Appeal dismissed because the appellant failed to prove the contested ground was properly raised and re-raised in lower courts.

Απόφαση 211 / 2024 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 211/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μαρουλιώ Δαβίου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, κωλυομένης της Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Μαρίας Μουλιανιτάκη, Μαρία Κουφούδη, Γεώργιο Καλαμαρίδη, Αθανάσιο Θεοφάνη, Αθανάσιο Τσουλό-Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 3 Μαΐου 2023, με την παρουσία και του Γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Έ. Π. του Α. και της Λ.-Κ.-Β., 2) Δ. - Θ. Π. του Α. και της Λ.-Κ.-Β., 3) Α. Π. του Δ. και της Θ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Σπυρίδωνα Γκάνια, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ι.-Π. Τ. του Γ. και της…, κατοίκου Ξ., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αντωνία Αλετρά, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14-11-2017 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Ξάνθης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 319/2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 80/2019 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ξάνθης. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 16-12-2019 αίτησή τους, η οποία προσδιορίστηκε για συζήτηση, αρχικά στη δικάσιμο 2-12-2020, και, κατόπιν αναβολής, στη δικάσιμο 26-5-2021. Σήμερα, η υπόθεση επανέρχεται για συζήτηση, κατ' εφαρμογήν της διάταξης του άρθρου 307 του ΚΠολΔ, κατόπιν της υπ' αριθμόν 248/2022 Πράξης του Προέδρου του Γ' Πολιτικού Τμήματος.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη από 16-12-2019 (αρ. κατ. 108/2019) αίτηση, για την αναίρεση της υπ' αριθμ. 80/2019 οριστικής απόφασης του δικάσαντος ως εφετείου Μονομελούς Πρωτοδικείου Ξάνθης, έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 1, 566 § 1 Κ.Πολ.Δ), είναι επομένως παραδεκτή (άρθρο 577 § 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 1 και 3 ΚΠολΔ).

Η προσβαλλόμενη απόφαση εκδόθηκε επί της από 29/11/2010 έφεσης του ήδη αναιρεσίβλητου (εκπροσωπούμενου από τους γονείς του λόγω της τότε ανηλικότητας του) κατά της υπ' αριθμ. 319/2018 οριστικής απόφασης του Ειρηνοδικείου Ξάνθης, με την οποία είχε γίνει δεκτή η κατ' αυτού από 14-11-2017 αγωγή παροχής διόδου με αποζημίωση των ήδη αναιρεσειόντων.

Με την αναιρεσιβαλόμενη κατ' αποδοχή της έφεσης και μετ' εξαφάνιση της εκκαλουμένης έγινε και πάλι δεκτή η αγωγή με παροχή διαφορετικής όμως διόδου. Κατά τη διάταξη του άρθρου 1012 ΑΚ, αν ακίνητο στερείται την αναγκαία δίοδο προς το δρόμο, έχει δικαίωμα ο κύριός του να απαιτήσει δίοδο από τους γείτονες έναντι ανάλογης αποζημίωσης, κατά δε τη διάταξη του άρθρου 1013 του ίδιου Κώδικα, η κατεύθυνση της διόδου και η έκταση του δικαιώματος για τη χρήση της, καθώς και η αποζημίωση που πρέπει να καταβληθεί, καθορίζονται με δικαστική απόφαση.

Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται ότι ως ακίνητο περίκλειστο θεωρείται εκείνο που στερείται από κάθε επικοινωνία με δημόσια, δημοτική ή κοινοτική οδό, αναγκαία για την εκμετάλλευση ή χρησιμοποίησή του κατά τον προορισμό του, καθώς και εκείνο που έχει μεν δίοδο, αλλά οι ανάγκες του εξυπηρετούνται ατελώς από αυτήν, ανεξάρτητα αν πρόκειται για ακίνητα αγροτικά ή αστικά, οικοδομημένα εν μέρει ή για ασκεπείς χώρους εντός ή εκτός σχεδίου.

Η έκταση του δικαιώματος για τη χρήση της διόδου, η οποία πρέπει να ανταποκρίνεται προς την οικονομική χρησιμότητά του, καθώς και η επάρκεια της διόδου κρίνονται αντικειμενικά, σύμφωνα με τις συγκεκριμένες εκάστοτε συνθήκες, κατά το χρόνο άσκησης της αγωγής, ενόψει των αναγκών του ακινήτου, του προορισμού και της θέσης ή περιοχής του.

Στο δικαστήριο της ουσίας παρέχεται η εξουσία να καθορίζει, εκτιμώντας τις περιστάσεις, τις διαστάσεις και την κατεύθυνση της διόδου, επιλέγοντας την προσφορότερη δίοδο με κριτήριο την όσο το δυνατό μικρότερη ζημιά των γειτονικών ακινήτων (ΑΠ 121/2018, ΑΠ 1485/2000), χωρίς το δικαστήριο να έχει υποχρέωση να δεχθεί το αίτημα του δικαιούχου ενάγοντος αναφορικά με τη χάραξη ή την τυχόν διαπλάτυνση της διόδου αν κρίνει ότι ο τρόπος αυτός είναι επιζήμιος (ΑΠ 411/2013, ΑΠ 1523/2012, ΑΠ 757/2011).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αρ. 6 του ΚΠολΔ, που είναι ταυτόσημη με αυτήν του άρθρου 559 αρ. 19 ιδίου Κώδικα, προκειμένου περί αποφάσεων των ειρηνοδικείων καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Από τη διάταξη αυτή, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (ΟλΑΠ 15/2016, ΑΠ 987/2022, ΑΠ 354/2022).

Ελλείψεις, αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες. Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς, και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε (ΟλΑΠ 2/2019, ΟλΑΠ 8/2018, ΑΠ 34/2021).

Τα επιχειρήματα του δικαστηρίου, που σχετίζονται με την εκτίμηση των αποδείξεων δεν συνιστούν παραδοχές επί τη βάσει των οποίων διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και, ως εκ τούτου, δεν αποτελούν "αιτιολογία" της αποφάσεως, ώστε στο πλαίσιο της ερευνώμενης διάταξης του άρθρου 560 αριθμ. 6 του Κ.Πολ.Δικ., να επιδέχεται αυτή μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναιρέσεως του αριθμού 6 του άρθρου 560 του Κ.Πολ.Δ ούτε εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικά τα μη συνιστώντα αυτοτελείς ισχυρισμούς επιχειρήματα των διαδίκων, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτος (ΑΠ 214/2021, ΑΠ 549/2020, ΑΠ 59/2020, ΑΠ 408/2016, ΑΠ 1672/2012).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, έγιναν δεκτά από το ως Εφετείο δικάζον Μονομελές Πρωτοδικείο Ξάνθης τα ακόλουθα: "οι ενάγοντες είναι κύριοι, οι δύο πρώτες κατά 1/4 εξ αδιαιρέτου έκαστη της ψιλής κυριότητας και ο τρίτος επικαρπωτής, ενός αγρού συνολικής εκτάσεως 4.001,143 τ.μ., που βρίσκεται στη θέση "Τ…" της αγροτικής περιοχής ….Νομού Ξάνθης, και συνορεύει βόρεια με ακίνητο ιδιοκτησίας Σ.

Α., ανατολικά και νότια με ακίνητο ιδιοκτησίας εναγομένου και δυτικά με παλαιό χαντάκι. Το ως άνω αγροτεμάχιο περιήλθε στις δύο πρώτες εκ των εναγόντων δυνάμει του υπ' αριθμ. ... συμβολαίου γονικής παροχής ψιλής κυριότητας του συμβολαιογράφο Ξάνθης Κ. Σ., που μεταγράφηκε νόμιμα στον τόμο ... στο Υποθηκοφυλακείο Ξάνθης και στον τρίτο ενάγοντα δυνάμει του υπ' αριθμ. ...

συμβολαίου γονικής παροχής του συμβολαιογράφου Ξάνθης Κ. Σ., που μεταγράφηκε νόμιμα στον τόμο ... στο Υποθηκοφυλακείο Ξάνθης, σε συνδυασμό με το υπ' αρίθμ. ... συμβόλαιό της συμβολαιογράφου Ξάνθης Ε. Κ., που μεταγράφηκε νόμιμα στον τόμο ... στο Υποθηκοφυλακείο Ξάνθης. Ο εναγόμενος, ανήλικος, που εκπροσωπείται στην παρούσα δίκη νομίμως από τους γονείς του, κατέστη κύριος του υπ' αριθμ.

…αγροτεμαχίου, έκτασης 4.563 τ.μ., που βρίσκεται στη ίδια θέση και συνορεύει ανατολικά με αγροτικό δρόμο, δυτικά με ρέμα, βόρεια εν μέρει με ακίνητο ιδιοκτησίας Ι. Κ., εν μέρει με κοινόχρηστο έκταση, εν μέρει με ακίνητο ιδιοκτησίας των εναγόντων, εν μέρει με ακίνητο ιδιοκτησίας Β. Χ. και νότια με ασφαλτοστρωμένο αγροτικό δρόμο.

Το ανωτέρω αγροτεμάχιο περιήλθε στην κυριότητα του εναγομένου δυνάμει του υπ' αριθμ. ... συμβολαίου γονικής παροχής της συμβολαιογράφου Ξάνθης Β. Τ., νομίμως μεταγραφέντος στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Ξάνθης στον τόμο .... Περαιτέρω, ο εναγόμενος κατέστη κύριος εκτάσεως 1.323,20 τ.μ., που αποτελεί τμήμα του υπ' αριθμ.

… αγρού, συνολικής εκτάσεως 5.500 τ.μ., και συνορεύει ανατολικά με αγροτικό δρόμο, δυτικά με ακίνητο ιδιοκτησίας των εναγόντων, βόρεια με ακίνητο ιδιοκτησίας Σ. Α. και νότια με ακίνητο ιδιοκτησίας του ίδιου. Το ανωτέρω τμήμα του μεγαλύτερου αγρού περιήλθε στην κυριότητα του εναγομένου δυνάμει του υπ' αριθμ. ...

συμβολαίου γονικής παροχής της συμβολαιογράφου Ξάνθης Β. Τ., νομίμως μεταγραφέντος στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Ξάνθης στον τόμο 1... και με α/α …. Περαιτέρω αποδείχθηκε, γεγονός που συνομολογεί και ο εναγόμενος, ότι το ανωτέρω ακίνητο των ενάγοντων είναι περίκλειστο, στερούμενο της αναγκαίας διόδου προς το κοινοτικό δρόμο που απέχει 53,10 από τα νότια όρια του οικοπέδου τους, διότι παρεμβάλλονται τα δύο προαναφερθέντα ακίνητα του εναγομένου.

Συνεπώς οι ενάγοντες δικαιούνται παροχής διόδου, για την εξυπηρέτηση του στερουμένου ταύτης αγροτικού ακινήτου τους. Οι ενάγοντες προτείνουν ως προσφορότερη δίοδο γι' αυτούς την δίοδο πλάτους 5 μ, η οποία ξεκινάει από το νότιο τμήμα του ανατολικού ορίου του αγρού των εναγόντων (στοιχεία Ι-Ζ του συνημμένου στην αγωγή τοπογραφικού διαγράμματος του τοπογράφου Χ.

Μ.), διασχίζει ολόκληρο το δεύτερο προπεριγραφέν αγροτεμάχιο του εναγομένου (τμήμα του υπ' αρίθμ. …αγροτεμαχίου) με μήκος 24,09 μ. η βόρεια πλευρά της δουλείας (στοιχεία Ι-Κ του συνημμένου στην αγωγή τοπογραφικού διαγράμματος του τοπογράφου Χ. Μ.) και μήκος 24,24 μ. η νότια πλευρά της δουλείας (στοιχεία Ζ-Α του συνημμένου στην αγωγή τοπογραφικού διαγράμματος του τοπογράφου Χ.

Μ.) και ολόκληρο το πρώτο περιγραφέν αγροτεμάχιο του εναγομένου (υπ' αρίθμ. ...) με άνοιγμα προς το δρόμο 5 μ. Το δεύτερο κομμάτι της διόδου (στοιχεία Θ-Α-Β-Η-Θ του συνημμένου στην αγωγή τοπογραφικού διαγράμματος του τοπογράφου Χ. Μ.) είναι παράλληλο με το δρόμο διανομής πλάτους 2,5 μ. και συνεπώς θα πρέπει να παραχωρηθεί στους ενάγοντες επιπλέον κομμάτι πλάτους 2,5 μ.

από το πρώτο προπεριγραφέν ακίνητο του εναγομένου (υπ' αριθμ. …αγροτεμάχιο) προκειμένου η δίοδος να έχει πλάτος 5 μ.. Η ως ανωτέρω περιγραφόμενη δίοδος αν και είναι η πλέον σύντομη, οδηγεί στον κατακερματισμό της ιδιοκτησίας του εναγομένου, καθώς με τη διέλευση της διόδου διασπώνται τα δύο αγροτεμάχια ...

ιδιοκτησίας του εναγομένου, με αποτέλεσμα να στερείται τη δυνατότητα της ενιαίας εκμετάλλευσής τους, όταν μάλιστα το υπ' αριθμ. 423 αγροτεμάχιο δεν είναι άρτιο και οικοδομήσιμο. Η συνένωση του υπ' αριθμ. 429 αγροτεμαχίου, εμβαδού 4.563 τ.μ. με το υπ' αριθμ. .. αγροτεμάχιο εμβαδού μόλις 1.323,20 τ.μ., δημιουργεί ένα ενιαίο ακίνητο, αναβαθμίζοντας έτσι και την αξία του μικρότερου σε έκταση.

Εξάλλου ο λόγος που προέβη ο εναγόμενος στην αγορά και του υπ' αριθμ. ..αγροτεμαχίου ήταν λόγω της γειτνίασής του με το υπ' αριθμ. .. αγροτεμάχιο, προς σχηματισμό μιας μεγαλύτερης ενιαίας έκτασης, ώστε με την παραχώρηση της αναγκαίας διόδου που προτείνουν οι εναγόντες να στερείται τη δυνατότητα ενιαίας εκμετάλλευσής τους.

Ο εναγόμενος με τη σειρά του προτείνει ως προσφορότερη δίοδο αυτήν που εμφαίνεται στο από Ιανουάριο του 2010 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Μ. Λ., με φωσφοριζέ διαγράμμιση, πλάτους 2,5 μ., ώστε οι ενάγοντες να χρησιμοποιήσουν τον ήδη οριοθετημένο αγροτικό δρόμο (δρόμο διανομής) πλάτους 2,5 μ., ο οποίος ξεκινά από το νότιο τμήμα των υπ' αριθμ.

….. αγροτεμάχιων ιδιοκτησίας του εναγομένου, ο οποίος εμφαίνεται και αποτυπώνεται στο από Νοέμβριο του 2015 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Χ. Μ. με στοιχεία Β-Λ, χωρίς περαιτέρω διαπλάτυνση και χωρίς πρόκληση βλάβης στο υπ' αριθμ. … αγροτεμάχιο του εναγομένου, και στη συνέχεια να τους παραχωρηθεί δίοδος στο τέλος- βόρειο τμήμα του υπ' αριθμ.

….αγροτεμαχίου ιδιοκτησίας του εναγομένου, όπως αποτυπώνεται στο από Ιανουάριου 2010 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Μ. Λ., χωρίς να διασπάται η ενότητα των δύο αγροτεμαχίων (429 και 423) με την παρεμβολή της διόδου με στοιχεία Ι-Κ-Α- Θ-Ζ-Ι, που απεικονίζεται στο από Νοέμβριο του 2015 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Χ.

Μ.. Η ανωτέρω προτεινόμενη δίοδος είναι η πλέον ενδεδειγμένη, διότι, ναι μεν έχει μεγαλύτερη έκταση από την προτεινόμενη από τους εναγόντες δίοδο, αλλά προκαλεί μικρότερη ζημία στα ακίνητα του εναγομένου, καθώς δεν διασπάται η ενότητα των ... αγροτεμαχίων, ώστε να καθίσταται ιδιαίτερα δυσχερής η μεμονωμένη εκμετάλλευση του υπ' αριθμ. 423 αγροτεμάχιου.

Ο ισχυρισμός των εναγόντων ότι στο βόρειο όριο του οικοπέδου τους υπάρχουν οι κολώνες της ΔΕΗ, τα καλώδια ηλεκτρισμού και η αποχέτευση, τα οποία θα καταστήσουν δυσχερή έως αδύνατη την χρησιμοποίηση της προτεινόμενης από τον εναγόμενο διόδου, πρέπει να απορριφθεί ως ουσία αβάσιμος, διότι από τα προσκομισθέντα αποδεικτικά μέσα και τις φωτογραφίες δεν αποδεικνύεται η ύπαρξη τέτοιων κολώνων και καλωδίων της ΔΕΗ ή οποιοδήποτε άλλου φυσικού ή τεχνητού εμποδίου, που να εμποδίζει την πρόσβασή τους στο ακίνητο από το βόρειο τμήμα του.

Περαιτέρω, ο ισχυρισμός των εναγόντων ότι πρέπει να τους παραχωρηθεί αναγκαία δίοδος πλάτους 5 μ. αντί για 2,5 μ. που προτείνει ο εναγόμενος, καθώς πρέπει να εισέρχονται από αυτήν μεγάλα μηχανήματα για συντήρηση της γεώτρησης που χρησιμοποιούν, ελλείψει δικτύου ύδρευσης, πρέπει επίσης να απορριφθεί ως ουσία αβάσιμος, διότι το ακίνητο των εναγόντων χρησιμοποιείται ως κατοικία με αυλή, ώστε το πλάτος 2,5 μ.

για την αναγκαία σε αυτό δίοδο να καλύπτει πλήρως τις ανάγκες του ακίνητου τους, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας τα μεγάλα οχήματα δεν ξεπερνούν σε πλάτος τα 2,5 μ.. Έξαλλου, την οικονομική επιβάρυνση την οποία θα υποστούν οι ενάγοντες με το να μεταφέρουν την πύλη εισόδου της οικίας τους στο βόρειο τμήμα του αγροτεμαχίου αντί για το νότιο που υφίσταται μέχρι και σήμερα, είναι πολύ μικρότερη από την πιθανή επιβάρυνση που θα υποστεί ο εναγόμενος από τη μη δυνατότητα ενιαίας εκμετάλλευσης του υπ' αριθμ.

…αγροτεμάχιου, μη άρτιου και οικοδομήσιμου, με το υπ' αριθμ. …αγροτεμάχιο. Ας σημειωθεί ότι με την υπ' αριθμ. …./2015 απόφαση του Ειρηνοδικείου Ξάνθης, η οποία έχει καταστεί αμετάκλητη, αναγνωρίστηκε ο εναγόμενος ως αποκλειστικός κύριος, νομέας και κάτοχος τριών τμημάτων των υπ' αριθμ, …..αγροτεμαχίων, τα οποία είχαν καταλάβει παρανόμως οι ενάγοντες και τα ασφαλτόστρωσαν, ώστε να τα χρησιμοποιούν για να εισέρχονται στην οικία τους, προσβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο την κυριότητά του, και διατάχθηκε η αποβολή τους από αυτά και η νόμιμη εγκατάσταση του εναγομένου.

Από όλα τα ανωτέρω αποδειχθέντα προέκυψε ότι η από τον εναγόμενο προτεινόμενη δίοδος, όπως περιγράφηκε ανωτέρω είναι, για τους προαναφερόμενους λόγους, η πλέον ενδεδειγμένη, καθώς επιτρέπει την εκμετάλλευση από τον εναγόμενο των ακινήτων του και δεν συνεπάγεται υπέρμετρη ζημία κι επιβάρυνση στο ακίνητο των εναγόντων.

Κατά συνέπεια, πρέπει, κατά παραδοχή των σχετικών λόγων της έφεσης του εναγομένου-εκκαλούντος, με τους οποίους ο τελευταίος, επαναφέροντας τους πρωτόδικους ισχυρισμούς του, αποδίδει κακή εκτίμηση (εν γένει) των αποδείξεων, να εξαφανιστεί η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το κεφάλαιο που μεταβιβάστηκε, περί παραχώρησης της αναγκαίας οδού, και να γίνει δεκτή η κρινόμενη έφεση ως βάσιμη κατ' ουσίαν.

Ακολούθως πρέπει να κρατηθεί η υπόθεση στο Δικαστήριο τούτο (άρθρο 535 παρ.1 του ΚΠολΔ) και αφού δικασθεί η αγωγή, η οποία είναι επαρκώς ορισμένη, απορριπτομένου του ισχυρισμού περί του αντιθέτου και νόμιμη στηριζόμενη στις διατάξεις των άρθρων 1012 επ. ΑΚ και 176 ΚΠολΔ, ενώ, περαιτέρω, έχει καταβληθεί το απαιτούμενο τέλος δικαστικού ενσήμου με τις υπέρ τρίτων προσαυξήσεις, όπως βεβαιώνεται στην εκκαλούμενη απόφαση, και έχει εγγράφει στα βιβλία διεκδικήσεων του Υποθηκοφυλακείου Ξάνθης, και ερευνηθεί κατ' ουσίαν, πρέπει η αγωγή να γίνει δεκτή ως και ουσιαστικά βάσιμη.

Ακολούθως, πρέπει να παρασχεθεί στους ενάγοντες δίοδος διέλευσης για την αναφερόμενη ως άνω περίκλειστη ιδιοκτησία τους σε βάρος της ιδιοκτησίας του εναγομένου, η οποία, όπως παρακάτω περιγράφεται κρίνεται η πλέον πρόσφορη και λιγότερο επαχθής για τα διάδικα μέρη. Ειδικότερα, η δίοδος που παρέχεται στους ενάγοντες είναι αυτή που εμφαίνεται στο επικαλούμενο και προσκομιζόμενο από τον εναγόμενο από Ιανουάριο του 2010 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Μ.

Λ., με φωσφοριζέ διαγράμμιση, πλάτους 2,5 μ., ώστε οι ενάγοντες να χρησιμοποιήσουν τον ήδη οριοθετημένο αγροτικό δρόμο (δρόμο διανομής) πλάτους 2,5 μ., ο οποίος ξεκινά από το νότιο τμήμα των υπ' αριθμ. ….αγροτεμάχιων ιδιοκτησίας του εναγομένου, ο οποίος εμφαίνεται και αποτυπώνεται στο από Νοέμβριο του 2015 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Χ.

Μ. με στοιχεία Β-Λ, χωρίς περαιτέρω διαπλάτυνση και χωρίς πρόκληση βλάβης στο υπ' αριθμ. 429 αγροτεμάχιο του εναγομένου, και στη συνέχεια να τους παραχωρηθεί δίοδος στο τέλος- βόρειο τμήμα του υπ' αριθμ. ….αγροτεμαχίου ιδιοκτησίας του εναγομένου, όπως αποτυπώνεται στο από Ιανουάριου 2010 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Μ.

Λ., χωρίς να διασπάται η ενότητα των δύο αγροτεμαχίων (429 και 423) με την παρεμβολή της διόδου με στοιχεία Ι-Κ-Α- Θ-Ζ-Ι, που απεικονίζεται στο από Νοέμβριο του 2015 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Χ. Μ.". Με βάση τις ως άνω παραδοχές το ως Εφετείο δικάσαν Δικαστήριο έκανε δεκτή την έφεση του ήδη αναιρεσιβλήτου και μετ' εξαφάνιση της πρωτόδικης απόφασης έκανε δεκτή την αγωγή καθορίζοντας ωστόσο την δίοδο κατά τρόπο διαφορετικό.

Ειδικότερα το Εφετείο αφού δέχθηκε ότι το ακίνητο των εναγόντων είναι περίκλειστο, δεδομένου ότι στερείται από κάθε επικοινωνία με δημόσια, δημοτική ή κοινοτική οδό, αναγκαία για την εκμετάλλευση ή χρησιμοποίησή του κατά τον προορισμό του, στη συνέχεια, εκτιμώντας τις περιστάσεις, και με κριτήριο την όσο το δυνατό μικρότερη ζημιά του γειτονικού ακινήτου, καθόρισε, τις διαστάσεις και την κατεύθυνση της διόδου, επιλέγοντας ως προσφορότερη λύση, την προτεινόμενη από τον εναγόμενο.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, παρά τα περί του αντιθέτου υποστηριζόμενα από τους αναιρεσείοντες με τον πρώτο λόγο της αναίρεσης τους, με τις ως άνω παραδοχές του ορθά εφάρμοσε και δεν παραβίασε εκ πλαγίου τις παραπάνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, διαλαμβάνοντας στην απόφασή του πλήρεις, σαφείς και χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις αιτιολογίες ως προς τα ζητήματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, οι οποίες καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο, ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των ως άνω διατάξεων.

Κατά συνέπεια, ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Εξάλλου οι ως άνω επικαλούμενες από τους αναιρεσείοντες πλημμέλειες, πέραν του ότι, υπό τις προεκτεθείσες παραδοχές της προσβαλλομένης αποφάσεως, δεν συνιστούν τέτοιες, συνέχονται με την αξιολόγηση, στάθμιση και εκτίμηση των αποδείξεων, με την οποία υπό την επίκληση της παράβασης των άνω ουσιαστικών διατάξεων πλήττεται απαραδέκτως, κατ' άρθρο 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ, η αναιρετικά ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων αναφορικά με το σαφώς εκτιθέμενο πόρισμα του Εφετείου.

Περαιτέρω, κατά τον αρ. 5 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης ιδρύεται και όταν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Πράγματα υπό την έννοια της άνω διατάξεως είναι οι ασκούντες ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων, που, υπό την προϋπόθεση της νόμιμης πρότασης τους, θεμελιώνουν ιστορικώς το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης (Ολομ.

ΑΠ 9/1997, ΑΠ 625/2008). Ο λόγος, όμως, αυτός δεν στοιχειοθετείται, αν ο ισχυρισμός δεν είναι νόμιμος (ΑΠ Ολομ. 14/2004, ΑΠ 733/2020) ή δεν προτάθηκε καθόλου ή δεν προτάθηκε παραδεκτά στο δικαστήριο της ουσίας (ΑΠ 128/2008, ΑΠ 66/2008). Για την πληρότητα του ίδιου λόγου αναίρεσης, πρέπει, σύμφωνα με τα άρθρα 118 εδάφ. 4, 566 παρ. 1 και 577 παρ. 3 ΚΠολΔ, να αναφέρεται στο αναιρετήριο, μεταξύ άλλων, ποία ήταν τα πράγματα αυτά που παρά το νόμο το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη, μολονότι προτάθηκαν παραδεκτά πρωτοδίκως και επαναφέρθηκαν νόμιμα στο Εφετείο, και ποία επίδραση θα ασκούσαν στην έκβαση της δίκης, χωρίς να αρκεί η μνεία μόνο των σχετικών νομικών διατάξεων (ΑΠ 869/2017, ΑΠ 253/2011).

Ειδικότερα δε, αν προσβάλλεται με τον παραπάνω λόγο απόφαση δευτεροβαθμίου δικαστηρίου, θα πρέπει ο ισχυρισμός που δεν αξιολογήθηκε, να είχε προταθεί παραδεκτά στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, αλλά και να επαναφέρθηκε παραδεκτά (με λόγο έφεσης ή αναλόγως με τις προτάσεις) και στο δεύτερο βαθμό (ΑΠ 1933/2006, 1446/2003) και να αναφέρεται αυτό στο αναιρετήριο (ΟλΑΠ 15/2000, ΑΠ 1275/2018, ΑΠ 259/2017, ΑΠ 760/2004, 539/2003), εκτός αν υπάγεται στις εξαιρέσεις του άρθρου 562 παρ. 2 ΚΠολΔ ή πρόκειται για ισχυρισμό που παραδεκτά κατά το άρθρο 527 ΚΠολΔ προτάθηκε για πρώτη φορά στην κατ' έφεση δίκη, πράγμα που επίσης πρέπει να διευκρινίζεται στο αναιρετήριο.

Συνεπώς για να ιδρύεται ο παραπάνω λόγος αναίρεσης πρέπει σε κάθε περίπτωση ο κρίσιμος ισχυρισμός, που δεν λήφθηκε υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας, να προτάθηκε εκεί ευθέως ως ισχυρισμός του ίδιου του αναιρεσείοντος και δεν αρκεί αντίθετα να συνάγεται έμμεσα από τα προσκομιζόμενα απ' αυτόν με επίκληση έγγραφα. Στη προκείμενη περίπτωση οι αναιρεσείοντες με τον δεύτερο λόγο της αναίρεσης τους μέμφονται το ως Εφετείο δικάσαν Δικαστήριο για πλημμέλεια εκ του αρ. 5 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, επειδή δεν έλαβε υπόψη του τον αγωγικό τους ισχυρισμό περί ανάγκης καθορισμού ανάλογης αποζημίωσης για την παροχή της διόδου. Ωστόσο στο αναιρετήριο δεν αναφέρεται ότι ο ισχυρισμός τους αυτός επαναφέρθηκε παραδεκτά και στο δεύτερο βαθμό ή ότι υπάγεται στις εξαιρέσεις του άρθρου 562 παρ. 2 ΚΠολΔ, και ως εκ τούτου ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος Κατόπιν αυτών και αφού δεν υπάρχει, προς έρευνα, άλλος αναιρετικός λόγος, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει ν' απορριφθεί και να επιβληθούν στους αναιρεσείοντες, λόγω της ήττας τους, τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, που υπέβαλλε και προτάσεις, κατά παραδοχή του σχετικού αιτήματος του (άρθρα 106, 176, 183 ΚΠολΔ). Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος, για την άσκηση της αναίρεσης, παραβόλου (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ), κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό της παρούσας.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 16-12-2019 (αρ. κατ. 108/2019) αίτηση, για την αναίρεση της υπ' αριθμ. 80/2019 οριστικής απόφασης του δικάσαντος ως Εφετείου Μονομελούς Πρωτοδικείου Ξάνθης. Επιβάλλει στους αναιρεσείοντες τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία προσδιορίζει στο συνολικό ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος, για την άσκηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης, παραβόλου.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 10 Ιανουαρίου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 7 Φεβρουαρίου 2024.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ