2122/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2122 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2122/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 27 Ιανουαρίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Β. συζ. Β. Ε., το γένος Σ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεράσιμο Ποταμιάνο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Δήμου Λουτρακίου Περαχώρας Κορινθίας, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Δήμαρχό του, 2. Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Νομού Κορινθίας, που εκπροσωπείται νόμιμα, 3.Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (ΥΠΕΧΩΔΕ), που εκπροσωπείται νόμιμα και 4. Ελληνικού Δημοσίου που εκπροσωπείται νόμιμα, και κατά 5. Εταιρείας "PEPSICO ΗΒΗ ΑΒΕΕ", που εδρεύει στο Κορωπί και εκπροσωπείται νόμιμα, 6.Εταιρείας "IRIS AE" που εδρεύει στο Λουτράκι και εκπροσωπείται νόμιμα, 7. Εταιρείας "Γ. Μ. και ΣΙΑ ΟΕ" που εδρεύει στο Λουτράκι, και εκπροσωπείται νόμιμα, 8. Εταιρείας "ΗΡΑ Λουτρακίου ΑΕ", που εδρεύει στο Λουτράκι, και εκπροσωπείται νόμιμα, 9. Εταιρείας "ΥΓΕΙΑ-Μεταλλικά Νερά Χ. Δ. και ΣΙΑ ΟΕ" που εδρεύει στο Καρμπουνάρι Λουτρακίου και εκπροσωπείται νόμιμα και 10. Εταιρείας "Ν. Π. ΑΕ", που εδρεύει στο Λουτράκι και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκαν ο 1ος από τους πληρεξούσιους δικηγόρους του Νικόλαο Λόη και Γεώργιο Δήμα, η 2η και 3ο δεν εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο και το 4ο εκπροσωπήθηκε από τον πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, Βασίλειο Κορκίζογλου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.. Η 5η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Μπόμπο, οι δε 6η, 7η, 8η , 9η και 10η δεν εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3-4-2007 αγωγή και την από 16-1-2008 προσεπίκληση της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 8535/2009 του ίδιου Δικαστηρίου και 4132/2011 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 7-9-2011 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χρυσόστομος Ευαγγέλου, ανέγνωσε την από 16-1-2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης. Οι πληρεξούσιοι των παραστάντων αναιρεσιβλήτων ζήτησαν την απόρριψή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως προκύπτει από τις υπ' αριθ. 10.876/17-7-2013, 10.883, 10.884, 10.885, 10887, 10888/22-7-2013 εκθέσεις του δικαστικού επιμελητή Κορίνθου Π. Δ., ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης με την κάτω απ' αυτήν πράξη ορισμού δικασίμου, καθώς και κλήση για συζήτηση, επιδόθηκε, νομότυπα και εμπρόθεσμα, στην αναιρεσίβλητη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Κορινθίας και στις αναιρεσίβλητες εταιρίες "IRE Α.Ε.", " Γ. Μ. και Σια Ο.Ε", " ΗΡΑ - Λουτρακίου Α.Ε.", " ΥΓΕΙΑ-Μεταλλικά Νερά Χ. Δ. και Σια Ο.Ε." και " Ν. Π. Α.Ε.". Οι ως άνω αναιρεσίβλητοι δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο κατά τη συζήτηση της υπόθεσης ούτε παρέστησαν με δήλωση του άρθρου 242 αρ. 2 του ΚΠολΔ. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία τους (άρθρο 576 παρ.2 ΚΠολΔ). Το Υπουργείο Περιβάλλοντος θεωρείται ότι εκπροσωπείται από το παριστάμενο Ελληνικό Δημόσιο, με το οποίο ταυτίζεται.

Κατά το άρθρο 937εδ. α' του Α.Κ. "Η απαίτηση από αδικοπραξία παραγράφεται μετά πενταετία, αφότου ο παθών έμαθε τη ζημία και τον υπόχρεο σε αποζημίωση, σε κάθε όμως περίπτωση η απαίτηση παραγράφεται μετά την πάροδο είκοσι ετών από την πράξη ", κατά δε το άρθρο 938 του Α.Κ. " όποιος οφείλει αποζημίωση από αδικοπραξία έχει την υποχρέωση, κατά τις διατάξεις για τον αδικαιολόγητο πλουτισμό, να αποδώσει ό, τι περιήλθε σε αυτόν, ακόμη και αν η απαίτηση από την αδικοπραξία έχει παραγραφεί ".

Από τις διατάξεις αυτές, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 904 επ. του Α.Κ., προκύπτει ότι, μετά την πενταετή παραγραφή της αξιώσεως από αδικοπραξία, ο υπόχρεος σε αποζημίωση υποχρεούται να αποδώσει στον ζημιωθέντα κάθε ωφέλεια που περιήλθε στον ίδιο από την αδικοπραξία, σύμφωνα με τις διατάξεις του αδικαιολόγητου πλουτισμού.

Η αξίωση του αδικαιολόγητου πλουτισμού, από άποψη ουσιαστικού δικαίου είναι επιβοηθητική, ασκούμενη όταν δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για τη θεμελίωση αξιώσεως από σύμβαση ή αδικοπραξία, αφού σε αντίθετη περίπτωση δεν δύναται να γίνει λόγος για έλλειψη νόμιμης αιτίας. Αν όμως η αξίωση του αδικαιολόγητου πλουτισμού σωρεύεται κατά δικονομική επικουρικότητα (άρθρο 219 Κ.Πολ.Δικ.) υπό την αίρεση της απορρίψεως της κύριας βάσης από σύμβαση ή αδικοπραξία, τότε για την πληρότητα της επικουρικής αυτής αγωγής, αν μεν η κύρια βάση στηρίζεται στη σύμβαση, πρέπει να γίνεται στο αγωγικό δικόγραφο απλή επίκληση της ακυρότητας της συμβάσεως, αν δε η κύρια βάση στηρίζεται στην αδικοπραξία, τότε πρέπει να αναφέρεται μόνον η ωφέλεια που αποκόμισε ο εναγόμενος από την αδικοπραξία, αφού την παραγραφή της σχετικής αξιώσεως απόκειται στον εναγόμενο να την προτείνει κατ' ένσταση (άρθρο 277 Α.Κ.), ώστε μετά την απόσβεση της κύριας αξιώσεως από αδικοπραξία να ενεργοποιηθεί η από το άρθρο 938 Α.Κ.

επικουρική αγωγική αξίωση για το περιελθόν στον αδικοπραγήσαντα και να δημιουργηθεί η υποχρέωση του δικαστηρίου να εξετάσει την ουσιαστική βασιμότητα της (Α.Π. 28/2010). Αν, όμως, μοναδική βάση της αγωγής είναι εκείνη από τον αδικαιολόγητο πλουτισμό, ο οποίος περιήλθε στον εναγόμενο από αδικοπρακτική σε βάρος του ενάγοντος συμπεριφορά του (εναγομένου), τότε για τη νομιμότητα της αγωγής αυτής είναι αναγκαίο να εκτίθεται σ' αυτήν ότι η αξίωση από αδικοπραξία έχει παραγραφεί, αφού μόνο τότε ο εξ αυτής πλουτισμός του εναγομένου στερείται νόμιμης αιτίας και παρέχεται στον ζημιωθέντα από τα άρθρο 938 και 904 επ.

Α.Κ. το δικαίωμα να αξιώσει από τον υπαίτιο της ζημίας την απόδοση της ωφέλειας που αποκόμισε από την περιουσία του. Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 του Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται μόνον αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών.

Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, δηλαδή με την απόδοση στον κανόνα δικαίου έννοιας μη αληθινής ή μη αρμόζουσας ή έννοιας περιορισμένης ή στενής, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.

ΑΠ 7/2006, 4/2005).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση των ενδίκων από 3-4-2007 και 16-1-2008 αγωγών, οι οποίες συνεκδικάστηκαν στον πρώτο βαθμό, εκτίθεται σ' αυτές ότι οι εναγόμενοι, με τις παρατιθέμενες για τον καθένα υπαίτιες και παράνομες συμπεριφορές τους, αποστέρησαν την ενάγουσα από τη χρήση και εκμετάλλευση του ακινήτου της, που βρίσκεται στην περιφέρεια του Δήμου Λουτρακίου Περαχώρας Κορινθίας, με αποτέλεσμα να προκαλέσουν σ' αυτήν ζημία, η οποία συνίσταται στο, κέρδος το οποίο με κάθε πιθανότητα και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων θα αποκόμιζε από την εκμετάλλευση του ακινήτου της κατά τους αναφερόμενους στην αγωγή τρόπους.

Ότι κατά τα ίδια ποσά οι εναγόμενοι κατέστησαν πλουσιότεροι από την περιουσία της, αφού απέφυγαν αντίστοιχη δαπάνη για την απαλλοτρίωση του ακινήτου της ή για την αγορά ή μίσθωση άλλου ακινήτου που θα τους παρείχε την ίδια ωφέλεια. Ζήτησε δε η ενάγουσα να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι κατά τις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού διατάξεις, να της καταβάλουν, καθένας εις ολόκληρον, τα αναφερόμενα στις αγωγές χρηματικά ποσά.

Υπό το περιεχόμενο αυτό οι αγωγές δεν είναι νόμιμες, διότι, εφόσον για τα αιτούμενα χρηματικά ποσά υφίσταται κατά τα εκτιθέμενα στις αγωγές αξίωση της ενάγουσας κατά τις διατάξεις περί αδικοπραξιών και δεν γίνεται επίκληση ότι η εν λόγω αξίωση υπέκυψε σε παραγραφή, ο επικαλούμενος πλουτισμός των εναγομένων δεν είναι αδικαιολόγητος και συνεπώς δεν θεμελιώνεται αξίωση της ενάγουσας από το άρθρο 904 επ.

Α.Κ. Επομένως, το Εφετείο που δέχθηκε τα ίδια και απέρριψε την έφεση της ενάγουσας κατά της πρωτόδικης απόφασης, που είχε απορρίψει τις ένδικες αγωγές ως μη νόμιμες με την ίδια ως άνω αιτιολογία, ορθά εφάρμοσε τους κανόνες ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 904, 914,, 938 ΑΚ. Επομένως, είναι αβάσιμος ο περί του αντιθέτου μοναδικός από το άρθρο 559 αριθ.1 ΚΠολΔ λόγος του αναιρετηρίου με τον οποίο ψέγεται το Εφετείο διότι (κατά λέξιν) "παρεβίασε του κανόνες του ουσιαστικού δικαίου, των άρθρων 904 ΑΚ, 937 ΑΚ και ειδικότερον της διατάξεως της παραγραφής, που ερευνάται, αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο, το οποίο όφειλε και έδει, με ενδελεχή έλεγχο, και επισκόπηση...των αγωγών...να διαγνώσει ότι η η αδικοπρακτική αγωγή...είχε υποπέσει στην πενταετή, παραγραφή και να εκδικάσει με τις διατάξεις του αδικαιολόγητου πλουτισμού."

Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση. Η αναιρεσείουσα πρέπει, ως ηττηθείσα (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα των παρισταμένων αναιρεσιβλήτων, που έχουν διαφορετική ο καθένας υπεράσπιση.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 7-9-2011 αίτηση της Β. Ε., κατοίκου ..., για αναίρεση της υπ' αριθ. 4132/2011 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των παρισταμένων αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει για την εταιρία "PEPSICO ΗΒΗ ΑΒΕΕ." και το Δήμο Λουτρακίου Κορινθίας στο ποσό δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ για τον καθένα και για το Ελληνικό Δημόσιο στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 5 Μαρτίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 27 Νοεμβρίου 2014.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ