2116/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2116 / 2018 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)ΑΡΙΘΜΟΣ 2116/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Δήμητρα Κοκοτίνη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αρτεμισία Παναγιώτου, Γεώργιο Αναστασάκο, Μαρία Γεωργίου-Εισηγήτρια και Ευφροσύνη Καλογεράτου-Ευαγγέλου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 20 Νοεμβρίου 2018, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ιωάννη Κωνσταντινόπουλου (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου) και του Γραμματέως Χαράλαμπου Αθανασίου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντα - κατηγορουμένου Σ. Μ. του Π., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παναγιώτη Γραμματικόπουλο, περί αναιρέσεως της υπ' αριθ. ΖΤ 3146/2018 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών και με πολιτικώς ενάγουσα την εταιρία "..." που εκπροσωπείται νόμιμα και η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Κουράκο.

Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην υπ' αριθμ. πρωτ. 10303/20-9-2018 αίτησή του αναίρεσης, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 1250/2018.

Αφού άκουσε Τους πληρεξουσίους δικηγόρους των διαδίκων, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, που πρότεινε να απορριφθεί η προκείμενη αίτηση αναίρεσης,

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη υπ' αριθμ. γεν. πρωτ. 10303/20-9-2018 αίτηση του Σ. Μ. του Π., κατοίκου ... (οδός ...), που υποβλήθηκε με δήλωση προς την Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, για αναίρεση της υπ' αριθμ. ΖΤ 3146/2018 απόφασης του Τριμελούς Πλημ/κείου Αθηνών, η οποία καταχωρήθηκε στο κατά το άρθρο 473 παρ. 3 εδ. α του Κ.Ποιν.Δ. βιβλίο στις 6 Αυγούστου 2018, έχει ασκηθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα κατά το άρθρο 473 παρ. 1, 2, 3 και 4 Κ.Ποιν.Δ. πρέπει, επομένως, να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς την βασιμότητα των λόγων της.

Κατά το άρθρο 79 παρ.1 του ν. 5960/1933 "περί επιταγής", όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 του ν. 1325/1972, εκείνος που εκδίδει επιταγή που δεν πληρώθηκε από τον πληρωτή, γιατί δεν είχε σ' αυτόν αντίστοιχα διαθέσιμα κεφάλαια κατά το χρόνο της έκδοσης της επιταγής ή της πληρωμής της, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών και χρηματική ποινή τουλάχιστον 10.000 δραχμών.

Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι το έγκλημα της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής είναι τυπικό και για τη στοιχειοθέτηση του απαιτείται, αντικειμενικά μεν 1) έκδοση τυπικά έγκυρης επιταγής, δηλαδή συμπλήρωση επί του εντύπου της επιταγής των στοιχείων που προβλέπονται στο νόμο, 2) υπογραφή του εκδότη, αδιάφορα αν η επιταγή εκδίδεται για ατομικό του χρέος και σύρεται επί προσωπικού του λογαριασμού ή για χρέος άλλου ή εταιρίας που εκπροσωπείται από αυτόν και σύρεται επί λογαριασμού του άλλου ή της εταιρίας, 3) εμπρόθεσμη εμφάνιση της επιταγής προς πληρωμή, περίπτωση που συντρέχει όταν αυτή εμφανιστεί στην πληρώτρια τράπεζα εντός οκτώ (8) ημερών από την επομένη της εκδόσεώς της (άρθρα 29 και 56 του ως άνω νόμου) και 4) έλλειψη αντίστοιχων διαθέσιμων κεφαλαίων στον πληρωτή, οπωσδήποτε κατά το χρόνο εμφάνισης της επιταγής προς πληρωμή, υποκειμενικά δε γνώση και θέληση των στοιχείων της πράξης, δηλαδή της έκδοσης επιταγής που είναι ακάλυπτη.

Ειδικότερα, αναφορικά με την υποκειμενική υπόσταση του παραπάνω εγκλήματος, μετά την αντικατάσταση της διατάξεως της παρ. 1 του άνω άρθρου 79 με το άρθρο 1 του ν. 1325/1972, εξέλιπε από αυτό η παλαιότερη πρόβλεψη, η οποία, ενόψει του ότι έκανε λόγο για έκδοση ακάλυπτης επιταγής "εν γνώσει" του δράστη, άφηνε έξω από την περιγραφή της αναγκαίας για την κατάφαση του εγκλήματος υπαιτιότητας του εκδότη τον ενδεχόμενο δόλο.

Έτσι, για την πλήρωση της υποκειμενικής υπόστασης του εγκλήματος αυτού δεν απαιτείται ο εκδότης να τελεί "εν γνώσει" της ανυπαρξίας διαθεσίμων κεφαλαίων, αλλά αρκεί προς τούτο ότι αυτός θεωρεί την έλλειψη πιθανή και την αποδέχεται. Ειδικότερα ως προς το προαναφερόμενο έγκλημα του άρθρου 79 του ν.5960/1933, για το στοιχείο της γνώσης περί της ανυπαρξίας αντικρύσματος δεν απαιτείται ειδική αιτιολόγηση, διότι αυτή, ως προς τον εκδότη της επιταγής, προκύπτει αφ' εαυτής. (Α.Π. 561/2017, ΑΠ 33/2015, ΑΠ 223/2016, ΑΠ 662/2015, 1003/2013).

Με βάση τις παραπάνω προϋποθέσεις και του σκοπού της διάταξης του άνω άρθρου, προκύπτει κατά τρόπο σαφή ότι δράστης (αυτουργός) του εγκλήματος της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής μπορεί να είναι μόνον ο εκδίδων επιταγή, χωρίς αντίκρυσμα, δηλαδή αυτός που πραγματοποιεί την επί του τίτλου δήλωση βουλήσεως (υπογράφει το έγγραφο της επιταγής) και θέτει αυτό σε κυκλοφορία, ανεξάρτητα από το πρόσωπο για το οποίο επέρχονται οι έννομες συνέπειες που απορρέουν από αυτή (ΑΠ. 337/2013).

Εξάλλου, η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη κατά τα άρθρα 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει τον εκ του άρθρου 510 παρ. 1 στοιχ. δ του ΚΠΔ λόγο αναίρεσης, όταν σ' αυτή περιέχονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά, τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από την διαδικασία στο ακροατήριο, σχετικά με τη συνδρομή των υποκειμενικών και αντικειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις επί των οποίων θεμελιώνονται τα περιστατικά αυτά, καθώς και οι σκέψεις με τις οποίες το δικαστήριο υπήγαγε τα αποδειχθέντα περιστατικά, στην ουσιαστική ποινική διάταξη που εφαρμόστηκε.

Για την ύπαρξη τέτοιας αιτιολογίας, είναι παραδεκτή η αλληλοσυμπλήρωση του αιτιολογικού με το διατακτικό, που αποτελούν ενιαίο σύνολο, αρκεί δε να αναφέρονται τα αποδεικτικά μέσα γενικά κατά το είδος τους, χωρίς να εκτίθεται τι προέκυψε από το καθένα από αυτά. Όσον αφορά στον δόλο, που απαιτείται κατά το άρθρο 26 παρ. 1 του ΠΚ για την θεμελίωση της υποκειμενικής υπόστασης του εγκλήματος και συνίσταται, κατά το άρθρο 27 παρ. 1 του ΠΚ, στη θέληση παραγωγής των περιστατικών που κατά το νόμο απαρτίζουν την έννοια της αξιόποινης πράξης, δεν είναι αναγκαία η παράθεση ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, διότι αυτός ενυπάρχει στην θέληση παραγωγής των περιστατικών που συγκροτούν την αντικειμενική υπόσταση του εγκλήματος και προκύπτει από τις ειδικότερες συνθήκες τέλεσής του, διαλαμβάνεται δε περί αυτού (δόλου) αιτιολογία στην κύρια αιτιολογία για την ενοχή και προκύπτει από τα περιστατικά που αναφέρονται σ' αυτή (ΑΠ Ολ. 1/2005, ΑΠ 1061/2013, 66/2016, 662/2015), εκτός εάν αξιώνονται από το νόμο πρόσθετα στοιχεία για την υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος, όπως η εν γνώσει ορισμένου περιστατικού τέλεση της πράξης (άμεσος δόλος) ή η επιδίωξη ορισμένου σκοπού περαιτέρω (εγκλήματα με υπερχειλή υποκειμενική υπόσταση) κάτι που δεν συμβαίνει στο εδώ εξεταζόμενο έγκλημα της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής, για τη στοιχειοθέτηση του οποίου ο νόμος, όπως προαναφέρθηκε, αρκείται σε απλό δόλο (ΑΠ 1179/2017, ΑΠ 561/2017, ΑΠ 223/2016).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη υπ'αριθμ. ΖΤ 3146/2018 απόφαση, το Τριμελές Πλημ/κείο Αθηνών που την εξέδωσε σε δεύτερο βαθμό, δέχθηκε ανελέγκτως στο σκεπτικό του, μετά από εκτίμηση των αναφερομένων κατ' είδος αποδεικτικών μέσων, ότι αποδείχθηκαν τα ακόλουθα: "ο κατηγορούμενος τέλεσε με πρόθεση το έγκλημα της έκδοσης και μη πληρωμής επιταγών και δη στο ..., ως Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας με την επωνυμία "...", εξέδωσε την υπ' αριθ. 38620312-1 με ημερομηνία 30-04-2011 επιταγή ποσού (9.061,30) ευρώ για να πληρωθεί από την .....Α.Ε., εις διαταγήν της εγκαλούσας "...", που εκπροσωπείται νόμιμα και είναι η νόμιμη κομίστρια αυτής και την υπ' αριθ. ...22-4 με ημερομηνία 25-6-2011 επιταγή ποσού (9.061,30) ευρώ για να πληρωθεί από την Τράπεζα ..., εις διαταγήν της ιδίας ως άνω εγκαλούσας εταιρείας, όπως νόμιμα εκπροσωπείται και είναι νόμιμη κομίστρια της επιταγής, οι οποίες αφού εμφανίστηκαν νομότυπα προς πληρωμή στις 04-05-2011 και 30-06-2011, αντίστοιχα, δεν πληρώθηκαν ελλείψει διαθεσίμων κεφαλαίων.

Πρέπει συνεπώς, ο εκκαλών-κατηγορούμενος να κηρυχθεί ένοχος, κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό, απορριπτόμενου του ισχυρισμού ότι ο κατηγορούμενος δεν είναι ο εκδότης των ένδικων επιταγών, και ότι εκδότης είναι ο πατέρας του, ως προσχηματικού, καθώς δεν αποδείχθηκε ούτε είχε προταθεί τέτοιος ισχυρισμός ενώπιον του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών κατά την εκδίκαση της υπόθεσης σε πρώτο βαθμό επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη με την έφεση υπ' αριθ. 91180/2017 απόφαση, στην οποία ο κατηγορούμενος είχε εκπροσωπηθεί από τη δικηγόρο Αθηνών Μ.

Π., η οποία στο παρόν Δικαστήριο κατέθεσε ενόρκως ως συγγενής του κατηγορουμένου, ως μάρτυρας υπεράσπισης. Περαιτέρω, πρέπει ν' αναγνωριστούν οι ελαφρυντικές περιστάσεις του άρθρου 84 παρ. 2 δ' ΠΚ". Ακολούθως το Πλημμελειοδικείο κήρυξε τον αναιρεσείοντα ένοχο με το ελαφρυντικό του άρθρου 84 παρ. 2 δ ΠΚ και του επέβαλε ποινή φυλάκισης πέντε (5) μηνών, που ανεστάλει, του ότι: "Στο ..., στις 4-5-2011 και 30-6-2011, ως πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας με την επωνυμία "..." και το διακριτικό τίτλο "... gr", τέλεσε το αδίκημα της έκδοσης ακάλυπτων επιταγών που δεν πληρώθηκαν στον κομιστή γιατί δεν είχε τα αντίστοιχα διαθέσιμα κεφάλαια κατά το χρόνο της έκδοσης ή της πληρωμής και πιο συγκεκριμένα εξέδωσε με πρόθεση τις παρακάτω επιταγές:

1)με αριθμό 38620312-1, με αναγραφόμενη ημερομηνία εκδόσεως την 30-4-2011, για να πληρωθεί από την ... ΑΕ, για το χρηματικό ποσό των (9."061,3β) ευρώ, σε διαταγή της εγκαλούσας εταιρείας με την επωνυμία "...", που εκπροσωπείται νόμιμα και είναι νόμιμη κομίστρια αυτής και 2)με αριθμό ...22-4, με αναγραφόμενη ημερομηνία εκδόσεως την 25-6-2011, για να πληρωθεί από την ΤΡΑΠΕΖΑ ..., για το χρηματικό ποσό των (9.061,30) ευρώ, σε διαταγή της εγκαλούσας εταιρείας με την επωνυμία "...", που εκπροσωπείται νόμιμα και είναι νόμιμη κομίστρια αυτής.

Και αφού εμφανίσθηκαν προς πληρωμή στις 4-5-2011 και 30-6-2011, αντίστοιχα, δεν πληρώθηκαν από την πληρώτρια Τράπεζα γιατί δεν υπήρχε αντίκρισμα". Με βάση τις παραδοχές αυτές και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγηθείσες νομικές σκέψεις το δικαστήριο της ουσίας διέλαβε στην προσβαλλόμενη ΖΤ 3146/2018 απόφασή του, την απαιτούμενη από τις προαναφερθείσες διατάξεις του Συντάγματος και του ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφού εκθέτει σ' αυτή με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά, τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από την ακροαματική διαδικασία και συγκροτούν την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής κατ' εξακολούθηση για το οποίο καταδικάσθηκε ο αναιρεσείων-κατηγορούμενος ως εκδότης αυτών (επιταγών), τις αποδείξεις από τις οποίες συνήγαγε τα περιστατικά αυτά, καθώς επίσης και τους συλλογισμούς με βάση τους οποίους προέβη στην υπαγωγή τους στις ουσιαστικές ποινικές διατάξεις των άρθρων 79 παρ. 1,5 του Ν. 5960/1933 όπως ισχύουν, 1, 12, 26 παρ. 19, 27 παρ. 1, 98 ΠΚ.

Ειδικότερα αναφέρει ότι πρόκειται για δύο έγκυρες επιταγές, τις οποίες εξέδωσε ο αναιρεσείων στο ... με την ιδιότητά του ως προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου της εταιρείας με την επωνυμία "...", με ημερομηνίες έκδοσης 30-4-2011 και 25-6-2011, πληρωτέες αμφότερες σε διαταγή της εγκαλούσας "...", πληρωτέες η πρώτη από την ...Α.Ε και η δεύτερη από την ..., ποσού 9061,30 ευρώ η καθεμία, οι οποίες όταν εμφανίσθηκαν νομότυπα και εμπρόθεσμα στην πληρώτρια τράπεζα στις 4-5-2011 και 30-6-2011, αντίστοιχα, δεν πληρώθηκαν λόγω μη ύπαρξης ισόποσων κεφαλαίων, καθώς και ότι ο αναιρεσείων ενήργησε με πρόθεση.

Η αιτίαση του αναιρεσείοντος ότι στην προσβαλλόμενη δεν περιλαμβάνεται αιτιολογία για το δόλο του είναι αβάσιμη και απορριπτέα, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στις προηγηθείσες σκέψεις σχετικά με τον δόλο που απαιτείται για την πλήρωση της υποκειμενικής υπόστασης του εν λόγω εγκλήματος, διότι το Δικαστήριο δεν ήταν υποχρεωμένο να αιτιολογήσει ιδιαιτέρως το δόλο του αναιρεσείοντος, διότι αυτός ενυπάρχει στη θέληση παραγωγής των περιστατικών που συγκροτούν την αντικειμενική υπόσταση του εν λόγω εγκλήματος και προκύπτει από τις αναφερόμενες ειδικότερες συνθήκες τελέσεως του, σε κάθε δε περίπτωση στο διατακτικό και στο σκεπτικό της προσβαλλόμενης υφίσταται παραδοχή ότι ο αναιρεσείων τέλεσε με πρόθεση το αδίκημα για το οποίο καταδικάσθηκε.

Ακόμη το Δικαστήριο της ουσίας αιτιολογημένα απέρριψε τον αρνητικό της κατηγορίας ισχυρισμό που πρόβαλε ο αναιρεσείων, σύμφωνα με τον οποίο δεν είναι ο ίδιος εκδότης των επιταγών αλλά ο πατέρας του κι επομένως είναι αβάσιμη η έτερη αιτίαση του αναιρεσείοντος, με την οποία υποστηρίζει τα αντίθετα. Επομένως, ο από τη διάταξη του άρθρου 510 παρ. 1 στοιχ.

Δ ΚΠΔ λόγος αναίρεσης, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια της έλλειψης ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας λόγω των προαναφερθεισών δύο αιτιάσεων, είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί. Μετά ταύτα και εφόσον δεν υπάρχουν άλλοι λόγοι προς έρευνα πρέπει ν' απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα (άρθρο 583 παρ. 1 ΚΠΔ) καθώς και στη δικαστική δαπάνη της πολιτικώς ενάγουσας Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "..." (αρθρ. 176, 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 19-9-2018 με αρ. πρωτ. 10303/20/9/2018 αίτηση του Σ. Μ. του Π., κατοίκου ... (οδ. ...) για αναίρεση της υπ' αρ. ΖΤ 3146/2018 απόφασης του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα, που ανέρχονται σε διακόσια πενήντα (250) ευρώ και στη δικαστική δαπάνη της πολιτικώς ενάγουσας Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "..." εκ πεντακοσίων (500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Δεκεμβρίου 2018.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 7 Δεκεμβρίου 2018.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ