2133/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2133 / 2007 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2133/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 12 Νοεμβρίου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ........., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χαράλαμπο Τσιγκά.

Των αναιρεσειόντων: 1. Χ1, 2. Χ2, 3. Χ3, 4 Χ4 , 5. Χ5. Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Λεωνίδα Λεωνίδου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4-10-2002 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5310/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 4232/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 4-9-2006 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Ζώης ανέγνωσε την από 23-10-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ως "πράγματα" τα οποία αν παρά το νόμο λήφθηκαν ή δεν λήφθηκαν υπόψη από το δικαστήριο ιδρύεται ο από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ.8 λόγος αναίρεσης, νοούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί, που τείνουν στην κατά νόμο θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση δικαιώματος ασκουμένου με αγωγή, ανταγωγή, ένσταση ή αντένσταση και επομένως ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, όχι δε οι μη νόμιμοι, αόριστοι, απαράδεκτοι και αλυσιτελείς ισχυρισμοί, οι οποίοι ως τέτοιοι δεν ασκούν επίδραση στην έκβαση της δίκης και επί των οποίων το δικαστήριο δεν υποχρεούται να απαντήσει . Δεν αποτελούν πράγματα κατά την έννοια της διάταξης αυτής ισχυρισμοί που ανάγονται στην έννοια του νόμου ή την ορθή ερμηνεία του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, ούτε τα επιχειρήματα ή συμπεράσματα, από την εκτίμηση των αποδείξεων, έστω και αν προτείνονται με λόγο έφεσης. Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο λόγο ο αναιρεσείων αποδίδει στο εφετείο την αιτίαση, ότι με το να απορρίψει την επικουρικώς προβληθείσα ένσταση αυτού, ότι και αν ακόμη οι προς αυτόν πωλήσεις από τον Χ5 ήσαν εικονικές και υπέκρυπταν δωρεές εν ζωή , αυτές έγιναν από ιδιαίτερο ηθικό του δωρητή προς τον αναιρεσείοντα δωρεοδόχο, με την αιτιολογία, ότι ο Χ5 συμφώνησε με τον εναγόμενο να εγκατασταθεί αυτός και η σύζυγός του στην Αθήνα, διαμένοντες στην μικρή βοηθητική οικία για να παρέχουν στον δωρητή υπηρεσίες καθημερινής φροντίδας και συντροφιάς με αντιστάθμισμα για τις υπηρεσίες αυτές την παραχώρηση χωρίς την καταβολή μισθώματος για τη χρήση της μικρής οικίας, υπέπεσε στην από το άρθρο 559 αρ.8 ΚΠολΔ πλημμέλεια, διότι τέτοιος ισχυρισμός δεν προβλήθηκε ούτε από αυτόν (αναιρεσείοντα) ούτε από τους ενάγοντες. Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος διότι ο φερόμενος ως ληφθείς υπόψη παρά το νόμο, ως άνω ισχυρισμός, δεν αποτελεί "πράγμα" κατά την έννοια του προαναφερομένου άρθρου, αλλά επιχείρημα από την εκτίμηση των αποδείξεων, που συνήγαγε το Εφετείο, προς απόρριψη του ισχυρισμού του ήδη αναιρεσείοντος, ότι οι δωρεές έγιναν από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον.

Από την επισκόπηση της αγωγής προκύπτει, ότι οι ενάγοντες ζήτησαν να αναγνωρισθεί ότι οι αναφερόμενες σ' αυτή μεταβιβάσεις ακινήτων, λόγω πωλήσεως, από τον Χ5 στον εναγόμενο ήδη αναιρεσείοντα, είναι εικονικές πράγματι δε υπέκρυπταν δωρεές, την ανατροπή των οποίων ζήτησαν με την αγωγή, κατά το αναλογούν στη νόμιμη αυτών μοίρα ποσοστό, διότι προσέβαλαν το δικαίωμά τους στη νόμιμη μοίρα επί της κληρονομίας του δωρητή, και να υποχρεωθεί ο εναγόμενος δωρεοδόχος να μεταβιβάσει σε κάθε ενάγοντα το επί των δωρηθέντων ποσοστό της ελλείπουσας νόμιμης μοίρας, σε περίπτωση δε αρνήσεως του εναγομένου να καταδικασθεί αυτός σε σχετική προς τούτο δήλωση βουλήσεως. Το εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του αφού δέχτηκε ότι οι μεταβιβάσεις αυτές είναι εικονικές ως πωλήσεις και ότι πράγματι υπέκρυπταν δωρεές του Χ5 προς τον εναγόμενο, που προσέβαλαν το δικαίωμα νομίμου μοίρας των εναγόντων, απέρριψε την ένσταση του εναγομένου ότι οι δωρεές αυτές έγιναν από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον, ανέτρεψε την με το υπ' αριθμ.......... συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Στέλλας Στοιλοπούλου δωρεά του κληρονομηθέντος στον εναγόμενο, κατά το ανήκον στους ενάγοντες ποσοστό νομίμου μοίρας, μετά ταύτα δε καταδίκασε τον εναγόμενο σε δήλωση βουλήσεως προς μεταβίβαση σε κάθε ενάγοντα του ποσοστού νομίμου μοίρας αυτού, επί των αναφερομένων στην προσβαλλόμενη ακινήτων που ο κληρονομούμενος Χ5 δώρισε στον εναγόμενο με το προαναφερόμενο συμβόλαιο. Με αυτά το εφετείο δεν επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε, όπως με τον δεύτερο λόγο αιτιάται ο αναιρεσείων, αποδίδοντας στο εφετείο την από το άρθρο 559 αρ.9 ΚΠολΔ πλημμέλεια, γι' αυτό και ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

΄Ελλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης για την οποία ιδρύεται ο από το άρθρο 559 αριθμ. 19 Κ.ΠολΔ λόγος αναίρεσης υπάρχει όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της τα περιστατικά που είναι αναγκαία για την κρίση του δικαστηρίου, στην συγκεκριμένη περίπτωση, περί της συνδρομής των νομίμων όρων και προϋποθέσεων της ουσιαστικού δικαίου διατάξεως που εφαρμόστηκε η περί της μη συνδρομής τούτων που αποκλείει την εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες ως προς το νομικό χαρακτηρισμό των περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ο λόγος αυτός αναίρεσης δεν ιδρύεται όταν η έλλειψη, ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα των αιτιολογιών ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγησή τους το εκ των οποίων πόρισμα εκτίθεται σαφώς. Για να είναι ορισμένος και άρα παραδεκτός ο από τη διάταξη αυτή λόγος αναίρεσης πρέπει να αναφέρεται στο αναιρετήριο α) ότι η απόφαση στερείται παντελώς αιτιολογιών ή έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες, στην περίπτωση δε της ανεπάρκειας ή αντίφασης των αιτιολογιών, ποίες επί πλέον αιτιολογίες έπρεπε να περιέχει, στη δε περίπτωση των αντιφατικών αιτιολογιών, πού εντοπίζεται η αντίφαση β) ο πραγματικός ισχυρισμός (αγωγικός, ένσταση κλπ) και τα περιστατικά που προτάθηκαν προς θεμελίωσή του, και η σύνδεσή του με το διατακτικό και γ) η νόμιμη βάση ήτοι η διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάστηκε και μάλιστα ενάριθμα και δ) οι παραδοχές του δικαστηρίου, με πληρότητα και όχι αποσπασματικά, υπό τις οποίες συντελέστηκε η παραβίαση. Στην προκειμένη περίπτωση ο αναιρεσείων κατ' επίκληση παραβίασης από το άρθρο 559 αρ.19 αποδίδει στο εφετείο της αιτιάσεις, ότι με ανεπαρκείς αιτιολογίες δέχτηκε ότι οι γενόμενες α' αυτόν από τον κληρονομούμενο Χ5 πωλήσεις είναι εικονικές και υποκρύπτουν έγκυρες δωρεές (τρίτος λόγος) και ότι απέρριψε την επικουρικώς προβληθείσα ένστασή του, ότι οι δωρεές αυτές έγιναν από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον του δωρητή προς αυτόν (τέταρτος λόγος κατά το οικείο μέρος του) Οι λόγοι αυτοί είναι απορριπτέοι προεχόντως ως αόριστοι, διότι μολονότι ο αναιρεσείων εξειδικεύει την πλημμέλεια στην ανεπάρκεια των αιτιολογιών του εφετείου, δεν αναφέρει ποίες επί πλέον αιτιολογίες έπρεπε να περιλάβει στην απόφασή του το εφετείο. Η παραβίαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας, δηλαδή των γενικών και αφηρημένων αρχών για την εξέλιξη των πραγμάτων, που αντλούνται από την εμπειρική πραγματικότητα με τη βοήθεια της επιστημονικής έρευνας ή της επαγγελματικής ενασχόλησης ιδρύει τον από το άρθρο 559 αρ.1 ΚΠολΔ προβλεπόμενο λόγο αναίρεσης, μόνον όταν αυτά αφορούν την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή σ' αυτούς των πραγματικών γεγονότων και όχι για τη διαπίστωση αυτών. Ειδικότερα παραβίαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας υπάρχει όταν το δικαστήριο εσφαλμένα χρησιμοποιεί ή παραλείπει να χρησιμοποιήσει τις άνω αρχές, για την ανεύρεση με βάση αυτές της έννοιας του κανόνα δικαίου, όταν ιδίως αυτός περιέχει αόριστες νομικές έννοιες, ή για να υπαγάγει ή όχι τα αποδειχθέντα πραγματικά γεγονότα της διαφοράς στον εφαρμοστέο κανόνα δικαίου. Αν η παραβίαση των διδαγμάτων αυτών αφορά την εκτίμηση των αποδείξεων δεν ιδρύεται ο από τη διάταξη αυτή λόγος αναίρεσης, διότι η εκτίμηση των αποδείξεων από το δικαστήριο της ουσίας είναι αναιρετικώς ανέλεγκτη (ΑΠ 610/1988), Για το ορισμένο δε του σχετικού λόγου αναίρεσης πρέπει να αναφέρονται στο αναιρετήριο ποία είναι τα διδάγματα της κοινής πείρας και οι κανόνες δικαίου στην εξειδίκευση των οποίων δεν χρησιμοποιήθηκαν ενώ έπρεπε ή χρησιμοποιήθηκαν εσφαλμένα. Στην προκειμένη περίπτωση με τον τέταρτο λόγο, κατά το οικείο μέρος του, ο αναιρεσείων αποδίδει στο εφετείο την αιτίαση, ότι με το να απορρίψει την ένστασή του, ότι οι δωρεές του κληρονομουμένου προς αυτόν έγιναν από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον, παραβίασε το δίδαγμα της κοινής πείρας, "ότι η ηθική υποχρέωση (καθήκον) δεν έχει σαν προϋπόθεση πάντοτε και μόνο τον συγγενικό δεσμό". Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι η αποδιδόμενη στο εφετείο παραβίαση δεν συνιστά δίδαγμα της κοινής πείρας, κατά την άνω έννοια, αλλά επιχείρημα από την εκτίμηση των αποδείξεων, δεν αναφέρονται δε στο αναιρετήριο οι φερόμενες ως παραβιασθείσες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου. Ο ίδιος τέταρτος λόγος ως προς τις αιτιάσεις του, από το άρθρο 559 αρ.8 και 9 ΚΠολΔ, είναι απορριπτέος ως αόριστος διότι δεν αναφέρεται, ποίο ισχυρισμό δεν έλαβε υπόψη το εφετείο και σε τι συνίσταται η από το άρθρο 559 αρ.9 παραβίαση. Ο πέμπτος λόγος, με τον οποίο ο αναιρεσείων αποδίδει στο εφετείο παραβίαση από το άρθρο 559 αρ.13 ΚΠολΔ είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι ο λόγος αυτός αναίρεσης, δεν ιδρύεται όταν το δικαστήριο δεν υποχρεούται να διατάξει απόδειξη με παρεμπίπτουσα προδικαστική απόφασή του, όπως εν προκειμένω, που η αγωγή δικάστηκε με την διαδικασία του άρθρου 270 ΚΠολΔ, κατά την οποία δεν εκδίδεται απόφαση περί αποδείξεως.

ΓΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 04.09.2006 αίτηση του ............. για αναίρεση της υπ' αριθμ. 4.232/2006 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων από ευρώ χίλια εκατόν εβδομήντα (1.170).

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 27 Νοεμβρίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα στις 10 Δεκεμβρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ