2126/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2126 / 2007 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2126/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1΄ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αναστάσιο - Φιλητά Περίδη, Αντιπρόεδρο, Μάριο - Φώτιο Χατζηπανταζή, Ειρήνη Αθανασίου, Σπυρίδωνα Ζιάκα (επειδή κωλύεται η Αρεοπαγίτης Βαρβάρα Κριτσωτάκη) και Αλέξανδρο Νικάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Οκτωβρίου 2007, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "FAMILY FUN ΨΥΧΑΓΩΓΙΚΗ ΑΕ", που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Παπαφιλίππου.

Του αναιρεσιβλήτου: Ψ1, ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-7-2003 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 8735/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 3010/2005 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 14-4-2006 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η αναιρεσείουσα, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αλέξανδρος Νικάκης, διάβασε την από 1-10-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του δευτέρου λόγου, ως προς το πρώτο σκέλος του, του τρίτου ως προς το πρώτο σκέλος του της αναιρέσεως και την απόρριψη των υπολοίπων. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την με επίκληση προσκομιζόμενη .......... έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης .......... προκύπτει, ότι ακριβές αντίγραφο της από 14.4.2006 αιτήσεως αναιρέσεως, μετά της κάτωθι αυτής πράξεως ορισμού δικασίμου γα την αρχή της παρούσης αναφερόμενη δικάσιμο με κλήση προς συζήτηση για τη δικάσιμο αυτή, με παραγγελία της επισπεύδουσας τη συζήτηση αναιρεσείουσας, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στον αναιρεσίβλητο, ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υποθέσεως με πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε κατέθεσε κατ΄ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ δήλωση μη παραστάσεως κατά τη δικάσιμο αυτή. Επομένως, κατ΄ άρθρο 576 παρ. 2 K.Πολ.Δ, πρέπει το Δικαστήριο να προχωρήσει στη συζήτηση της αιτήσεως, παρά την απουσία του νομίμως κλητευθέντος αναιρεσιβλήτου.-

Αντικείμενο της αξιώσεως, άρα και της δίκης για αποδοχές μισθωτού είναι οι ακαθάριστες (μικτές) αποδοχές του, δηλαδή εκείνες στις οποίες περιλαμβάνονται και οι κατά νόμο κρατήσεις υπέρ ασφαλιστικών οργανισμών, όπως το ΙΚΑ και το ΤΕΑΜ (άρθρα 26 παρ. 5 α.ν. 1846/1951, 22 και 32 ν. 2084/1997), ο φόρος μισθωτών υπηρεσιών κλπ, τις οποίες πρέπει ο εργοδότης να παρακρατεί από τις αποδοχές του μισθωτού. Επομένως, οι γινόμενες από τον εργοδότη σχετικές καταβολές, αναφέρονται στα ακαθάριστα αυτά ποσά αποδοχών, τα οποία αφορούν και οι δικαστικά επιδικαζόμενες διαφορές αντίστοιχα αποδοχών και δεν καθίσταται αόριστο το δικόγραφο της αγωγής αν δεν καθορίζεται σ΄ αυτό, ότι οι καταβολές αυτές αφορούν καθαρά ή ακαθάριστα ποσά. Στην προκειμένη περίπτωση ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος στην ένδικη από 20.7.2003 αγωγή του για τον προσδιορισμό των οφειλομένων σ΄ αυτόν αποδοχών, από τις ακαθάριστες αποδοχές πού δικαιούται, σύμφωνα με τις ΣΣΕ και ΔΑ στις οποίες υπάγεται, αφαιρεί τα χρηματικά ποσά που

αυτός έλαβε από την εναγομένη, χωρίς να προσθέτει σ΄ αυτά τις νόμιμες κρατήσεις που πραγματοποίησε εκείνη. Με το περιεχόμενο αυτό η αγωγή ήταν πλήρως ορισμένη και συνεπώς ο πρώτος λόγος της αναιρέσεως με τον οποίο αποδίδεται η πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμ. 14 ΚΠολΔ, με την ειδικότερη αιτίαση ότι το Εφετείο που την εξέδωσε παρά το νόμο δεν κήρυξε απαράδεκτη την αγωγή, λόγω αοριστίας του δικογράφου της; διότι δεν διαλαμβάνονταν σ΄ αυτό αν οι καταβληθείσες στον αναιρεσίβλητο από την αναιρεσείουσα αποδοχές είναι μικτές ή καθαρές και γιατί ο αναιρεσίβλητος αφαιρεί από τις μικτές αποδοχές τις καθαρές, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Ο ίδιος λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθμ. 8 ΚΠολΔ πρέπει ν΄ απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι η προσβαλλομένη απόφαση έλαβε υπόψη τον περί αοριστίας της αγωγής ισχυρισμό της αναιρεσείουσας και τον απέρριψε.

Επί παροχής παράνομης εργασίας οφείλεται στο μισθωτό, κατά τις αρχές του αδικαιολογήτου πλουτισμού (άρθρο 904 ΑΚ), το ποσό, που ο εργοδότης θα κατέβαλε ως βασική αμοιβή σε άλλο μισθωτό με τις ικανότητες και τα προσόντα του απασχοληθέντος. Για τον προσδιορισμό της ωφέλειας του εργοδότη δεν συνυπολογίζονται πρόσθετες αμοιβές που αυτός θα κατέβαλε στον παρανόμως απασχοληθέντα εργαζόμενο, εάν αυτός εργαζόταν νομίμως, όταν οι αμοιβές αυτές συνδέονται με την προσωπική του κατάσταση (οικογενειακά επιδόματα, επίδομα πολυετίας), οι οποίες δεν θα συνέτρεχαν κατ΄ ανάγκη και στο πρόσωπο εκείνου που θα προσλαμβανόταν και θα απασχολούνταν αντί αυτού νομίμως, κατά τον ίδιο χρόνο.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε τα εξής: Η εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα ανώνυμη εταιρία, που διατηρεί στη Θεσσαλονίκη επιχείρηση BOWLING, μπιλιάρδου και ηλεκτρονικών παιγνιδιών, την 1.6.2002 προσέλαβε τον ενάγοντα και ήδη αναιρεσίβλητο με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου ως ταμία και τον απασχόλησε μέχρι την απόλυσή του στις 12.5.2003.

Ο αναιρεσίβλητος, πέρα από την πενθήμερη εργασία του, εργάστηκε ημέρες Σαββάτου και Κυριακής και ειδικότερα από 1.6.2002 - 30.12.2002 απασχολήθηκε 7 ημέρες την εβδομάδα και από 1.1.2003 - 12.5.2003 6 ημέρες την εβδομάδα. Με βάση τις παραδοχές αυτές επιδίκασε στον αναιρεσίβλητο ως αποζημίωση, κατά τις διατάξεις του αδικαιολογήτου πλουτισμού, το 1/25 του μηνιαίου μισθού του, για τις αντίστοιχες ημέρες εργασίας του τα Σάββατα και τις Κυριακές, επειδή η εργασία τις ημέρες αυτές με το σύστημα της πενθήμερης εργασίας που συμφωνήθηκε να εργάζεται αυτός ήταν άκυρη.

Κατά τον προσδιορισμό όμως της ανωτέρω αποζημιώσεως η προσβαλλομένη απόφαση συνυπολόγισε και τα επιδόματα γάμου και πολυετίας του αναιρεσιβλήτου. Έτσι παραβίασε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθου 904 ΑΚ και υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ, κατά το βάσιμο δεύτερο λόγο της αναιρέσεως.

Ο ίδιος λόγος ως προς την αιτίαση, ότι η αναιρεσιβαλλομένη υπολόγισε τα ίδια επιδόματα, κατά την επιδίκαση της αμοιβής του αναιρεσιβλήτου για παράνομη υπερωριακή απασχόλησή του είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι η ανωτέρω αξίωση επιδικάστηκε ως οφειλόμενη από το νόμο (άρθρ. 4 παρ. 5 ν. 2874/2000) και όχι με βάση τις διατάξεις του αδικαιολογήτου πλουτισμού.- Ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αριθμός 11 περ.

γ΄ ΚΠολΔ, ιδρύεται όταν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν είτε προς άμεση απόδειξη, είτε για συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων. Με τον τρίτο λόγο ης αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλόμενη η πλημμέλεια ότι δεν έλαβε υπόψη περιοδικές δηλώσεις της αναιρεσείουσας προς το ΙΚΑ, στις οποίες φαίνονταν οι ημέρες των Κυριακών που απασχολήθηκε ο αναιρεσίβλητος και τα καταβληθέντα σ΄ αυτόν ποσά της αμοιβής του.

Από τη διαβεβαίωση όμως που διαλαμβάνεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα έγγραφα, που προσκόμισαν με επίκληση οι διάδικοι και όλο το περιεχόμενό της, δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και τα έγγραφα αυτά. Επομένως ο από το άρθρο 559 αριθμ. 11 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως, ως προς το πρώτο σκέλος του, πρέπει ν΄ απορριφθεί ως αβάσιμος.

Περαιτέρω η αιτίαση του ίδιου λόγου, ως προς το δεύτερο μέρος του, από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη την ένσταση εξοφλήσεως της αμοιβής του αναιρεσιβλήτου για την εργασία των Κυριακών είναι αβάσιμος και απορριπτέος, διότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και απέρριψε εκ του πράγματος την ένσταση αυτή.-Επειδή, ο λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ ιδρύεται όταν η απόφαση του δικαστηρίου της ουσίας δεν έχει νόμιμη βάση, ήτοι όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογία), όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του κανόνα δικαίου για την επέλευση της απαγγελθείσας έννομης συνέπειας ή την άρνησή της (ανεπαρκή αιτιολογίας) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (Ολ.

ΑΠ 1/1999). Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε, σχετικά με τον ισχυρισμό της αναιρεσείουσας, περί συμφωνίας αυτής με τον αναιρεσίβλητο, όπως συμψηφίζονται οι προσαυξήσεις για την εργασία του τις Κυριακές και τη νύχτα στις καταβαλλόμενες σ' αυτόν υπέρτερες αποδοχές, τα εξής :

Δεν αποδείχθηκε ότι μεταξύ των διαδίκων, κατά την πρόσληψη του ενάγοντος, συμφωνήθηκε ότι οι τυχόν καταβαλλόμενες σ' αυτόν μεγαλύτερες αποδοχές των όσων δικαιούταν με βάση τις οικείες συλλογικές συμβάσεις θα κάλυπταν τις αμοιβές του για τα επιδόματα και τις προσαυξήσεις που δικαιούταν αυτός. Από κανένα στοιχείο δεν προκύπτει κατάρτιση τέτοιας συμφωνίας, ενόψει και του ότι το μεγαλύτερο συνολικό ποσό που κατέβαλε η εναγομένη στον ενάγοντα στην αρχή της εργασιακής τους σχέσης, δηλαδή το ποσό των 1.326,44 €, ήταν ασήμαντο και δεν μπορούσε να καλύψει τα υπέρμετρα μεγαλύτερο ποσό (13.432,63 Ευρώ), που δικαιούνταν αυτός με βάση το χρόνο και το είδος της εργασίας του που προσέφερε στην εναγομένη κατά το επίδικο χρονικό διάστημα.

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε τον ανωτέρω ισχυρισμό της αναιρεσείουσας ως κατ' ουσίαν αβάσιμο. Με τον τέταρτο λόγο της αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ, διότι δεν έχει καθόλου αιτιολογίες και περιέχει ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες ως προς το ανωτέρω ζήτημα, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, καθόσον η προσβαλλομένη απόφαση περιέχει πλήρεις αιτιολογίες που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την απορριπτική κρίση του ανωτέρω ισχυρισμού της αναιρεσείουσας, ως και του ισχυρισμού της περί εξοφλήσεως της αμοιβής του αναιρεσιβλήτου για την εργασία του τις ημέρες του Σαββάτου, των Κυριακών και τη νυχτερινή του εργασία, με βάση την ανωτέρω συμφωνία του συμψηφισμού.

Μετά από αυτά πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το προαναφερόμενο μέρος της και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο με άλλη σύνθεση (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 3010/2005 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της.

Παραπέμπει την υπόθεση κατά το μέρος αυτό για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο με άλλη σύνθεση.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο σε μέρος της δικαστικής δαπάνης της αναιρεσείουσας, την οποία καθορίζει σε επτακόσια (700) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 7 Νοεμβρίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 5 Δεκεμβρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ