2120/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2120 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2120/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ΄ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αχιλλέα Νταφούλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (επειδή κωλύεται ο Αντιπρόεδρος Ιωάννης Παπανικολάου), Ελένη Μαραμαθά, Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη και Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Οκτωβρίου 2007, με την παρουσία και του γραμματέα Αντωνίου Στυλιανουδάκη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αργυρώ Γρατσία - Πλατή, βάσει δηλώσεως του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) ........., 2) ..........., 3) .........., 4) ........., 5) ........ και 6) .........., οι οποίοι παραστάθηκαν με τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Πέτρο Παπανώτη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-1-2005 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2790/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 2957/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 7-7-2006 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αντώνιος Παπαθεοδώρου, διάβασε την από 5-10-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου αναίρεσης κατά το πρώτο μέρος του και του δεύτερου λόγου και την απόρριψη του πρώτου λόγου κατά το δεύτερο μέρος του. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 330 και 914 ΑΚ, προϋπόθεση της ευθύνης προς αποζημίωση είναι η ύπαρξη μεταξύ του ιδρυτικού λόγου της ευθύνης (ζημιογόνου γεγονότος) και της ζημίας, αιτιώδους συνάφειας, η οποία υπάρχει όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνόμενου προσώπου, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ήταν ικανή και μπορούσε αντικειμενικά να επιφέρει κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων το επιζήμιο αποτέλεσμα.

Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε κυριαρχικά ως αποδειχθέντα επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί είναι κρίση νομική. Εξάλλου, η παράβαση των διατάξεων του ΚΟΚ δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί, όμως, στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης ή παράλειψης και του επελθόντος αποτελέσματος.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ., λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης, ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της τα περιστατικά που είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση ως προς τη συνδρομή του νόμιμων όρων και προϋποθέσεων της διάταξης η οποία εφαρμόστηκε ή για τη μη συνδρομή τους που αποκλείει την εφαρμογή της καθώς και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς, ασαφείς ή αντιφατικές αιτιολογίες στο νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Στις 23-5-2003 και περί ώρα 15.15' ο γιός των δύο πρώτων και αδελφός των λοιπών εναγόντων και ήδη αναιρεσιβλήτων Ψ οδηγούσε το υπ' αριθ. κυκλ. ........ ΔΧΕ (ταξί) ιδιοκτησίας του στην εθνική οδό ........, με κατεύθυνση από .......

προς ......, και στη δεύτερη από δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας του ρεύματος πορείας του. Όταν έφθασε στο ύψος του 76,700 χιλιομέτρου της και λίγο πριν από τη γέφυρα του ....., ο οδηγός ενός αυτοκινήτου αγνώστων στοιχείων, κόκκινου χρώματος, που κινούνταν στην ίδια οδό και με ίδια κατεύθυνση, αφού πρώτα προσπέρασε από αριστερά το ταξί του μάρτυρα αποδείξεως Γ1, που ακολουθούσε το ταξί του Ψ από απόσταση 30 μ.

περίπου, επιχείρησε εν συνεχεία, κινούμενο με υπερβολική ταχύτητα στην τρίτη λωρίδα κυκλοφορίας της ως άνω οδού, να προσπεράσει, επίσης από αριστερά, και το ταξί του τελευταίου αυτού, λόγω όμως της ταχύτητάς του, της καμπύλης του δρόμου στο σημείο εκείνο και της ολισθηρότητας του οδοστρώματος λόγω βροχής, έχασε τον έλεγχο του αυτοκινήτου του, μετατοπίστηκε αιφνίδια προς τη λωρίδα όπου έβαινε το ταξί και προσέκρουσε με το εμπρός δεξιό μέρος του στο εμπρός αριστερό μέρος του οχήματος του συγγενούς των εναγόντων.

Ο τελευταίος, λόγω του αιφνιδίου χτυπήματος, ενήργησε ελιγμό προς τα δεξιά και τροχοπέδηση. Όμως το όχημά του, αφού περιστράφηκε δεξιά, εκτράπηκε από την πορεία του και προσέκρουσε με την αριστερή πλευρά του στα κιγκλιδώματα στο δεξιό μέρος της οδού, ανατράπηκε και ακινητοποιήθηκε με την αριστερή πλευρά του προς το έδαφος, ο δε οδηγός Ψ τραυματίστηκε θανάσιμα.

Ειδικότερα έπαθε βαριές κακώσεις θώρακα και κοιλιάς, από τις οποίες, ως μόνη ενεργό αιτία, επήλθε ο θάνατός του. Με τα δεδομένα αυτά, αποκλειστικά υπαίτιος για το ατύχημα είναι ο οδηγός του αγνώστων στοιχείων ζημιογόνου αυτοκινήτου, ο οποίος από μη ενσυνείδητη αμέλεια, δηλαδή από έλλειψη προσοχής που όφειλε από τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβαλει ως μέσος συνετός οδηγός και η οποία προσοχή θα οδηγούσε σε πρόβλεψη του ατυχήματος, δεν οδηγούσε με σύνεση και προσοχή ούτε ασκούσε τον έλεγχο και την εποπτεία του οχήματός του, ώστε να είναι σε θέση να εκτελεί σε κάθε στιγμή τους αναγκαίους χειρισμούς, ούτε ρύθμισε την ταχύτητά του λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες της οδού (ολισθηρό οδόστρωμα λόγω βροχής), κατά παράβαση των άρθρων 12 παρ. 1, 19 παρ. 1 και 2 του ν. 2696/1999 (ΚΟΚ), με συνέπεια να γίνει πρόξενος του ατυχήματος, όπως προαναφέρεται.

Το εναγόμενο και ήδη αναιρεσείον ισχυρίστηκε κατά τη συζήτηση στο πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, ισχυρίζεται δε και στο παρόν με την έφεσή του ότι οι ενάγοντες δεν νομιμοποιούνται παθητικά να στρέφονται κατ' αυτού, δεδομένου ότι δεν ευθύνεται για αποζημίωσή τους, αφού ο θάνατος του συγγενούς τους δεν προκλήθηκε από άγνωστο αυτοκίνητο, ώστε να στοιχειοθετείται ευθύνη του κατ' άρθρο 19 παρ. 1 του ν. 489/1976.

Και τούτο γιατί στην έκθεση αυτοψίας της τροχαίας αναφέρεται ότι δεν διαπιστώθηκε ευθύνη τρίτου αυτοκινήτου μη εμπλακέντος στο ατύχημα, ούτε βρέθηκαν ίχνη τροχοπέδησης στον τόπο του ατυχήματος. Ο ισχυρισμός του όμως αυτός ελέγχεται αβάσιμος, αφού πέρα από τις καταθέσεις του προαναφερόμενου αυτόπτη μάρτυρα Γ1 ο οποίος φέρεται ως αυτόπτης μάρτυρας και στη συνταχθείσα από ........

έκθεση αυτοψίας τροχαίου ατυχήματος που συντάχθηκε από τον Ανθυπαστυνόμο του Τ.Τ. Κορίνθου ........., τόσο στην προανάκριση όσο και στο ακροατήριο του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, και από τις φωτογραφίες του ταξί του θανόντος, που προσκομίζουν και επικαλούνται οι ενάγοντες, η γνησιότητα των οποίων δεν αμφισβητείται, προκύπτει ότι τούτο φέρει ίχνη κόκκινου χρώματος στην αριστερή πόρτα και στο αριστερό φτερό, και μάλιστα διακρίνονται εντονότερα σε ένα θραύσμα του ταξί, που βρήκε στον τόπο του ατυχήματος την επόμενη ημέρα ο αδελφός του θανόντος τρίτος ενάγων και παρέδωσε στην τροχαία Κορίνθου, όπως εμφανίζεται στη σχετική φωτογραφία του.

του. Υπαιτιότητα του παθόντος δεν αποδείχτηκε, αφού αυτός οδηγούσε το όχημά του με κανονική ταχύτητα (90 χλμ/ώρα με ανώτατο επιτρεπόμενο όριο στην περιοχή αυτή τα 120 χλμ/ώρα), δεν μπόρεσε δε να αντιδράσει αποτελεσματικά και να αποφύγει τη σύγκρουση λόγω του αιφνιδιασμού του από την πιο πάνω ενέργεια του άγνωστου oδηγoύ".

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε την έφεση του αναιρεσείοντος κατά της πρωτόδικης απόφασης που δέχθηκε εν μέρει την αγωγή των γονέων και αδελφών του θανάσιμα τραυματισθέντος. ΄Ετσι που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες αναφορικά με το κρίσιμο ζήτημα της εμπλοκής αγνώστου αυτοκινήτου στην επέλευση του τροχαίου ατυχήματος και εντεύθεν στην έλλειψη υπαιτιότητας του θανάσιμα τραυματισθέντος οδηγού.

Ειδικότερα το μεν δεν αναφέρει: α) τον αριθμό και το πλάτος κάθε λωρίδας κυκλοφορίας του προς Αθήνα ρεύματος της Ε.Ο. ...... στο σημείο του ατυχήματος, β) ποιά ήταν η ταχύτητα του άγνωστου αυτοκινήτου κατά την κίνησή του στην τρίτη από δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας, γ) αν η κυκλοφοριακή κίνηση οχημάτων κατά τη χρονική στιγμή του ατυχήματος ήταν μεγάλη ή μικρή, δ) το μήκος των ιχνών τροχοπέδησης που δέχθηκε ότι ενήργησε ο οδηγός του ταξί και ε) αν η καμπύλη του δρόμου στο σημείο του ατυχήματος ήταν προς τα δεξιά ή προς τα αριστερά και πόσο μοιρών, το δε δεν εξηγεί πώς είναι δυνατόν το άγνωστο όχημα, που, όπως δέχεται, εκινείτο στην τρίτη από δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας, να επιχειρήσει προσπέραση από αριστερά του ταξί που εκινείτο στην παράλληλη δεύτερη από δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας και μάλιστα κατά την προσπέραση αυτή να μετατοπιστεί στην ως άνω δεύτερη λωρίδα και όχι στην τέταρτη από δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας (λωρίδα επιτάχυνσης).

Με όλα αυτά, όμως, καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος του ως άνω κρίσιμου ζητήματος της ύπαρξης αστικής ευθύνης του αναιρεσείοντος και συνεπώς ο δεύτερος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτεται στο Εφετείο η πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ, 19 ΚΠολΔ, για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης ως διαλαμβάνουσα ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες, πρέπει vα γίνει δεκτός ως βάσιμος.

Κατόπιν όλων αυτών, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου είναι δυνατή από άλλους δικαστές (άρθρα 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.). Τέλος οι αναιρεσίβλητοι πρέπει να καταδικαστούν στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε και προτάσεις (άρθρα 176, 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

-

Αναιρεί την 2957/2006 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

-

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

-

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 14 Νοεμβρίου 2007. Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Δεκεμβρίου 2007.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ