2155/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2155 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2155/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αχιλλέα Νταφούλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου), Πλαστήρα Αναστασάκη, Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη και Παναγιώτη Παρτσιλίβα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Μαϊου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Ασφαλιστικής επιχείρησης με την επωνυμία "EUROSTAR ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΚΑΤΑ ΖΗΜΙΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 2. .......... και 3. ομόρρυθμης εταιρίας με την επωνυμία "......... Ο.Ε.", που εδρεύει στο ..... και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Μάλλιο.

Της αναιρεσίβλητης: .........., η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Μαρία Κατσαφάρου - Χιντζίδη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26 Αυγούστου 2004 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λάρισας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 575/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 806/2006 οριστική του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 1 Νοεμβρίου 2006 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται παραπάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Παρτσιλίβας, ανέγνωσε την από 2 Μαϊου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Κατά δε το ίδιο άρθρο αριθ. 8 αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Ως "πράγματα" κατά την έννοια του νόμου θεωρούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων που συγκροτούν την ιστορική βάση (και συνεπώς θεμελιώνουν το αίτημα) αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης, όχι όμως και οι αρνητικοί της αγωγής ή της οικείας ένστασης ισχυρισμοί, τα απλά επιχειρήματα των διαδίκων και τα πραγματικά περιστατικά που προκύπτουν από τις αποδείξεις και τείνουν σε ενίσχυση ή αποδυνάμωση της βάσης της αγωγής ή της ένστασης.

¨Ετσι οι σχετικοί αυτοί αναιρετικοί λόγοι δεν συντρέχουν στην περίπτωση που το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε πραγματικά γεγονότα, προκύψαντα από τις αποδείξεις, τα οποία δεν περιείχοντο στην ιστορική βάση της αγωγής, εφόσον ο ενάγων τα επικαλέστηκε με τις προτάσεις και η με αυτές (μεταγενέστερη) επίκλησή των δεν συνιστά μεταβολή της ιστορικής βάσης της αγωγής.

Επομένως οι δύο πρώτοι λόγοι της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης με τους οποίους προβάλλονται αιτιάσεις, ότι το Εφετείο, κατά τις στο αναιρετήριο διαλαμβανόμενες παραδοχές του, παραβίασε τάχα με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τις διατάξεις των άρθρων 298, 914, 932 Α.Κ. και 10 του ν. 489/1976 και έτσι υπέπεσε στις αποδιδόμενες πλημμέλειες από τα εδ. 1 και 8 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., καθόσον δέχθηκε ότι από τα αποδεικτικά μέσα, που προσκόμισαν οι διάδικοι, προέκυψαν πραγματικά περιστατικά, που δεν περιείχοντο στην αγωγή της αναιρεσίβλητης, αίτημα της οποίας ήταν, λόγω απρόβλεπτης δυσμενούς εξέλιξης της υγείας της, η επιδίκαση αποζημίωσης και πρόσθετης χρηματικής ικανοποίησής της για ηθική βλάβη που υπέστη από τον πιο κάτω τραυματισμό της, και έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν και είχαν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ήτοι ότι η αναιρεσίβλητη στις 29-9-2004 είχε προγραμματιστεί από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας να υποβληθείς ε ολική αρθροπλαστική του δεξιού γόνατος, δηλαδή σε αντικατάσταση του τραυματισθέντος από το ατύχημα μέλους της με τεχνητό γόνατο και ότι στις 7-12-2004 εισήχθη στο άνω Νοσοκομείο, όπου παρέμεινε νοσηλευόμενη έως τις 15-12-2004, κατά το οποίο και χειρουργήθηκε με ολική αρθροπλαστική του δεξιού γόνατος, πρέπει σε κάθε περίπτωση να απορριφθούν ως αβάσιμοι, διότι τα άνω πραγματικά γεγονότα προτάθηκαν από την αναιρεσίλβητη (βλ.

σελίδα 3η των από 4-5-2006 προτάσεως αυτής στο Εφετείο), δεν συνιστούσαν μεταβολή της ιστορικής βάσης της αγωγής της και προέκυψαν από τις αποδείξεις.-

ΙΙ. Το δεδικασμένο, που προκύπτει από τελεσίδικη δικαστική απόφαση, η οποία επιδικάζει στον παθόντα χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη, λόγω βλάβης της υγείας του (Α.Κ. 929), δεν κωλύει την επιδίκαση πρόσθετης χρηματικής ικανοποίησης πάλι για ηθική βλάβη, εφόσον πρόκειται για απρόβλεπτη δυσμενή εξέλιξη της υγείας του (μεταγενέστερες δυσμενείς συνέπειες, επιπλοκές), δηλαδή στηρίζεται σε περιστατικά μιας ήδη επελθούσας στο παρελθόν ζημιογόνου αιτίας, τα οποία δεν μπορούσαν να ληφθούν υπόψη στην προηγούμενη δίκη, γιατί αυτά δεν ήταν αντικειμενικώς διαγνωστά και η επέλευσή τους δεν ήταν προβλεπτή.

Εξάλλου η περί του προβλεπτού ή μη της μέλλουσας επιδεινώσεως της κατάστασης της υγείας του παθόντος κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, προκύπτουσα από τις αποδείξεις ή τα εκτιθέμενα στην αγωγή, ως εκτίμηση πραγματικών γεγονότων, δεν ελέγχεται αναιρετικώς (άρθρ. 561 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.). Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση του δέχθηκε ότι: "Από την κατάθεση της μάρτυρος της ενάγουσας (οι εναγόμενοι δεν εξέτασαν μάρτυρα), που περιέχεται στα πρακτικά συνεδρίασης του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, τα οποία νόμιμα προσκομίζουν και επικαλούνται οι διάδικοι και όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα που οι ίδιοι επικαλούνται και προσκομίζουν είτε ως αυτοτελή αποδεικτικά μέσα είτε για να χρησιμεύσουν ως δικαστικά τεκμήρια, αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά:

Με την 87/2004 οριστική απόφαση αυτού του Δικαστηρίου, η οποία εκδόθηκε κατόπιν ασκήσεως αντιθέτων εφέσεων κατά της 616/2002 οριστικής απόφασης του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, με την οποία έγινε δεκτή κατά ένα μέρος η με αριθμό κατάθεσης 175/2002 αγωγή της ενάγουσας κατά των ίδιων εναγομένων, κρίθηκε με δύναμη δεδικασμένου ότι στις 3 Οκτωβρίου 2001 και περί ώρα 11.50,στην πόλη της .....

και στη διασταύρωση της Ν.Ε.Ο. ..... - ..... με την οδό ...., ο πρώτος εναγόμενος, οδηγώντας το με αριθμό κυκλοφορίας ....... Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο, ιδιοκτησίας της δεύτερης εναγομένης, το οποίο η τελευταία είχε ασφαλίσει για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην τρίτη από αυτούς ασφαλιστική εταιρεία, από αποκλειστική αμέλεια του επέπεσε στην ενάγουσα, η οποία κατά τον ίδιο ως άνω χρόνο ;

κατευθυνόμενη προς το κέντρο της πόλης, επιχειρούσε να διασχίσει κάθετα το οδόστρωμα της Ν.Ε.Ο. ... - .... από τα αριστερά προς τα δεξιά σε σχέση με την πορεία του αυτοκινήτου και η οποία είχε ήδη διασχίσει το μεγαλύτερο μέρος του οδοστρώματος, με αποτέλεσμα τον τραυματισμό της. Κατά την ως άνω απόφαση η ενάγουσα μεταφέρθηκε αμέσως στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας, όπου διαπιστώθηκε ότι υπέστη κάταγμα κνημιαίου κονδύλου δεξιού γόνατος.

Υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση για την εσωτερική οστεοσύνθεση του κατάγματος και εξήλθε στις 10-10-2001. Ότι ακολούθως νοσηλεύθηκε στην ορθοπεδική κλινική "Ασκληπιείο" της Λάρισας από 26-11-2001 έως 7-1-2002. Ότι η ενάγουσα συνεπεία του τραυματισμού της δεν μπορούσε να αυτοεξυπηρετηθεί και για το λόγο αυτό προσέλαβε τη γ1 ως οικιακή βοηθό από 11-10-2001 έως 25-11-2001 και από 7-1-2002 έως 22-2-2002, καταβάλλοντος σ' αυτή το ποσό των 10.000 δρχ.

την ημέρα και ότι δεν θα μπορούσε να αυτοεξυπηρετηθεί και για το διάστημα από 22-2-2002 έως: 22-5-2002 και θα αναγκαζόταν να χρησιμοποιεί τις υπηρεσίες τρίτου προσώπου, στο οποίο θα κατέβαλε το ποσό των 7.000 δρχ. την ημέρα. Επιδίκασε δε τα αντίστοιχα ποσά. Περαιτέρω έκρινε ότι η ενάγουσα από την προσβολή της υγείας της εξαιτίας του ατυχήματος δοκίμασε ψυχική ταραχή και στενοχώρια.

Για δε την ψυχική της ανακούφιση από την ηθική της βλάβη της επιδίκασε το ποσό των 2.000.000 δρχ., αφού έλαβε υπόψη τις συνθήκες τέλεσης της αδικοπραξίας, το είδος της προσβολής, την έκταση της σωματικής βλάβης, το βαθμό πταίσματος του πρώτου εναγομένου, καθώς και την κοινωνική και οικονομική κατάσταση των μερών, εκτός της εναγομένης ασφαλιστικής εταιρίας.

Από τα ίδια αποδεικτικά στοιχεία, αποδείχθηκε ότι και μετά την υποβολή της ενάγουσας στις 3-10-2001 στη χειρουργική επέμβαση, για την εσωτερική οστεοσύνθεση του κατάγματος, παρέμειναν σ' αυτή λειτουργικά προβλήματα. Κατά δε την επανεξέταση της τις 16-12-2002 στο ίδιο Νοσοκομείο διαπιστώθηκε ότι εξακολουθούσε να υφίσταται έντονη λειτουργική ανεπάρκεια και αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης της (βλ.

την από ....... βεβαίωση του ως άνω Νοσοκομείου). Στις 31-3-2003 μετέβη και πάλι στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας, όπου διαπιστώθηκε ότι παρουσίασε υποτροπή άλγους, λόγω ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας στο δεξιό γόνατο. Παρουσίαζε έντονα λειτουργικά προβλήματα, καθώς και σπονδυλική στένωση και αρχόμενη οστεοαρθρίτιδα δεξιού ισχίου, ενώ η κατάσταση της χαρακτηρίστηκε αναπηρική (βλ.

την από ...... βεβαίωση του ως άνω Νοσοκομείου). Στις 24-6-2003 υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση στο ίδιο ως άνω Νοσοκομείο προς αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης. Με την ....... γνωμάτευση της Υγειονομικής επιτροπής του ΤΕΒΕ Λάρισας κρίθηκε ότι η ενάγουσα παρουσιάζει ποσοστό ανατομοφυσιολογικής βλάβης 70% και ότι χρήζει συμπαράστασης άλλου προσώπου από 6-3-2002 έως 31-3-2003.

Προς το σκοπό δε αυτό η ενάγουσα μίσθωσε τις υπηρεσίες της γ1 καθόλο το επίδικο χρονικό διάστημα (23-6-2002 έως 15-7-2003), στην οποία κατέβαλε το ποσό των 29,34 ευρώ την ημέρα και συνολικά το ποσό των 11.301 ευρώ, όπως προκύπτει από τις προσκομιζόμενες και επικαλούμενες από αυτή δώδεκα (12) αποδείξεις πληρωμής. Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι στις 29-9-2004 είχε προγραμματιστεί από το ίδιο ως άνω Νοσοκομείο να υποβληθεί η ενάγουσα, λόγω των ανωτέρω προβλημάτων της, σε ολική αρθροπλαστική του δεξιού γόνατος, ήτοι σε αντικατάσταση του τραυματισθέντος από το ατύχημα μέλους της με τεχνητό γόνατο (βλ.

την από ..... βεβαίωση του ως άνω Νοσοκομείου). Στις 7-12-2004 η ενάγουσα εισήχθηκε και πάλι στο ως άνω Νοσοκομείο, όπου παρέμεινε νοσηλευόμενη έως τις 15-12-2004, κατά το οποίο και χειρουργήθηκε με ολική αρθροπλαστική του δεξιού γόνατος (βλ. την από ...... βεβαίωση του ως άνω Νοσοκομείου). Την περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης της υγείας της ενάγουσας, την αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης και μετά τις 22-6-2002.

την εμφάνιση οστεοαρθρϊτιδας στο δεξιό γόνατο, το ποσοστό αναπηρίας της κατά 70% και την ανάγκη υποβολής της σε νέα χειρουργική επέμβαση με ολική αρθροπλασηκή του δεξιού γόνατος, ήτοι με αντικατάσταση με τεχνητό μέλος, δεν έλαβε υπόψη του το δικαστήριο τούτο, όταν έκρινε επί αντιθέτων εφέσεων κατά της 616/2002 οριστικής απόφασης του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, γιατί η επέλευση των ανωτέρω μεταγενέστερων συνεπειών και περιπλοκών δεν έπρεπε να αναμένεται.

Από δε το περιεχόμενο της παραπάνω τελεσίδικης απόφασης προκύπτει ότι το Δικαστήριο τούτο δεν έλαβε υπόψη του κατά την επιδίκαση της χρηματικής ικανοποίησης τη μελλοντική δυσμενή εξέλιξη της κατάστασης του ποδιού της ενάγουσας, καθόσον η οστεοαρθρίτιδα του γόνατος εκδηλώθηκε μεταγενέστερα και δεν μπορούσε να προβλεφθεί από το Δικαστήριο τούτο, κατά την επιδίκαση στην ενάγουσα χρηματικής ικανοποίησης.

Σύμφωνα με όσα προεκτέθηκαν δεν ύπαρχε! εμπόδιο από το δεδικασμένο της 87/2004 οριστικής απόφασης προς επιδίκαση πρόσθετης χρηματικής ικανοποίησης στην ενάγουσα. Το Δικαστήριο τούτο, σταθμίζοντας τις συνθήκες του ατυχήματος, την αποκλειστική υπαιτιότητα του πρώτου εναγομένου, το είδος της πρόσθετης βλάβης της ενάγουσας, την ηλικία αυτής (77 ετών), καθώς και την κοινωνική και οικονομική κατάσταση των μερών, των οποίων η τελευταία ως συνταξιούχου και επιχειρηματία κρίνεται ικανοποιητική (πλην της ασφαλιστικής εταιρίας), κρίνει ότι πρέπει να επιδικαστεί ως πρόσθετη χρηματική ικανοποίηση για την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που υπέστη από τον τραυματισμό της το ποσό των 10.000 ευρώ, ποσό το οποίο κρίνει εύλογο".

Με τις ανωτέρω αιτιολογίες το Εφετείο απέρριψε την έφεση των αναιρεσειόντων, δέχθηκε την έφεση της αναιρεσίβλητης και αφού εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, που είχε επιδικάσει σ' αυτή 14.301 € εκ των οποίων 11.301 € ως αποζημίωση για την αποκατάσταση της ανωτέρω θετικής ζημίας της και 3.000 € ως πρόσθετη χρηματική ικανοποίηση, έκανε εν μέρει δεκτή την αγωγή της και υποχρέωσε τους αναιρεσείοντες να της κατά βάλουν 21.301 € εκ των οποίων 11.301 € για την αμέσως άνω πρώτη αιτία και 10.000 € για τη δεύτερη αμέσως άνω αιτία (ως πρόσθετη χρηματική ικανοποίηση), Με βάση αυτές τις παραδοχές το Εφετείο ορθά έκρινε 'ότι δεν υπάρχει δεδικασμένο (προκύπτον από την 87/2004προηγούμενη απόφαση του) που να εμποδίζει την επιδίκαση στην αναιρεσίβλητη πρόσθετης χρηματικής ικανοποίησης, διέλαβε δε σαφείς και επαρκείς αιτιολογίες και δεν παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 299, 914, 932 ΑΚ, 10 Ν. 489/1976 και 321-325 Κ.Πολ.Δ., ούτε υπέπεσε στις με τον τρίτο και τελευταίο λόγο της αίτησης αναίρεσης αποδιδόμενες πλημμέλειες, από το άρθρο 559 αριθ. 16, άλλως 19, άλλως 1 Κ.Πολ.Δ., συνεπώς ο αντίθετος αυτός λόγος αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Πρέπει, μετά από όλα αυτά, να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστούν οι αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης η οποία κατέθεσε και προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 1-11-2006 αίτηση της Ασφαλιστικής Επιχείρησης με την επωνυμία "EUROSTAR ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΚΑΤΑ ΖΗΜΙΩΝ" κ.λ.π., για αναίρεση της 806/2006 απόφασης του Εφετείου Λάρισας. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 5 Οκτωβρίου 2007.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 12 Δεκεμβρίου 2007.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ