211/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 211 / 2009 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 211/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ηλία Γιαννακάκη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Θεμέλη, Ειρήνη Αθανασίου, Βαρβάρα Κριτσωτάκη και Παναγιώτη Κομνηνάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Δεκεμβρίου 2008, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας - αναιρεσίβλητης: Χ, κατοίκου ......, η οποία παραστάθηκε αυτοπροσώπως, επειδή είναι δικηγόρος.

Του αναιρεσιβλήτου - αναιρεσείοντος: Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ" (Ο.Α.Ε.Ε.), που εδρεύει στην ...... και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικού διαδόχου του (αρχικού διαδίκου) ν.π.δ.δ. με την επωνυμία "Ταμείο Επικουρικής Ασφαλίσεως Αρτοποιών". Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Διακάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 11-12-2002 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας - αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1032/2003 του ίδιου Δικαστηρίου και 853/2008 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα - αναιρεσίβλητη με την από 26-6-2008 αίτησή της και το αναιρεσίβλητο - αναιρεσείον με την από 30-6-2008 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Θεμέλης διάβασε τις από 5-12-2008 εκθέσεις του, με τις οποίες εισηγήθηκε α) να γίνουν δεκτοί οι λόγοι της αίτησης της Χ για αναίρεση της 853/2008 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και β) να απορριφθεί ως αβάσιμη η από 30-6-2008 αίτηση για αναίρεση της 853/2008 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Η αναιρεσείουσα - αναιρεσίβλητη ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεώς της και την απόρριψη της αιτήσεως του αντιδίκου, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου - αναιρεσείοντος την παραδοχή της αιτήσεώς του και την απόρριψη της αιτήσεως της αντιδίκου, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Οι υπό κρίση, αντίθετες αιτήσεις για αναίρεση της 853/2008 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών πρέπει να συνεκδικασθούν κατά το άρθρο 246 Κ.Πολ.Δ..

Κατά την διάταξη του άρθρου 560 αριθμός 1 Κ.Πολ.Δ., ο λόγος αναίρεσης για ευθεία παράβαση κανόνα δικαίου ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμόσθηκε ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή εάν εφαρμόσθηκε, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται, ενόψει των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν, της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης, αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση.

Τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν, δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή τους ή δεν εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε, αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 2 παράγρ. 7 του π.δ. 302/1989 (ΦΕΚ 139/31-5-1989) "Οργανισμός του Ταμείου Επικουρικής Ασφαλίσεως Αρτοποιών", οι αρμοδιότητες της Διεύθυνσης ανάγονται στο Γραφείο Νομικών Υποθέσεων α) στην προάσπιση δια της δικαστικής οδού των συμφερόντων του Ταμείου και επίλυση κάθε νομικού θέματος που ήθελε προκύψει κατά τη λειτουργία του Ταμείου, β) στην εκτέλεση των νομοτεχνικών εργασιών που απαιτούνται για την τροποποίηση ή συμπλήρωση των καταστατικών διατάξεων του Ταμείου, γ) στη σύνταξη γνωμοδοτήσεων για κάθε υπόθεση του Ταμείου που θα συζητηθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο ή το Διευθυντή του Ταμείου, δ) στη σύνταξη συμβάσεων και συμφωνητικών του Ταμείου για τα οποία απαιτούνται νομικές γνώσεις και ε) στην ενημέρωση των υπηρεσιών του ταμείου σχετικά με τους νόμους, τη νομολογία και τις Υπουργικές αποφάσεις που το αφορούν.

Στο άρθρο 4 με τον τίτλο "Διάρθρωση θέσεων" και στην παρ. Β' για τις θέσεις του προσωπικού του Ταμείου προβλέπεται μία θέση νομικού συμβούλου με έμμισθη εντολή και άδεια δικηγορίας στον 'Αρειο Πάγο. Περαιτέρω, το άρθρ 12 ν. 1816/1988 "Τροποποίηση διατάξεων του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας για τη διαιτησία και άλλες διατάξεις", ορίζει ότι "1.

Σε περίπτωση που έχει συμφωνηθεί να αμείβεται ο δικηγόρος για τις παρεχόμενες από αυτόν υπηρεσίες μόνο με πάγια περιοδική αμοιβή, τα κατώτατα όρια αυτής καθορίζονται κατά μήνα ως ακολούθως α) ... β) ... γ) Για δικηγόρος στον 'Αρειο Πάγο το 1ο μισθολογικό κλιμάκιο ... 3). Δικηγόροι οι οποίοι ασκούν καθήκοντα προϊσταμένου νομικής υπηρεσίας, σύμφωνα με τις διατάξεις των καταστατικών, εσωτερικών κανονισμών ή με αποφάσεις αρμόδιων οργάνων, δικαιούνται προσαύξηση 10% στις αποδοχές του μισθολογικού κλιμακίου που ανήκουν.

Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι για να δικαιωθεί ο δικηγόρος, ο οποίος αμείβεται με πάγια αντιμισθία, του επιδόματος προϊσταμένου (10%), πρέπει να ασκεί τέτοια καθήκοντα, σε θέση που προβλέπεται από διατάξεις καταστατικού ή εσωτερικού κανονισμού του εργοδότη ή έστω σε θέση προϊσταμένου, η οποί είτε προβλέπεται από διατάξεις είτε δημιουργείται από τον εργοδότη.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών, που δίκασε ως Εφετείο, κατά της απόφασης του Ειρηνοδικείου Αθηνών, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη κρίση του, τα ακόλουθα : Η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα και αναιρεσίβλητη, η οποία είναι δικηγόρος στον 'Αρειο Πάγο, προσλήφθηκε από το εναγόμενο και ήδη αναιρεσίβλητο και αναιρεσείον Ταμείο, ν.π.δ.δ., με σχέση έμμισθης εντολής για να παρέχει τις νομικές υπηρεσίες της, με πάγια περιοδική αμοιβή ως νομικός σύμβουλος και προϊσταμένη του Γραφείου Νομικών Υποθέσεων του αναιρεσείοντος, τις οποίες παρείχε κατά το ένδικο διάστημα από το έτος 1998 μέχρι και το έτος 2002, είτε αυτοπροσώπως, είτε με τη συνεργασία άλλων δικηγόρων (σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Χανιά κ.λπ.), κατευθύνουσα πλήρως αυτούς στο χειρισμό των υποθέσεων καθώς και την εν γένει δραστηριότητα του ως άνω Γραφείου του Ταμείου, προκειμένου να καταστεί δυνατή η παρακολούθηση όλων των υποθέσεών του, να εξασφαλιστεί η νομική κάλυψη των αποφάσεων των αρμοδίων οργάνων και να διασφαλιστούν τα συμφέροντα του Οργανισμού.

Στη συνέχεια το Εφετείο δέχθηκε ότι με βάση τα ανωτέρω, η αναιρεσείουσα - αναιρεσίβλητη, λόγω του είδους και της φύσεως των ως άνω υπηρεσιών που παρείχε συνεχώς από της προσλήψεώς της και κατά το ένδικο διάστημα, ως νομικός σύμβουλος του αναιρεσιβλήτου και αναιρεσείοντος Ταμείου, ασκεί διαρκώς καθήκοντα προϊσταμένης της νομικής υπηρεσίας αυτού και ότι, συνεπώς, το Ταμείο υποχρεούται να της καταβάλει την προσαύξηση 10% επί των βασικών αποδοχών της σύμφωνα με το άρθρο 12 ν. 1816/1988.

Με την κρίση του αυτή το Πολυμελές Πρωτοδικείο παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τις διατάξεις του άρθρου 12 παρ. 3 Ν. 1816/1988, 1, 2 παρ. 7, 4 Β, 6 Β του Π.Δ. 302/1989 ως προς το κρίσιμο ζήτημα της ασκήσεως από την ενάγουσα καθηκόντων προϊσταμένης του Γραφείου Νομικών Υποθέσεων του εναγομένου Ταμείου και τούτο, διότι, όπως προεκτέθηκε, για να δικαιωθεί ένας δικηγόρος με πάγια αντιμισθία του επιδόματος προϊσταμένου πρέπει να ασκεί τέτοια καθήκοντα σε θέση που προβλέπεται από διατάξεις καταστατικού ή εσωτερικού κανονισμού του εργοδότη ή έστω σε θέση προϊσταμένου που να έχει συσταθεί από το αρμόδιο όργανο του τελευταίου.

Δηλαδή πρέπει να υπάρχει θέση προϊσταμένου, η οποία είτε να προβλέπεται από διατάξεις, είτε να δημιουργείται από τον εργοδότη κατά το νόμο. Στην προκειμένη όμως περίπτωση το ανωτέρω π.δ. 302/1989 δεν προβλέπει θέση προϊσταμένου της νομικής υπηρεσίας του Γραφείου Νομικών Υποθέσεων του εναγομένου Ταμείου, ούτε από καμμία άλλη διάταξη κανόνα δικαίου δικαιούνται το Διοικητικό Συμβούλιο του εναγομένου να δημιουργήσει θέση προϊσταμένου.

Στο ως άνω π.δ. προβλέπεται μόνο μία θέση νομικού συμβούλου με έμμισθη εντολή και άδεια δικηγορίας στον 'Αρειο Πάγο. Δεν προβλέπεται θέση προϊσταμένου στο Γραφείο αυτό.

Συνεπώς είναι βάσιμοι οι πρώτος και δεύτερος λόγοι της αναίρεσης του Ταμείου Επικουρικής Ασφαλίσεως Αρτοποιών ν.π.δ.δ. και πρέπει να γίνουν δεκτοί, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), ενώ παρέλκει η έρευνα της αίτησης αναίρεσης της Χ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Συνεκδικάζει τις αιτήσεις : α) από 26-6-2008 της Χ και β) από 30-6-2008 του Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία Ταμείο Επικουρικής Ασφαλίσεως Αρτοποιών (Τ.Ε.Α.Α.) για αναίρεση της 853/2008 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Αναιρεί την ανωτέρω 853/2008 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη - αναιρεσείουσα Χ στη δικαστική δαπάνη του Τ.Ε.Α.Α., την οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 13 Ιανουαρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 27 Ιανουαρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ