2147/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2147 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2147/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωάννη Παπανικολάου, Αντιπρόεδρο, Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο και Γεωργία Λαλούση, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 2 Νοεμβρίου 2007, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) ........, 2) ........, 3) ........., 4) ........, 5) ........, 6) ........ και 7) ......... . Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Τσώλη.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) .......... και 2) Ανώνυμης Ασφαλιστική Εταιρείας με την επωνυμία "ΦΟΙΝΙΞ ΑΕΕΓΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Ο 1ος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Ευαγγελία Ηλία, βάσει δηλώσεως του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ. και η 2η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Θεόδωρο Ξιφαρά, βάσει δηλώσεως του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14-7-2002 αγωγή των ......... και ............., που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη, με την από 4-9-2002 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων και με την από 17-2-2003 παρεμπίπτουσα αγωγή της ήδη 2ης αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1254/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 8143/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 3-10-2006 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Πολυζωγόπουλος διάβασε την από 19-10-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά το άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 106, 335 και 338 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι "πράγματα" κατά την έννοια της πρώτης από αυτές (άρθρο 559 αριθ. 8) που προτάθηκαν ή δεν προτάθηκαν, των οποίων η λήψη ή μη λήψη υπόψη από το δικαστήριο ιδρύει τον προβλεπόμενο από αυτή λόγο αναιρέσεως, αποτελούν και οι λόγοι εφέσεως που περιέχουν παράπονο κατά της κρίσεως του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου (Ολ ΑΠ 11/1996). Εν τούτοις, η μη λήψη υπόψη πραγματικού ισχυρισμού περιεχόμενου σε λόγο εφέσεως ιδρύει λόγο αναιρέσεως, βάσει του αρ. 8 της ΚΠολΔ 559, μόνον αν ο ισχυρισμός αυτός ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης ( ΑΠ 1202/2000).

Στην προκειμένη περίπτωση, οι αναιρεσείοντες, με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως προβάλλουν την αιτίαση ότι το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ, διότι, απορρίπτοντας την έφεσή τους με την οποία εξέφραζαν παράπονα κατά της πρωτόδικης απόφασης για τα ποσά που τους επιδικάστηκαν ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, δεν έλαβε υπόψη τον δεύτερο λόγο της έφεσής τους με τον οποίο παρεπονούντο κατά της εκκαλουμένης για κακή εκτίμηση των αποδείξεων κατά τον υπολογισμό της επιδικαστέας εύλογης χρηματικής ικανοποίησης αυτών λόγω ψυχικής οδύνης τους, και συγκεκριμένα όσον αφορά την κοινωνικοοικονομική κατάσταση, των διαδίκων μερών καθώς και την ένταση του δόλου του υπαιτίου δράστη.

Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του και ιδίως από την αναφορά σ' αυτή, για τον προσδιορισμό του ύψους της επιδικαστέας χρηματικής ικανοποίησης για ψυχική οδύνη των αναιρεσειόντων, ως στοιχείων που λήφθηκαν σχετικώς υπόψη από το Εφετείο, του βαθμού υπαιτιότητος του οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου και της κοινωνικής και οικονομικής κατάστασης των διαδίκων φυσικών προσώπων, το Δικαστήριο εκείνο έλαβε υπόψη του τον λόγο αυτόν εφέσεως και τον απέρριψεν ως ουσιαστικά αβάσιμο.

Κατά το μέρος του δε που ο ίδιος λόγος πλήττει την αναιρεσιβαλλομένη για κακή σχετικώς εκτίμηση των αποδείξεων είναι απαράδεκτος σύμφωνα με την ΚΠολΔ 561 παρ. 1.

ΙΙ. Όπως συνάγεται από τα άρθρα 335, 338, 339, 340 και 346 ΚΠολΔ, ο δικαστής, για να σχηματίσει την κρίση του για τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων, που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι, παράβαση δε αυτής της υποχρεώσεως ιδρύει τον προβλεπόμενο από το άρθρο 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ λόγο αναιρέσεως, ο οποίος ιδρύεται αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει ή παρά το νόμο έλαβε υπόψη αποδείξεις που δεν προσκομίστηκαν ή δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν, και προσκόμισαν.

Αρκεί για την ίδρυση του λόγου αυτού και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για το αν το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο. Σημειώνεται, ότι δεν είναι ανάγκη να γίνεται ειδική μνεία στην απόφαση και χωριστή αξιολόγηση του καθενός από τα αποδεικτικά μέσα. Το γεγονός ότι μνημονεύονται και εξαίρονται μερικά από τα αποδεικτικά μέσα, λόγω της κατά την ελεύθερη κρίση του δικαστηρίου μεγαλύτερης σημασίας τους, δεν σημαίνει ότι δεν λήφθηκαν υπόψη τα υπόλοιπα, αρκεί βέβαια να γίνεται αδίστακτα βέβαιο από το όλο περιερχόμενο της αποφάσεως ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι.

Στην προκειμένη περίπτωση, με το δεύτερο λόγο της κρινόμενης αναίρεσης, οι αναιρεσείοντες προσάπτουν στην προσβαλλόμενη απόφαση πλημμέλειες από το άρθρο 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ, ισχυριζόμενοι ότι το Εφετείο για το σχηματισμό του αποδεικτικού του πορίσματος, με βάση το οποίο απέρριψε την έφεσή τους ως αβάσιμη κατ' ουσίαν, δεν έλαβε υπόψη τα έγγραφα που αυτοί νόμιμα είχαν επικαλεσθεί και προσκομίσει για ν' αποδείξουν την καλή οικονομική κατάσταση του υπόχρεου για την καταβολή χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης πρώτου αναιρεσιβλήτου και συγκεκριμένα, δεν έλαβε υπόψη:

α) την υπ' αριθ. ........... πράξη αποδοχής κληρονομίας, που συντάχθηκε ενώπιον του συμβολαιογράφου Αθηνών Σταμ. Κατοπόδη, και β) το μεταγραμμένο νόμιμα υπ' αριθ. ......... συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Παρ. Θεοδωράκου. Από την επισκόπηση όμως της προσβαλλόμενης απόφασης και, ειδικότερα, τόσο από την περιεχόμενη σε αυτήν γενική μνεία όλων των κατ' είδος αποδεικτικών μέσων και μάλιστα και των εγγράφων που προσκόμισαν και επικαλέστηκαν οι διάδικοι, σε συνδυασμό με το όλο περιεχόμενο της απόφασης, δεν γεννάται αμφιβολία ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και εξετίμησε με τις υπόλοιπες αποδείξεις και τα έγγραφα που προαναφέρθηκαν.

Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ, είναι αβάσιμος.

ΙΙΙ. Ο προσδιορισμός του ποσού της εύλογης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης, που οφείλεται στο δικαιούχο βάσει του άρθρου 932 ΑΚ αφέθηκε στην ελεύθερη εκτίμηση του δικαστηρίου της ουσίας. Η κρίση αυτή σχηματίζεται από την εκτίμηση των γεγονότων χωρίς υπαγωγή του πορίσματος σε κάποια νομική έννοια, ώστε να μπορεί να νοηθεί εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου είτε ευθέως είτε εκ πλαγίου ή παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας.

Η κρίση αυτή του δικαστηρίου της ουσίας δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο, ούτε από άποψη παραβιάσεως ή μη της αρχής της αναλογικότητας, που εισάγεται ως νομικός κανόνας με τη διάταξη του άρθρου 25 παρ. 1 του Συντάγματος. Και τούτο, διότι ο δικαστικός έλεγχος της τηρήσεως της αρχής της αναλογικότητας περιορίζεται στον έλεγχο της συνταγματικότητας διατάξεως νόμου και, συγκεκριμένα, αν ο νομοθετικός περιορισμός ενός συνταγματικώς προστατευομένου δικαιώματος σέβεται ή όχι την αρχή της αναλογικότητας.

Δηλαδή ο έλεγχος από άποψη τηρήσεως της αρχής αυτής γίνεται μεταξύ της συνταγματικής διατάξεως που προστατεύει κάποιο δικαίωμα και της νομοθετικής διατάξεως, που το περιορίζει. Έξω, όμως, από το πεδίο αυτό τα δικαστικά όργανα δεν έχουν εξουσία να εφαρμόζουν απ' ευθείας την αρχή της αναλογικότητας, κατά την ενάσκηση της δικαιοδοτικής λειτουργίας τους, σε συγκεκριμένη υπόθεση, αλλά εφαρμόζουν την οικεία διάταξη του νόμου, ο οποίος αναθέτει σ' αυτά ν' αποφασίσουν.

Επομένως, δικαστική απόφαση, που δεν πέτυχε σε συγκεκριμένη περίπτωση στον προσδιορισμό της εύλογης χρηματικής ικανοποιήσεως του άρθρου 932 ΑΚ, δεν είναι αντίθετη προς την αρχή της αναλογικότητας, αλλά εσφαλμένη και θα ελεγχθεί με τα επιτρεπόμενα ένδικα μέσα, με βάση τους κανόνες, που το ίδιο το άρθρο θέτει και μέσα στα πλαίσια, που οι ρυθμίζουσες τα ένδικα μέσα διατάξεις οριοθετούν τον έλεγχο.

Εν προκειμένω, με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως αποδίδεται στο Εφετείο ευθεία παραβίασή της κατά το άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος αρχής της αναλογικότητας κατά τον προσδιορισμό της οφειλομένης στους αναιρεσείοντες χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ψυχικής οδύνης. Ο πιο πάνω λόγος, από τον αριθμό 1 της ΚΠολΔ 559, με βάση τα όσα προεκτέθηκαν, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος.

IV. Η καταψήφιση στη δικαστική δαπάνη του διαδίκου που νικήθηκε δεν έχει ανάγκη ειδικής αιτιολογίας και είναι συνέπεια της αρχής της ήττας (άρθρο 176 ΚΠολΔ), ενώ ο συμψηφισμός εν όλω ή εν μέρει της δικαστικής δαπάνης, κατ' άρθρο 179 ΚΠολΔ ή η επιβολή μέρους της δικαστικής δαπάνης λόγω μερικής νίκης και μερικής ήττας, κατ' άρθρο 178 παρ. 1 ΚΠολΔ, απόκειται στην κυριαρχική εξουσία του δικαστηρίου της ουσίας, που δεν ελέγχεται αναιρετικά.

Εν προκειμένω, με τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως αποδίδεται στο Εφετείο η αιτίαση ότι εσφαλμένα δεν συμψηφίστηκαν όλα τα μεταξύ των διαδίκων δικαστικά έξοδα, λόγω μερικής νίκης και ήττας αυτών, αλλά, μετά την απόρριψη της εφέσεως των εκκαλούντων και ήδη αναιρεσειόντων, καταδικάστηκαν αυτοί λόγω ήττας στην δικαστική δαπάνη των εφεσιβλήτων - αναιρεσιβλήτων προς απόκρουση της έφεσής τους, ποσού 450 ευρώ, παρότι με την προσβαλλομένη απόφαση απορρίφθηκαν και οι αντίθετες εφέσεις των αναιρεσιβλήτων, κατά το μέρος που αφορούσαν οι αναιρεσείοντες. Έτσι, διατείνονται οι αναιρεσείοντες, το Εφετείο υπέπεσε με την προσβαλλόμενη απόφασή του στην από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ νομική πλημμέλεια και, συγκεκριμένα, με το να μη συμψηφίσει λόγω μερικής νίκης και ήττας όλα τα δικαστικά έξοδα, παραβίασε τις διατάξεις των 183 και 178 ΚΠολΔ. Σύμφωνα, όμως, με τα όσα προεκτέθηκαν, ο πιο πάνω λόγος αναιρέσεως είναι απαράδεκτος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 3-10-2006 αίτηση των ........., κλπ για αναίρεση της 8143/2005 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων που ορίζει για τον καθένα ξεχωριστά, λόγω της χωριστής νομικής εκπροσώπησής τους, σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 28 Νοεμβρίου 2007. Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα στις 12 Δεκεμβρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ