211/2020 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 211 / 2020 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Θ.Π

Αριθμός 211/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Κοντό, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Μαρία Βασδέκη - Εισηγήτρια, Κωνσταντίνα Μαυρικοπούλου και Αικατερίνη Κρυσταλλίδου - Μωρέση, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Νοεμβρίου 2019, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ε. Μ. του Δ., κατοίκου .... Παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Στάμου. Του αναιρεσιβλήτου: Γ. Μ. του Δ., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Καλλίγερο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26-3-2006 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο .... Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 139/2009 του ίδιου Δικαστηρίου και 1482/2010 του Εφετείου .... Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε ο αναιρεσείων με την από 21-2-2013 αίτησή του και τους από 5-11-2013 προσθέτους αυτής λόγους, επί της οποίας εκδόθηκε η υπ' αριθ. 1540/2014 απόφαση του Αρείου Πάγου, που αναίρεσε εν μέρει κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό την υπ' αριθ. 1482/2010 απόφαση του Εφετείου ... και παρέπεμψε την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Στη συνέχεια εκδόθηκε η υπ' αριθ. 4566/2017 απόφαση του Εφετείου ..., την αναίρεση της οποίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 14-9-2018 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 300 παρ.1 εδ. α'ΑΚ, αν εκείνος που ζημιώθηκε συντέλεσε από δικό του πταίσμα στη ζημία ή την έκτασή της, το δικαστήριο μπορεί να μην επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσό της. Από την πιο πάνω διάταξη προκύπτει ότι προϋποθέσεις εφαρμογής της είναι: α) η ύπαρξη υποχρέωσης προς αποζημίωση και β) ο ζημιωθείς να συντέλεσε από δικό του πταίσμα στη ζημία του ή την έκτασή της, δηλαδή η συμπεριφορά του να συνδέεται αιτιωδώς με την επέλευση ή την έκταση της ζημίας του. Η έννοια της συνυπαιτιότητας είναι νομική και γι' αυτό η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ως προς την ύπαρξη ή μη συντρέχοντος πταίσματος του ζημιωθέντος για την επέλευση της ζημίας του ή την έκτασή της, δηλαδή ως προς το αν τα περιστατικά που το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε ανέλεγκτα ως αποδειχθέντα συγκροτούν ή όχι την έννοια της συνυπαιτιότητας, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου κατά το άρθρο 559 αριθ.1 και 19 ΚΠολΔ ( ΑΠ 188/2015, ΑΠ 1673/2013).

Περαιτέρω, κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την ως άνω διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93§3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτήν λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, με βάση το πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία).

Το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα και να μην καταλείπονται αμφιβολίες, ενώ ελλείψεις αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώθηκε σαφώς, δεν συνιστούν ανεπάρκεια αιτιολογιών.

Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε ( ΑΠ 518/2017, ΑΠ 757/2015).

Στην προκειμένη περίπτωση με την υπ' αριθ. 1482/2010 απόφαση του Εφετείου ... επιδικάστηκε στον αναιρεσίβλητο- ενάγοντα το ποσό των 6.625 ευρώ ως αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης από την αδικοπρακτική συμπεριφορά του αναιρεσείοντος- εναγομένου συνισταμένη στην παράνομη και αυθαίρετη ενέργεια του τελευταίου να αποκλείσει τη δίοδο του ενάγοντος στο ακίνητό του με συνέπεια αυτός ( ενάγων) να υποστεί αποθετική ζημία από τη μη συλλογή του παραχθέντος κατά τα επίδικα έτη ελαιοκάρπου των ελαιοδένδρων του.

Η απόφαση αυτή αναιρέθηκε με την υπ' αριθ. 1540/2014 απόφαση του Αρείου Πάγου μόνο κατά το μέρος που απέρριψε ως αόριστο τον ισχυρισμό του αναιρεσείοντος -εναγομένου από το άρθρο 300 ΑΚ (ζημία από οικείο πταίσμα) και παραπέμφθηκε η υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο.

Το Εφετείο ..., ως δικαστήριο της παραπομπής, με την υπ' αριθ. 4566/2017 προσβαλλόμενη απόφασή του επί του κρίσιμου ζητήματος της ένστασης του άρθρου 300 ΑΚ, για τη θεμελίωση της οποίας ο αναιρεσείων- εναγόμενος είχε επικαλεστεί ότι ο ενάγων είχε πρόσβαση στο κτήμα του από τον αγροτικό δρόμο που βρίσκεται στη νοτιοδυτική πλευρά του ακινήτου του και συνεπώς μπορούσε να προβεί στη συλλογή και μεταφορά του καρπού των ελαιόδενδρων που φύονται σ' αυτό, δέχθηκε τα ακόλουθα: " Από κανένα στοιχείο δεν προέκυψε με τι τρόπο και ποιο κόστος θα μπορούσε να γίνει η μεταφορά, από το δεσπόζον ακίνητο στον ως άνω αγροτικό δρόμο, του, κατά τα ένδικα έτη παραχθέντος, ελαιοκάρπου, ενόψει του βάρους αυτού (2.500,1.200,1.800 και 2.000 κιλά τα ένδικα έτη, σύμφωνα με όσα με δύναμη δεδικασμένου έγιναν δεκτά από την προαναφερομένη απόφαση αυτού του Δικαστηρίου), της υψομετρικής διαφοράς, που αναμφισβήτητα υφίσταται μεταξύ αυτών (ακινήτου - δρόμου) και της κατωφέρειας του εδάφους στο συγκεκριμένο σημείο, ώστε να κριθεί, όπως απαιτείται για την αποδοχή της ενστάσεως συνυπαιτιότητας, ότι η μεταφορά αυτή μπορούσε να γίνει (εν όλω ή εν μέρει) χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία και περιορισμένη οικονομική επιβάρυνση του ενάγοντος, έτσι ώστε συνακόλουθα, να θεμελιώνεται ευθύνη του, επειδή μη συλλέγοντας και μεταφέροντας τον ελαιόκαρπο, παρέλειψε να αποτρέψει ή περιορίσει τη ζημία του με βάση τις αρχές της καλής πίστης και των συναλλακτικών ηθών, λαμβανομένου υπόψη και του γεγονότος ότι ο εναγόμενος αυθαίρετα απέκλεισε τον ενάγοντα από την νόμιμη δίοδό του και δεν δύναται να απαιτεί από αυτόν να εξαναγκαστεί ο τελευταίος να αλλάξει τους όρους συλλογής του ελαιοκάρπου του με πολύ δυσμενέστερους λειτουργικούς και οικονομικούς, που καθιστούν, τελικά, ασύμφορη την εν λόγω συλλογή...

Σημειωτέο, ότι, δεν μπορεί να θεμελιωθεί συνυπαιτιότητα του ενάγοντος στην πρόκληση της ζημίας του από την παράλειψή του να στραφεί κατά του εναγομένου, κατά την διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, προκειμένου να του επιτραπεί δικαστικά η πρόσβαση στην επίδικη δίοδο για να προβεί στη συλλογή του ελαιοκάρπου, όπως επικαλείται ο εναγόμενος, πρωτίστως διότι η διέλευση του ενάγοντος από την επίδικη δίοδο ήταν μία ενέργεια που μπορούσε ο ίδιος ο εναγόμενος να την επιτρέψει, ώστε να μη νοείται συνυπαιτιότητά του (ενάγοντος) από την παράλειψή του να τον εξαναγκάσει (εναγόμενο) να προβεί σε ενέργεια, που αρνιόταν να εκτελέσει.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, θα πρέπει να απορριφθεί η ένσταση συνυπαιτιότητας του ενάγοντος στην πρόκληση της ζημίας του, που προέβαλε ο εναγόμενος, ως ουσιαστικά αβάσιμη".

Έτσι που έκρινε το δικαστήριο της ουσίας διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες ως προς την έλλειψη συνυπαιτιότητας του ενάγοντος-αναιρεσιβλήτου, αφού δέχθηκε ότι δεν μπορούσε να γίνει συγκομιδή και μεταφορά του ελαιοκάρπου από τον εφαπτόμενο του ακινήτου του ενάγοντος αγροτικό δρόμο λόγω της υψομετρικής διαφοράς και της κατωφέρειας του εδάφους ενόψει της ποσότητας και του βάρους του, κατά τα επίδικα έτη, παραχθέντος ελαιοκάρπου, πράγμα που μπορούσε να γίνει χωρίς δυσκολία από τη δίοδο, την οποία αυθαίρετα απέκλεισε ο εναγόμενος-αναιρεσείων. Επομένως, ο μοναδικός λόγος αναίρεσης με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ ως προς τη απόρριψη της ένστασης συνυπαιτιότητας του ενάγοντος-αναιρεσιβλήτου είναι αβάσιμος και απορριπτέος. Οι λοιπές αιτιάσεις, αναγόμενες σε εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων, είναι απαράδεκτες καθόσον πλήττουν την αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του δικαστηρίου της ουσίας.

Κατόπιν των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος από τον αναιρεσείοντα παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο ( άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων λόγω της ήττας του στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις (άρθρο 176, 183 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 14/9/2018 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθ. 4566/2017 απόφασης του Εφετείου ....

Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2700) ευρώ. ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 11 Φεβρουαρίου 2020.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 24 Φεβρουαρίου 2020.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ