2165/2013 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2165 / 2013 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2165/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου, Γεράσιμο Φουρλάνο και Στυλιανή Γιαννούκου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 24 Σεπτεμβρίου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων-καλούντων: 1. Χ. Π. του Δ., κατοίκου ..., 2. Δ. Π. του Α., κατοίκου ... και 3. προς ης κοινοποιουμενη η κλήση: Χ. Ν. του Β., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Κωστή.

Της αναιρεσιβλήτου- καθής η κλήση: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ ΑΕΓΑ Ζημιών" που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Σταύρο Κεφαλά.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17-5-2007 ανακοπή των ήδη αναιρεσειόντων και με τους από 14-1-2008 πρόσθετους λόγους ανακοπής, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 18181/2008 του ίδιου Δικαστηρίου που παρέπεμψε λόγω αρμοδιότητας την εκδίκαση της υπόθεσης στο Πολυμελές Πρωτοδικείο και 24925/2009 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 10-11-2009 αίτησή τους και μετά από ματαίωση, την υπόθεση επαναφέρουν προς συζήτηση με την από 21-10-2011 κλήση τους οι καλούντες.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεράσιμος Φουρλάνος, ανέγνωσε την από 7-10-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αναίρεσης ως απαράδεκτης άλλως, αν είναι αυτή παραδεκτή την απόρριψη της ως προς τον δεύτερο αναιρεσείοντα και την αποδοχή του δευτέρου λόγου αναίρεσης και την απόρριψη του πρώτου λόγου.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 564 παρ.1 Κ.Πολ.Δ., αν ο αναιρεσείων διαμένει στην Ελλάδα, η προθεσμία της αναίρεσης είναι τριάντα ημέρες και αρχίζει από την επίδοση της απόφασης. Το εμπρόθεσμο της αναίρεσης είναι προϋπόθεση του παραδεκτού της (άρθρ. 577 παρ.1,2 Κ.Πολ.Δ.), τη συνδρομή δε αυτής της προϋπόθεσης ερευνά ο Άρειος Πάγος και αυτεπαγγέλτως, με βάση τα οικεία έγγραφα της δικογραφίας και απορρίπτει την αναίρεση, αν λείπει η προϋπόθεση αυτή (ΑΠ 1179/2007). Στην εξεταζόμενη υπόθεση, η αναίρεση στρέφεται κατά της με αριθμό 23.925/2009 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, το οποίο έκρινε ως πρωτοβάθμιο Δικαστήριο. Στην περίπτωση αυτή, με την επίδοση της απόφασης (εδώ στις 22.9.2009), τρέχουν, διαδοχικά, οι προθεσμίες έφεσης και αναίρεσης, ανεξάρτητα, αν η απόφαση εκδόθηκε αντιμωλία ή ερήμην (ΑΠ 1000/2001). Άρα, η προθεσμία της αναίρεσης αρχίζει μετά την πάροδο της προθεσμίας της έφεσης (ΑΠ 680/1996). Η ένδικη αναίρεση ασκήθηκε με κατάθεση του δικογράφου της στη Γραμματεία του πιο πάνω Δικαστηρίου στις 11.11.2009, δηλαδή μετά την πάροδο των τριάντα (30) ημερών, (προθεσμία για την αίτηση έφεσης), αλά, εντός των εξήντα (60) ημερών. Όπως δε προκύπτει, από το με επίκληση, ήδη, προσκομιζόμενο 5388/10.10.2011 πιστοποιητικό του Γραμματέως του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης κατά της προσβαλλομένης απόφασης, έχει ασκηθεί μόνο η ένδικη αναίρεση. Συνακόλουθα, αυτή είναι παραδεκτή.

ΙΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 556 παρ.1 Κ.Πολ.Δ., δικαίωμα αναίρεσης, έχει, ο διάδικος που νικήθηκε ολικώς ή μερικώς στην δίκη, κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, το ποιος είναι ο διάδικος αυτός προκύπτει από την απόφαση αυτή (Ολ.ΑΠ. 11/1992).Επί ομοδικίας, κάθε διάδικος ασκεί και αυτοτελώς, αναίρεση, ενώ επί αναγκαστικής ομοδικίας η αναίρεση του ενός ωφελεί και τους υπόλοιπους (άρθρ.76 παρ.4 Κ.Πολ.Δ.), οι οποίοι καλούνται υποχρεωτικώς στη συζήτηση της αναίρεσης με ποινή το απαράδεκτο αυτής, ως προς όλους (άρθρ.76 παρ.3 Κ.Πολ.Δ.) (Ολ.ΑΠ. 63/1981, ΑΠ 562/2006).

Στην παρούσα περίπτωση, από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, δεν προκύπτει η σχέση, η οποία συνδέει τους αναιρεσίβλητους. Από τα λοιπά διαδικαστικά έγγραφα, όμως (δικόγραφο ανακοπής και πρόσθετων λόγων) προκύπτει, πως η μεταξύ τους σχέση, είναι εκείνη του πρωτοφειλέτη με τον εγγυητή, σχέση αναγκαστικής ομοδικίας (ΑΠ 1598/2000).

Στην προσβαλλόμενη απόφαση αναφέρεται, ότι ο δεύτερος ανακόπτων ήδη δεύτερος αναιρεσείων παραιτήθηκε από την ένδικη ανακοπή και τους πρόσθετους αυτής λόγους. Γι' αυτό, στο διατακτικό της διέλαβε διάταξη, σύμφωνα με την οποία, "θεωρεί ως μη ασκηθείσα την ανακοπή και τους πρόσθετους λόγους αυτής (αρ.εκθ.κατ. 2221/2008) από τον δεύτερο αναιρεσείοντα".

Άρα, ήδη, ο πιο πάνω αναιρεσείων δεν νομιμοποιείται ενεργητικά για την άσκηση της αναίρεσης. Άλλωστε: α) το ότι άσκησε την αναίρεση, καλύπτει την πιο πάνω υποχρέωση για κλήτευσή του β) στην αναγκαστική ομοδικία, ναι μεν καθιερώνεται η αρχή της αντικειμενικής ενέργειας των πράξεων των αναγκαίων ομοδίκων, με την έννοια, ότι κάθε πράξη ή παράλειψη του ομοδίκου ωφελεί ή βλάπτει και τους λοιπούς (άρθρ. 76 παρ.1 ΚΠολΔ) (σχετ.

ΑΠ 1135/1993), αλλ' όμως η διάταξη της πιο πάνω παραγράφου δεν εφαρμόζεται, εκτός των άλλων, και στην παραίτηση από τη δίκη (άρθρ.76 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.), δηλονότι στην παραίτηση από το δικόγραφο ή το δικαίωμα της αγωγής (άρθρ. 294, 296 ΚΠολΔ). Επομένως, η αναίρεση, ως προς τον δεύτερο αναιρεσείοντα πρέπει ν' απορριφθεί, ως απαράδεκτη.

IV. Κατά το άρθρο 559 αρ.8 ΚΠολΔ, αν το δικαστήριο, παρά το νόμο, έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, η απόφασή του υπόκειται σε αναίρεση. Ως "πράγματα" νοούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων, οι οποίοι τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ασκούμενου, με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, δηλαδή οι ισχυρισμοί των διαδίκων, οι οποίοι συνιστούν την ιστορική βάση της αγωγής, ανταγωγής ένστασης ή αντένστασης (Ολ.ΑΠ 3/1993, ΑΠ 1255/2004).

Στην παρούσα υπόθεση, στο δικόγραφο της ανακοπής, εκτός του, κατά την προσβαλλομενη απόφαση "μοναδικού λόγου" της έλλειψης οφειλής, αναφέρθηκαν (άρθρ. 561 παρ.2 ΚΠολΔ) και τα ακόλουθα "... Κατόπιν αυτών καθίσταται καταφανές, ότι η κατάσχεση των ανωτέρω ακινήτων του β' εξ ημών εκτιμηθείσας αξίας 172.000 και ο εντεύθεν εξαναγκασμός της α' εξ ημών να διακόψει την λειτουργία της επιχείρησής της τυγχάνουν, εν όψει του χαμηλού ύψους της εναπομείνασας ανεξόφλητης οφειλής και πράξεις καταχρηστικές, που υπερβαίνουν κάθε όριο που τίθεται από την καλή πίστη, τα χρηστά ήθη και τον οικονομικό και οικονομικό σκοπό του σχετικού δικαιώματος της αντιδίκου ασφαλτικής εταιρίας, η οποία έχει λάβει μέχρι σήμερα το ανωτέρω ποσό από εμάς, χωρίς να έχει υποστεί καμία απολύτως βλάβη, αλλά αντιθέτως αποκομίζοντας τεράστια κέρδη από τον εξαντλητικό για εμάς εκτοκισμό, της οφειλής μας ...".

Προηγούμενα δε, γίνεται μνεία: α) παράδοσης μεγάλου αριθμού συμβολαίων πριν την καταγγελία της σύμβασης των διαδίκων, β) γίνεται αναφορά σε εξώδικες δηλώσεις για παραλαβή συμβολαίων ασφάλισης, για συμφωνία εκπτώσεων, για ύπαρξη μικρότερης οφειλής. Και τελικά διαλαμβάνονταν στο πιο πάνω δικόγραφο, ότι "επειδή η κατάσχεση και ο πλειστηριασμός του επιδίκου ακινήτου μας τυγχάνουν εν όψει των ανωτέρω, πράξεις καταχρηστικές και επισπεύδονται από την αντίδικο καθ' υπέρβαση των ορίων που τίθενται από την καλή πίστη, τα χρηστά ήθη και τον οικονομικό και κοινωνικό σκοπό του δικαιώματός της ...".

Με τις παραπάνω παραδοχές, περιείχετο, πράγματι, λόγος από τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ στο δικόγραφο της ένδικης ανακοπής, οποίος προβλήθηκε κατά τρόπο ορισμένο, νόμιμο και σαφή και όχι διηγηματικά, οπότε δεν θα ήταν δυνατόν να εξετασθεί (ΑΠ 92/2000). Όμως, εδώ, πρέπει να διευκρινιστούν τα ακόλουθα: η πιο πάνω ανακοπή, ασκήθηκε, κατ' αρχήν "Ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης", και ήταν "κατά της 15860/2007 Διαταγής Πληρωμής του Μονομελούς Πρωτοδικείου και 1211/2007 απογράφου της ως άνω Διαταγής Πληρωμής καθώς και κάθε πράξης εκτέλεσης που ερείδεται σε αυτήν".

Το Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης με την με αριθμό 1818/2008 απόφασή του, δέχτηκε πως εχώρησε παραίτηση από τη σωρευόμενη ανακοπή του άρθρου 933 Κ.Πολ.Δ. και, αφού παρέπεμψε την υπόθεση, ως αναρμόδιο καθ' ύλην, στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, θεώρησε ως μη ασκηθείσα την από το άρθρο 933 Κ.Πολ.Δ. ανακοπή.

Εφ' όσον, άρα, ο πιο πάνω λόγος από το άρθρο 281 ΑΚ, προσήκει στο δικόγραφο της από το άρθρο 933 Κ.Πολ.Δ. ανακοπής, (αναφέρεται σε καταχρηστικότητα κατά δικαιώματος που άγει σε κατάσχεση και πλειστηριασμό), ορθά έκρινε η προσβαλλόμενη απόφαση και ουδόλως αποφάνθηκε επ' αυτού, εφ' όσον μετά την πιο πάνω παραίτηση, δεν ήχθη για κρίση στο Πολυμελές Πρωτοδικείο.

Άρα, ο πρώτος λόγος της αναίρεσης, ο οποίος πλήττει την προσβαλλόμενη απόφαση, για παράβαση του άρθρου 559 αρ.8 ΚΠολΔ, είναι αβάσιμος.

ΙV. Κατά το άρθρο 559 αρ.14 Κ.Πολ.Δ. αναίρεση χωρεί, αν το δικαστήριο, παρά το νόμο, κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από το δικαίωμα ή απαράδεκτο. Πρόκειται για δικονομική ακυρότητα, και όχι ακυρότητες του ουσιαστικού δικαίου, οι οποίες ελέγχονται αναιρετικά, κατά το άρθρο 559 αρ.1 Κ.Πολ.Δ. (Ολ.ΑΠ 1/1999, ΑΠ 558/2008).

Σύμφωνα με τον πιο πάνω λόγο αναίρεσης, ελέγχεται, πλην άλλων και η μεταβολή του αιτήματος της αγωγής, ή, για την ταυτότητα του νομικού λόγου, της ανακοπής (ΑΠ 414/2003). Περαιτέρω, η κατά το άρθρο 632 Κ.Πολ.Δ. ανακοπή κατά διαταγής πληρωμής, η οποία αποτελεί ειδική μορφή της ανακοπής των άρθρων 583 επ. του ίδιου Κώδικα, ασκείται, όπως η αγωγή και πρέπει στο δικόγραφό της, να περιέχονται με τρόπο σαφή και ορισμένο όλοι οι λόγοι κατά του κύρους της διαταγής πληρωμής.

Τέτοιος λόγος είναι και η εξόφληση, έστω και μερική, της απαίτησης για την οποία εκδόθηκε η διαταγή πληρωμής (πρ.βλ. ΑΠ 739/1995). Ειδικότερα, το δικόγραφο της ανακοπής πρέπει να περιέχει, τους λόγους της ανακοπής, δηλαδή να προσδιορίζει την έλλειψη εκείνων των ουσιαστικών ή διαδικαστικών προϋποθέσεων που δικαιολογούν την ακύρωση της διαταγής πληρωμής.

Νέοι λόγοι, μη περιεχόμενοι στο δικόγραφο της ανακοπής, δεν επιτρέπεται να προταθούν από τον ανακόπτοντα για τη πρώτη φορά με τρόπο διάφορο του οριζομένου στο άρθρο 585 παρ.2 εδ.β' Κ.Πολ.Δ. και δη με τις έγγραφες προτάσεις του ανακόπτοντα στην πρωτοβάθμια ή δευτεροβάθμια δίκη, λόγω της ειδικότητας της πιο πάνω διάταξης (ΑΠ 1943/2009, ΑΠ 916/2002).

Τυχόν αοριστία λόγου ανακοπής, η οποία περιέχεται στο αρχικό δικόγραφο, μπορεί, παραδεκτά, να συμπληρωθεί μόνο με πρόσθετο λόγο ανακοπής, σε ιδιαίτερο δικόγραφο, με τους όρους του άρθρου 585 Κ.Πολ.Δ. (ΑΠ 916/2002, ΑΠ 758/2002, ΑΠ 1437/2000). Τούτο, δεν συνιστά, ανεπίτρεπτο κατ'άρθρο 224 Κ.Πολ.Δ. μεταβολή, εφ' όσον: α) επιτρέπεται, κατά τον πιο πάνω τρόπο, η υποβολή πρόσθετων λόγων ανακοπής, και με αυτή εισάγεται, απόκλιση από το άρθρο 224 Κ.Πολ.Δ.

Διαφορετική προσέγγιση, θα οδηγούσε, στην αναίρεση της ratio της παραπάνω διάταξης, β) αφού μάλιστα, ο ανακόπτων είχε δυνατότητα να προτείνει ένα εντελώς νέο λόγο, θα ήταν λογικά ανακόλουθο, να μη μπορεί να θεραπεύσει αοριστία του κύριου λόγου της ανακοπής του (βλ. και Μακρίδου: η αόριστη αγωγή και οι δυνατότητες της θεραπείας της 4α (2006) σελ. 74 σημ.27, Γ.

Διαμαντόπουλο (γνωμοδ.) σε Ελλ.Δνη 2009, σελ.70,75). Εδώ, πρέπει να διευκρινισθούν τα ακόλουθα: α) όταν το δικόγραφο τη ανακοπής περιέχει ένα μόνο λόγο, στο σύνολό του ή σε ένα μόνο λόγο περιορίζεται η άσκησή του, τότε δεν μπορεί να χωρήσει θεραπεία της αοριστίας αυτής κατά τον πιο πάνω τρόπο (Γ. Διαμαντόπουλος:

οπ.παρ. σελ. 76 σημ.343), β) εδώ η προσβαλλόμενη απόφαση, έκρινε, ως αόριστο τον σχετικό μόνο εναπομείναντα λόγο της ανακοπής, γ) Όμως, κατά την άσκηση των προσθέτων λόγων, υπήρχε στο δικόγραφο, και ο από το άρθρο 281 ΑΚ λόγος, έστω και αν αυτός, στη συνέχεια, είχε την πιο πάνω δικονομική πορεία, δ) Ο λόγος αυτός, όμως τέθηκε εκτός δικαστικής έρευνας, κατά τα προαναφερθέντα μεταγενέστερα.

Στην προσβαλλόμενη απόφαση, όμως, κρίθηκε, ως ανεπίτρεπτη κατ' άρθρο 224 Κ.Πολ.Δ η μεταβολή της ιστορικής βάσης της ανακοπής, με προσθήκη νέων πραγματικών περιστατικών με τους πρόσθετους λόγους. Τούτο όμως, επιτρέπεται, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, αν τηρηθούν οι όροι του άρθρου 585 παρ.2 Κ.Πολ.Δ. Άλλωστε, αντίθετη εκδοχή, θα απέκλειε την δυνατότητα να προταθούν νέοι εντελώς λόγοι ανακοπής. Κατά ταύτα, εφ' όσον η προσβαλλόμενη απόφαση δέχτηκε τα αντίθετα, υπέπεσε στην από το άρθρο 559 αρ.14 Κ.Πολ.Δ. πλημμέλεια και ο δεύτερος λόγος της αναίρεσης είναι βάσιμος.

Επομένως, η υπό κρίση αναίρεση, πρέπει να γίνει δεκτή, στα πλαίσια των προαναφερθεισών παραδοχών και να παραπεμφθεί η υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές (άρθρ. 580 παρ.3 ΚΠολΔ). Η δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, η οποία κατέθεσε προτάσεις, θα επιβληθεί σε βάρος του δεύτερου αναιρεσείοντα. Η δικαστική δαπάνη των λοιπών αναιρεσειόντων, οι οποίοι κατέθεσαν προτάσεις, θα επιβληθεί σε βάρος της αναιρεσίβλητης, λόγω της ήττας της (άρθρ.178, 180, 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την αναίρεση ως προς τον δεύτερο αναιρεσείοντα.

Αναιρεί, στα πλαίσια που μνημονεύονται στο σκεπτικό, την 24925/2009 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Επιβάλλει σε βάρος του δεύτερου αναιρεσείοντα τη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης από δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ, σε βάρος της αναιρεσίβλητης δε, τη δικαστική δαπάνη των λοιπών αναιρεσειόντων από τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 12 Μαρτίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Δεκεμβρίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ