213/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 213 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 213/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Αλεξάνδρα Κακκαβά, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Νοεμβρίου 2016, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Κ. Φ. του Μ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Παπασπύρου.

Του αναιρεσιβλήτου: Κ. Σ. του Δ., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Κοινοποιουμένη η αναίρεση στην: Ανώνυμη ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "... ΑΕ", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα. Δεν παραστάθηκε.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-6-2009 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου και της Π. συζ. Κ. Σ., μη διαδίκου στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών και συνεκδικάστηκε με την από 12-3-2010 κατατεθείσα διά των προτάσεων ανταγωγή του ήδη αναιρεσείοντος.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 547/2010 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 453/2013 του Τριμελούς Εφετείου Πατρών.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 11-9-2015 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Χοϊμές διάβασε την από 4-11-2016 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνουν δεκτοί, κατά ένα μέρος, οι πρώτος και τρίτος λόγοι της αναίρεσης και να απορριφθούν οι λοιποί λόγοι αυτής.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, αν ο αντίδικος εκείνου που επέσπευσε τη συζήτηση δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος σ’ αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και, σε καταφατική περίπτωση, προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί.

Στην προκείμενη περίπτωση, από την προσκομιζόμενη με επίκληση από τον αναιρεσείοντα .../20-5-2016 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Πατρών Α. Δ. Κ., προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αίτησης αναιρέσεως, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στον αναιρεσίβλητο.

Κατά συνέπεια, αφού αυτός δεν εμφανίστηκε κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του πινακίου, ούτε κατέθεσε δήλωση (άρθρ. 242 παρ. 2 και 573 παρ. 1 ΚΠολΔ), πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία του, σύμφωνα με την προαναφερόμενη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 ΚΠολΔ. Σημειώνεται ότι η αίτηση αναίρεσης κοινοποιήθηκε και στην ασφαλιστική εταιρεία "...

Α.Ε." (σχετ. η .../25-5-2016 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Αθηνών Α. Τ.) που δεν εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο. Κατά την έννοια του άρθρου 932 ΑΚ, το δικαστήριο της ουσίας, αφού δεχθεί ότι, εξαιτίας αδικοπραξίας, προκλήθηκε σε κάποιο πρόσωπο ηθική βλάβη ή, σε περίπτωση θανάτου, ψυχική οδύνη, καθορίζει στη συνέχεια το ύψος της οφειλόμενης γι’ αυτήν χρηματικής ικανοποίησης, με βάση τους κανόνες της κοινής πείρας και της λογικής, λαμβάνοντας, ιδίως, υπόψη, ως κριτήρια, το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τις συνθήκες τέλεσης της αδικοπραξίας, τη βαρύτητα του πταίσματος του υπόχρεου, το τυχόν συντρέχον πταίσμα του παθόντος ή του θύματος, αντίστοιχα και την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διάδικων μερών.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 931 ΑΚ, η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενήθηκε στον παθόντα λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημίωσης, αν επιδρά στο μέλλον του. Από τη διάταξη αυτή συνάγεται ότι επιδικάζεται σε εκείνον που έχει υποστεί την αναπηρία ή την παραμόρφωση ένα εύλογο χρηματικό ποσό χωρίς σύνδεση με περιουσιακή ζημία, το ύψος του οποίου καθορίζεται με βάση ορισμένους προσδιοριστικούς παράγοντες, δηλαδή το είδος και τις συνέπειες της αναπηρίας ή της παραμόρφωσης, την ηλικία, το φύλο και τις κλίσεις του παθόντος, καθώς και με τη συνεκτίμηση του ποσοστού συνυπαιτιότητας του τελευταίου στην πρόκληση της αναπηρίας ή της παραμόρφωσης, όπως συμβαίνει και στην περίπτωση της κατά τη διάταξη του άρθρου 932 ΑΚ αξίωσης για επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης (ΑΠ 405/2015, ΑΠ 150/2015, ΑΠ 331/ 2014).

Περαιτέρω, κρίσιμος χρόνος για τον υπολογισμό των εύλογων αυτών χρηματικών ποσών είναι ο χρόνος της συζήτησης της υπόθεσης ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, οπότε και λαμβάνεται υπόψη η τότε κατάσταση της υγείας του παθόντος. Δεν εμποδίζεται, όμως, από το δεδικασμένο που παράγεται από την τελεσίδικη δικαστική απόφαση που επιδικάζει τα εν λόγω ποσά (άρθρ. 321 - 325, 331 ΚΠολΔ, 914, 297, 298, 929, 931, 932 ΑΚ), η μεταγενέστερη, με νέα αγωγή, επιδίωξη περαιτέρω αποζημίωσης ή χρηματικής παροχής ή χρηματικής ικανοποίησης, με την προϋπόθεση ότι οι συνέπειες της αδικοπραξίας και της ηθικής βλάβης εκδηλώθηκαν αργότερα και δεν μπορούσαν να προβλεφθούν από το δικαστήριο που επιδίκασε την προηγούμενη αποζημίωση ή πρόσθετη χρηματική παροχή ή χρηματική ικανοποίηση (ΑΠ 790/2015, ΑΠ 1126/2014, ΑΠ 1435/2013).

Κατά πόσο το δικαστήριο έλαβε υπόψη του, κατά την επιδίκαση των πιο πάνω ποσών, τη μελλοντική δυσμενή εξέλιξη, αποτελεί ζήτημα που διαπιστώνεται με την ερμηνεία της προηγούμενης απόφασης (ΑΠ 1435/2013). Τέλος, σύμφωνα με το άρθρο 559 αριθμ. 8 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Ως "πράγματα", κατά την έννοια της διάταξης αυτής, νοούνται οι νόμιμοι, παραδεκτοί, ορισμένοι και λυσιτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο και, συνακόλουθα, στηρίζουν το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης, αντένστασης ή λόγου έφεσης.

Έτσι, ιδρύεται λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 8 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ, αν το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε, για τον καθορισμό του ποσού της εύλογης χρηματικής ικανοποίησης ή της πρόσθετης χρηματικής παροχής των παραπάνω άρθρων, στοιχεία που δεν ήταν επιτρεπτό να συνεκτιμήσει (ΑΠ 979/2014) ή, αντιστρόφως, αρνήθηκε ή παρέλειψε να λάβει υπόψη στοιχεία που ήταν αναγκαία για το σχηματισμό της κρίσης του (ΑΠ 814/2011, ΑΠ 1719/2008).

Στην εξεταζόμενη περίπτωση, το Τριμελές Εφετείο Πατρών, με την προσβαλλόμενη 453/2013 απόφασή του, που εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών για ζημίες από αυτοκίνητα κ.λπ. (άρθρ. 681Α ΚΠολΔ, όπως ίσχυε), αναφορικά με τον τραυματισμό του αναιρεσιβλήτου και την επιδίκαση α) πρόσθετης χρηματικής παροχής και β) χρηματικής ικανοποίησης, δέχθηκε, ανέλεγκτα, τα εξής: "...Περαιτέρω από τα ανωτέρω αποδεικτικά μέσα αποδείχθηκε ότι, συνεπεία του ένδικου ατυχήματος, τραυματίστηκε σοβαρά ο πρώτος ενάγων και μεταφέρθηκε στο Π.Γ.Ν.

Πατρών, όπου διαπιστώθηκε ότι είχε υποστεί μετατραυματική υπαραχνοειδή αιμορραγία και έμφρακτο στη λευκή ουσία του μετωπιαίου λοβού ΔΕ, στο θώρακα τραυματική ρήξη ισθμού αορτής με συνοδό αιμάτωμα πέριξ του αορτικού τόξου και κατιούσας θωρακικής αορτής, πολλαπλά κατάγματα στις ανώτερες πλευρές αριστερά με υπολειμματικό πνευμοθώρακα και υποδόριο εμφύσημα, θλάσεις στις βάσεις των πνευμόνων, εκτεταμένη θλάση στον αριστερό λοβό του ήπατος και στο τμήμα VIII του δεξιού λοβού με υποκάψιο αιμάτωμα ήπατος, υγρό πέριξ του σπληνός και στην ελάσσονα πύελο, διαταραχή της αιμάτωσης του νεφρικού παρεγχύματος, υπερδιακονδύλιο κάταγμα ανοικτό δεξιού μηριαίου, κάταγμα κάτω πέρατος κνήμης δεξιάς και κάταγμα αριστερής πηχεοκαρπικής (βλ.

από 17-7-2008, 17-12-2008 και 30-7-2009 πιστοποιητικά του ανωτέρω νοσοκομείου). Χαρακτηρίστηκε πολυτραυματίας και νοσηλεύθηκε στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) του ανωτέρω νοσοκομείου από τις 24-6-2008 έως 22-10-2008 με συνεχή μηχανική υποστήριξη της αναπνοής και φαρμακευτική αγωγή. Στις 25-6-2008 υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση και του τοποθετήθηκαν δύο ενδαυλικά μοσχεύματα στην κατιούσα θωρακική αορτή κάτωθεν της υποκλειδίου αρτηρίας.

Του έγινε εξωτερική οστεοσύνθεση του αριστερού αντιβραχίου και της δεξιάς κνήμης. Στις 17-7-2008 υποβλήθηκε σε εγχείρηση ερευνητικής λαπαροτομίας, κατά την οποία εξακριβώθηκε ότι από το ατύχημα είχε υποστεί θλάση αριστερού λοβού ήπατος, νεκρωτική εστία στην σπλαχνική επιφάνεια του αριστερού λοβού του ήπατος, υπήρχε ικανή ποσότητα αντιδραστικού υγρού εντός της περιτοναϊκής κοιλότητας, αιμάτωμα σιγμοειδούς χωρίς σημεία ρήξης αυτού και αποορογονοποίηση τμήματος εγκαρσίου.

Υποβλήθηκε σε τομή μέση υπερυπομφάλιο, έγινε είσοδος στην περιτοναϊκή κοιλότητα, κινητοποίηση ήπατος μετά διατομής στρογγυλού και δρεπανοειδούς συνδέσμου, αποσπόγγιση κοιλίας αποκατάσταση της αποορογονοποιημένης επιφάνειας του εγκαρσίου με μεμονωμένες ραφές, αφαίρεση νεκρώματος από την σπλαχνική επιφάνεια του αριστερού λοβού του ήπατος και αποστολή του για καλλιέργεια, πλύσεις κοιλίας, τοποθέτηση τριών παροχετεύσεων τύπου J.P. σύγκλειση τραύματος κατά την ανατομική τάξη και του δέρματος με ραφές ολικού πάχους (βλ.

από 17-7-2008 πρακτικό εγχειρήσεως). Στις 2-7-2008 υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το υπερκονδύλιο κάταγμα του δεξιού μηριαίου, του έγινε προς τούτο εσωτερική οστεοσύνθεση με δύο βίδες των μηριαίων κονδύλων και εξωτερική οστεοσύνθεση του υπερκονδυλίου κατάγματος, εξωτερική οστεοσύνθεση του κατάγματος κάτω πέρατος κνήμης δεξιάς τύπου Pillon και εξωτερική οστεοσύνθεση διαρθρική του κατάγματος αριστερής κερκίδος (πηχεοκαρπικής).

Ακολούθως ο πρώτος ενάγων νοσηλεύθηκε από 17-12-2008 έως 23-12-2008 στο Κέντρο Αποθεραπείας - Αποκατάστασης του θεραπευτηρίου "...". Στις 23-12-2008 παρουσίασε λοίμωξη του ουροποιητικού συστήματος και διακομίσθηκε στην Παθολογική Κλινική του ΠΓΝΠ, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η λοίμωξη αυτή. Στις 2-1-2009 επέστρεψε στο Κέντρο Αποκατάστασης και Θεραπείας του ανωτέρω θεραπευτηρίου, όπου παρέμεινε έως τον Ιούνιο του 2009, οπότε επέστρεψε στην οικία του.

Λόγω του ατυχήματος ο πρώτος ενάγων υπέστη μεγάλου βαθμού νεκροαισθητική βαρηκοΐα άμφω στις υψηλές συχνότητες (βλ. από 30-4-2009 ακοόγραμμα της χειρουργού ωτορινολαρυγγολόγου Ι. Σ.), η οποία χαρακτηρίστηκε μη ιάσιμος και για τα δύο αυτιά και αντιμετωπίσιμη με τη χρήση ακουστικών βαρηκοΐας (βλ. από 5-5-2009 ιατρική γνωμάτευση του ιατρού Ν.

Π.). Με την ...29-4-2009 απόφαση της Α’ βάθμιας Υγειονομικής Επιτροπής της Νομαρχίας Αχαΐας κρίθηκε ότι πάσχει από "παράλυση και των δύο κάτω άκρων με ποσοστό αναπηρίας μεγαλύτερο του ποσοστού 80%, τετραπληγία στα πλαίσια ισχαιμίας μετά από τραυματική ρήξη ισθμού αορτής. Ανίκανος για εργασία εφ’ όρου ζωής". Ακολούθως με την .../26-5-2010 απόφαση της Α’ βάθμιας Υγειονομικής Επιτροπής της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδος κρίθηκε ότι πάσχει από τετραπάρεση με ποσοστό αναπηρίας μεγαλύτερο του 80% με ατροφίες μυών άνω και κάτω άκρων στα πλαίσια βλάβης του νωτιαίου μυελού ως απότοκος τραυματικής ρήξης ισθμού αορτής και ότι χρήζει συμπαράστασης ετέρου ατόμου για τρία έτη, ενώ με την 24124/2011 συνταξιοδοτική πράξη και την .../2011 τροποποιητική πράξη της Υπηρεσίας Συντάξεων του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους συνταξιοδοτήθηκε.

Η πράξη αυτή εκδόθηκε με βάση την υπ’ αριθμ .../5-10-2011 γνωμάτευση της Ανώτατης Στρατιωτικής Υγειονομικής Επιτροπής (ΑΣΥΕ), με την οποία κρίθηκε ότι ο ενάγων είναι πολυτραυματίας, πάσχει από αριστερή πυραμιδική συνδρομή με παραμένουσες σοβαρές λειτουργικές διαταραχές (αδυναμία βάδισης, στήριξης, ορθοστάτησης - σοβαρή έκπτωση μυϊκής ισχύος κάτω άκρων - αδυναμία αριστερού άνω άκρου και μεγάλου βαθμού νευροαισθητήριο βαρηκοΐα άμφω) με ποσοστό αναπηρίας 75%.

Ο πρώτος ενάγων εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας και σήμερα. Όπως προκύπτει από το υπ’ αριθμ. πρωτ. .../22-2-2013 πιστοποιητικό του αιματολογικού Τμήματος του νοσοκομείου Πατρών "..." λόγω της παρατεταμένης νοσηλείας του παρακολουθείται από 19-6-2012 από το αιματολογικό τμήμα του νοσοκομείου, καθόσον πάσχει από δευτεροπαθή αιμοχρωμάτωση και πραγματοποιεί αγωγή αποσιδήρωσης.

Επίσης στις 26-3-2013 εξετάσθηκε στα εξωτερικά ιατρεία της Καρδιοθωρακοχειρουργικής κλινικής του ... και διαγνώστηκε ότι η κατάστασή του είναι βαρειά μετά από ρήξη αορτής και τοποθέτησης ενδοαυλικών stent (βλ. υπ’ αριθμ. πρωτ. .../2013 πιστοποιητικό της ανωτέρω κλινικής του ...). Στις 22-3-2013 κατόπιν εξετάσεώς του στη νευρολογική κλινική του Νοσοκομείου Πατρών "Ο ..." βρέθηκε να πάσχει από προσβολή ανώτερου και κατώτερου κινητικού νευρώνα (τετραπάρεση και πληγία), απότοκο τραυματικής ρήξης ισθμού αορτής και πολλαπλών καταγμάτων και ειδικότερα: 1) πάρεση δεξιού άνω άκρου με μυϊκή ισχύ (3/5), 2) πάρεση αριστερού άνω άκρου για τους μύες ωμικής ζώνης και βραχίονα (MRS -3/5) και πληγία για τους μύες αντιβραχίου και άκρας χειρός (MRS 0/5), 3) παραπάρεση με μυϊκή ισχύ +3/5 για τους μύες της πυελικής ζώνης και μηρού άμφω και πληγία για τους ραχιαίους καμπτήρες δεξιού πέλματος, 4) δυσαισθησίες κάτω άκρων, 5) βάδιση με αμφοτερόπλευρη υποβοήθηση και δυσχέρεια έγερσης από την καθιστή θέση, 6) διαταραχές της ούρησης (βλ.

προσκομιζόμενο υπ’ αριθμ. πρωτ. .../22-3-2013 πιστοποιητικό της ανωτέρω νευρολογικής κλινικής). Από τα προσκομιζόμενα έγγραφα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται ιατρικές γνωματεύσεις ιατρών κρατικών νοσοκομείων, όπου ο ενάγων νοσηλεύθηκε και ιατρών των ανωτέρω κλινικών (ορθοπεδικής, νευρολογικής, αιματολογικής, καρδιοθωρακοχειρουργικής) κυρίως του ...

και του Νοσοκομείου "...", που τον παρακολουθούν σε τακτά χρονικά διαστήματα, μεταξύ των οποίων και πολύ πρόσφατες, αποδεικνύονται οι κακώσεις και η φύση του τραυματισμού του ενάγοντος και γενικά η παρούσα κατάσταση της υγείας του. Τα προσκομιζόμενα, ως άνω, στοιχεία κρίνονται επαρκή για να μορφώσει το Δικαστήριο δικανική κρίση περί των ως άνω επιπτώσεων στην υγεία του πρώτου ενάγοντος και δεν απαιτούνται ιδιάζουσες περί αυτών γνώσεις επιστήμης ή τέχνης.

Άλλωστε η ανάγκη διεξαγωγής πραγματογνωμοσύνης υπόκειται στη διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου... Μετά απ’ αυτά, δεν εκτιμάται ανάγκη διενέργειας πραγματογνωμοσύνης (άρθρ. 368 του ΚΠολΔ) και το αίτημα των εκκαλούντων, όπως υποβάλλεται εκ νέου με το δικόγραφο της έφεσης, να διαταχθεί πραγματογνωμοσύνη, πρέπει να απορριφθεί...

O ενάγων, κατά το χρόνο του ένδικου ατυχήματος ήταν 41 ετών... υγιής, έγγαμος και πατέρας τριών τέκνων. Συνεπεία της εκ του ατυχήματος προελθούσης μόνιμης αναπηρίας του επηρεάζεται δυσμενώς στη μελλοντική, οικονομική και επαγγελματική του εξέλιξη, καθόσον, εξ αιτίας της αναπηρίας του, της έλλειψης κινητικής αυτονομίας και της πλήρους αδυναμίας βάδισης, είναι αδύνατη και η εκτέλεση από αυτόν εργασιών και γενικά η ενασχόλησή του με δραστηριότητες που απαιτούν καταβολή οιασδήποτε σωματικής δύναμης, έχει κριθεί από τις αρμόδιες υγειονομικές επιτροπές της Νομαρχίας Αχαΐας ανίκανος για εργασία εφ’ όρου ζωής.

Ακόμη η αναπηρία του αυτή έχει δυσμενείς συνέπειες στις κοινωνικές και οικογενειακές συναναστροφές του, επίσης στην κοινωνική του ένταξη και ζωή και γενικά αδυνατεί να συμμετέχει σε κάθε μορφή κοινωνικής και οικονομικής ζωής. Για την αντιμετώπιση των δυσμενών αυτών επιπτώσεων στην κοινωνική, επαγγελματική και οικονομική του κατάσταση και εξέλιξη• πρέπει να του επιδικαστεί ως πρόσθετη χρηματική παροχή, κατ’ άρθ. 931 ΑΚ, το ποσό των 100.000 ευρώ.

Το πρωτοβάθμια Δικαστήριο, που επιδίκασε για την αιτία αυτή το ποσό των 150.000 ευρώ αντί του ανωτέρω: ποσού των 100.000 ευρώ, εσφαλμένα έκρινε και πρέπει να γίνει δεκτός ο σχετικός λόγος έφεσης των εκκαλούντων ως βάσιμος... Εκτός όμως από την αποζημίωση πρέπει να επιδικαστεί στον ενάγοντα, ως χρηματική του ικανοποίηση για την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που υπέστη από το ένδικο ατύχημα, το ποσό των 120.000 ευρώ, το οποίο κρίνεται εύλογο και δίκαιο, λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών κάτω από τις οποίες συνέβη το ένδικο ατύχημα, της αποκλειστικής υπαιτιότητας του οδηγού του ζημιογόνου ατυχήματος, του είδους και της φύσης του τραυματισμού του ενάγοντος, της σοβαρότητας της σωματικής βλάβης του ενάγοντος, της μόνιμης αναπηρίας που παρουσιάζει, του χρόνου νοσηλείας του, των επιπλοκών που παρουσιάστηκαν κατά τα ανωτέρω μετεγχειρητικά, της κοινωνικής θέσης και οικονομικής κατάστασης των μερών (φυσικών προσώπων).

Επομένως το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, το οποίο επιδίκασε για την άνω αιτία το ποσόν των 150.000 ευρώ, έσφαλε ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων, γενομένου εν μέρει δεκτού, ως ουσιαστικά βασίμου, του σχετικού λόγου των ανωτέρω εφέσεων για την αιτία αυτή...". Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο, κατά το μέρος που ενδιαφέρει στην παρούσα δίκη, δέχθηκε, ως ουσιαστικά βάσιμες, τις από 12-10-2010 και 20-10-2010 εφέσεις της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "...

Α.Ε." (μη διαδίκου τώρα) και του αναιρεσείοντος, αντίστοιχα, κατά της πρωτόδικης 547/2010 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών που είχε κρίνει διαφορετικά (επιδικάζοντας μεγαλύτερα ποσά για πρόσθετη χρηματική παροχή και χρηματική ικανοποίηση, κατ’ άρθρα 931 και 932 ΑΚ, αντίστοιχα) και, αφού την εξαφάνισε κατά τούτο, δικάζοντας, ακολούθως, επί της ένδικης, από 15-6-2009, αγωγής (και) του αναιρεσιβλήτου, την έκανε δεκτή, κατά ένα μέρος, όπως ορίζεται στο διατακτικό της πληττόμενης απόφασης.

Έτσι όμως που έκρινε το Εφετείο υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του αριθμού 8 εδάφ. α’ του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι κατέληξε στο συμπέρασμά του για την επιδίκαση στον παθόντα - αναιρεσίβλητο των συγκεκριμένων ποσών της πρόσθετης παροχής για την αναπηρία του (των 100.000 ευρώ) και της χρηματικής ικανοποίησης για την ηθική του βλάβη (των 120.000 ευρώ), αφού συνεκτίμησε την αναφερόμενη, αμέσως παρακάτω, νέα βλάβη της υγείας του που εμφανίστηκε μετά τη συζήτηση της υπόθεσης στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο και δεν αποτελούσε στοιχείο της ιστορικής βάσης της αγωγής του, όπως προκύπτει από την παραδεκτή, κατ’ άρθρ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση του δικογράφου της.

Ειδικότερα, το Εφετείο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε τη νέα βλάβη-επιδείνωση της υγείας του αναιρεσιβλήτου που συνίσταται στο ότι αυτός, εξαιτίας της παρατεταμένης νοσηλείας του, παρακολουθείται, από 19-6-2012, από το αιματολογικό τμήμα του νοσοκομείου Πατρών "...", καθόσον πάσχει από δευτεροπαθή αιμοχρωμάτωση και πραγματοποιεί αγωγή αποσιδήρωσης, όπως τούτο προέκυπτε από το μνημονευόμενο στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση .../22-2-2013 πιστοποιητικό του αιματολογικού τμήματος του νοσοκομείου αυτού.

Μάλιστα ο ίδιος ο αναιρεσίβλητος διαλαμβάνει δύο φορές, στις σελίδες 8 και 23 των από 3-4-2013 εφετειακών του προτάσεων, με κεφαλαία γράμματα, ότι "...Η ΒΛΑΒΗ ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΗ ΚΑΙ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΗ ΚΑΙ ΕΠΙΦΥΛΑΣΣΟΜΑΙ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΜΟΥ ΝΑ ΖΗΤΗΣΩ ΤΗΝ ΕΠΙΔΙΚΑΣΗ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΠΟΣΟΥ ΓΙΑ ΗΘΙΚΗ ΜΟΥ ΒΛΑΒΗ", δηλαδή αναφέρει τη βλάβη αυτή απλώς διηγηματικά.

Επομένως, ο σχετικός πρώτος λόγος της αναίρεσης είναι βάσιμος, ως προς το σκέλος του αυτό. Με τον ίδιο λόγο, κατά το δεύτερο σκέλος του, ο αναιρεσείων προβάλλει την αιτίαση ότι, το Εφετείο έλαβε υπόψη, ως προσδιοριστικό παράγοντα για τον καθορισμό των πιο πάνω εύλογων χρηματικών ποσών, και άλλη-νέα βλάβη της υγείας του αναιρεσιβλήτου και, συγκεκριμένα, το ότι στις 22-3-2013, ύστερα από εξέτασή του στη νευρολογική κλινική του παραπάνω νοσοκομείου Πατρών, βρέθηκε να πάσχει και από 1) πάρεση δεξιού άνω άκρου με μυϊκή ισχύ (3/5), 2) πάρεση αριστερού άνω άκρου για τους μύες ωμικής ζώνης και βραχίονα κ.λπ., όπως, κατά τα λοιπά, αναγράφεται στο αναφερόμενο στην ίδια απόφαση .../22-3-2013 πιστοποιητικό της νευρολογικής αυτής κλινικής.

Ο λόγος αυτός, κατά το παραπάνω σκέλος του, είναι αβάσιμος, δεδομένου ότι ο αναιρεσίβλητος επικαλέστηκε στην ένδικη αγωγή του (σελίδες 7 και 8) ότι πάσχει και από τετραπληγία "στα πλαίσια ισχαιμίας μετά από τραυματική ρήξη ισθμού αορτής", όπως τούτο δέχθηκε και η πρωτόδικη απόφαση (5ο φύλλο - 2η όψη αυτής), η οποία δικαιολογεί τις ως άνω βλάβες.

Από τη διάταξη του άρθρου 300 ΑΚ, η οποία εφαρμόζεται σε κάθε περίπτωση ζημίας, συνεπώς, και από αδικοπραξία κατά τις διατάξεις των άρθρων 914 επ. ΑΚ, στις οποίες μπορεί να θεμελιωθεί και η ευθύνη για τη ζημία που προκαλείται κατά τη λειτουργία του αυτοκινήτου, κατ’ άρθρ. 4 ν. ΓΠΝ/1911 (ΑΠ 1715/ 2010, ΑΠ 1253/2007), προκύπτει ότι, όταν στη γένεση ή στην έκταση της ζημίας συντέλεσε και πταίσμα του ζημιωθέντος, το δικαστήριο της ουσίας μπορεί, κατά την ελεύθερη κρίση του, αφού σταθμίσει τις περιστάσεις και ιδιαίτερα το βαθμό του πταίσματος του ζημιωθέντος και του ζημιώσαντος, να μην επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσό αυτής (ΑΠ 652/2014, ΑΠ 1729/ 2013).

Επομένως, η ένσταση συνυπαιτιότητας του ζημιωθέντος δύναται να αφορά είτε στην πρόκληση του ατυχήματος, δηλαδή στη γένεση από αυτό της ζημίας του, είτε στην έκταση αυτής. Πρόκειται για δύο διαφορετικές ενστάσεις, καθεμία των οποίων συντίθεται από διαφορετικά, ολικά ή μερικά, πραγματικά περιστατικά, αφού η μεν πρώτη αναφέρεται στη γένεση της ζημίας, η δε δεύτερη στην έκτασή της (ΑΠ 766/2007).

Έτσι, η παράλειψη του ζημιωθέντος οδηγού να προσδεθεί με τη ζώνη ασφαλείας, όπως επιβάλλεται από τις διατάξεις των άρθρων 12 παρ. 5 και 81 παρ. 17 του ν. 2696/1999 (Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας), θεμελιώνει συντρέχον αυτού πταίσμα, εφόσον συνδέεται αιτιωδώς με τις σωματικές κακώσεις που του προκλήθηκαν (ΑΠ 1278/2009). Στην περίπτωση αυτή, το δικαστήριο καθορίζει το ύψος του ποσοστού της συνυπαιτιότητας του οδηγού του αυτοκινήτου στην επέλευση της ζημίας του, λαμβάνοντας υπόψη το πταίσμα του και ως προς τις δύο πιο πάνω εκδηλώσεις του.

Περαιτέρω, οι έννοιες της υπαιτιότητας ή συνυπαιτιότητας είναι νομικές και, επομένως, η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ως προς τη συνδρομή ή μη συντρέχοντος πταίσματος του ζημιωθέντος στην πρόκληση της ζημίας του υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου κατά τις διατάξεις του άρθρου 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ για ευθεία και εκ πλαγίου παράβαση κανόνων ουσιαστικού δικαίου, καθώς και για παράβαση διδαγμάτων κοινής πείρας.

Ειδικότερα, ελέγχεται αναιρετικά η κρίση του δικαστηρίου για το αν τα πραγματικά περιστατικά που το δικαστήριο δέχεται, ανέλεγκτα, ότι αποδείχθηκαν, καθεαυτά, αντικειμενικώς και βάσει των διδαγμάτων της κοινής πείρας, συγκροτούν ή όχι την έννοια της υπαιτιότητας ή συνυπαιτιότητας (ΑΠ 1591/2014, ΑΠ 652/2014, ΑΠ 76/2014).

Εκφεύγει, όμως, του αναιρετικού ελέγχου η κρίση ως προς το βαθμό-τη βαρύτητα του πταίσματος και το ποσοστό, κατά το οποίο πρέπει να μειωθεί η αποζημίωση, διότι η κρίση αυτή σχηματίζεται από την κατ’ άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ αναιρετικά ανέλεγκτη εκτίμηση των πραγματικών γεγονότων, χωρίς την υπαγωγή τους σε νομική έννοια (ΑΠ 1591/2014, ΑΠ 1715/2010).

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από τη διάταξη αυτή, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο παρών λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία).

Για να είναι ορισμένος ο λόγος αυτός πρέπει να διαλαμβάνονται στο αναιρετήριο: α) οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης ή μνεία ότι αυτή δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, β) ο ισχυρισμός (αγωγικός, ένσταση) και τα περιστατικά που προτάθηκαν για τη θεμελίωσή του, ως προς τον οποίο η έλλειψη, η ανεπάρκεια ή η αντίφαση και η σύνδεσή του με το διατακτικό και γ) εξειδίκευση του σφάλματος του δικαστηρίου, δηλαδή, αν πρόκειται για παντελή έλλειψη αιτιολογίας, μνεία μόνο τούτου, αν πρόκειται για ανεπαρκή αιτιολογία, ποία επιπλέον περιστατικά έπρεπε να αναφέρονται ή ως προς τι υπάρχει έλλειψη νομικού χαρακτηρισμού και, αν πρόκειται για αντιφατικές αιτιολογίες, ποίες είναι αυτές, σε τι συνίσταται η αντίφαση και από πού προκύπτει.

Δεν έχει, όμως, εφαρμογή η παραπάνω διάταξη, όταν οι ελλείψεις ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και, ιδίως, στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος που εξάγεται απ’ αυτές, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα κατά το άρθρο 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές και πλήρες το πόρισμα και για το λόγο αυτόν γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς και όχι γιατί αποδείχθηκε ή γιατί δεν αποδείχθηκε. Τα επιχειρήματα του δικαστηρίου που σχετίζονται με την εκτίμηση των αποδείξεων δεν συνιστούν παραδοχές, με βάση τις οποίες διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και, συνεπώς, δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ώστε, στο πλαίσιο της υπόψη διάταξης του άρθρου 559 αριθμ. 19 του ΚΠολΔ, αυτή να επιδέχεται μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναίρεσης ούτε εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικά τα επιχειρήματα των διαδίκων που δεν συνιστούν αυτοτελείς ισχυρισμούς, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης είναι απαράδεκτος.

Στην ερευνώμενη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε, ανέλεγκτα, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά, αναφορικά με τα ζητήματα των συνθηκών του επίδικου τροχαίου ατυχήματος και της υπαιτιότητας των οδηγών των δύο οχημάτων, ήδη διαδίκων στην παρούσα δίκη, που είχαν εμπλοκή σε αυτό: "Στις 24-6-2008 και περί ώρα 12.10 μ.μ., ο πρώτος ενάγων, οδηγώντας το με αριθμό κυκλοφ. ...

ΙΧΕ αυτοκίνητο, το οποίο ανήκει στην ιδιοκτησία του ιδίου και της δεύτερης ενάγουσας συζύγου του κατά ποσοστό 50% στον καθένα, έβαινε επί της επαρχιακής οδού ... με κατεύθυνση από .... Κατά την ίδια χρονική στιγμή ο πρώτος εναγόμενος ήδη εκκαλών, οδηγώντας το με αριθμό κυκλοφ. ... ΙΧΕ αυτοκίνητο, που είχε μισθώσει από τη δεύτερη εναγομένη, η οποία διατηρεί επιχείρηση εκμίσθωσης αυτοκινήτων, το οποίο ανήκει στην κυριότητα της τρίτης εναγομένης και ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην τέταρτη εναγόμενη ασφαλιστική εταιρεία ήδη εκκαλούσα, εκινείτο επί της ιδίας ανωτέρω επαρχιακής οδού με αντίθετη προς τον πρώτο ενάγοντα κατεύθυνση ήτοι από Πάτρα προς ....

Η επαρχιακή οδός ... στην περιοχή "... έχει συνολικό πλάτος 6 μέτρα με δύο λωρίδες κυκλοφορίας, μία για κάθε κατεύθυνση, πλάτους τριών μέτρων η καθεμία, ενώ τα δύο ρεύματα πορείας διαχωρίζονται με συνεχή διπλή διαχωριστική γραμμή. Στην ανωτέρω περιοχή την περίοδο εκείνη πραγματοποιούνταν έργα διάνοιξης της νέας οδού ...

και για το λόγο αυτό υπήρχαν τοποθετημένες στην πορεία του αυτοκινήτου του πρώτου εναγομένου πινακίδες κινδύνου με την ένδειξη ... (επικίνδυνη στένωση του. οδοστρώματος και στις δύο πλευρές) και ... (περιορισμός ταχύτητας στα 20 χιλιόμετρα). Μόλις ο οδηγός αυτός πλησίαζε στο σημείο αυτό στη θέση "...", κινούμενος με αυξημένη ταχύτητα 60 χιλιόμετρα ανά ώρα, παρά το ότι υπήρχαν οι ανωτέρω πινακίδες και στην πορεία του υπήρχε καμπύλη και ανωφέρεια, καθώς και στένωση του οδοστρώματος, δεν οδηγούσε με σύνεση και προσοχή, δεν ρύθμισε την ταχύτητα του οχήματός του ανάλογα με τις περιστάσεις, αλλά εισήλθε στη δεξιά κλειστή στροφή που υπήρχε στην πορεία του με την ίδια αυξημένη ταχύτητα και έτσι απώλεσε τον έλεγχο του οχήματός του, εξετράπη της πορείας του και, παραβιάζοντας τη διπλή διαχωριστική γραμμή, εισήλθε αιφνιδίως στο αντίθετο προς την πορεία του ρεύμα κυκλοφορίας, όπου εκινείτο κανονικά ο πρώτος ενάγων και προσέγγιζε εκείνη τη στιγμή την εν λόγω στροφή και επέπεσε με σφοδρότητα με το εμπρόσθιο τμήμα του αυτοκινήτου του επί του εμπρόσθιου μέρους του αυτοκινήτου του ενάγοντος, με συνέπεια να τραυματιστεί σοβαρά ο ενάγων, ο μη διάδικος Η.

Γ., συνεπιβάτης στο αυτοκίνητο που οδηγούσε ο πρώτος εναγόμενος και να υποστούν υλικές ζημίες και τα δύο οχήματα. Αποκλειστικά υπαίτιος για το ένδικο ατύχημα και τις ζημιές που προκλήθηκαν από αυτό είναι ο πρώτος εναγόμενος, ο οποίος δεν κατέβαλε την επιμέλεια και προσοχή που θα κατέβαλε κάθε συνετός οδηγός ευρισκόμενος σε ανάλογες περιστάσεις και συγκεκριμένα, μολονότι εκινείτο σε οδό διπλής κατεύθυνσης στην οποία πραγματοποιούνταν έργα διάνοιξης και για το λόγο αυτό υπήρχαν τοποθετημένες στην πορεία του οχήματος που οδηγούσε πινακίδες με ένδειξη ...

και ... δεν οδηγούσε με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή του και δεν ασκούσε τον έλεγχο και την εποπτεία του οχήματός του, ώστε να μπορεί, σε κάθε στιγμή, να εκτελέσει τους κατάλληλους χειρισμούς προς αποφυγή ατυχήματος, αλλά ανέπτυξε ταχύτητα περί τα 60 χιλ/ώρα, όπως και ο ίδιος κατέθεσε στο πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, η οποία ήταν υπερβολική για τις ανωτέρω επικρατούσες στην οδό κυκλοφοριακές συνθήκες, με συνέπεια, κατά την έξοδό του από τη στροφή δεξιάς κλίσεως σε σχέση με την πορεία του, να απολέσει τον έλεγχο του οχήματος που οδηγούσε, να εκτραπεί της πορείας του και να εισέλθει στο αντίθετο προς την πορεία του ρεύμα κυκλοφορίας, όπου εκινείτο ο πρώτος ενάγων και να γίνει πρόξενος της ένδικης σύγκρουσης (παράβαση άρθρων 19 παρ. 1 - 3, 16 παρ. 1, 3, 4, 20 ΚΟΚ).

Ο ίδιος μάλιστα ο πρώτος εναγόμενος, τόσο προανακριτικά (βλ. από 24-6-2008 κατάθεσή του στο Α.Τ. ...), όσο και στο ακροατήριο του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, κατέθεσε ότι λίγο πριν τη σύγκρουση και την είσοδό του στη στροφή αποσπάστηκε για κλάσματα του δευτερολέπτου η προσοχή του από την οδήγηση, κοίταξε το ταμπλό του αυτοκινήτου για να ελέγξει τη διαθέσιμη ποσότητα βενζίνης, δεδομένου ότι υπήρχε πρατήριο υγρών καυσίμων στην περιοχή.

Αντίθετα, στην επέλευση του ατυχήματος δεν συνετέλεσε πταίσμα του πρώτου ενάγοντος, ο οποίος εκινείτο με ταχύτητα 20 χιλιομέτρων στο ρεύμα πορείας του και συγκεκριμένα, όπως προκύπτει ιδιαίτερα από το από 24-6-2008 σχεδιάγραμμα τροχαίου ατυχήματος του Α.Τ. ..., το σημείο σύγκρουσης βρίσκεται 1,50 μ. εντός του ρεύματος πορείας του ενάγοντος και δεδομένου του πλάτους του οδοστρώματος (3 μέτρα) και του πλάτους του αυτοκινήτου του ενάγοντος προκύπτει ότι ο πρώτος ενάγων εκινείτο στο άκρον δεξιό του οδοστρώματος του ρεύματος πορείας του.

Επίσης το αιφνίδιο της εμφανίσεως του αυτοκινήτου που οδηγούσε ο πρώτος εναγόμενος μετά τη στροφή και η κίνηση αυτού στο ρεύμα πορείας του ενάγοντος με αυξημένη ταχύτητα κατέστησε ανέφικτη οιαδήποτε αντίδραση από μέρους του πρώτου ενάγοντος για την αποφυγή του ατυχήματος. Σημειωτέον ότι και ο Η. Γ., που επέβαινε στο όχημα που οδηγούσε ο πρώτος εναγόμενος, κατέθεσε στην από 2-10-2008 προανακριτική κατάθεσή του στο Τ.Τ.

Πατρών ότι, ενώ έβαιναν με ταχύτητα 70 χιλιόμετρα την ώρα περίπου στη θέση ... της ανωτέρω επαρχιακής οδού, αποσπάστηκε η προσοχή του οδηγού σε κάποια ένδειξη στο ταμπλό του αυτοκινήτου, δεν αντιλήφθηκε έγκαιρα την ανωμαλία του οδοστρώματος λόγω των έργων που εκτελούντο και την δεξιά στην πορεία του στροφή, με αποτέλεσμα να εισέλθει στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας και να συγκρουστεί με το όχημα του πρώτου ενάγοντος που εκινείτο κανονικά στην πορεία του και καταλήγει ότι αποκλειστικά υπαίτιος της σύγκρουσης είναι ο πρώτος εναγόμενος που αποδέχθηκε την ευθύνη του ατυχήματος.

Επίσης στον τραυματισμό του ενάγοντος δεν συνετέλεσε πταίσμα του ίδιου, καθόσον αυτός έφερε ζώνη ασφαλείας κατά τη στιγμή του ατυχήματος, μάλιστα σε διαφορετική περίπτωση θα είχε τραυματιστεί θανάσιμα λόγω της σφοδρότητας της μετωπικής σύγκρουσης ή θα έφερε σοβαρά τραύματα στο πρόσωπό του. Ο ίδιος ο παθών το ανέφερε στην προανακριτική κατάθεσή του (από 3-4-2009), αλλά και ο μάρτυρας απόδειξης Δ.

Σ. ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου κατέθεσε μετά λόγου γνώσεως ότι ο ενάγων έφερε ζώνη ασφαλείας και απεγκλώβισε τη ζώνη του γιατί τον ενοχλούσε μετά τη σύγκρουση. Άλλωστε, ο ίδιος ο πρώτος εναγόμενος και ο συνεπιβάτης Η. Γ. δεν κατέθεσαν σχετικά προανακριτικά για το γεγονός αυτό, ενώ για πρώτη φορά ο εναγόμενος στο ακροατήριο του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου κατέθεσε ότι δεν είδε τον ενάγοντα να φέρει ζώνη ασφαλείας.

Τα ανωτέρω δεν αναιρούνται από την προσκόμιση παραδεκτά από τους εκκαλούντες, κατ’ άρθρο 529 παρ. 1 ΚΠολΔ, του από 22/10/2008 εγγράφου - ιστορικό ασθενούς του Ε.Σ.Υ., στο οποίο αναγράφεται ότι διακομίζεται με το ΕΚΑΒ στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του ... ασθενής θύμα τροχαίου ατυχήματος οδηγός χωρίς ζώνη ασφαλείας, καθόσον, όταν έφθασε το ΕΚΑΒ, ο παθών, όπως προαναφέρθηκε, είχε λύσει τη ζώνη ασφαλείας.

Έτσι το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, το οποίο, με την εκκαλούμενη απόφασή του, έκρινε τα ίδια, και απέρριψε ως αβάσιμες κατ’ ουσίαν τόσον την ένσταση συνυπαιτιότητας του πρώτου ενάγοντος στην επέλευση του ατυχήματος όσο και στην έκταση του τραυματισμού του που πρότειναν νόμιμα οι εναγόμενοι και επαναφέρουν με σχετικούς λόγους έφεσης, δεν έσφαλε ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων και, ως εκ τούτου, πρέπει να απορριφθούν, ως ουσιαστικά αβάσιμοι, οι σχετικοί λόγοι της έφεσης, των ήδη εκκαλούντων...".

Κρίνοντας, όμως, έτσι το Εφετείο και, συγκεκριμένα, με το να απορρίψει, ως ουσιαστικά αβάσιμη, τη θεμελιωτική του σχετικού λόγου έφεσης ένσταση του αναιρεσείοντος για συνυπαιτιότητα του αναιρεσιβλήτου στην έκταση της ζημίας του, εξαιτίας της παράλειψής του να φορά, κατά το χρόνο του ατυχήματος, ζώνη ασφαλείας, διέλαβε στην απόφασή του αντιφατικές, ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες, σε σχέση με το ουσιώδες αυτό ζήτημα της ύπαρξης ή όχι οικείου πταίσματος-συνυπαιτιότητας του παθόντος αναιρεσιβλήτου στην έκταση της ζημίας του, με συνέπεια να καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος για την ορθή (ή όχι) μη εφαρμογή των παραπάνω, ουσιαστικού δικαίου, διατάξεων των άρθρων 300 ΑΚ και 12 παρ. 5 ΚΟΚ, τις οποίες, εκ πλαγίου, παραβίασε, και να στερείται η απόφαση από νόμιμη βάση.

Ειδικότερα, ενώ το Εφετείο κρίνει ότι στον τραυματισμό του παθόντος-αναιρεσιβλήτου δεν συντέλεσε πταίσμα του ιδίου, καθόσον αυτός, κατά τη στιγμή του ατυχήματος, φορούσε ζώνη ασφαλείας και, μάλιστα, σε διαφορετική περίπτωση, θα είχε τραυματιστεί θανάσιμα εξαιτίας της σφοδρότητας της μετωπικής σύγκρουσης ή θα έφερε σοβαρά τραύματα στο πρόσωπό του, στη συνέχεια δέχεται, αντιφατικά όμως, ότι αυτός υπέστη, εξαιτίας του ατυχήματος, "...μετατραυματική υπαραχνοειδή αιμορραγία και έμφρακτο στη λευκή ουσία του μετωπιαίου λοβού ΔΕ..." και "...μεγάλου βαθμού νευροαισθητική -από προφανή παραδρομή αναγράφεται στην πληττομένη η λέξη νεκροαισθητική- βαρηκοΐα άμφω στις υψηλές συχνότητες...", δηλαδή τραύματα, κυρίως το πρώτο, που προκαλούνται από κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις και που προϋποθέτουν σοβαρό τραυματισμό του αναιρεσιβλήτου στο κεφάλι και ιδίως στη μετωπιαία χώρα, χωρίς, σε κάθε περίπτωση, να αιτιολογεί πώς προκλήθηκαν τα εν λόγω τραύματα και αν δικαιολογούνται, μολονότι ο αναιρεσίβλητος, κατά τη σχετική παραδοχή, φορούσε ζώνη ασφαλείας.

Ομοίως, ενώ το Εφετείο δέχεται ότι ο αναιρεσίβλητος υπέστη από το ατύχημα τα προπεριγραφόμενα τραύματα στο θώρακα και στην κοιλιακή χώρα, δεν αποσαφηνίζει πώς προκλήθηκαν τέτοιας έκτασης τραύματα και πώς δικαιολογείται τούτο, αν και ο παθών, κατά τα προεκτιθέμενα, φορούσε ζώνη ασφαλείας. Κατά συνέπεια, ο τρίτος λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο ο αναιρεσείων προσάπτει στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση τις πλημμέλειες αυτές από τον αριθμ. 19 του άρθρου 559 Κ.ΠολΔ, είναι βάσιμος, κατά το προαναφερόμενο μέρος του.

Ο ίδιος λόγος, ως προς τις υπόλοιπες αιτιάσεις για ελλείψεις της αιτιολογίας της απόφασης, είναι απαράδεκτος, γιατί, υπό την επίφαση της συνδρομής των προϋποθέσεων θεμελίωσής του στην πιο πάνω διάταξη του αριθμού 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πλήττεται η αναιρετικά ανέλεγκτη εκτίμηση των πραγματικών γεγονότων από το Εφετείο (άρθρ. 561 παρ. 1 ΚΠολΔ).

Κατά μεν την παράγραφο 1 του άρθρου 368 ΚΠολΔ, "Το δικαστήριο μπορεί να διορίσει έναν ή περισσότερους πραγματογνώμονες, αν κρίνει πως πρόκειται για ζητήματα που απαιτούν για να γίνουν αντιληπτά ειδικές γνώσεις επιστήμης ή τέχνης", κατά δε την παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου, "Το δικαστήριο οφείλει να διορίσει πραγματογνώμονες, αν το ζητήσει κάποιος διάδικος και κρίνει ότι χρειάζονται ιδιάζουσες γνώσεις επιστήμης ή τέχνης".

Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι η συμπλήρωση των αποδείξεων με τη διενέργεια πραγματογνωμοσύνης εναπόκειται στην κυριαρχική και μη ελεγχόμενη αναιρετικά κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, το οποίο ελεύθερα εκτιμά την ανάγκη της χρησιμοποίησης του αποδεικτικού αυτού μέσου, με εξαίρεση την περίπτωση κατά την οποία κάποιος από τους διαδίκους ζητήσει τη διεξαγωγή πραγματογνωμοσύνης και το δικαστήριο κρίνει ότι χρειάζονται όχι απλώς "ειδικές" αλλά "ιδιάζουσες" γνώσεις επιστήμης ή τέχνης, οπότε οφείλει να διορίσει πραγματογνώμονα ή πραγματογνώμονες.

Επομένως, αν δεν υπάρχει παραδοχή του δικαστηρίου της ουσίας ότι πρόκειται για ζητήματα που απαιτούν για να γίνουν αντιληπτά ιδιάζουσες γνώσεις επιστήμης ή τέχνης, η μη λήψη υπόψη ισχυρισμού του διαδίκου για ανάγκη διενέργειας πραγματογνωμοσύνης ή η απόρριψη, ρητά ή σιωπηρά, σχετικού αιτήματός του δεν δημιουργεί λόγο αναίρεσης κατά το άρθρο 559 του ΚΠολΔ (ΑΠ 274/2014, ΑΠ 898/2011, πρβλ. 87/2013).

Κατά συνέπεια, είναι, πρωτίστως, απαράδεκτος ο δεύτερος λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο αποδίδεται στο Εφετείο η αιτίαση από τη διάταξη του αριθμού 10 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, επειδή απέρριψε ως αβάσιμο το αίτημα του αναιρεσείοντος προς διεξαγωγή ιατρικής πραγματογνωμοσύνης, προκειμένου να διακριβωθούν οι επιπτώσεις στην κατάσταση της υγείας του αναιρεσιβλήτου, εξαιτίας του ένδικου τραυματισμού του, καθόσον δεν υπάρχει παραδοχή του Εφετείου ότι απαιτούνται ιδιάζουσες γνώσεις επιστήμης για την αντίληψη του ζητήματος αυτού.

Αντίθετα, το Εφετείο αποφάνθηκε, ρητά, ότι "...για να μορφώσει δικανική κρίση περί των ως άνω επιπτώσεων στην υγεία του... ενάγοντος... δεν απαιτούνται ιδιάζουσες περί αυτών γνώσεις επιστήμης..." και απέρριψε, κατόπιν τούτου, το σχετικό αίτημα του αναιρεσείοντος (που θεμελίωνε οικείο λόγο έφεσης) να διενεργηθεί ιατρική πραγματογνωμοσύνη.

Μετά από αυτά, αφού η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης γίνει δεκτή, κατά παραδοχή, κατά ένα μέρος, ως βάσιμων, των προαναφερόμενων δύο λόγων, ενώ παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων, από τους αριθμούς 11 εδάφ. γ’ και 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, που αναφέρονται στο ίδιο αναιρούμενο κεφάλαιο, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά τα κεφάλαιά της που προεκτέθηκαν και ως προς τους διαδίκους της προκείμενης δίκης και, ακολούθως, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, κατά τα αναιρούμενα κεφάλαιά της, στο ίδιο δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου, που έχει καταθέσει ο αναιρεσείων, σε αυτόν (άρθρο 495 παρ. 4 εδάφ. ε’ του ΚΠολΔ, όπως ίσχυε και εφαρμόζεται στην παρούσα υπόθεση πριν αντικατασταθεί με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του ν. 4335/2015 που ισχύει, κατ’ άρθρ. 1 άρθρο ένατο παρ. 2 και 4 αυτού, για τα κατατιθέμενα από την 1-1-2016 ένδικα μέσα).

Τέλος, ο αναιρεσίβλητος που νικήθηκε στη δίκη πρέπει να καταδικαστεί στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημά του (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 453/2013 οριστική απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πατρών, ως προς τα κεφάλαια που αναφέρονται στο σκεπτικό της παρούσας και ως προς τους διαδίκους της προκείμενης δίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο Τριμελές Εφετείο Πατρών, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, πλην αυτών που εξέδωσαν την παραπάνω απόφαση.

Διατάζει την επιστροφή στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που έχει καταθέσει. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 13 Ιανουαρίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 3 Φεβρουαρίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ