2115/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2115 / 2007 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2115/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Φώσκολο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο, Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 10 Οκτωβρίου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος-καθού η κλήση: ........., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Πατρινό.

Των αναιρεσίβλητων-καλούντων: 1. ........, 2. .......... και 3. ......... Οι 1ος, 3ος εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Μυλωνά και ο 2ος παραστάθηκε με τον ίδιο ως άνω πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 25-8-1988 και 21-11-1988 αγωγές του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 48/1995 του ίδιου Δικαστηρίου και 467/1997 του Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε ο αναιρεσείων με την από 17-2-2000 αίτησή του, επί της οποίας εκδόθηκαν οι 315/2004 και 335/2007 αποφάσεις του Αρείου Πάγου που κήρυξαν την συζήτηση απαράδεκτη. Την υπόθεση επαναφέρουν προς συζήτηση οι καλούντες με την από1-3-2007 κλήση τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Παπαηλιού ανέγνωσε την από 21-1-2004 έκθεσή του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου αυτού Αρεοπαγίτη Αχιλλέα Νταφούλη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσίβλητων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1.- Κατά την έννοια του άρθρου 553 ΚΠολΔ, αν η υπόθεση εξεταστεί και στους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας, σε αναίρεση υπόκειται μόνο η οριστική απόφαση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, εφόσον έκρινε την ουσία της, όχι όμως και η πρωτόδικη απόφαση που ενσωματώνεται σ' εκείνη. Η προσβαλλόμενη εφετειακή απόφαση, όπως απ' αυτή προκύπτει, έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση και απέρριψε ως αβάσιμη την έφεση του αναιρεσείοντος κατά της συμπροσβαλλόμενης απόφασης του Πρωτοδικείου.

Συνεπώς, η ένδικη αίτηση αναίρεσης, κατά το μέρος που προσβάλλει την 48/1995 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη.

1. Από τις διατάξεις των άρθρων 118 αρ. 4, 566§1 και 577§3 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι στο έγγραφο της αναίρεσης πρέπει να αναφέρεται κατά τρόπο σαφή, ορισμένο και ευσύνοπτο, η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στο δικαστήριο της ουσίας που εξέδωκε την προσβαλλόμενη απόφαση, για να μπορεί να διαπιστωθεί αν και ποιο λόγο αναίρεσης από τους περιοριστικά αναφερόμενους στο άρθρο 559 ΚΠολΔ θεμελιώνει η προβαλλόμενη αιτίαση.

Ειδικότερα, για να είναι ορισμένος ο λόγος αναίρεσης για παραβίαση κανόνων ουσιαστικού δικαίου (άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ), πρέπει να αναφέρονται στο αναιρετήριο α) οι πραγματικές διαπιστώσεις της προσβαλλόμενης απόφασης, β) η έννομη συνέπεια που με βάση αυτές διαγνώστηκε, γ) ο κανόνας του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάστηκε και δ) που συγκεκριμένα βρίσκεται η παραβίαση (Ολ ΑΠ 50/1990).

Εξάλλου, από τη διάταξη του άρθρου 561 § 1 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι εξαιρείται από τον αναιρετικό έλεγχο η εκτίμηση του δικαστηρίου της ουσίας σε πραγματικά γεγονότα. Ομοίως είναι ανέλεγκτη η εκτίμηση των αποδείξεων και ιδίως του περιεχομένου εγγράφου. Τέλος, η αξιοπιστία των μαρτύρων, όπως προκύπτει από τη διάταξη του άρθρου 340 ΚΠολΔ, εναπόκειται στην κυριαρχική και αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, που δεν είναι υποχρεωμένο να εκθέσει στην απόφασή του και τους λόγους για τους οποίους δίνει μεγαλύτερη πίστη στην κατάθεση του ενός ή του άλλου μάρτυρα.

Στην προκείμενη περίπτωση ο αναιρεσείων επικαλείται έξι (6) λόγους αναίρεσης και ζητεί να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση του Εφετείου, που απέρριψε έφεσή του κατά της πρωτόδικης 48/1995 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου, η οποία απέρριψε την κύρια βάση της από 25-8-1988 αγωγής του, για αναγνώριση άκυρης ιδιόγραφης διαθήκης και κληρονομικού δικαιώματος σε ποσοστό 82,38% εξ αδιαιρέτου σε περιγραφόμενο κληρονομικό ακίνητο, δέχτηκε την επικουρική βάση της αγωγής του και αναγνώρισε ότι το κληρονομικό δικαίωμα του αναιρεσείοντος επί της κληρονομιαίας οικίας με το οικόπεδό της, που βρίσκεται στο.........

Κυνουρίας, ανέρχεται σε ποσοστό 836.555/60.000. Όμως στο αναιρετήριο έγγραφο, όπως απ' αυτό προκύπτει, δεν αναφέρονται κατά τρόπο σαφή, ορισμένο και ευσύνοπτο όλα τα παραπάνω στοιχεία, για το ορισμένο των λόγων αυτών, ή υπό το πρόσχημα αναιρετικής πλημμέλειας πλήττεται η ουσία της υποθέσεως. Με σκοπό να γίνει τελικά δεκτή στο σύνολό της η παραπάνω αγωγή, ο αναιρεσείων ισχυρίζεται καταρχήν γενικά, ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση περιέχει "πληθώρα νομικών σφαλμάτων, αλλά κυρίως εκ της παραμόρφωσης του περιεχομένου εγγράφων συνεπικουρουμένων υπό πλειάδος άλλων αποδεικτικών στοιχείων παραμόρφωσε το περιεχόμενο αυτό κατά τρόπο χαρακτηριστικό, ώστε να κινδυνεύει η συναλλακτική πίστη ως προς το κύρος συγκεκριμένων συμβολαιογραφικών πράξεων καθόσον θα μπορεί κάποιος να ισχυρίζεται ότι συγκεκριμένο συμβόλαιο είναι εικονικό ως προς την μορφήν του και ότι υποκρύπτει άλλη σύμβαση που δεν θέλησαν , ούτε επιδίωξαν οι συμβαλλόμενοι.

Σημειούται ενταύθα, ότι δεν βεβαιώθηκε μόνον ότι συγκεκριμένον τι συμβόλαιον αφεώρα καθαρά πώληση, αλλά περί καταβολής του αντιτίμου της γενόμενης πώλησης βεβαιώθηκε παρ' αυτοπτών μαρτύρων τους οποίους έκριναν οι αναιρεσιβαλλόμεναι αποφάσεις ότι δήθεν κατέθεταν αναληθή όλως αορίστως χωρίς να αιτιολογούν την περί αναληθούς άποψη...".

Ειδικότερα τώρα: Με τον πρώτο λόγο, υπό την επίκληση του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, αποδίδει στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια, ότι έσφαλε που έκρινε την διαθήκη του πατέρα του έγκυρη και ισχυρή, ενώ έπρεπε να την ακυρώσει, με δεδομένο ότι δέχτηκε την κατά τους ισχυρισμούς του ανικανότητα του διαθέτη, που δεν είχε συνείδηση των πραττομένων (έλλειψη όρασης, γεροντική άνοια) και εστερείτο της χρήσης του λογικού (είχε καταστεί ενεργούμενο των αναιρεσιβλήτων αδελφών του, που τον υποχρέωσαν να περιλάβει στη διαθήκη όρους και ορολογίες "νομικής μορφής και υφής" που δεν θα χρησιμοποιούσε λόγω άγνοιας και αν ήταν καλά στην υγεία του).

Με τέτοιο περιεχόμενο ο λόγος αυτός πρέπει ν' απορριφθεί προεχόντως ως αόριστος, διότι δεν υπάρχουν τα παραπάνω αναγκαία στοιχεία στο αναιρετήριο για να κριθεί ορισμένος. Με το δεύτερο λόγο, από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, ο αναιρεσείων προβάλλει την αιτίαση, ότι το Εφετείο έσφαλε που έκρινε έγκυρη τη διαθήκη του πατέρα του, παρά το γεγονός ότι δέχτηκε πως ο διαθέτης δεν ήταν ικανός να αναγνώσει έστω και απλά έγγραφα-χειρόγραφα, έτσι παραβίασε αμέσως και εμμέσως τη διάταξη του άρθρου 1723 ΑΚ.

Με τέτοια διατύπωση πρέπει να απορριφθεί και ο λόγος αυτός προεχόντως ως αόριστος, αφού στο αναιρετήριο δεν αναφέρονται τα αναγκαία για το ορισμένο του στοιχεία και κυρίως οι παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης. Με τον τρίτο λόγο, υπό την επίκληση του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, ο αναιρεσείων προβάλλει την αιτίαση, ότι η αναιρεσιβαλλομένη, παρά τους ισχυρισμούς του για άκυρη διαθήκη, που είναι αποτέλεσμα πεπλανημένων παραγωγικών αιτίων και υποβολιμαίων δηλώσεων και προσβλητικών φράσεων αντίθετων στα χρηστά ήθη, δέχτηκε ότι "κατά τη διάταξη του άρθρου 1784 ΑΚ είναι ακυρώσιμη η διαθήκη λόγω πλάνης του διαθέτη περί τα παραγωγικά αίτια της βούλησης, εφόσον προέβη στη σύνταξη αυτή ορμώμενος εξ ορισμένων νομικών και πραγματικών περιστατικών μνημονευομένων σ' αυτήν.

Όμως ουδέν πραγματικόν ή νομικόν περιστατικόν αναφέρεται στη διαθήκη ώστε να διαπιστωθεί επακριβώς τούτο, προκειμένου να θεμελιωθεί η σκέψη της αναιρεσιβαλλομένης. Τα αορίστως αναφερόμενα πραγματικά περιστατικά ως αναγόμενα στο παρελθόν θα έπρεπε να μην αληθεύουν και να μη είχε ο διαθέτης γνώση αυτών ή να είχε εσφαλμένη γνώση.

Η συγκεκριμένη διαθήκη δεν ήταν προϊόν της θέλησης και βούλησης του διαθέτη ως εμμέσως δέχεται η αναιρεσιβαλλομένη, εφόσον δέχεται το κύρος της διαθήκης και αν αυτή συνετάγη δι' αντιγραφής ήδη απομίμησης κάποιου τύπου, παρά ταύτα δέχεται ότι ο διαθέτης γνώριζε την πραγματικότητα...". Ο λόγος αυτός επίσης πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως απαράδεκτος, διότι με πρόσχημα, ο αναιρεσείων, την απλή επίκληση της αναιρετικής πλημμέλειας, πλήττει με αυτόν την αναιρετικά ανέλεγκτη για πράγματα κρίση του δικαστηρίου της ουσίας.

Στον τέταρτο λόγο ισχυρίζεται ο αναιρεσείων, υπό την επίκληση του άρθρου 559 αριθ. 20 ΚΠολΔ, ότι το Εφετείο παραβίασε και παραμόρφωσε το περιεχόμενο των ......... και ........ πωλητηρίων συμβολαίων, γιατί δέχτηκε ότι "το μεταβιβασθέν ακίνητον παρά του πατρός του δεν ήτο πωλητήριον αλλά δωρητήριον", έτσι πέτυχαν οι αναιρεσίβλητοι να καταλογιστεί η αξία του συγκεκριμένου ακινήτου ως δωρεάν προς αυτόν υπολογιζόμενη στη νόμιμη μοίρα, ενώ η αλήθεια είναι ότι "το ρηθέν συμβόλαιον ήτο πωλητήριον εις το οποίον ο συντάξας συμ/φος ρητώς ανέγραφε τας δηλώσεις των μερών τα οποία συνεβλήθησαν εις αυτά, επιβεβαιωθείσας δια καταθέσεως νομοτύπως εξετασθέντων μαρτύρων παραστατών κατά την καταβολήν των χρημάτων του αντιτίμου".

Με αυτό το περιεχόμενο πρέπει να απορριφθεί και ο λόγος αυτός της αναίρεσης ως απαράδεκτος, διότι υπό το πρόσχημα της ως άνω αναιρετικής πλημμέλειας πλήττεται η ανέλεγκτη για πράγματα κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ότι κάτω από την πώληση καλυπτόταν έγκυρη δωρεά.. Ο πέμπτος λόγος περιέχει παράπονα κατά της αναιρεσιβαλλομένης, γιατί χωρίς αιτιολογία δέχτηκε ότι οι μάρτυρες του αναιρεσείοντος δεν είπαν τα αληθή, οι δε μάρτυρες των αναιρεσιβλήτων κατέθεσαν αληθή, ενώ η αλήθεια είναι ότι ο θανών ήταν καταχρεωμένος (όπως αποδείχτηκε), οι μάρτυρες του αναιρεσείοντος είπαν την αλήθεια, σε αντίθετη με τους μάρτυρες των αναιρεσιβλήτων που κατέθεσαν αναληθή και δεν είχαν καμία σχέση, ούτε υπήρξαν αυτόπτες.

Ο λόγος αυτός (αρθρ. 559 αριθ. 19) πρέπει να απορριφθεί επίσης ως απαράδεκτος, διότι η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας για την αξιοπιστία των μαρτύρων είναι αναιρετικά ανέλεγκτη. Με τον έκτο και τελευταίο λόγο αναίρεσης, υπό την επίκληση του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο παραβίασε τη διάταξη του άρθρου 288 ΑΚ, γιατί έκρινε τη διαθήκη του πατέρα του αναιρεσείοντος έγκυρη και ισχυρή, ενώ το περιεχόμενο της είναι αντίθετο στα χρηστά ήθη (με την εγκατάστασή του μόνο στο 7% της αξίας του κληρονομιαίου ακινήτου), όπως τούτο βεβαίωσαν οι καταθέσεις των μαρτύρων του ......., ........

και ........., οι οποίες δεν αξιολογήθηκαν ως αληθείς. Και ο λόγος αυτός με τέτοια διατύπωση πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως απαράδεκτος, διότι υπό το πρόσχημα της ως άνω αναιρετικής πλημμέλειας, πλήττεται η ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, σε σχέση με την αξιοπιστία των μαρτύρων και την εκτίμηση εν γένει των αποδείξεων.-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 17-2-2000 αίτηση του ......... για αναίρεση των 467/1997 και 48/1995 αποφάσεων του Εφετείου και Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου αντίστοιχα. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία καθορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσιων (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 20 Νοεμβρίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Δεκεμβρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ