214/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 214 / 2011 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 214/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2 Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ρένα Ασημακοπούλου, Αντιπρόεδρο, Αθανάσιο Κουτρομάνο, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Δεκεμβρίου 2010, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Μ. Γ. του Γ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Λεωνίδα Παυλόπουλο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ν. Κ. του Α. και 2 Μ. Κ. του Α., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Χαραλαμπίδη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14-2-2005 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιά. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 930/2006 του ίδιου Δικαστηρίου, που παρέπεμψε την υπόθεση στο Πολυμελές Πρωτοδικείο λόγω αρμοδιότητας, 4112/2007 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιά και 643/2008 του Εφετείου Πειραιά. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 3-2-2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος ανέγνωσε την από 29-11-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψη της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με το άρθρο 559 αριθμ.1 και 11 ΚΠολΔ ιδρύονται, αντιστοίχως, λόγοι αναιρέσεως, αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου και αν το δικαστήριο έλαβε υπόψιν αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει ή παρά τον νόμο έλαβε υπόψιν αποδείξεις που δεν προσκομίσθηκαν ή δεν έλαβε υπόψιν αποδεικτά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 178 ΑΚ: "Δικαιοπραξία που αντιβαίνει στα χρηστά ήθη είναι άκυρη". Κατά το άρθρο 179 ΑΚ : "Άκυρη, ως αντίθετη προς τα χρηστά είναι ιδίως η δικαιοπραξία, με την οποία δεσμεύεται υπερβολικά η ελευθερία του προσώπου ή η δικαιοπραξία με την οποία εκμεταλλεύεται κάποιος την ανάγκη, την κουφότητα ή την απειρία του άλλου και πετυχαίνει έτσι να συνομολογήσει ή να πάρει για τον εαυτό του ή τρίτον, για κάποια παροχή, περιουσιακά ωφελήματα, που, κατά τις περιστάσεις, βρίσκονται σε φανερή δυσαναλογία προς την παροχή". Κατά το άρθρο 505 ΑΚ: "Ο δωρητής έχει το δικαίωμα να ανακαλέσει τη δωρεά, αν ο δωρεοδόχος φάνηκε με βαρύ του παράπτωμα αχάριστος απέναντι στο δωρητή ή στο σύζυγο ή σε στενό συγγενή του και ιδίως αν αθέτησε την υποχρέωσή του να διατρέφει τον δωρητή". Κατά το άρθρο 512 ΑΚ: "Δωρεές που έγιναν από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον ή από λόγους ευπρεπείας δεν μπορούν να ανακληθούν".

Στην προκειμένη περίπτωση, ο εδώ αναιρεσείων ιστορούσε στην από 14-2-2005 αγωγή του: (α) ότι με συμβολαιογραφικό έγγραφο της 28-4-2004 "νομίμως μεταγεγραμμένο στα βιβλία μεταγραφών του δήμου Σαλαμίνας σε τόμο ... και α.α...., συνέστησε προς του εναγομένους (σημ: δηλαδή προς τους εδώ αναιρεσιβλήτους) δωρεά εν ζωή της ψιλής κυριότητας κατά το 1/2 εξ αδιαιρέτου σε έκαστον, παρακρατών εφόρου ζωής του το δικαίωμα της επικαρπίας, σε ένα οικόπεδο που περιγράφεται στο ως άνω συμβόλαιο και στην αγωγή του". (β)Ότι στη συνέχεια οι εναγόμενοι δωρεοδόχοι-που είναι τέκνα της θυγατέρας του-επέδειξαν προς αυτόν και προς την σύζυγό του αχαριστία με βαριά παραπτώματα, υπό τα διαλαμβανόμενα στο δικόγραφο περιστατικά, και γι'αυτό, με έγγραφη δήλωσή του προς έκαστον εξ αυτών, ανακάλεσε την δωρεά την 22-11-2004. (γ)Ότι "καθοριστικό ρόλο στη σύσταση της δωρεάς είχε η επίμονη ψυχολογική πίεση και πειθαναγκασμός που ασκούσε σ'αυτόν η θυγατέρα του Κ.

και μητέρα των εναγομένων, σε τέτοιο σημείο που παρενέβη δραστικά στη διαμόρφωση της ψυχικής του στάσης και προκάλεσε επηρεασμό της βούλησής του για την σύσταση της δωρεάς, αφού, με την αντίθετη προς τα χρηστά ήθη συμπεριφορά της, τον έκανε να αισθανθεί απειλή για την ζωή του, ότι δηλ. θα έμενε μόνος και αβοήθητος, εάν δεν έκανε την δωρεά, καθισταμένης αυτής άκυρης, η ακυρότητα δε αυτή πρέπει να αναγνωρισθεί".

Ζητούσε δε ο αναιρεσείων να αναγνωρισθεί με δικαστική απόφαση "η βασιμότητα των λόγων ανακλήσεως της δωρεάς" και ότι "η δωρεά δεν έγινε από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον ή λόγους ευπρεπείας", άλλως "να αναγνωρισθεί η ακυρότητα αυτής, ως αντικειμένης στην ελευθερία της βουλήσεώς του και τα χρηστά ήθη". Το Εφετείο έκρινε ουσιαστικώς αβάσιμη την αγωγή δεχόμενο με την προσβαλλόμενη απόφασή του, κατά τα εκτιθέμενα αναλυτικώς σ'αυτή: (α) Ότι "δεν αποδείχθηκε ότι οι δωρεοδόχοι εναγόμενοι επέδειξαν προς τον δωρητή ενάγοντα έλλειψη αισθήματος ευγνωμοσύνης, ούτε ότι διέπραξαν σε βάρος του κάποιο βαρύ παράπτωμα που συνιστά αχαριστία, καθόσον δεν αποδείχθηκαν οι επικαλούμενες στην αγωγή ένοχες ενέργειές τους κατά του ιδίου και της συζύγου του". (β) Ότι "η εν λόγω δωρεά έγινε από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον και πλέον συγκεκριμένα από ιδιαίτερη αγάπη και στοργή του δωρητή προς τους δωρεοδόχους εγγονούς του, και κυρίως από το αντίστοιχο ενδιαφέρον αυτού για την αποκατάστασή τους στο οποίο ο ίδιος ρητώς αναφέρθηκε". (γ)Ότι "από κανένα αποδεικτικό στοιχείο δεν επιβεβαιώθηκε ο ισχυρισμός του ενάγοντος δωρητή, ότι δήθεν αυτός εξαναγκάσθηκε προς κατάρτιση της ένδικης δωρεάς με απειλές που ασκήθηκαν....από την μητέρα των εναγομένων και από τους ίδιους, αφού αντιθέτως αποδείχθηκε ότι ο ενάγων με τη δική του θέληση και χωρίς εξαναγκασμό...δώρησε το εν λόγω ακίνητο στους εγγονούς του....καθόσον ήταν επιθυμία τόσον του ιδίου, όσον και της πρώτης συζύγου του και γιαγιάς των εναγομένων (αφού αυτή συνέβαλε στην αγορά του με χρήματα από περιουσιακό της στοιχείο) να τους δωρηθεί το ακίνητο αυτό".

Υπό τα δεδομένα αυτά: (α) Είναι αβάσιμος ο τέταρτος (εκ του άρθρου 559 αριθμ.1 ΚΠολΔ) λόγος αναιρέσεως, κατά το μέρος του, με το οποίο ψέγεται το Εφετείο για εσφαλμένη εφαρμογή του άρθρου 179 ΑΚ, που οδήγησε αυτό σε απόρριψη της επικουρικής ως άνω βάσεως της αγωγής. Ο ίδιος λόγος, κατά το μέρος του, με το οποίο αποδίδεται στην απόφαση σφάλμα περί την ερμηνεία και εφαρμογή του άρθρου 512 ΑΚ, προβάλλεται αλυσιτελώς.

Τούτο δε, διότι η αβασιμότητα του ισχυρισμού του ενάγοντος δωρητού, ότι οι δωρεοδόχοι υπέπεσαν έναντι αυτού και της συζύγου του σε παραπτώματα που συνιστούν αχαριστία, στηρίζει καθ'εαυτήν το διατακτικό της αποφάσεως, ήτοι την απόρριψη του αγωγικού αιτήματος για ανατροπή της δωρεάς, ακόμα και αν αυτή δεν είχε γίνει για λόγους ευπρέπειας ή από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον. (β)Αλυσιτελώς προβάλλεται επίσης ο τρίτος αναιρετικός λόγος (εκ του άρθρου 559 αριθμ.1 και 11 ΚΠολΔ), σύμφωνα με τον οποίο το Εφετείο παρεβίασε το άρθρο 1033 ΑΚ και την δικονομική διάταξη του άρθρου 352 ΚΠολΔ, επειδή ανεπιτρέπτως δέχθηκε ότι η μεταγραφή του ενδίκου δωρητηρίου συμβολαίου απεδείχθη από ομολογία των εναγομένων και χωρίς προσκόμιση πιστοποιητικού μεταγραφής.

Τούτο δε: (1)Διότι δεν ασκεί επιρροή στον έκβαση της δίκης για αναγνώριση της συνδρομής λόγων ανακλήσεως ή ακυρότητας της περί δωρεάς (ενοχικής) συμβάσεως, εάν το δωρητήριο συμβόλαιο (που αφορά ακίνητο) μετεγράφη ή όχι. (2)Διότι -όπως προαναφέρθηκε- ο ίδιος ο αναιρεσείων ανέφερε στην αγωγή του ότι το - συγκεκριμένο συμβόλαιο είχε μεταγραφεί. (3) Διότι, ακόμα και αν δεν είχε γίνει η μεταγραφεί - πράγμα που θα συνεπαγόταν την μη μεταβίβαση του δωρηθέντος εμπραγμάτου δικαιώματος στους δωρεοδόχους- ο δωρητής ουδεμία ζημία θα είχε υποστεί εξ αυτού.

Στον πρώτο και στον δεύτερο λόγο της αιτήσεως διαλαμβάνονται κατά λέξιν τα ακόλουθα: "Η αναιρεσιβαλλομένη με την πιστή αντιγραφή της νομικής σκέψης και δικανικής κρίσης της πρωτόδικης απόφασης έχει παραβιάσει το άρθρο 93 παρ.3 του Συντάγματος που απαιτεί από κάθε δικαστήριο στην απόλυτα αιτιολογημένη και εμπεριστατωμένη έκδοση απόφασής του.

Η συμπεριφορά του δικάσαντος δικαστηρίου γιατί δεν ήθελε να κοπιάσει και βρήκε τον εύκολο δρόμο της αντιγραφής της νομικής σκέψης του πρωτόδικου δικαστηρίου, αποτελεί καταχρηστική συμπεριφορά προς το έννομο συμφέρον μου, που ήταν να αποδοθεί δίκαιο και να ερμηνευθεί σωστά το 505 και 512 ΑΚ και όχι όπως ερμηνεύθηκαν με την πιστή αντιγραφή της νομικής σκέψης του πρωτόδικου δικαστηρίου....Το δικάσαν εφετείο, χωρίς καν να επανεξετάσει και ερευνήσει σε βάθος τα προσκομισθέντα έγγραφα και ένορκες καταθέσεις όλων των μαρτύρων, ως υποχρεούται, επαναλαμβάνει την αυτή δικανική κρίση της πρωτόδικης απόφασης, καταδεικνύει ότι δεν έλαβε υπόψιν του το Δικαστήριο τα όσα προκομίσθηκαν αποδεικτικά μέσα, διότι, εάν τα είχε λάβει υπόψιν του, σε καμία περίπτωση δεν θα επανελάμβανε αυτολεξεί την αυτή δικανική σκέψη της πρωτόδικης απόφασης.

Το αποδεικνυόμενο παραχρήμα γεγονός, ότι το Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψιν τα αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν, ιδρύει λόγο αναίρεσης της απόφασης κατά το άρθρο 559 παρ.1 ΚΠολΔ. Με το περιεχόμενο αυτό οι ρηθέντες αναιρετικοί λόγοι είναι αβάσιμοι, διότι έχουν ως έρεισμα την εσφαλμένη προϋπόθεση, ότι η βασιμότητά τους προκύπτει από το γεγονός ότι είναι κατά μεγάλο μέρος ταυτόσημη η διατύπωση της προσβαλλόμενης απόφασης με εκείνη του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου.

Κατόπιν τούτων, πρέπει η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως να απορριφθεί.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 3-2-2009 αίτηση του Μ. Γ. για αναίρεση της 643/2008 αποφάσεως του Εφετείου Πειραιώς.

Επιβάλλει στον αναιρεσείοντα τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 24 Ιανουαρίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 14 Φεβρουαρίου 2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ