2166/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2166 / 2007 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2166/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Κολυβά, Αντιπρόεδρο, Ηλία Γιαννακάκη, Χρήστο Αλεξόπουλο, Σπυρίδωνα Ζιάκα, Ζήση Βασιλόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Νοεμβρίου 2007, με την παρουσία και του Γραμματέα Αντωνίου Στυλιανουδάκη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Χ1, η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Γανωτή.

Των αναιρεσίβλητων: 1. Ψ1, 2. Ψ2, 3. Ψ3, η οποία στο μεταξύ απεβίωσε στις 26-1-2006 και κληρονομήθηκε εξ αδιαθέτου από τους: α) ........, β) ......... (σύζυγο και τέκνο του προαποβιώσαντος υιού της Ψ), γ) ........(υιού της αποβιωσάσης), δ) ....... (θυγατέρα της αποβιωσάσης) και ε) ....... (υιού της αποβιωσάσης), ως εξ αδιαθέτου κληρονόμων της αποβιωσάσης μητέρας των Ψ3, 4. Ψ4, 5. Ψ5, 6. Ψ6, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κων/νο Σίνο, βάσει δηλώσεως του άρθρου 242 § 2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27/1/2003 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1944/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5494/2005 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 7/11/2005 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω και ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ηλίας Γιαννακάκης, ανέγνωσε την από 10/10/2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 286 εδαφ. α΄, 287 παρ.1 και 290 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι, η βίαιη διακοπή της δίκης, που επέρχεται από το θάνατο διαδίκου, καθώς και η εκούσια επανάληψή αυτής από τους κληρονόμους του, μπορούν να γνωστοποιηθούν διαδοχικά με ενιαία δήλωση στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υποθέσεως προς συζήτηση, εφόσον δεν υπάρξει αμφισβήτηση της ιδιότητάς τους ως κληρονόμων, οπότε ακολουθεί άμεση συζήτηση της υποθέσεως.

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως δεν αμφισβητείται από την αναιρείουσα και προκύπτει και από την προσκομιζόμενη από τους αναιρεσιβλήτους ........ ληξιαρχική πράξη θανάτου του Ληξιάρχου του Δήμου Πολιχνίτου Λέσβου, μετά την κατάθεση της κρινόμενης αίτησης για αναίρεση, απεβίωσε η τρίτη αναιρεσίβλητη Ψ3 και κληρονομήθηκε εξ αδιαθέτου από τους άλλους αναιρεσιβλήτους, οι οποίοι είναι τέκνα της (οι τέταρτος, πέμπτη και έκτος) και κληρονόμοι τέκνου της, που έχει προαποβιώσει (οι δύο πρώτοι).

Επομένως, οι πιο πάνω εξ αδιαθέτου κληρονόμοι της τρίτης αναιρεσιβλήτης (άρθρα 1710, 1813, 1820, και 1846 ΑΚ) νομίμως δήλωσαν στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υποθέσεως την λόγω θανάτου εκείνης βίαιη διακοπή της δίκης και την εκούσια στο όνομά τους επανάληψή της, χωρίς να δημιουργείται από αυτό απαράδεκτο της συζητήσεως της υποθέσεως.

Κατά το άρθρο 559 αριθμός 11 περ. γ΄ Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται λόγος αναιρέσεως, όταν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, έλαβε υπόψη την κατάθεση του μάρτυρα της αναιρεσείουσας ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου καθώς και τις .....

και ....... ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον της συμβολαιογράφου Αθηνών Βασιλικής Οικονομοπούλου και επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως, από τον αριθμό 11 περ. γ΄ του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., με τον οποίο προβάλλεται η μη λήψη από το Εφετείο των πιο πάνω αποδεικτικών μέσων, είναι αβάσιμος και απορριπτέος. Από τα άρθρα 914 και 932 του ΑΚ προκύπτει ότι, όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια, έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει και ότι σε περίπτωση αδικοπραξίας και ειδικότερα θανάτωσης προσώπου ανεξάρτητα από την περιουσιακή ζημία το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει στην οικογένεια του θύματος χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 7 του ν. 1369/1983 ο επιβλέπων, εκτός από τις υποχρεώσεις που πηγάζουν από άλλες διατάξεις, έχει και την υποχρέωση να δίνει οδηγίες σε περίπτωση σοβαρών ή επικίνδυνων έργων και αν χρειάζεται να συντάσσει μελέτη για την προσαρμογή των προδιαγραφών των μέτρων ασφαλείας που προβλέπονται.

Επίσης, σύμφωνα με το άρθρο 20 του ΠΔ 778/1980 "περί των μέτρων ασφαλείας κατά την εκτέλεσιν οικοδομικών εργασιών", που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 6 του από 25-8/5-9-1920 β.δ., όλες οι μόνιμες κλίμακες πρέπει να εξασφαλίζονται έναντι πτώσεως των εργαζομένων εκατέρωθεν (συμπεριλαμβανομένου και του φανού του κλιμακοστασίου εφόσον υπάρχει διάσταση αυτού μεγαλύτερη των 25 εκατοστών του μέτρου), με ανθεκτικό ξύλινο ή μεταλλικό κιγκλίδωμα προσωρινό, που φέρει χειρολισθήρα σε ύψος 1 μέτρου από τη γραμμή αναβάσεως και με ράβδο μεσοδιαστήματος σε ύψος μισού μέτρου από αυτή και θωράκιο ύψους 15 εκατοστών του μέτρου, ενώ στο άρθρο 21 παρ. 11 του ίδιου ΠΔ ορίζεται ότι, σε περίπτωση αδυναμίας εφαρμογής ενός μέτρου ασφαλείας, επιβάλλεται η λήψη αντισταθμιστικού μέτρου που έχει το ίδιο αποτέλεσμα.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση τα εξής: Ο ........ και η ........, ως συνιδιοκτήτες ενός οικοπέδου επί της οδού ....., αριθ. ... στην περιοχή ....... Αττικής, ανέθεσαν στην αναιρεσείουσα πολιτικό μηχανικό, τη μελέτη και επίβλεψη της ανεγέρσεως διώροφης οικοδομής. Οι ιδιοκτήτες ανέθεσαν, στις 13-10-2001 στον τρίτο εναγόμενο, υπεργολάβο οικοδομών, την τοποθέτηση μαρμάρων στο διάδρομο της εξωτερικής εισόδου, την κατασκευή τριών σκαλοπατιών εξωτερικά, την κατασκευή πλατύσκαλων κλιμακοστασίου και την τοποθέτηση μαρμάρων στο κλιμακοστάσιο.

Ο τελευταίος προσέλαβε για την εκτέλεση της εργασίας αυτής με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας τον Ψ, σύζυγο, πατέρα, γιο και αδελφό των αναιρεσιβλήτων. Στις 20-10-2001 και περί ώρα 10.30 ο ανωτέρω, εργαζόμενος στην οικοδομή, ενώ τοποθετούσε μάρμαρα στο κλιμακοστάσιο της οικοδομής και συγκεκριμένα στο όγδοο σκαλοπάτι της σκάλας προς τον πρώτο όροφο, έχασε την ισορροπία του και από ύψος τριών μέτρων περίπου έπεσε στη ράμπα, που οδηγεί στο υπόγειο, αφού κτύπησε πρώτα στο πλατύσκαλο, με αποτέλεσμα να υποστεί κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις κεφαλής κλπ, εξαιτίας των οποίων επήλθε ο θάνατος.

Διαπιστώθηκε από την έκθεση αυτοψίας ότι "στο ελεύθερο μέρος του κλιμακοστασίου (φανός) διαστάσεων 1,25Χ2,50 μ. δεν υπήρχε καθόλου στηθαίο ή άλλο προστατευτική διάταξη έναντι πτώσεως... το ατύχημα θα μπορούσε να αποφευχθεί εάν υπήρχε ανθεκτικό ξύλινο ή μεταλλικό κιγκλίδωμα ύψους 1 μ. με κουπαστή, ράβδο μεσοδιαστήματος σε ύψος 0,50 μ.

και θωράκιο (σοβατεπί) ύψους 0,15 μ. στην ελεύθερη πλευρά του κλιμακοστασίου (φανός), σύμφωνα με το άρθρο 20 του ΠΔ 778/1980". Η αναιρεσείουσα δεν μερίμνησε να ληφθούν μέτρα ασφαλείας για τη ζωή των εργαζομένων κατά τις εργασίες τοποθετήσεως των μαρμάρων στο κλιμακοστάσιο και συγκεκριμένα να τοποθετηθούν στο ελεύθερο μέρος (φανό) του κλιμακοστασίου ανθεκτικό ξύλινο ή μεταλλικό κιγκλίδωμα με κουπαστή, ύψους 1 μέτρου, ράβδο μεσοδιαστήματος σε ύψος 0,50 μ.

και θωράκιο ύψους 0,15 μ. Σε περίπτωση δε που υπήρχε αντικειμενική δυσκολία για την τοποθέτηση των μαρμάρων, εφόσον το κιγκλίδωμα θα ήταν προσαρμοσμένο πάνω στη σκάλα, η εξασφάλιση έναντι της πτώσεως θα μπορούσε να γίνει με προσωρινά ανθεκτικά κιγκλιδώματα στερεωμένα σε ξύλινους ή μεταλλικούς ορθοστάτες, πλην όμως δεν υπήρχε κανένα είδος προστατευτικού προς προστασία έναντι πτώσεως.

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο έκρινε ότι η αναιρεσείουσα ευθύνεται για το θανάσιμο τραυματισμό του Ψ και είναι υποχρεωμένη να καταβάλει χρηματική ικανοποίηση, λόγω ψυχικής οδύνης, στους αναιρεσιβλήτους. Έτσι που έκρινε, δεν παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 20 και 21 παρ. 11 του ΠΔ 778/1980, των οποίων δεν δέχθηκε τις προϋποθέσεις εφαρμογής και επομένως, ο τρίτος λόγος αναιρέσεως, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., με τον οποίο προβάλλεται η παραβίαση των διατάξεων αυτών με τη μη εφαρμογή τους, είναι αβάσιμος και απορριπτέος.

Το Εφετείο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, το ελεύθερο τμήμα (φανός) του κλιμακοστασίου δεν ήταν καλυμμένο και προστατευμένο από το σύστημα ικριωμάτων και ξυλοστρώσεως, από το σύνολο των αποδεικτικών μέσων που προσκομίσθηκαν ενώπιον του. Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως, από τον αριθμό 10 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., με τον οποίο προβάλλεται ότι, το Εφετείο δέχθηκε τα παραπάνω χωρίς αποδείξεις, είναι αβάσιμος και απορριπτέος.

Κατά το άρθρο 559 αριθ. 8 Κ.Πολ.Δ. η απόφαση αναιρείται αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ως πράγματα δε κατά την έννοια της παραπάνω διατάξεως θεωρούνται οι ισχυρισμοί, που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση ή την κατάλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, το οποίο ασκήθηκε ως επιθετικό, είτε ως αμυντικό μέσο και όχι οι αρνητικοί της αγωγής ή της ενστάσεως ισχυρισμοί και οι συνιστώντες επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου εκ της εκτιμήσεως των αποδείξεων. Στην προκείμενη περίπτωση, με τον τέταρτο λόγος αναιρέσεως, από τον αριθμό 8 του άρθρο 559 Κ.Πολ.Δ., προβάλλεται ότι το Εφετείο παρά το νόμο δέχθηκε ότι, η αναιρεσείουσα δεν είχε επισκεφθεί την οικοδομή, στην οποία εργαζόταν ο θανών, καίτοι δεν είχε προταθεί τέτοιος ισχυρισμός εκ μέρους των αντιδίκων της. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως είναι απαράδεκτος και απορριπτέος, γιατί ο πιο πάνω ισχυρισμός δεν αποτελεί πράγμα, κατά την έννοια του αριθ. 8 του άρθρου 559Κ.Πολ.Δ., αλλά συμπέρασμα του δικαστηρίου από την εκτίμηση των αποδείξεων. Μετά από όλα αυτά απορριπτέα είναι και η αίτηση για αναίρεση στο σύνολό της.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει τη 1379/11-11-2005 αίτηση της Χ1 για αναίρεση της 5494/2005 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια διακόσια (1200) ευρώ

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 4 Δεκεμβρίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 18 Δεκεμβρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ