δηλαδή σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της ανωτέρω παραβάσεως του παθόντος και του επελθόντος αποτελέσματος, διέλαβε δε στην προσβαλλομένη απόφασή του σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή μη εφαρμογή των διατάξεων που εφαρμόστηκαν, ως προς το κρίσιμο ζήτημα της υπαιτιότητας, διαλαμβάνοντας ειδικότερα στις αναιρετικώς ανέλεγκτες ουσιαστικές παραδοχές της ότι ο θανάσιμα τραυματισθείς Κ. Φ., οδηγώντας το ... δίκυκλο μοτοποδήλατο και πραγματοποιώντας αριστερή κατά την πορεία του επικίνδυνη στροφή εισήλθε, κινούμενος με ταχύτητα 50 χλμ./ωρ., κατά 75 εκ. στο αντίθετο ρεύμα πορείας πλάτους οδοστρώματος 2,75., στο οποίο εκινείτο κανονικά με ταχύτητα 50 χλμ./ωρ. στο δεξιό άκρο του οδοστρώματος η Α. Κ., οδηγώντας το ... ΙΧΕ αυτοκίνητο, και επέπεσε στο εμπρόσθιο αριστερό τμήμα του μπαμπρίζ και του ουρανού αυτού, παρά την προσπάθεια αυτής να ακινητοποιήσει το όχημά της, μόνη αποφευκτική ενέργεια την οποία μπορούσε επιτυχώς να πραγματοποιήσει. Τα πραγματικά αυτά περιστατικά δικαιολογούν την κατ' ορθή εφαρμογή των σημειούμενων στην αρχή της παρούσης διατάξεων καταληκτική κρίση της περί (αποκλειστικής) υπαιτιότητας του οδηγού του μοτοποδηλάτου. 'Αρα, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως, από το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 του ΚΠολΔ, είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί. Ο ίδιος λόγος αναιρέσεως από το αριθμητικά μόνο αναφερόμενο άρθρο 559 αρ. 8 ΚΠολΔ, χωρίς ειδικότερο προσδιορισμό, είναι απορριπτέος ως αόριστος.

2. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως ιδρύεται αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Στην προκειμένη περίπτωση, οι αναιρεσείοντες προβάλλουν την αιτίαση, ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του φωτογραφίες του τόπου του επιδίκου ατυχήματος, το από 20-5-2002 πρόχειρο σχεδιάγραμμα της τροχαίας, το 2066/6-7-1986 έγγραφο του Τμήματος Τεχνικών Υπηρεσιών στη Δ/νση Συγκοινωνιών της Νομαρχίας Αττικής, το από 14-11-2011 φωτοτυπικό αντίγραφο της αδείας ικανότητος οδηγήσεως της Α. Κ. και τη με αριθμό 144185/2006 τεχνική έκθεση. 'Όμως από τη διαβεβαίωση στην πληττομένη απόφαση ότι το Εφετείο για να σχηματίσει τη δικανική του πεποίθηση έλαβε υπόψη, εκτός από τα άλλα αποδεικτικά μέσα, και όλα τα έγγραφα που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι, δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονται και τα ανωτέρω έγγραφα, με ειδική αναφορά και αξιολόγηση του σχεδιαγράμματος της Τροχαίας. Επομένως, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος ο δεύτερος, από το άρθρο 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ, λόγος του αναιρετηρίου. 3. Η εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων δεν ιδρύει λόγο αναίρεσης, διότι απόκειται στην ανέλεγκτη κρίση του δικαστηρίου της ουσίας (άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ). Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τρίτο λόγο της αναιρέσεως, όπως προκύπτει από το περιεχόμενό του, οι αναιρεσείοντες, υπό το πρόσχημα της επικλήσεως του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, απαραδέκτως πλήττουν την αναιρετικώς ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του Εφετείου. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως ως αβάσιμη. Δικαστικά έξοδα δεν επιδικάζονται υπέρ των αναιρεσιβλήτων, διότι δεν υποβλήθηκε από αυτούς σχετικό αίτημα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 28-5-2008 αίτηση των Σ. Φ. κ.λ.π. για αναίρεση της 270/2008 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε, στην Αθήνα, στις 15 Ιανουαρίου 2014.

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 29 Ιανουαρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ